Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
SẾN GIÀ NAM
Thấy tôi đứng loay hoay tìm kiếm mãi trên các kệ đầy nhóc băng đĩa ngổn ngang, cô bé bán hàng đến gần hỏi:
– Bác muốn kiếm loại nào?
– Nhạc. Nhạc xưa.
Cô đọc vài cái tên gì đó…
– Không. Xưa hơn nữa kìa. Chừng nửa thế kỷ trước. Có không?
– Bác chờ con lấy.
Một lúc, cô mang ra một cái… giỏ, đúng hơn là một cái rổ to, hình chữ nhật, chứa hàng ngàn đĩa CD, buộc dây thun từng cộc nói bác lựa đi.
Tôi giật mình thấy trên thành rổ dán mấy mảnh giấy viết tay bằng chữ in khá to: SẾN GIÀ NAM.
Tóc bạc trắng nhưng giọng nói vẫn sang sảng, Viện sĩ – Tiến sĩ Dương Quang Trung (ảnh), nguyên Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, hiện là Chủ tịch Hội Y học TP.HCM mở đầu câu chuyện với Báo Phụ Nữ về vấn đề mà ông trăn trở bấy lâu, nhân Ngày thầy thuốc Việt Nam.
– Chúng ta đang thiếu một văn bản nêu lên những vấn đề mà người thầy thuốc cần làm, được phép làm, nhiều nước gọi là Y – Nghĩa vụ Luật. Hơn nữa, chúng ta cũng thiếu một tổ chức để đảm bảo hành nghề đúng theo nghĩa vụ luật và xử lý khi có sự cố, mà nhiều nước đã tổ chức dưới dạng Y – Bác sĩ đoàn. Bên cạnh Luật Khám chữa bệnh, chúng ta cần có những văn bản ràng buộc trách nhiệm của người thầy thuốc quy định rõ cái gì được phép làm, cái gì cấm làm, để ngành y “trước tiên không làm hại” và để thực hiện được nhiệm vụ thiêng liêng của nghề y là chăm sóc, nâng cao sức khỏe người dân.
* Y – Nghĩa vụ Luật chưa có, trong khi nhận định của người dân có vẻ phũ phàng là mối quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân trong xã hội hiện nay gần như chỉ là mua bán – đổi chác?
– Về đạo lý, quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân là mối quan hệ nhân bản, giữa người thầy thuốc là người có nhiệm vụ trị bệnh cứu người và người bệnh là người có nhu cầu được chăm sóc sức khỏe. Quan hệ đó không thể là quan hệ mua bán. Bệnh nhân không phải là thượng đế, tức là khách hàng, mà có mối quan hệ ràng buộc thiêng liêng giữa người thầy thuốc và người bệnh. Cho nên, chúng ta cần duy trì mối quan hệ tình người giữa thầy thuốc và bệnh nhân, không nên đặt mối quan hệ này trên bình diện tài chính. Việc này không dễ ở cơ chế thị trường dù có định hướng XHCN, nếu người thầy thuốc không trui rèn y đức, làm nhiệm vụ thiêng liêng trị bệnh cứu người.
* Nhưng thực tế có những bệnh viện ghi hẳn khu vực khám VIP, với lối đi riêng và đội ngũ y, bác sĩ giỏi nhất của bệnh viện, làm sao có sự công bằng?
– Trong việc phục vụ, chăm sóc bệnh nhân đòi hỏi có sự đầu tư về cơ sở vật chất, về trang thiết bị, cũng như về nhân lực, trong đó vai trò của bác sĩ và điều dưỡng là quan trọng. Chi phí về chăm sóc người bệnh ở bệnh viện, mà thường ta gọi là viện phí, phải có người đảm trách, nếu ta không trở lại thời kỳ bao cấp hoàn toàn. Có thể là BHYT hoặc người dân tự chi trả. Do đó, nhiều bệnh viện để tồn tại và nâng cao chất lượng phục vụ cần có những mức độ khác nhau, đặc biệt về tiện nghi hay về cơ sở vật chất. Chúng ta cần điều trị theo bệnh lý, tức là theo yêu cầu của bệnh tật, chứ không phải điều trị trong lúc đóng góp tài chính, tức là chỉ vì tiền bạc.
Trên thực tế, có những nhu cầu khác nhau, có những yêu cầu của người bệnh theo khả năng tài chính của mình. Cho nên, không nên gọi là khu vực VIP mà nên gọi là khu hay khoa điều trị theo yêu cầu, theo dịch vụ chăm sóc ở những mức độ khác nhau về cơ sở vật chất, nhưng phải đảm bảo điều trị cơ bản để tránh tình trạng không công bằng trong trị liệu. Y tế nhân văn không thể có hai tốc độ !!
* Thưa ông, ngoài y đức, quá tải bệnh viện cũng là vấn đề xã hội bức xúc từ nhiều năm nay. Làm sao chữa căn bệnh “nan y” này của ngành y tế?
– Việc quá tải ở bệnh viện là hiện tượng thiếu giường bệnh phải nằm đôi, nằm ba trên một giường, có khi còn hơn nữa do nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân chủ yếu là do mất cân đối cung – cầu, bệnh nhân thì đông, không có bộ phận lọc bệnh trước, bệnh nhân nặng nhẹ đều muốn vào những bệnh viện lớn, có trang bị kỹ thuật cao, không chịu điều trị ở tuyến cơ sở (quận/huyện, phường/xã) đối với những bệnh thông thường.
Cho nên, theo tôi, muốn giải quyết vấn đề quá tải, phải củng cố mạng lưới y tế cơ sở, có đầu tư thỏa đáng để đảm bảo chất lượng điều trị đối với các bệnh thông thường, chỉ nên gửi lên tuyến trên những bệnh nặng, phức tạp. Một biện pháp có tính khả thi nữa là xây dựng mạng lưới bác sĩ gia đình trên cơ sở tổ chức lại và có bổ sung đào tạo những thầy thuốc biết chăm sóc sức khỏe ban đầu ở tuyến dưới hay tuyến trước, chứ không nên tăng số lượng bệnh viện và giường bệnh, thường rất tốn kém.
* Chưa tin tưởng y tế nước nhà nên VN thất thoát hàng tỷ USD mỗi năm do người bệnh ra nước ngoài trị bệnh, một con số xót xa…?
– Tôi có thể khẳng định, kỹ thuật của ta không thua kém các nước trên thế giới. Ta đã ghép gan, ghép tim, thụ tinh ống nghiệm, nội soi, nhưng nhiều người dân vẫn ra nước ngoài, vì hệ thống của ta không đồng bộ. Có thể kỹ thuật mổ rất tốt, nhưng theo dõi, chăm sóc sau mổ thật sự thua kém xa các nước. Lương của điều dưỡng Singapore hàng ngàn USD/tháng, ở ta hỏi thử lương bổng của họ được bao nhiêu? Lương, thưởng, đời sống của cán bộ y tế là vấn đề quan trọng, tham gia vào việc tăng cường chất lượng. Chất lượng của ta suy giảm vì quá tải bệnh viện, vì đời sống đội ngũ y, bác sĩ tương đối thấp …
Xã hội kêu gọi y đức, nhưng ngược lại việc chăm sóc trở lại cho y, bác sĩ ít được quan tâm chú ý. Người thầy thuốc đi chăm sóc sức khỏe cho người khác, nhưng không được chăm sóc lại thì tất nhiên có những mặt ảnh hưởng, những mặt hạn chế ./.
Đi tìm nét đẹp văn hóa ứng xử
(Báo Doanh Nhân Saigon Cuối Tuần, Xuân Quý Tỵ 2013)
“Ngày xuân sang ta chúc nhau…”, “Con chúc ông bà sống lâu thật lâu…” – Lời ca rộn ràng nhân dịp xuân về cho thấy những câu chúc của chúng ta dành cho ông bà, bố mẹ, người thân, bạn bè, láng giềng… là một điều rất đỗi tự nhiên, quen thuộc. Đặc biệt trong dịp xuân về, khi mà Dù đi đâu ai cũng nhớ / Về chung vui bên gia đình, dường như ai cũng sống nhân ái hơn, mở lòng hơn với mọi người…
Ngẫm lại, chợt nhận ra những giá trị tốt đẹp ấy dường như đang phai mờ dần trong cuộc sống hiện đại, chỉ còn trong ngày tết ở làng quê.
Không những vậy, một số lễ nghi còn bị chuyển thành những phương thức để cầu lợi, như cầu lộc cầu tài, cầu thăng quan tiến chức, trong khi một số thói quen, tập quán tốt đã bị mai một, như thói quen xếp hàng, cảm ơn – xin lỗi, sống có trách nhiệm với bản thân,…
Do cuộc sống hiện đại bận rộn, hay do nguyên nhân nào khác mà chúng ta đang mất dần những nét đẹp văn hóa ứng xử ấy và đâu là hệ quả của vấn đề này? Tọa đàm đặc biệt nhân dịp Xuân Quý Tỵ của DNSGCT với sáu vị khách mời – thân hữu, vì vậy, trở thành một cuộc “Đi tìm nét đẹp văn hóa ứng xử” của người Việt…
Trong số khách mời, chỉ có nhà triết học, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn lần đầu tham dự một cuộc tọa đàm của DNSGCT, còn chuyên gia ẩm thực Hồ Thị Hoàng Anh, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, luật sư Nguyễn Ngọc Bích, giáo sư Huỳnh Như Phương và doanh nhân Lương Văn Lý là “khách quen”, nên sau cái bắt tay chào hỏi, lễ nghi “ưu tiên phụ nữ”, “nhường bậc trưởng bối”,… là những suy tư, trăn trở cùng một đề tài không hề đơn giản.
Như ông Huỳnh Như Phương nói một cách ý nhị, khi DNSGCT đặt ra “chuyện văn hóa ứng xử” thì đã ngầm ý rằng mối quan hệứng xử giữa người và người trong xã hội đang có vấn đề.
Càng già càng dẻo…
… Càng dai? Nghi lắm! Chẳng qua là để an ủi cõi lòng thôi. Càng già càng xơ cứng, càng mỏi gối chồn chân … thì có. Thế nhưng “gừng càng già càng cay” thì đúng. Cay lắm! Và đó là lý do tại sao những người có tuổi ham tập thể dục, dưỡng sinh, khí công, tài chí, thiền, yoga… trong lúc các bạn trẻ còn đang mãi mê ngồi quán café phì phà thuốc lá, hoặc dô dô 100% ở các quán nhậu đợi cho tới khi thấp khớp, sưng chân, bụng phệ, tiểu đường… rồi tập cũng chưa muộn! Một anh bạn ở Mỹ về chơi nói bên đó bây giờ người sồn sồn như mình đa số mắc bệnh “3 cao 1 thấp”!
Tôi ngạc nhiên:
– 3 cao 1 thấp là bệnh gì?
– 3 cao là cao máu (tăng huyết áp), cao đường (tiểu đường) và cao mỡ (thừa chất béo).
– Còn 1 thấp?
– 1 thấp là “Thấp khớp”!
– Thì ra là vậy!
“Trong nghiên cứu y khoa, có khái niệm written informed consent vốn rất quan trọng và là nỗi ám ảnh của nhiều nhà nghiên cứu. Tôi tạm dịch cụm từ này là văn bản đồng thuận có ý thức. Consent là đồng thuận. Informed có nhiều nghĩa hơn, nhưng tựu trung lại và trong bối cảnh nghiên cứu khoa học, nó có nghĩa là người đồng thuận tham gia nghiên cứu phải ở trong tình trạng tĩnh táo, được cung cấp đầy đủ thông tin về mục tiêu, qui trình, và khả năng gây tác hại của việc tham gia vào nghiên cứu mà không chịu bất cứ một áp lực nào từ nhà nghiên cứu. Written là cụm từ mới thêm vào để nhắc nhở và yêu cầu nhà nghiên cứu rằng người tham gia vào nghiên cứu phải kí tên vào văn bản ưng thuận (trước đây có thời gian các nhà nghiên cứu chỉ lấy sự đồng thuận của bệnh nhân bằng miệng). Văn bản đó phải được soạn bằng một văn phong sao cho người thường (ngoài khoa học) có thể hiểu được, và kèm theo nhiều câu văn bắt buộc. Một trong những câu văn bắt buộc là người tham gia nghiên cứu có thể rút ra khỏi công trình nghiên cứu bất cứ lúc nào mà nhà nghiên cứu không có quyền hỏi lí do. Một công trình nghiên cứu y khoa đòi hỏi nhà nghiên cứu phải đệ trình văn bản written informed consent cho hội đồng y đức xem xét trước khi được phê chuẩn để tiến hành nghiên cứu. Không làm theo qui trình đó có thể xem là vi phạm y đức”.
Nguyễn Văn Tuấn
Tham khảo đầy đủ bài viết của GS Nguyễn Văn Tuấn theo đường link:
http://nguyenvantuan.net/health/2-health/1620-van-de-y-duc-trong-nghien-cuu-khoa-hoc-o-nghe-an-
Đức tính cần thiết của người làm Công tác xã hội trong Bệnh viện
Bs Đỗ Hồng Ngọc
“Sức khỏe là một tình trạng hoàn toàn sảng khoái về thể chất, tâm thần và xã hội chứ không phải chỉ là không có bệnh hay tật” (WHO, 1946). Ta thấy sức khỏe như vậy cần có đủ cả ba yếu tố: sảng khoái về thể chất, sảng khoái về tâm thần và sảng khoái về xã hội. Một người có bệnh đến bệnh viện thì thể chất của họ đang có vấn đề, nhưng nỗi lo âu và sợ hãi của họ còn lớn hơn bởi không biết chuyện gì sẽ xảy ra, bên cạnh đó là những xáo trộn về công ăn việc làm, về các mối quan hệ, chuyện tiền bạc, đi lại, ăn ở… bao nhiêu thứ làm cho họ sống như trong đám sương mù!
Thư gởi bạn xa xôi,
Không đợi bạn phải nhắc đâu, mình cũng sẽ “tường trình” vắn tắt buổi trò chuyện về Thiền với Doanh nhân trẻ ở CLB 2030 vừa qua cho bạn đây!
Bạn biết đó, mình ít khi ra khỏi nhà vào buổi tối. Tuy ở Saigon hơn nửa thế kỷ mình vẫn là một người nhà quê, chưa biết cái “hộp đêm” nó khác với cái “hộp ngày” ra sao. Vậy mà lần này nhận lời mời của CLB 2030 chịu “xuống núi” một phen cũng lạ. Một phần cũng do cái thiết tha của các bạn trẻ CLB 2030, phần khác cũng do mình… tò mò, muốn biết giới trẻ – nhất là doanh nhân trẻ- bây giờ đời sống ra sao, tại sao họ lại quan tâm một đề tài có vẻ trái nghịch với nếp sống của họ: Thiền là buông bỏ, là thanh tịnh, độc cư…
Đọc CHUYỆN TRÒ của CAO HUY THUẦN
(NXB Trẻ, 2012)
Đỗ Hồng Ngọc
“Chữ nghĩa không phải là than vậy mà cũng làm nóng người”… Bùi Văn Nam Sơn dẫn một câu trong cuốn Chuyện Trò (CT) của Cao Huy Thuần (CHT) để giới thiệu ở bià sách. Tôi thì tôi không thấy nóng mà thấy lạnh, rồi ấm. Chưa có ở đâu CHT đặt ra một loạt những vấn đề luân lý đạo đức một cách rốt ráo, sâu thẳm đến vậy dưới dạng những câu chuyện vô cùng hấp dẫn: nói dối, hổ thẹn, đam mê, tình yêu, chung thủy, chiếm hữu, mặc cảm, tự tin, bổn phận, nguyên tắc… Cho nên không phải vô cớ mà CHT “dàn dựng” CT bắt đầu với “nói dối”, để rồi kết thúc với “hổ thẹn”.
Cuốn sách có một cấu trúc làm ta nhìn ra CHT : 4 thứ chuyện trên đời mà anh không chạy đâu thoát, đó là: Tình Yêu, Văn hóa, Giáo dục và Phật giáo.
Phân biệt:
Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care) với Chăm sóc ban đầu (Primary Care) BS Đỗ Hồng Ngọc
Không ít người nhầm lẫn giữa Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) và Chăm sóc ban đầu (CSBĐ). Đây là hai thuật ngữ mang hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, cần được phân biệt rõ để có hướng triển khai đúng nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân. Sự khác biệt nằm ở từ “Sức Khỏe”. Trong tiếng Anh cũng phân biệt rõ Primary Health Care (PHC) và Primary Care (PC). CSSKBĐ có mục tiêu làm sao cho người dân khỏe mạnh, ít phải bệnh tật, trong khi CSBĐ lại có mục tiêu là chữa bệnh sớm khi đã có bệnh.
Ghi chú: Một người bạn gởi tôi bài viết rất cảm động này của một bạn đồng nghiệp- Dược sĩ Hoàng Thanh- nhân ngày Lễ tạ ơn: Xin cảm ơn cuộc đời. Xin phép chị Hoàng Thanh được chia sẻ bài viết này đến các bạn bè gần xa của chúng ta.
Chúc chị cùng quý quyến vạn an.
ĐHN.
Xin Cảm Ơn Cuộc Đời
Hoàng Thanh
Thế là một mùa Lễ Tạ Ơn nữa lại đến. Tôi vẫn còn nhớ, lần đầu tiên khi nghe nói về Lễ Tạ Ơn, tôi thầm nghĩ, “Dân ngoại quốc sao mà… “quởn” quá, cứ bày đặt lễ này lễ nọ, màu mè, chắc cũng chỉ để có dịp bán thiệp, bán hàng để nguời ta mua tặng nhau thôi, cũng là một cách làm business đó mà…”
Năm đầu tiên đặt chân đến Mỹ, Lễ Tạ Ơn hoàn toàn không có một chút ý nghĩa gì với tôi cả, tôi chỉ vui vì ngày hôm đó đuợc nghỉ làm, và có một buổi tối quây quần ăn uống với gia đình.
Mãi ba năm sau thì tôi mới thật sự hiểu đuợc ý nghĩa của ngày Lễ Tạ Ơn.
Lời giới thiệu
LỐI RA CHO CÁC VẦN ĐỀ XÃ HỘI, Nguyễn Thị Oanh, Nxb Thanh Niên, 2012
Có những điều Chị đã nói, đã bàn từ 20 năm trước, đọc lại bây giờ vẫn thấy còn nóng hổi. Trên thực tế vấn đề xã hội ngày nay không chỉ là hậu quả của cuộc cách mạng công nghiệp mà là “hậu quả” của một thế giới phẳng, toàn cầu hóa, một thế giới kỹ thuật tưởng đầy “phép lạ”, mà trong đó số người sống trong bất công, sợ hãi, cô đơn, luôn bị đe dọa bởi thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh… ngày càng tăng lên. Những vấn đề xã hội trên đất nước ta vẫn cứ còn y như thế, thậm chí còn trầm trọng hơn, càng bức bách hơn, khi mà các chính sách chắp vá, duy ý chí, không thể giải quyết được đến nơi đến chốn.
“Một nếp sống Hạnh phúc”
Ghi chú:
Trong các buổi trò chuyện về “Một nếp sống Hạnh phúc” ở Mandala Saigon (13/10/12), ở Đà Nẵng (18/10/12) và ở Huế (20/10/12), tôi đã trình bày một phần các tóm lược dưới đây. Theo yêu cầu của một số bạn, tôi ghi lại đây để làm tài liệu tham khảo.
(Đỗ Hồng Ngọc)
Tập san văn học nghệ thuật QUÁN VĂN số 009
(nxb thanh niên)
Sáng CN 28.10.2012, tại “tòa soạn” Quán Văn rộng 10 m2 trên căn gác ọp ẹp của Nguyên Minh tại Gò Vấp đã có buổi ra mắt Tập san văn học nghệ thuật Quán Văn số 009, tháng 10 năm 2012, giới thiệu “Chân dung Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc)”.
Nói là “ra mắt” cho oai, thực ra chỉ là một buổi họp mặt ấm cúng giữa những bè bạn thân thiết ngày xưa, của thời Gió Mai, Việt, Ý Thức… mà nay người nào người nấy cũng đã trên dưới 70 (trẻ nhất là Huỳnh Như Phương, Trương Văn Dân cũng đã ngoài 50!).
Lời ngỏ
“Ăn Vóc Học Hay” là một tuyển tập những bài viết – mới có cũ có – của tôi trong nhiều năm qua liên quan tới chuyện “Ăn” chuyện “Học” của người bạn trẻ vừa bước chân vào một môi trường hoàn toàn mới- môi trường đại học.
Người xưa nói “một linh hồn minh mẫn trong một thân thể tráng kiện”, và như vậy, cũng có nghĩa là “một thân thể tráng kiện” chỉ có thể có ở “một linh hồn minh mẫn”.
Thân và tâm không thể tách rời nhau.
Tôi vừa nói một môi trường hoàn toàn mới? Phải, bởi vì em đang ở môi trường đại học, một nơi mà em đã có thể giăng rộng đôi cánh, bay lên những tầng cao của tri thức, rèn luyện thuần thục những kỹ năng và huân tập một thái độ, một cách sống, một nhân cách để có được hạnh phúc, để có thể giúp mình, giúp đời…
Tương lai trong tay ta. Em biết rồi đó!
Gặp gỡ bạn đọc Đà Nẵng
Thư gởi bạn xa xôi,
Công ty Văn hóa Phương Nam có nhã ý mời mình làm 2 buổi “trò chuyện” với độc giả tại Đà Nẵng và Huế nhân cuốn “Thấp thoáng lời Kinh” vừa được tái bản sau 2 tuần lễ phát hành. Được gặp gỡ độc giả Đà Nẵng và Huế là mơ ước của mình bấy lâu. Đề tài được chọn là Một nếp sống hạnh phúc, với mình, chẳng qua là một cái “cớ” cho một chuyến hành hương về miền trung… “miền thùy dương bóng dừa ngàn thông thuyền ngược xuôi suốt một dòng sông ư.ư… dài” mà thôi! Bởi làm gì có “một nếp sống hạnh phúc” để mà nói năng? Nói làm sao được một thứ “bất khả thuyết” cơ chứ? Chẳng qua là một cơ hội để gặp gỡ bạn bè, trò chuyện loanh quanh, bấy nay chỉ quen nhau qua trang sách.
