Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Cám ơn bạn đã nhắc nhở, nếu không, mình càng ngày càng có vẻ lười ra. Quả thật, “làm biếng” là sướng nhất đời bạn ạ! Hèn chi mà ông Tổ nghề y của mình tự xưng là Hải Thương Lãn Ông: ông già lười ở làng Hải Thượng!
Chuyện “linh tinh” thì nhiều lắm. Ngoài những buổi đi “tào lao” với nhóm này nhóm nọ, nơi này nơi kia, đề tài này đề tài khác, mình sẽ kể bạn nghe vào một dịp khác. Hôm nay có vài chuyện vui vui, mới thôi.
Kể nghe nhe.
Đỗ Hồng Ngọc.
Lời Ngỏ
Một cụ già trên trăm tuổi được nhà báo phỏng vấn bí quyết, cụ cười: Có gì đâu, sáng nào tôi cũng tự hỏi hôm nay mình nên ở Thiên đàng hay Địa ngục đây, rồi ngần ngừ một lúc, tôi chọn Thiên đàng!
Chất lượng cuộc sống ( Quality of life) được định nghĩa là “ những cảm nhận của cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị mà họ đang sống, liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ”. (WHO, Tổ chức Sức khỏe Thế giới).
Thư gởi bạn xa xôi,
Hôm nay 17.7 là ngày giỗ Mẹ mình. Thấm thoát mà đã 4 năm. Bà mất ở tuổi 94, sáng suốt đến phút chót, chỉ gầy ốm xương bọc da và hai chân yếu liệt, không đi lại được…
Mình vừa bày mâm trái cây và bình bông lên bàn thờ, thắp ba cây nhang…
Và bây giờ viết cho bạn mấy dòng này.
Nhớ lại bài thơ năm nào, mình viết giữa Mùa Vu Lan, khi nhớ Bà:
BÔNG HỒNG CHO MẸ
Con cài bông hoa trắng
Dành cho mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài lên ngực
Ngoại chờ bên kia sông…
(ĐHN)
Bài thơ chỉ có mấy câu ngắn ngủn chẳng ngờ ngay sau đó nhận được một bài thơ cảm tác đầy xúc động của Bội Hoàng mà mình cất kỹ bấy nay, hôm nay xin chia sẻ cùng bạn vậy:
“Con cài bông hoa trắng
Dành cho Mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài bên ngực
Ngoại chờ bên kia sông”
(Bông Hồng Cho Mẹ)
Đỗ Hồng Ngọc
Đọc bài thơ mà mắt lệ đoanh tròng
Ai thấu hiểu một tình yêu đã mất
Ai tự hào cài hoa hồng lên ngực
Dù đã qua cái tuổi cổ lai hi!
Con chỉ muốn luôn được cài hoa đỏ
Dù tuổi đời Má đã rất mong manh,
Dù con Má đã con cháu vây quanh,
Vẫn muốn được mỗi ngày chăm sóc Má.
Được bón cơm, được đút cháo, châm trà
Được tắm rửa, được thay quần áo mới
Được ngồi bên nghe những lời Má nói
Mà dậy lên niềm thương cảm riêng tư
Má bỏ con năm Má chín mươi tư
Rời cõi tạm, Má lên đường thanh thản
Con cài hoa cho màu áo Má đỏ
Để Má về gặp Ngoại vui đoàn viên
Bội Hoàng
Khóa 19 NHS
Và cũng thiệt lạ, mấy câu thơ ngắn ngủn đó cũng đã được nhạc sĩ Võ Tá Hân phổ và hát lên với tất cả tấm lòng, bằng một thứ giọng khàn đục của một người đàn ông có tuổi, với tiếng đàn guitar của chính mình…
Mời bạn thử nghe nhé:
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
TB: Xin nói thêm rằng cả Bội Hoàng và Võ Tá Hân mình đều chưa… quen biết!
(đọc SỢI TƠ NHỆN của Cao Huy Thuần, NXB Trẻ, 2015)
Đỗ Hồng Ngọc
Đọc Cao Huy Thuần lúc nào tôi cũng thấy sảng khoái. Mới lướt qua, cứ tưởng anh kể chuyện tào lao trên trời dưới đất, đông tây kim cổ cho vui, nhưng không, đằng sau đó là tầng tầng lớp lớp những ẩn nghĩa, ẩn dụ… được giấu nhẹm bên trong. Cứ như có một cái kho tàng bí mật, nếu chịu khó khui ra từng lớp, từng lớp mới à há! Vậy mà không phải vậy. Không phải vậy mà vậy. Cho nên đọc Cao Huy Thuần đừng vội. Cứ nhởn nhơ. Cứ nhâm nhi. Ngâm, rồi ngẫm, rồi ngấm.
BS Đỗ Hồng Ngọc
Tôi đến với Thiền rất trễ. Trước đó, những năm hai mươi tuổi tôi cũng có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy Nhất Hạnh… nhưng đọc để biết, để có kiến thức thế thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái gì đó huyền bí xa vời, có phần như mê tín dị đoan nên chỉ “kính nhi viễn chi”. Tôi là một bác sĩ, hơn 12 năm làm ở Cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng Saigon, rồi hơn 20 năm phụ trách Trung tâm truyền thông và Giáo dục sức khỏe, thực hiện các chương trình Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care), tham gia giảng dạy ở đại học Y, viết sách báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta phải đưa tôi đi bệnh viện để mổ sọ não cấp cứu vì tai biến mạch máu não. Từ lúc lơ mơ đến lúc tỉnh dậy ở phòng hồi sức… hình như tôi đã trải qua một cuộc… phiêu lưu kỳ thú! Khi bước đi được trên nền đất những bước đầu tiên lẩm đẩm như một em bé, tôi thấy quả là một phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với cái đầu trọc lóc mà thấy tức cười. Bạn bè trong ngành ai cũng thương cho thật nhiều thuốc. Tôi chọn dùng một thứ duy nhất bởi biết bệnh mình không thể chữa bằng thuốc mà phải thay đổi cách sống, cách nghĩ, cách làm. Phải tìm một con đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi đọc lại Tâm Kinh “ Quán Tự Tại Bồ-tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu kiến ngũ uẫn giai không, độ nhất thiết khổ ách…”. Những câu kinh xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng rõ lạ lùng với tôi. Phải rồi. Phải tự tại thôi. Phải dựa vào chính mình thôi. Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa đã học từ mấy chục năm trước để tìm kiếm con đường mới mẻ này. Thì ra đã sẵn có một con đường mà bấy lâu tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).
Thấp thoáng lời kinh
Nhắc lại Duy-ma-cật “dùng phương tiện hiện ra thân mình có bệnh”, nhân lúc có “các hàng vua quan, trưởng giả, cư sĩ, bà-la-môn, vương tôn công tử…” kéo đến thăm đã thuyết giảng: “Các nhân giả! Thân này đáng lo, đáng chán, mà nên ưa thích thân Phật. Tại sao vậy? Thân Phật tức là Pháp thân”. “Các nhân giả! Muốn được thân Phật dứt hết các bệnh của chúng sinh, nên phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.”.
“Như vậy tức là xuất gia, như vậy tức là đầy đủ”.
Thực ra “đầy” thì có đầy mà đủ thì chưa ”đủ”! Mới là điều kiện “Ắt có”, điều kiện tiên quyết – Bồ-đề tâm nguyện- còn phải có Bồ đề tâm hành nữa! Con đường ”Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành” không dễ chút nào!
Bấy giờ, Phật bảo Bồ Tát Di-lặc: “Ông hãy đến nhà Duy-ma-cật mà thăm hỏi bệnh ông ấy.”
Bồ Tát Di-lặc bạch: “Thế Tôn! Con chẳng đủ sức đảm nhận việc đến đó thăm bệnh ông ấy. Nguyên do là thế này. Con còn nhớ lúc trước, con vì vị Thiên vương ở cung trời Đâu-suất cùng quyến thuộc của người mà giảng thuyết công hạnh của địa vị Bất thối chuyển. Bấy giờ, Duy-ma-cật đến bảo con rằng: ‘Thưa Bồ Tát Di-lặc! Đức Thế Tôn có thọ ký cho nhân giả: Một đời nữa, ngài sẽ đắc quả A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Do đời sống nào mà được sự thọ ký ấy? Đời quá khứ chăng? Đời vị lai chăng? Đời hiện tại chăng? (…) Vậy nên con chẳng đủ sức đảm nhận việc đến thăm bệnh ông ấy.”
Thư gởi bạn xa xôi,
Trong bài viết ngắn về GS Trần Văn Khê,“Ngày trở về”, trên báo Tuổi Trẻ sáng nay (26.6.2015) tôi có nhắc chuyện GS Khê hằng năm cứ vào giao thừa thì làm một bài thơ Đường gọi là “Khai bút đầu Xuân” gởi tới bạn bè em cháu rồi mời mọi người họa vận cho vui. Không chỉ mình bạn hỏi thăm thêm về chuyện này mà có khá nhiều bạn gần xa cũng muốn được đọc những bài thơ xướng họa trong chốn thân quen đó. Tôi được biết hiện chỉ có một người cất giữ đầy đủ là nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương. Riêng tôi còn lưu giữ được đôi bài họa vận của mình để đóng góp với ông cho vui. Đó là bài Khai bút Mậu Dần (1998) của ông, lúc ông còn đang sống ở xứ người và bài Xuân Kỷ Mão khai bút tại quê nhà (1999), khi lần đầu ông được ăn Tết ở Việt Nam. Lần đó ông ở khách sạn Majestic nên đã có dịp lang thang đường Nguyễn Huệ, Đồng Khởi, Lê Lợi… được đắm mình trong cái Tết quê hương.
Dĩ nhiên đây chỉ là những “vần thơ” xướng họa mộc mạc, chơn chất, nhưng qua đó cũng thấy được tâm tình của ông.
Xin gởi bạn đôi bài xưa cũ đó,
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
(Saigon, tháng 6.2015)
Năm 1997, có dịp đi tu nghiệp ở Paris, tôi đến thăm GS Trần Văn Khê theo lời hướng dẫn đường đi nước bước rất cặn kẻ của ông. Ông ở ngoại ô Paris khá xa, phải đi hai ba chặng xe metro. Nhà ở thì cao chót vót, tận từng 9, “trên đầu không còn ai nữa”, ông nói. Tôi ở chơi trọn ngày hôm đó. Ông một mình loay hoay hấp lại nắm cơm do cô Tường Vân gởi cho để hai chú cháu cùng ăn trưa. Hôm đó, tôi cao hứng lén vẽ “tốc họa” cho ông bức chân dung trên mảnh giấy lau tay, đã vậy còn làm một bài thơ thất ngôn bát cú tặng ông làm kỷ niệm. Hôm sau, ông đọc cho tôi nghe bài họa vận của ông và sau đó có nhiều nhà thơ cùng họa rất vui, nào Tôn Nữ Hỷ Khương, Tường Linh, Vân Trang, Nguyễn Hải Phương (Bố của Hải Phượng), và cả nhà thơ Huy Cận… nhắc những ngày cùng Xuân Diệu gặp Trần Văn Khê ở Sầm Giang (Mỹ Tho).
Tôi chỉ ghi lại được một số bài, xin chia sẻ nơi đây cùng bè bạn.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Tôi gọi GS Trần Văn Khê bằng chú, chú Khê, như người trong gia đình vì từ nhỏ đã quen gọi như vậy. Chú Khê là bạn thiếu thời với cậu tôi, ông Nguiễn Ngu Í, khi hai người còn chung lớp chung trường ở Pétrus Ký ngày xưa.
Ghi chú: Bản dịch Anh ngữ Gươm Báu Trao Tay (Handling down the Precious Sword) do Diệu Hạnh Giao Trinh (Paris) thực hiện sẽ được Thiện Tri Thức ấn hành song ngữ trong thời gian tới. Diệu Hạnh Giao Trinh đã viết thêm đôi dòng như một “Lời ngỏ” cho bản dịch này.
Trân trọng cảm ơn Diệu Hạnh và họa sĩ Duy,
Và xin được chia sẻ cùng bạn bè thân hữu.
DHN.
Người già ở Nursing Home, xung quanh bè bạn lại buồn, là sao? Không ai nói một tiếng nào, người quen thăm chẳng cười chào cho vui…
Phải chăng đây chẳng cõi người? Sáng không thấy ánh mặt trời chiếu ngang…Tối thì chỉ ánh điện vàng, cô y tá nhẹ bước bàn chân bay…
Tôi thăm bạn vào ở đây, ai thăm tôi nhỉ một ngày mai, kia? Hộp quà, tôi bảo bạn chia, bạn đưa tay nắm để về một bên…
Tôi dìu bạn tôi đứng lên, xin phép y tá ra hiên ngó vườn. Lần đầu tôi níu khói sương, níu bàn tay bạn, níu hồn của tôi…
Góc sân, hai đứa tôi ngồi, ngôi nhà thủy tạ bèo trôi dưới gầm. Bạn không nói, nhìn xa xăm, tôi như có nói cũng gần như im…
Ba mươi phút, không thể thêm; đồng hồ tôi lấy ra xem…hết giờ! Đưa bạn vào lại lối mơ, đưa tôi về lại chỗ mờ khói sương…
Đi thăm bạn, tôi, không thường. Nursing Home đó, bạn buồn…Trời ơi! Tôi ra xe, hạ kính, ngồi, Mai kia mốt nọ, khứ hồi ngẩn ngơ…
Trần Vấn Lệ
Thấp thoáng lời Kinh
Như đã nói, phương pháp “Tiếp cận dựa vào cộng đồng” (Community-based approach) đòi hỏi phải có sự tham gia cộng đồng (community involvement), và phải có kỹ thuật học thích hợp (appropriate technology)… mới thành công. Không có sự tham gia của cộng đồng, không sử dụng kỹ thuật học thích hợp (ở đây chính là “phương tiện”)… thì các phương pháp tiếp cận dù hay cách mấy mà áp đặt, xa lạ, cũng trở nên vô ích, thui chột vì không hợp “thổ ngơi”! (*)
Lý tưởng cao đẹp của Phật là giải thoát khổ đau cho chúng sinh, tạo một “cõi Phật” thanh tịnh cho mọi người, mọi loài, bình đẳng, không phân biệt. Không cần phải chia chẽ ở đây. Nào A-la-hán nào Bồ-tát, nào xuất gia nào tại gia, thậm chí cũng chẳng cần phân biệt kẻ nam người nữ… Tại sao vậy? Tại vì ai ai cũng có Pháp thân, có thân Như Lai như nhau, chỉ có người “thấy biết” (tri kiến Phật) người chưa thấy biết! Phật từng bảo: Ta là Phật đã thành còn chúng sanh là Phật sẽ thành đó thôi.
Thấp thoáng Lời Kinh (1)
Có người cắt tóc lên núi cao tìm cõi Phật. Có người khoác áo nâu sồng vào rừng sâu tìm cõi Phật. Có người xây chùa to, dựng tượng, đúc chuông lớn tìm cõi Phật… nhưng cõi Phật làm gì có trên núi cao, trong rừng sâu, trong chùa lớn?
Khi được hỏi cõi Phật ở đâu? Phật trả lời “Các loài chúng sanh là cõi Phật của Bồ tát” (chúng sinh chi loại thị Bồ-tát Phật độ). Thì ra vậy. Thì ra cõi Phật của Bồ tát không ở đâu xa. Ở nơi các loài chúng sanh thôi. Quanh ta và trong ta thôi. Đó là những chúng sanh muôn hình vạn trạng, nheo nhóc, khổ đau, chằng chịt, quấn quít, xà quần sáu nẻo luân hồi bay nhảy không ngừng sáng trưa chiều tối, kiếp này kiếp khác, quần quật không an. Bồ-tát chỉ cần “thành tựu” chúng sanh đó, tức thì cõi Phật hiện ra ngay. Không phải tìm kiếm đâu xa. Nhưng thật không dễ. Chúng sanh ngoan cường, cứng cõi, lì lợm ở cõi Ta-bà này không dễ mà hàng phục, không dễ mà trụ lại một chỗ an vui. Nhưng cũng chính nơi cõi Ta-bà đầy gian khó này mới cần có Bồ-tát, và ngược lại, cũng là nơi Bồ-tát hoàn thiện chính mình. Không có chúng sanh cũng chẳng cần Bồ-tát! Cho nên khi Bồ-tát “thành tựu chúng sanh” thì chúng sanh cũng “thành tựu Bồ-tát” vậy.
Handing Down the Precious Sword (7-10)
(Bản dịch Anh ngữ : GƯƠM BÁU TRAO TAY)
Ghi chú: Theo yêu cầu của một số bạn ở xa muốn có đầy đủ bản dịch Anh ngữ cuốn GƯƠM BÁU TRAO TAY (viết về Kinh Kim Cang) này, tôi xin post lên đây chương 7-10 là trọn bộ.
Mong các bạn khi đọc có ý kiến gì vui lòng đóng góp cho.
Trân trọng,
Đỗ Hồng Ngọc
Let’s go back to Subhuti. After having required the name of the Sutra, shed some sorrowful tears, regretfully lamenting that the deep teaching had been revealed to him only now even though he had followed the Buddha for so many years, he suddenly stood up and repeated his first question: “How to quiet, how to subdue one’s mind”, as if he did not hear anything since the beginning. How curious! Could he possibly be that forgetful or already… in his dotage? The amazing thing is that not only he did not receive any dressing down by the Buddha “don’t you speak like that!”, but the World Honoured answered him even more affably! There must be some riddles here!
Maybe it was not without reason that the Buddha had chosen Subhuti to expound the Diamond Sutra, as he had chosen Sariputra to expound the Heart Sutra.
nguyễn thị khánh minh
ĐỖ HỒNG NGỌC,
LANG THANG NGHÌN DẶM TRÁI TIM
(Bài viết này như một chia vui cùng Nhà Văn Đỗ Hồng Ngọc với tác phẩm vừa xuất bản, Có Một Con Mọt Sách).
Trong Lời Ngỏ sách Nghĩ Từ Trái Tim, Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc (ĐHN) có nói, tôi viết bằng cảm xúc, bằng sự thể nghiệm đời sống chứ không phải bằng suy luận lý trí. Theo tôi, không chỉ với cuốn Nghĩ Từ Trái Tim, mà tất cả tác phẩm của ông từ thơ, văn, bàn về kinh sách, hay những đề tài có vẻ chuyên khoa (tôi nói có vẻ vì ngay trong những đề tài ấy, ông viết không đơn thuần là khô khan của khoa học, mà đầy tính văn chương), đều được chữ ông chuyên chở những cảm xúc thực từ trái tim.
Tôi hình dung một chiếc xe -chữ- lọc cọc trên con đường đất nâu quê nhà thơm ngấu mùi bùn cỏ nắng trưa, chở đầy hoa đồng nội -cảm xúc-, trên con đường đi cứ tỏa hương tỏa hương… Đấy, nghìn dặm lang thang của một chàng lãng tử rất đỗi nghệ sĩ, mộng mơ… Và Con Đường mà chàng miệt mài đi, nghe ngóng, kiếm tìm ấy là Trái Tim. Nơi khởi đầu và chung cuộc để con người nhìn ra nhau nhân ái yêu thương. Những điều chàng chắt chiu được trên con đường ấy lại làm quà tặng cho chúng ta -những tác phẩm-. Người nghĩ và sống được như ý nghĩ mình đầy thiện tâm như thế, thật là không dễ. Và không nhiều. Nên chính ông, cũng là một tặng phẩm cho cuộc đời này.
