Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
(Lam Điền, http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/van-hoc-sach/20150812/sau-tuoi-gia-nha-van-do-hong-ngoc-se-viet-ve-cai-chet/947961.html)
TTO – Nhà văn, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc vừa có cuộc giao lưu thú vị với bạn bè và người hâm mộ hôm 12-8 tại Nhà sách Phương Nam nhân dịp ra mắt cuốn sách Già sao cho sướng.
Nhà văn Đỗ Hồng Ngọc vẫn rất hoạt bát ở tuổi 75 khi giao lưu với bạn đọc. Ảnh: L.Điền
Thấp thoáng lời Kinh
(tiếp theo)
Bồ Tát nên an ủi Bồ Tát có bệnh như thế nào?
Hỏi: “Bồ Tát nên an ủi Bồ Tát có bệnh như thế nào?”
Đáp: “Nên nói thân là vô thường, chẳng nói chán lìa cái thân. Nói thân có khổ, chẳng nói ưa thích Niết-bàn. Nói thân là vô ngã, nhưng khuyên dạy dìu dắt chúng sinh. Nói thân là không tịch, chẳng nói tất cánh tịch diệt. Nhân bệnh mình, thương xót bệnh người. Nên nhớ các khổ não từ vô số kiếp của mình. Nên tưởng việc làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Nhớ chỗ tu phước của mình. Tưởng tới đời sống trong sạch. Đừng sinh lo buồn. Thường khởi tinh tấn. Nên làm vị vua thầy thuốc, liệu trị các bệnh. Bồ Tát nên an ủi Bồ Tát có bệnh như những cách ấy.”
Bồ-tát có bệnh đương nhiên đã hiểu lẽ vô thường, khổ, vô ngã, duyên sinh, nghiệp báo… Nhưng Bồ-tát sơ cơ, mới phát tâm, dễ hoang mang, khi bệnh khổ thì muốn lìa cái thân cho rồi, muốn nhập Niết bàn cho xong, thấy biết vô ngã, không ta không người thì còn dìu dắt chúng sinh làm chi… Thế thì Bồ-tát “đàn anh” phải “Nên nói thân là vô thường, nhưng không chán lìa thân. Nói thân có khổ, chẳng nói nên nhập Niết-bàn…“ Chẳng những thế lấy bệnh mình mà hiểu bệnh người, ra tay giúp đỡ người bệnh như bậc y vương, không chỉ chữa cái đau mà còn chữa cái khổ, vậy mới là Bồ-tát.
Nên đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão không đang được bàn cãi khá sôi nổi. Người bào nên người bảo không. Thật ra, cách nào cũng đúng, tùy điều kiện của mỗi gia đình. Nhưng quan trọng hơn hết là tùy điều kiện sức khỏe của ‘đương sự”. Khi một người già còn có thể “tự tại”, nghĩa là tự phục vụ được cho mình những nhu cầu cơ bản ăn uống, vệ sinh…thiết yếu thì ở nhà mình là tốt nhất, được thấy mặt con cháu mỗi ngày, tuy không có nhiều thì giờ nhưng cũng nói được vài câu với nhau, có khi cằn nhằn bực dọc với nhau đôi chút cũng vui hơn là thui thủi một mình. Khi người già còn có dịp giận hờn, bực bội gây gỗ thì phải coi đó là một niềm… hạnh phúc vì não còn hoạt động tốt. Khi họ hoàn toàn không nhớ, không nghĩ gì nữa, hoàn toàn ngu ngơ thì tình hình đã khác. Dĩ nhiên để bị căng thẳng chuyển sang trầm cảm thì nguy to. Nhưng, tiến trình cuộc sống có lẽ rồi sẽ phải vậy. Đến một lúc sẽ không còn nhớ mình là ai, không còn nhớ những người chung quanh mình là ai, không còn nhớ đường đi lối về thì đã có thể đang an vui ở một cảnh giới khác.
Lời Ngỏ
Một cụ già trên trăm tuổi được nhà báo phỏng vấn bí quyết, cụ cười: Có gì đâu, sáng nào tôi cũng tự hỏi hôm nay mình nên ở Thiên đàng hay Địa ngục đây, rồi ngần ngừ một lúc, tôi chọn Thiên đàng!
Chất lượng cuộc sống ( Quality of life) được định nghĩa là “ những cảm nhận của cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị mà họ đang sống, liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ”. (WHO, Tổ chức Sức khỏe Thế giới).
BS Đỗ Hồng Ngọc
Tôi đến với Thiền rất trễ. Trước đó, những năm hai mươi tuổi tôi cũng có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy Nhất Hạnh… nhưng đọc để biết, để có kiến thức thế thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái gì đó huyền bí xa vời, có phần như mê tín dị đoan nên chỉ “kính nhi viễn chi”. Tôi là một bác sĩ, hơn 12 năm làm ở Cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng Saigon, rồi hơn 20 năm phụ trách Trung tâm truyền thông và Giáo dục sức khỏe, thực hiện các chương trình Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care), tham gia giảng dạy ở đại học Y, viết sách báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta phải đưa tôi đi bệnh viện để mổ sọ não cấp cứu vì tai biến mạch máu não. Từ lúc lơ mơ đến lúc tỉnh dậy ở phòng hồi sức… hình như tôi đã trải qua một cuộc… phiêu lưu kỳ thú! Khi bước đi được trên nền đất những bước đầu tiên lẩm đẩm như một em bé, tôi thấy quả là một phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với cái đầu trọc lóc mà thấy tức cười. Bạn bè trong ngành ai cũng thương cho thật nhiều thuốc. Tôi chọn dùng một thứ duy nhất bởi biết bệnh mình không thể chữa bằng thuốc mà phải thay đổi cách sống, cách nghĩ, cách làm. Phải tìm một con đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi đọc lại Tâm Kinh “ Quán Tự Tại Bồ-tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu kiến ngũ uẫn giai không, độ nhất thiết khổ ách…”. Những câu kinh xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng rõ lạ lùng với tôi. Phải rồi. Phải tự tại thôi. Phải dựa vào chính mình thôi. Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa đã học từ mấy chục năm trước để tìm kiếm con đường mới mẻ này. Thì ra đã sẵn có một con đường mà bấy lâu tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).
Năm 1997, có dịp đi tu nghiệp ở Paris, tôi đến thăm GS Trần Văn Khê theo lời hướng dẫn đường đi nước bước rất cặn kẻ của ông. Ông ở ngoại ô Paris khá xa, phải đi hai ba chặng xe metro. Nhà ở thì cao chót vót, tận từng 9, “trên đầu không còn ai nữa”, ông nói. Tôi ở chơi trọn ngày hôm đó. Ông một mình loay hoay hấp lại nắm cơm do cô Tường Vân gởi cho để hai chú cháu cùng ăn trưa. Hôm đó, tôi cao hứng lén vẽ “tốc họa” cho ông bức chân dung trên mảnh giấy lau tay, đã vậy còn làm một bài thơ thất ngôn bát cú tặng ông làm kỷ niệm. Hôm sau, ông đọc cho tôi nghe bài họa vận của ông và sau đó có nhiều nhà thơ cùng họa rất vui, nào Tôn Nữ Hỷ Khương, Tường Linh, Vân Trang, Nguyễn Hải Phương (Bố của Hải Phượng), và cả nhà thơ Huy Cận… nhắc những ngày cùng Xuân Diệu gặp Trần Văn Khê ở Sầm Giang (Mỹ Tho).
Tôi chỉ ghi lại được một số bài, xin chia sẻ nơi đây cùng bè bạn.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Tôi gọi GS Trần Văn Khê bằng chú, chú Khê, như người trong gia đình vì từ nhỏ đã quen gọi như vậy. Chú Khê là bạn thiếu thời với cậu tôi, ông Nguiễn Ngu Í, khi hai người còn chung lớp chung trường ở Pétrus Ký ngày xưa.
Phật sai La-hầu-la đến thăm Duy-ma-cật bệnh, La-hầu-la bạch Phật rằng: “ Con còn nhớ lúc trước, một số chàng con nhà trưởng giả ở Tỳ-da-ly có đi lại chỗ con ngụ, đảnh lễ con và hỏi rằng: ‘Dạ, thưa ngài La-hầu-la! Ngài là con của Phật, đã bỏ ngôi Chuyển luân vương xuất gia học đạo. Việc xuất gia của ngài có những lợi ích gì?’
“Con liền y theo pháp, nói với những người ấy về lợi ích, công đức của việc xuất gia.
“Bấy giờ, Duy-ma-cật đến bảo con rằng: ‘Dạ, thưa ngài La-hầu-la! Ngài chẳng nên nói những lợi ích công đức của việc xuất gia. Người ta có thể nói pháp hữu vi có lợi ích, có công đức, nhưng xuất gia là pháp vô vi. Trong pháp vô vi, không có lợi ích, không có công đức.
Duy-ma-cật liền đó nói với các thanh niên con nhà trưởng giả:
“Các ông nên cùng nhau xuất gia, ở trong Chánh pháp. Tại sao vậy? Vì rất khó gặp Phật ra đời.’
“Những người con nhà trưởng giả nói rằng: ‘Cư sĩ! Chúng tôi có nghe Phật dạy rằng: Cha mẹ chẳng cho phép, chẳng được xuất gia.’
“Duy-ma-cật nói: ‘Đúng vậy! Các ông nên phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Như vậy tức là xuất gia, như vậy tức là đầy đủ.’.
Người già ở Nursing Home, xung quanh bè bạn lại buồn, là sao? Không ai nói một tiếng nào, người quen thăm chẳng cười chào cho vui…
Phải chăng đây chẳng cõi người? Sáng không thấy ánh mặt trời chiếu ngang…Tối thì chỉ ánh điện vàng, cô y tá nhẹ bước bàn chân bay…
Tôi thăm bạn vào ở đây, ai thăm tôi nhỉ một ngày mai, kia? Hộp quà, tôi bảo bạn chia, bạn đưa tay nắm để về một bên…
Tôi dìu bạn tôi đứng lên, xin phép y tá ra hiên ngó vườn. Lần đầu tôi níu khói sương, níu bàn tay bạn, níu hồn của tôi…
Góc sân, hai đứa tôi ngồi, ngôi nhà thủy tạ bèo trôi dưới gầm. Bạn không nói, nhìn xa xăm, tôi như có nói cũng gần như im…
Ba mươi phút, không thể thêm; đồng hồ tôi lấy ra xem…hết giờ! Đưa bạn vào lại lối mơ, đưa tôi về lại chỗ mờ khói sương…
Đi thăm bạn, tôi, không thường. Nursing Home đó, bạn buồn…Trời ơi! Tôi ra xe, hạ kính, ngồi, Mai kia mốt nọ, khứ hồi ngẩn ngơ…
Trần Vấn Lệ
Thư gởi bạn xa xôi,
Bạn nói đúng, mỗi chuyến “dã ngoại” của NHP (nhóm học Phật) chùa Xá lợi của bọn mình đều là một dịp để học hỏi lẫn nhau và học hỏi trên thực địa. Mình được anh em tín nhiệm “bầu” làm Trưởng nhóm (do là…niên trưởng) kiêm tour-guide nên thường thiết kế chuyến đi sao cho thoải mái, đơn sơ, không mất quá nhiều thời gian, nhưng được học hỏi với các thầy các bạn gặp gỡ trên bước đường “vân du”. Nhớ chuyến đi đầu tiên năm ngoái đã ghé thăm chùa Viên Không của thầy Viên Minh ở núi Dinh. Mấy cái cốc của quý thầy thấp thoáng dưới những tàng cây bên triền núi, trên các gộp đá rất đẹp, mới nhìn đã thấy một không khí… thoát tục. Lần đó, xuống Phước Hải thăm thầy Thông Luận chùa Trúc Lâm Chân Nguyên. Mình nhớ đã kể chuyện thầy Thông Luận cho bạn nghe rồi phải không? Mười lăm năm trước, một lần thầy Thông Luận tìm đến thăm mình lúc còn đang làm việc ở Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe chỉ để… cảm ơn mình về bài viết “Mối tình nhân hậu, thủy chung của Hải Thượng Lãn Ông”! Có lẽ bài đó trúng tâm sự thầy nên thầy muốn gặp… tác giả để chia sẻ! Thời đó chùa của thầy còn nghèo lắm, có tên là Chùa Khỉ. Hằng ngày, cứ khoảng giờ ngọ là có hàng trăm con khỉ trên núi kéo xuống chùa để xin ăn! Có lần mình phone hỏi thăm thầy lúc này còn ở chùa Khỉ không, thầy cực lực cải chánh: “khỉ ở chùa thầy chớ đâu phải thầy ở chùa khỉ!”. Bây giờ thì chùa thầy quá to rồi. Thầy Thông Luận rất hoạt bát, dễ thương, hôm đó đã khoản đãi đoàn bữa cơm chay thịnh soạn! Thú thật mình vẫn thích cái tên gọi chùa Khỉ hơn bạn ạ!
6.5.2015
Thư gởi bạn xa xôi,
Bạn nhớ Hồ Đắc Đằng không? Anh bạn đồng khóa y khoa Saigon với bọn mình (1962-1969), một cây piano nổi tiếng của trường, nhớ không? Một hôm, Bác sĩ Đằng nghe được bài hát “Mới hôm qua thôi” do nhạc sĩ Vĩnh Điện phổ thơ mình “Trong một nhà giữ lão ở Montreal” qua giọng ca của Vũ Hoành đã xúc động gởi email về mình (qua Nguyễn Kim Hưng)
(10.4.2015)
Ngoc oi ,
Dang day .
Toi khong chac cai nay den ban duoc , cai E mail ban cho toi may nam truoc no khong qua duoc . Neu qua duoc thi ban tra loi .
Toi duoc nghe cai bai hat tren You tube , tho DHN , nhac Vinh Dien ; ca si Vu Hoanh . Toi thich cho den doi , toi dich ra English cai lyric cua ban cho cac ban My cua toi o day . Ban co the nao lien lac voi anh Vu Hoanh xem anh co the hat cai Lyric English chang . Cac ban My cua toi o day se mung lam . Neu hat duoc , ban nen de len You tube cho English speaking folks thuong thuc luon .
Cuốn sách mới in xong ngày hôm qua, còn nóng hổi, dành cho các bé thiếu nhi mùa hè này.
Bạn thân ơi, Năm Còn Mới nên Ban Phật Học chùa Xá Lợi mời tôi trình bày đề tài “Thân tâm thường An lạc” như một lời chúc Năm Mới gởi đến các bạn bè thân thiết gần xa. Chúng ta vẫn luôn chúc nhau đó thôi, nào “Thân tâm thường An lạc”, nào “Vạn sự như ý” v.v… đặc biệt vào những ngày Tết. Thế nhưng, ta vẫn biết, Thân thì bất tịnh, Tâm thì vô thường… làm sao mà “An lạc” đây? Hơn hai ngàn năm trăm năm trước, Tu-Bồ-Đề hỏi Phật: “Làm thế nào để an trụ tâm? Làm thế nào để hàng phục tâm?” (Vân hà ưng trụ? Vân hà hàng phục kỳ tâm?), câu hỏi như vẫn còn văng vẳng đâu đây trong một thế giới phẳng, toàn cầu hóa đầy những bất an, căng thẳng… hôm nay.
Cho nên, nếu có rảnh chút, thử nghe vui!
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc
(04-4-2015)
Thời buổi bây giờ người ta còn dễ điếc hơn xưa. Nhạc xập xình ầm ỉ với công xuất lớn ở các tụ điểm ca nhạc, rồi đám cưới mở hết volume, “hát với nhau” ầm ỉ chịu không nổi. Đầu váng mắt hoa lùng bùng lỗ tai nên người già trốn biệt. Nhưng ngày nay điếc ngày càng… trẻ hóa! Nghiên cứu cho thấy “nhóm trẻ” 40-59 tuổi ở Mỹ đã có…35% kêu gặp khó khăn khi trao đổi qua điện thoại; 24% hiểu sai, dẫn tới hiểu lầm; 9% cảm thấy cô độc gần như bị cách ly vì tai kém.
Kinh nghiệm là nếu bị lãng tai, đừng buồn! Ai biểu… già chi! Già thì nó vậy. Đâu phải chỉ mình ta. Tai kém mắt kém, cái gì cũng kém. Già mà tai thính, mắt tinh hoài thì ai chịu cho nổi!
