Góc nhìn – nhận định

Đỗ Hồng Ngọc: Đi & Học

13/11/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Đi & Học

Ghi chú:

Tháng 2-2015 khi đi café với một người bạn trẻ về đến nhà thì nhận được 3 cuốn bản thảo “Tuyển tập Đỗ Hồng Ngọc” dày cả ngàn trang A4 của một người không quen biết gởi tặng. Giật mình, ai vậy cà? Thấy có kẹp mảnh giấy nhỏ, ghi số điện thoại và email, ký tên Nguyễn Hiền Đức. Bèn phone thăm hỏi mới biết đó là một bạn đọc quý mến mình, đã “dõi theo” hành trình viết lách của mình từ lâu, nay tỉ mẫn ghi chép lại cả một tuyển tập đồ sộ gởi tặng và nói còn sẽ gởi tiếp mấy tập nữa!

Nguyễn Hiền Đức (5 Hiền), trước 75 là Thư ký Tòa soạn của tạp chí Tư tưởng, và là thư ký riêng của HT Thích Minh Châu, phụ trách Tu thư ở đại học Vạn Hạnh. Anh tốt nghiệp Báo chí và Xã hội học, rồi cao học Sử, đại học Vạn Hạnh. Đó là một người nghiêm túc, cẩn mật, nhiệt tâm, và rất dễ thương…

Nguyễn Hiền Đức đã về ở Cali mấy năm nay. Giờ anh cũng vào tuổi 75- nghĩa là còn khá trẻ- đã cùng với Nguyễn Minh Tiến, Văn Công Tuấn… thành một nhóm “Tam Nguyên”…

Đọc loạt bài “Úc du”… một chuyến của mình trên trang này, anh bỗng có sáng kiến gom lại thành một file “trọn bộ” 7 bức thư để bạn xa xôi dễ đọc, thay vì tản mác khó tìm. Đây là một ý rất hay, bởi tìm đọc các bài rải rác, dù chung một chủ đề cũng không phải là dễ ngay trên www.dohongngoc.com của mình. “Được voi đòi tiên”, mình bèn nhờ anh 5 Hiền gom luôn cho bài Về thăm xứ Phật, Nepal và Về Huế thăm chùa, vào chung trong một tập lấy tên là Đi & Học.

Vậy là có ngay một “tệp”– chữ của 5 Hiền- để gởi đến các bạn tùy hỷ.

Đa tạ bạn… Hiền!

Đỗ Hồng Ngọc.

(13.11.2019)

Vui lòng xem Ebook tại đây:

“BIẾT ƠN MÌNH” giữa Mùa Thanksgiving!

11/11/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

“BIẾT ƠN MÌNH” giữa Mùa Thanksgiving!

Bạn thân,

Khi lần giở quyển sách này, có thể bạn sẽ chép miệng: Tưởng gì! Mấy bài này mình đã đọc rải rác đâu đó của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc rồi thì phải. Có cái gì mới đâu?

Bạn hoàn toàn chính xác. Có cái gì mới đâu? Cũng ăn, cũng ngủ, cũng hít thở, cũng lo âu, cũng căng thẳng… Có cái gì mới đâu!

Cái mới, nếu có thể nói vậy, chính là sự chắt lọc, gom góp, sắp xếp… vào chung một chủ đề. Ở đây là “Sức khỏe và Đời sống” của một người có tuổi, để mong có một nếp sống mạnh khỏe hơn, an lạc hơn… và chia sẻ với mọi người.

Được không? Được. Tùy mình. Có cụ già sống khỏe vui đến trên trăm tuổi, được nhà báo phỏng vấn hỏi “bí quyết”. Cụ cười, có gì đâu, sáng nào thức dậy tôi cũng tự hỏi mình hôm nay nên ở Thiên đàng hay nên ở Địa ngục đây? Rồi ngần ngừ một lúc, tôi quyết định nên ở Thiên đàng. Vậy là Thiên đàng tức khắc bày biện ra cho tôi. Tôi được sống một ngày an lạc, hạnh phúc.

Tôi nay ở tuổi 80. Mà nói như Trịnh Công Sơn: “Chút nắng vàng… giờ đây cũng vội”! Cho nên phải “Về thu xếp lại” thôi!

Mà “Thu xếp lại” tức là nhặt nhạnh, là gom góp, là chắt lọc, là sắp xếp lại… Chẳng có gì là trầm trọng ở đây cả đâu. Vui thôi mà! (Bùi Giáng).

Biết Ơn Mình là một giai đoạn cần thiết. Không có “sắc” thì làm sao có “thọ, tưởng, hành, thức” phải không? Cuộc hành trình “Về thu xếp lại” rồi sẽ có nào Lõm bõm học Phật, nào Thấp thoáng lời kinh, nào Ghi chép lang thang… Tóm lại, còn sẽ tiếp tục “thu xếp” nếu điều kiện cho phép.

Như chút quà tặng. Như chút sẻ chia.

Trong tình bè bạn.

Thân mến,

Đỗ Hồng Ngọc.

(Saigon, 11.2019)

……………………………………….

Viết thêm: Biết Ơn Mình là một bài viết của tôi đã lâu, hình như in trong một cuốn nào đó cho người cao tuổi, không ngờ gần đây bỗng nhiên thấy lan tràn trên mạng internet. Nhiều bài thấy còn thêm minh họa với nhiều hình ảnh ý nghĩa, thú vị…

Một số các bài khác như “Bệnh Vô Duyên”, “Lang Băm”… cũng được chia sẻ lan tràn trên mạng giữa bạn bè với nhau như một lời nhắc nhở. Có vẻ như ngày nay mọi người thấy cần phải “biết ơn mình” nhiều hơn, và tránh đi những thứ làm cho mình thêm khổ đau…

Riêng theo tôi, bài quan trọng chia sẻ trong tập sách nhỏ này là bài Vè Thiền Tập: “Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa?” để ai cũng có thể tự giúp mình…

ĐHN (11.11.2019).

(Bìa bên do ĐHN phác thảo với bức tranh (trời ơi!) của mình, nhưng bị chê xưa quá, không dùng!

Dĩ nhiên bìa mới do các họa sĩ trẻ trình bày mang nhiều ý nghĩa hơn).

Thôi kệ.

Hồ Đắc Đằng: VÔ KỴ HỌC BẮN CUNG

10/11/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Ghi chú: Bác sĩ Hồ Đắc Đằng là người bạn cùng khóa với tôi tại Y khoa Đại học đường Saigon (1962-1969) vừa có loạt bài viết rất thú vị về chuyện “Vô Kỵ Học Võ” đã được post trên trang này và được rất nhiều bạn bè chia sẻ. Anh tiếp tục có bài Vô Kỵ Học Lái Xe cũng rất độc đáo. Và hôm nay là bài “Vô Kỵ học bắn cung” với Đứng, Nắm, Nhắm, Buông… rất tuyệt vời.

Xin chia sẻ cùng các bạn.

Cảm ơn Hồ Đắc Đằng.

Đỗ Hồng Ngọc

PS Đa tạ Đèn Biển (Võ Quang), người đã chịu khó gõ Word từ bản viết tay “chữ bác sĩ” đọc không ra của Hồ Đắc Đằng.

……………………………………………………………….

Vô Kỵ học bắn cung

Hồ Đắc Đằng

Vô Kỵ đánh võ thì giỏi, tánh tình thì điềm đạm mà cái gì có dính dáng đến võ khí là nó sợ nhất. Nó không còn có một tâm thức nào làm người khác, vật khác đau nữa, nói chi là bắn với giết. Vì vậy khi hắn nghe thầy bảo thầy sẽ dạy nó bắn cung, hắn từ chối ngay tức khắc.

– Vô Kỵ nầy. Cái tư tưởng không bao giờ làm người khác đau của con quí báu vô cùng. Còn cái nghệ thuật bắn cung của thầy dạy đây chẳng những không bao giờ làm ai đau mà lại, nếu con thực hành đúng, nó sẽ làm cho mọi người vui.

Trước hết, con phải thấm nhuần vài nguyên tắc căn bản của cái nghệ thuật nầy. Hai nguyên tắc chánh:

1/ Thứ nhất: Bắn để đúng, không phải để được.

Người đời thường hiểu lầm cái nầy. Bắn cái gì là để được cái đó. Bắn con nai thì muốn con nai ngã xuống để lấy về ăn nhậu, khoe khoang. Bắn cho được là lấy vô. Bắn cho đúng là cho ra. Ai đi săn tìm hạnh phúc cho mình sẽ chỉ lấy vô được khoái lạc (excitement). Ai đi săn tìm hạnh phúc cho người sẽ tạo ra, cho ra hạnh phúc cả mình lẫn người.

– Thầy nói có lý, con có đọc đâu đó một tác giả Mỹ nói cái chi đó tương tự như vậy “In life, happiness is not a goal. Happiness is a by-product”, “The more you are looking for ít, the farther away it will evade you.”

– Con giỏi thật, đọc mà nhớ được mấy cái lặt vặt nầy. Thầy khen con đấy. Đó là phu nhân của một cựu tổng thống Mỹ, bà Eleanor Roosevelt.

2/ Thứ hai: Tâm thức khi bắn cung. Tâm thức của thân hữu, không bao giờ của thù nghịch.

Với 2 nguyên tắc nầy, thầy mới có thể dạy con cái nghệ thuật gần như thất truyền nầy. Người ta bây giờ cũng hay học bắn, bắn súng. Súng đạn không bao giờ ứng dụng được 2 nguyên tắc nầy của cung tiễn.

Vô Kỵ bắt đầu tò mò hơn. Từ khinh thường cung tiễn vì ý tưởng của bạo lực, vũ khí đến cái tò mò của tâm thức trong bắn cung.

Đứng

– Nầy Vô Kỵ. Đứng ở đây có 2 khía cạnh: Tư thế đứng cho vững của thân thể, con giỏi rồi, như lúc học võ, đứng lại như ngũ giới, có 5 cái không làm. Một khía cạnh khác là dừng lại. Tâm con chậm lại, dừng lại. Con còn nhớ một tâm nhanh là một tâm bệnh ; một tâm chậm là một tâm khỏe mạnh ; một tâm dừng lại là một tâm ngộ.

Hiện tại thầy đang dạy con ở cái chặng thứ hai nầy: chậm lại. Dừng hẳn lại là Ngộ đó con.

– Chừng nào mới Ngộ thưa thầy? – Vô Kỵ tò mò nhiều nên thiếu kiên nhẫn.

– Vô Kỵ con, đừng có nóng lòng, mong đợi một cái gì hết. Ngay cả mong đợi giác ngộ. Để yên cái giác ngộ đó. Chẳng có ai tranh đua đến trước, giữ chỗ sắp hàng như tụi Mỹ sắp hàng từ 3 giờ sáng để chờ bán hạ giá sau lễ Tạ ơn tháng nầy (After Thanksgiving sale).

Nắm

– Vô Kỵ. Cái nắm nầy là cái thứ 2 của 4 tác động của bắn cung: Đứng, Nắm, Ngắm và Buông.

Luôn luôn phải nắm cung bằng tay trái. Thầy biết con thuận tay trái. Sẽ dễ cho con tập. Sẽ dễ cho thầy dạy.

“Quái lạ, ai thuận tay nào, nắm tay ấy, sao lại phải nắm bằng tay trái nhỉ?” Vô Kỵ tự hỏi. Thầy nó biết ý, mới giải thích:

– Vô Kỵ nầy. Não bộ của người có 2 bán cầu não. Một phải, một trái. Hai cái làm việc hỗ trợ nhau nhưng luôn luôn có một bên mạnh hơn (dominant). Người thuận tay trái, bán cầu não bên phải mạnh hơn. Người nào thuận tay phải thì bán cầu não bên trái mạnh hơn.. Hơn nữa Vô Kỵ con phải biết, còn có vấn đề tâm lý nữa.

“Não trái, não phải mà dính đáng đến tâm lý mình?” Nó lại càng tò mò hơn nữa.

– Thần kinh học sau nầy khám phá ra cái nầy. Bán cầu trái thì thiên về phân tách, đo lường, lý luận và thắng với thua. Bán cầu phải thì lại khác, nó thiên về cảm nhận, tổng hợp, bao dung và từ bi! Đại khái như kiểu Nam tả, Nữ hữu của Á đông mình. Đừng có lộn với câu Tả trọng, Hữu khinh nhé, Vô Kỵ. Cái Tả trọng, Hữu kinh nầy là do người đặt ra, không phải thiên nhiên khoa học. Thầy chỉ dạy con cái thiên nhiên thôi. Chỉ cần nhớ bán cầu và tâm lý của mỗi bán cầu não.

– Làm sao họ khám phá ra mấy cái nầy, thưa thầy?

– Từ bệnh. Mấy thầy thuốc họ theo dõi tâm lý của mấy bệnh nhân trước và sau khi bị TBMMN (tai biến mạch máu não). Chính thầy đã nhận xét và thấy cái chuyện nầy có thật. Mấy ông bị bại xuội bên trái, tức là bị nhũn não bên bán cầu não phải. Trời đất ơi, mấy ổng trước bệnh khó một, sau khi bị TBMMN, khó gấp 3 lần. Cãi vã, kèn cựa, cãi chầy cãi cối. Mấy bà vợ chịu không nổi, Trái lại mấy người bị bại bên phải thì hiền lại hẳn. Hết cãi cọ, lý luận, trách móc như trước khi bệnh. Hiền hẳn lại, Người nhà ai cũng nhận thấy. Tại sao? Bán cầu não bên trái của mấy người nầy bị nhũn. Mà bên trái là tranh luận đó! Mấy bác sĩ hospitalist (chỉ làm việc trong bệnh viện thôi, không theo dõi bệnh nhân như PCP (Primacy Care Physician) nên họ không để ý mấy cái vụ tâm lý thay đổi nầy. Họ không biết bệnh nhân trước khi mấy bệnh nhân nầy nhập viện. Ra viện, họ cũng không theo dõi lâu dài. Giao lại cho PCP.

– À ra vậy – Vô Kỵ vỡ lẽ nhưng vẫn còn thắc mắc – Tại sao mấy cái khái niệm trái phải của bán cầu não lại liên hệ với nắm cung tay nào?

– Bao dung và từ bi. Đó là lý do để nắm cung tay nào. Cái tay hướng cung về đâu. Cái tay đó phải được điều khiển bởi cái tâm bao dung và từ bi. Cái tâm của bán cầu não phải.

Vô Kỵ ngẫm nghĩ, trầm tư. Nó đâu có ngờ tay nào cầm cung có tầm quan trọng như vậy. Chỉ nhắm. À ra vậy. Nhắm với lòng từ bi, bao dung, ôn hòa mới gọi là nhắm đúng. Không phải bắn trúng thôi là đủ.

Nhắm

– Cái nầy mới là cái chủ chốt đấy Vô Kỵ. Nhắm một cái đích. Một mục tiêu.

– Còn xa gần thì ra sao, thưa thầy?

– Giỏi, hỏi như vậy. Không phải gần mà dễ. Thiên hạ chỉ quan tâm đến mấy mục tiêu xa, khó thấy, mà quên mấy cái mục tiêu gần. Nhìn xa mà quên nhìn gần là lọt xuống ổ gà không hay đó con. Đời sống mỗi bước chân trước mặt là quan trọng hơn cái mục tiêu xa vời. Con vô trường học để ra trường kỹ sư, bác sĩ, dược sĩ là đã được định rồi. Mỗi ngày đến lớp, đến bệnh viện để học là một công chuyện dài và lặn lội. Mục tiêu xa lâu lâu nhìn một cái là đủ. Mục tiêu gần phải nhìn hằng phút giây. Tỉnh thức trong mỗi bước đi: nhìn gần.

Mục tiêu di động

– Mục tiêu nó di động thì sao, thưa thầy?

– Mục tiêu nào cũng di động hết. Nghệ thuật bắn cung trong đời là mấy cái “di động” nầy. Cái ý muốn mục tiêu luôn đứng một chỗ là làm cho xạ thủ luôn luôn thất vọng. Mục tiêu trong đời sống là di động, là vô thường. Con phải biết hòa hợp cái nhắm của con vô cái di động nầy để hòa hợp với vũ trụ. Hòa hợp, harmony là một cái chung của một xạ thủ tài giỏi và một nhạc sĩ điêu luyện. Một lời nói, một tiếng nhạc mà hòa hợp nó sẽ làm lành lòng người. Súng đạn cũng bắn, tụi nó không được cái nầy. Súng đạn cũng cần nhắm nhưng không bao giờ hàn gắn cái gì cả. Chỉ tăng hận thù.

Nhắm cung và nhắm mắt.

– Trời đất, thưa thầy. Thầy giỡn sao chứ? Mở mắt, đèn sáng đây còn bắn không trúng, nói gì nhắm mắt – Vô Kỵ kinh ngạc.

– Vô Kỵ con. Cái nầy mới là cái tuyệt vời của cái nghệ thuật nầy. Mục tiêu ở bên ngoài mà người đời thường nhắm thì con không cần học thầy. Ai cũng dạy con được. Đó là nhắm vào sự được thua, thắng bại, là đời. Cái thầy dạy là nhắm vào bên trong. Mà khi cái nhắm nhìn nầy mà chánh rồi thì cái mục tiêu của con nó đã ở trên đầu mũi tên của con rồi, trước khi con giương cung.

Buông

– Thưa thầy, thầy chưa dạy giương cung – Vô Kỵ nhắc thầy nó.

– Cái nầy không cần dạy. Với sức lực dẻo dai mạnh mẽ của cánh tay mặt của con, con dư sức giương cung. Bây giờ con nhắm cung đã thuần thục, nhắm vào nội tâm; đứng đã điêu luyện, đứng trên tư thế của huynh đệ, từ bi, chỉ còn có cái cuối cùng là buông tên nầy.

– Thưa thầy, buông tên dễ ợt, kéo mới khó chứ – Vô Kỵ cãi lý với thầy nó.

– Vô Kỵ nầy. Cái nầy là cái khó nhất đấy con. Ai mà đứng đúng rồi, nhắm đúng rồi, mục tiêu đã ở rõ trong nhìn đúng thì đã đến trình độ thực hành cái tác phong cuối cùng nầy: buông tên. Buông tên là buông xả. Mũi tên đã đến đích trước khi rời tay con. Nhắm mắt, mục tiêu di động mà con đã bắn trúng hồng tâm là vì vậy. Thân an tịnh, tâm từ bi, tự tại, nhắm mắt nhìn vào atrong thì tên tự nó bay đến hồng tâm, con thì buông xả. Có đích, có tên mà không có xạ thủ là vậy.

Vô Kỵ hân hoan đảnh lễ thầy.

HĐĐ

“Úc du”… một chuyến (kỳ 7)

01/11/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc 3 Bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến

(kỳ 7, tiếp theo và… hết!)

Nói “Úc du”… một chuyến là vì khó mà có dịp trở lại nơi này vì tuổi đã cao, lần đi lần khó. Nhưng cũng vì “lòng muốn còn nhiều” (Đoàn Chuẩn) nên mình cứ còn ham biết đó biết đây. Do vậy, dù thời gian 3 tuần ngắn ngủi, vẫn “cưỡi ngựa xem hoa” cho thỏa thích. Đừng phiền nhe.

Phải thăm Đại học Melbourne chớ phải không? Bác sĩ Trần Quốc Đông, người bạn cùng lớp cùng trường, đẹp trai và có nhiều uy tín với cộng đồng tại đây đã dành một buổi đưa mình đi thăm Đại học Melbourne, thăm Vườn hoa, nhà Thuyền trưởng Cook, và… tổ chức một buổi ăn tối thịnh soạn, buổi họp mặt “như thường lệ” khi có các bạn đồng nghiệp từ phương xa đến thăm Melbourne. Trong buổi họp mặt này mình đã gởi tặng Bs Trần Xuân Dũng, người đàn anh mình rất quý mến từ thời còn làm chung báo Tình Thương của Sinh viên y khoa Saigon (1963-1967) cuốn Thầy thuốc & Bệnh nhân của mình mới tái bản. Bs Dũng là Thư ký tòa soạn đầu tiên của báo Tình Thương và sau đó là Bs Ngô Thế Vinh. Anh nhắc lại ngày xưa thường hối thúc Đỗ Nghê gởi Thơ cho Tình Thương vì từ thời đó, Thơ Đỗ Nghê đã có nét riêng đáng mến…

Bs Trần Quốc Đông và Đỗ Hồng Ngọc ghé thăm trường Đai học Melbourne…

Cafe ở quán sinh viên bên hiên trường

và nắng sân trường làm nhớ quá những khung trời đại học…

Bs Trần Xuân Dũng và Đỗ Hồng Ngọc (Melbourne 16.10.2019)

2. Rồi cùng anh Tuấn ghé vào một thư viện:

thư viện Cộng đồng ở khu St Albans, không ngờ thấy có sách của Đỗ Hồng Ngọc… Người thủ thư nói sách hiện đã được mượn hết…

3. Rồi ghé thăm một Nursing home coi người ta làm ăn ra sao:

một Nursing Home, chủ yếu dành cho người Việt…

4. Cô Mỹ Lý, người phụ trách phiên dịch cho Đức Đạt Lai Lạt Ma mỗi khi Ngài đến chùa Quang Minh đã đưa mình đi thăm khu “Tây balo” ở Melbourne, với những con đường hẽm nhỏ hết sức thú vị… đầy quán cafe, quán ăn và đầy người bốn phương qua lại. Ở đây, những người vô gia cư, lỡ độ đường, túi không xu, có thể ghé vào một quán ăn… xin một phần ăn miễn phí. Thì ra, có những người có lòng, đã mua sẵn các phần ăn ở quán dành cho họ. Đúng là bố-thí “ba-la-mật” đây rồi còn gì.

Cô Mỹ Lý và ĐHN trong khu phố “Tây balo”…

Rồi ghé đến thăm chiếc cầu xinh đẹp trên sông Yara, quán Sake, gần Khu triển lãm và trình diễn Nghệ Thuật…

Vâng, “nghệ thuật” là một thứ thuốc…

Sông Yara, trung tâm City

5. Không thể không ghé Bảo Tàng phải không? Rất nhiều điều để học. Vé vào cửa 15d với người cao tuổi (người trẻ 26d). Mình nói mình ở Việt Nam qua, bao nhiêu?… Cô nhân viên gõ gõ… rồi đưa tờ giấy “miễn phí”. Miễn phí luôn cho cả anh Tuấn. Vui ghê! Người Úc nói chung hiền hòa, dễ thương, nhã nhặn và lúc nào cũng có nụ cười…

Và đây, những bộ xương khủng long… ai ngờ là con thằn lằn ngày nay!

ảnh ĐHN

Look deep into nature, anh then…

6. Dĩ nhiên mình không thể không ghé thăm vài bệnh viện ở Melbourne này, trong đó, bệnh viện gây ấn tượng nhất cho mình là Bệnh viện Ung bướu. Như một “con thuyền không bến” đang vượt trùng khơi! Điều đặc biệt ở đây là ta không thể phân biệt ai là bác sĩ, ai là điều dưỡng và ai là bệnh nhân… Hết sức nhân bản! Có thư viện, có nhà hàng, có quầy thông tin, có nơi cầu nguyện… Và, ung thư đại tràng có vẻ đang ngày càng phát triển ở Úc. Tại sao?

Bệnh viện Ung bướu ở Melbourne.

7. Mình vừa đi Great Ocean Road về, bác sĩ Mỹ Dung đã đề nghị tổ chức một buổi tọa đàm nhóm nhỏ với anh Đỗ Hồng Ngọc cho các đồng nghiệp y dược về Phật pháp. Đây là dịp được gặp bạn bè, tại sao không?

Buổi trò chuyện thân mật về Phật pháp với các đồng nghiệp và thân hữu tại nhà Bác sĩ Mỹ Dung (Melb 15.10.2019)

Mỹ Dung và Nhơn đã sưu tập một lô sách của Do Hong Ngoc, bây giờ… ký tặng tại chỗ!

trong lúc nhóm bạn khác đang chuẩn bị bữa ăn tối nhẹ cho mọi người

… rồi chụp chung tấm hình kỷ niệm sau buổi trao đổi khá sôi nổi

Trong buổi tọa đàm này, mình chủ yếu trao đổi kinh nghiệm cá nhân. Nhắc lại các “nguyên tắc” để học Phật: 1) Nắm vững thuật ngữ, 2) Hiểu các ẩn dụ, ẩn nghĩa, và 3) Thực hành Thiền định, ứng dụng vào đời sống với Từ Bi Hỷ Xả…

Đề cập S.A.D và các phương pháp tâm lý trị liệu CBT(Cognitive Behavioral Therapy) thường cho kết quả tạm thời, phải dùng tới Thiền Chánh Niệm MBCT, MBSR…(Mindfulness-Based Cogntive Therapy, Midfulness-Based Stress Reduction…) để có kết quả lâu bền hơn.

8. Biết nhà thơ Huy Tưởng đang ở Melbourne. Phải ghé thăm Huy Tưởng chớ, sao không? Sáng đó, hai em học trò (Bs Linh và phu quân) đưa mình đến thăm nhà thơ, ở khá xa thì phải, chắc hơn nửa giờ cao tốc.

Thật đằm ấm. Thật cảm động. Huy Tưởng nói ĐHN hẹn mai mới tới kia mà! Mọi người đã chuẩn bị mai làm Mì Quảng Faifo cho ông đây mà ông tới sớm quá! Hai em học trò rảnh đưa đi lúc nào… thì phải “tranh thủ” đi ngay thôi. Huy Tưởng trông khỏe và vui. Mở vi tính đọc cho nghe mấy bài tâm đắc. Nói đã viết xong 600 bài lục bát, sẽ chọn 200 bài in một tập…

Huy Tưởng và Đỗ Hồng Ngọc (Melbourne 18.10.2019)

thơ Huy Tưởng

9. Đã đến lúc khép lại chuyện kể dài dòng về “Úc du”… một chuyến của mình rồi đó. Ba tuần lễ trôi qua thật nhanh. Mùa xuân rồi mà Úc vẫn còn lạnh. Đêm có khi 6-7 độ, ngày 11-12 độ. Ai cũng nói năm nay thời tiết lạ hơn các năm.

Mình nhớ một bức tranh rất dễ thương mình chụp trong Bảo Tàng Melbourne, nghe nói của những thổ dân xứ Úc vẽ như một kết luận của bài viết khá dài này của mình. Mong bạn vui cho vậy.

Thân mến,

Đỗ Hồng Ngọc

(Saigon, 1.11.2019)

“Úc du”… một chuyến (kỳ 6)

31/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến (kỳ 6)

Có lẽ ấn tượng nhất trong chuyến “Úc du”… tại Melbourene kỳ này của mình là được đi thăm Great Ocean Road!

Ở Việt Nam mình cũng có những đoạn đường biển tuyệt đẹp, chẳng hạn cung đường từ Cam Ranh đi Nha Trang, cung đường từ Mũi Né đi Bàu Trắng và nhiều đoạn đường biển tuyệt vời khác nữa nhưng Great Ocean Road ở Melbourne này có nhiều điều đáng ghi nhận, nhất là “liên quan” đến 12 vị Thánh Tông Đồ của Chúa Jesus (The Twelve Apostles), cùng những cánh đồng mênh mông xanh rờn, những đàn bò nhởn nhơ và những đàn trừu lang thang vô định….

Mình muốn ghi lại đây một vài hình ảnh và vài chú thích ngắn gọn để không phải nói gì hơn.

Cung đường dọc biển dài hơn 200km, được xây dựng từ hơn 100 năm trước bởi những người lính Úc sống sót sau Đệ nhất thế chiến (1914-1918). Thời đó, họ khởi công xây dựng với những dụng cụ thô sơ… cuốc chim, xẻng, xe cút-kít…và đất đá các thứ… (ảnh Do Hong Ngoc)

Ngày nay đây là con đường tuyệt đẹp có tên là Great Ocean Road với những bờ vực thăm thẳm… hằng năm thu hút nhiều triệu lượt người đến viếng thăm. Buổi sáng Thứ bảy 11.10.2019 nắng đẹp và gió lớn…, mình đã cùng anh chị Tuấn và Thành, Trang, Yến, con cậu Ba làm một “tour gia đình” đến tham quan nơi này…

Một chú Koala núp trong bụi tràm (khuynh diệp)… vì sợ mọi người chọc phá. Koala chỉ ăn vài ba lá tràm và lim dim ngủ suốt 20-23 tiếng mỗi ngày. Chúng đúng là một “lãn ông” thứ thiệt! Nước Úc có con Kanguru (Chuột túi) bọc con non trong túi trước ngực để giữ ấm và tiện cho bú. Cách nuôi con này được y học bắt chước (gọi là Phương pháp Kanguru) trong chăm sóc trẻ sanh non, nhẹ ký. Koala có lẽ cũng là một bài học cho… thiền giả chăng?

Nếu bờ biển nhiệt đới xứ mình đầy những bóng dừa dịu dàng lả ngọn thì ở đây là những loại cây cứng cáp, vững chãi chắn gió… (ảnh ĐHN)

Và mùa đông vừa đi qua, còn để lại những cành cây khô khốc chơ vơ… (ảnh ĐHN)

đàn bò sưởi nắng trên bãi cỏ mênh mông… (ảnh ĐHN)

và đàn trừu lang thang ngơ ngác… (ảnh ĐHN)

Đây rồi! Khu The Twelve Apostles, 12 vị Thánh tông đồ của chúa Jesus! Một khung cảnh hùng vĩ đến làm mủi lòng… (ảnh ĐHN)

ảnh Do Hong Ngoc

ảnh Do Hong Ngoc

ảnh Do Hong Ngoc

Tự dưng thấy lòng xúc động mạnh. Mình chắp tay xá cả không gian lẫn thời gian… xá những vị Thánh tông đồ, các vị Bồ-tát ma-ha-tat… Chưa ở đâu liễu ngộ Vô thường, Vô ngã, Thực tướng vô tướng như ở chốn này. The Twelve Apostles đã đổ sập chỉ còn lại 8 và rồi đây những làn sóng thức vẫn tiếp tục vỗ về cho đến khi thấy được “Thanh tịnh bản nhiên” trong cõi trăng Lăng Già huyễn mộng…

ảnh Do Hong Ngoc

Thành đã “online” trước để lấy một căn nhà thật tiện nghi ở Apollo Bay cho cả gia đình tá túc nơi vùng biển vắng này. Cả nhà trổ tài nấu nướng để có một bữa cơm gia đình đầm ấm, an vui… kết thúc chuyến đi Great Ocean Road của Melbourne Úc châu (13.10.2019).

Hẹn thư sau,

Đỗ Hồng Ngọc

(31.10.2019)

“Úc du”… một chuyến (kỳ 5)

30/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến (kỳ 5)

Thầy Phước Tấn trụ trì chùa Quang Minh ở Melbourne “đặt hàng” cho mình 2 đề tài trong dịp này. Thường nhà chùa tổ chức các buổi “Talk” cho các khách mời vào buổi sáng, ngày cuối tuần thuận tiện hơn, nhưng do lần này mình kẹt lịch nên phải tổ chức vào 2 buổi tối, ngày thứ Năm trong tuần, trời lạnh, hy vọng sẽ “ế”.

Thế nhưng, bất ngờ, khá đông. Và vui. Đầy tiếng cười. Thân mật và Ấm cúng. Gặp nhiều bạn bè, thân hữu, ai ai cũng đều như đã quen biết từ lâu, phần lớn qua sách vở, qua băng từ… Có người cho biết con em họ là “thân chủ” của mình vài ba chục năm trước…

Chùa làm một cái Thông báo và Radio địa phương còn “phỏng vấn” trực tiếp khoảng 30 phút về 2 đề tài này.

Thầy Phước Tấn giới thiệu “diễn giả”

Từ trái: Thầy Phước Thiền, anh Nguyễn Văn Hiếu… và Bs Phạm Phúc Nhân (cuối hàng)

Các bạn đồng nghiệp Bs Lê Quang Khánh, Bs Ngô Xuân Lộc…

Bs Trần Quốc Đông, Bs Lộc, Bs Cúc

Tưởng “ế” nhưng cũng khá đông khán thính giả đến chia sẻ…

Sau buổi Trò chuyện, thầy Phước Thiền thay mặt chùa Quang Minh gởi tặng món quà đến “diễn giả”: hai hủ mật ong nhỏ do chùa sản xuất và một gói trà.

khán thính giả xin chụp pô hình làm kỷ niệm.

…………………………………………………

Mình đã “tào lao” gì trong 2 buổi “Talk” ở Chùa Quang Minh ư? Một ông bạn sáng nay đã thắc mắc hỏi vì thấy chỉ đưa toàn hình với hình?

Có gì đâu. Về sức khỏe thân và tâm, mình chỉ nhắc lại định nghĩa Sức khỏe của WHO (1946): “SK là một tình trạng hoàn toàn sảng khoái (well-being) về thể chất, tâm thần và xã hội chớ không phải chỉ là không có bệnh hay tật”. Rất nhiều người chúng ta vẫn quen nghĩ không có bệnh hay tật là có sức khỏe rồi. Chưa đủ.

Thân với tâm không tách rời nhau. Thân tâm nhất như. Cần chú ý về sức khỏe tâm thần. Đời sống ngày càng cạnh tranh, đầy lo âu, đầy căng thẳng, dẫn tới bất an… không thể gọi là có sức khỏe tốt. Bác sĩ lo chữa cái Đau, ít quan tâm cái Khổ. Phật giáo góp phần chữa cái Khổ, nâng cao sức khỏe cho mỗi người để đạt đến sự An lạc thân tâm. Mình nói đến các thứ bệnh “tâm” phổ biến hiện nay: S.A.D (Stress, Anxiety, Depression) mà người ta đang tìm đến Thiền để chữa trị (MBSR, MBCT…) như một liệu pháp hiệu quả.

Để có thể học Phật cần chú ý 3 điều: 1) Học các thuật ngữ (terminology), thì dụ :Khổ là gì? Giải thoát sanh tử là gì? Chúng sanh là gì? Diệt độ chúng sanh là gì? Luân hồi sanh tử là gì? Niết bàn là gì?… Có nắm được các thuật ngữ, các từ chuyên môn này thì mới đọc hiểu và thực hành được. 2) Phải hiểu những ẩn dụ, ẩn nghĩa trong Kinh sách. Tại sao niệm Quan Thế Âm Bồ-tát thì vào lửa lửa tắt, vào nước nước cạn? Vì sao niệm Quan Thế Âm thì muốn con trai có con trai, muốn con gái có con gái? Vì sao Bồ tát Dược Vương “đốt” cháy hết thân mình trong 12 ngàn năm?… Lửa ở đây là sự sân hận, nước ở đây là lòng tham lam, con trai là Trí huệ, con gái là Từ bi, “đốt thân” là để đạt đến Vô ngã… Hiểu vậy sẽ không còn chỗ cho Dị đoan mê tín. 3) Phải thực hành. “Đến để mà thấy”. Không lý thuyết suông. Tu là hành. Tu mà không học là tu mù, học mà không tu là cái đãy sách. Trong các chùa thường thấy có ghi câu này…

Phật dạy rất đơn giản, chỉ có 3 điều thôi: “Chư ác mạc tác/ Chúng thiện phụng hành/ Tự tịnh kỳ ý” (Việc ác không làm, dù rất nhỏ/ Việc thiện thì làm, dù rất nhỏ và quan trọng hơn cả là làm cho cái Ý của mình, tức cái Tâm của mình trở nên thanh tịnh). Chữ TỰ ở đây rất quan trọng. Phải dựa vào chính mình. Không thể dựa vào người khác.

Chỉ có vậy. Ở buổi thứ nhất, ngày 10.10.2019 tại chùa Quang Minh, Melbourne.

Buổi thứ hai, tối thứ Năm 17.10.2019, đề tài về Thiền quán, Hơi thở và Ăn chay. Dĩ nhiên mình chỉ dám chia sẻ kinh nghiệm cá nhân trong thực hành Thiền Anapanasati (An ban thủ ý, Quán niệm hơi thở, Nhập tức xuất tức niệm) theo kinh Tứ Niệm Xứ mà Phật đã dạy ” Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết bàn”.

Câu hỏi đặt ra là Tại sao thở? Thở để làm gì? Thở cách nào? Tại sao chọn Hơi thở để “niệm” và “quán sát”? Trong hơi thở, ta thấy được đời người, thấy sự sinh diệt, thấy vô thường, vô ngã, duyên sinh… Tóm lại, sẽ học được nhiều đó. Từ thiền chỉ (samatha), thiền quán (vipassana), đến chánh định (samadhi) cũng đều có thể từ Anapanasati.

Trên thực hành, đi từng bước: 1) Thở bụng (abdominal breathing, diaphragmatic breathing) 2) Chánh niệm hơi thở, 3) Quán niệm hơi thở.

Về Ăn chay, đã đặt những câu hỏi như Tại sao ăn? Ăn để làm gì? Ăn cách nào?… Chay là gì? Ngoài 4 nhóm thức ăn ta đã biết là Glucid, Protid, Lipid, Minerals, Vitamins… (Phật giáo gọi “đoàn thực” để nuôi thân), còn có “Xúc thực”, “Tư niệm thực” và Thức thực”… những món ăn của Tâm mà nếu không để ý trong thời đại fake news này, ta sẽ khổ đau dài dài…

Tóm lại, chỉ chừng ấy thôi bạn ơi,

Hẹn thư sau,

Đỗ Hồng Ngọc

(30.10.2019)

“Úc du”… một chuyến (kỳ 4)

29/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến (kỳ 4)

Tour xe bus đi Sydney có ghé qua Canberra. Chọn tour xe bus để biết đó biết đây một chút là vậy, dù có đi hơi xa, khá mệt mỏi. Cứ khoảng vài tiếng xe dừng cho mọi người… xếp hàng chen chúc. Thôi kệ.

Mình ghé Canberra chủ yếu để gặp Trần Thiên Dũng và Tuyết Nông, hai vợ chồng người em kết nghĩa.

TTDũng sanh năm 1946, và Tuyết du học ở Nhật bản nhiều năm trước 75, sau về làm việc ở Canberra Úc, thời nơi đây còn rất “hoang sơ”… Không gì tốt hơn hỏi thăm Dũng-Tuyết “mô hình bệnh tật” của Úc trong một thế giới đổi thay nhanh như ngày nay… Cũng là để chuẩn bị cho các buổi Nói chuyện (Talk) của mình tại chùa Quang Minh, Melbourne với hai đề tài: 1) Sức khỏe: Thân và Tâm; 2) Thiền định- Hơi thở và Ăn Chay do thầy Trụ trì Phước Tấn “đặt hàng” từ hôm mới đến xứ Kanguru này.

Đỗ Hồng Ngọc với Trần Thiên Dũng & Tuyết Nông (Canberra 5.10.2019).

Xe bus đến Canberra đã quá tối, bỏ chương trình thăm Festival hoa Tulip thật đáng tiếc. Sáng sớm, mình vẫn ngồi thiền, tập thể dục như thường lệ. Anh Tuấn tập một kiểu lạ. Hỏi, anh nói đây là phương pháp “Lắc Bướm”. Mỗi sáng “lắc bướm” vài trăm cái thì khỏe hẳn. Thắc mắc sao gọi lắc bướm. Anh nói đây là yoga hồ điệp, mọi người quen gọi “lắc bướm” cho gọn vậy thôi. Rồi anh hỏi lại, sao ĐHN ngồi thiền phải dựa vào vách? có phải lấy năng lượng gì đó không? Có gì đâu, đít xẹp, ngồi không dựa vào vách thì bật ngửa!

Sáng, xe đưa đoàn đi tham quan Tòa nhà Quốc Hội. Trong đoàn 80% là người Hoa, hướng dẫn viên nói tiếng Tàu như gió. Mình hỏi một nhân viên bảo vệ chỗ nước uống, ông châm cho một tràng tiếng Tàu! Không. Tui, Việt Nam. Lúc đó mới xổ tiếng Anh. Mình vào ngay quán Cafe của tòa nhà QH làm một ly Capuchino thiệt sảng khoái, để mặc đoàn người được hướng dẫn đi lòng vòng.

Xe đưa đi tham quan tiếp một vòng các Tòa đại sứ rồi đến Bờ Hồ.

Ấn tượng nhất của mình ở Canberra đó là cái hồ nhân tạo mênh mông, tuyệt đẹp này. Đi lang thang trên bờ hồ bỗng nhớ quá Sông Hương. Nhớ Hoàng Nguyên. Nhớ một tà áo tím. Đành ngồi bệt xuống thôi và hít thở cái không khí trong lành cúa Canberra một buổi sáng mùa xuân sớm.

ảnh: Do Hong Ngoc

Chương trình tiếp đó ghé thăm Bảo Tàng Chiến Tranh. Mình nói với anh Tuấn, tôi không thích. Sẽ ngồi đây uống cafe chờ mọi người nhé. Rồi kể anh nghe: Có nhà báo phỏng vấn Einstein về hậu quả Thế chiến Thứ III, ông lắc đầu nói không biết, nhưng thế chiến thứ IV thì ông biết: Loài người sẽ đánh nhau bằng gạch, đá, đất cục…

Mình ngồi quán cà phê trước Bảo Tàng Chiến Tranh. À, có cái tượng này hay nha. Một người lính đang thân mật trò chuyện cùng chú chó cưng. Như vậy tốt hơn.

Từ Canberra về Sydney chừng 300km, không xa lắm, mà cũng thấm mệt rồi!

Sydney! Gặp Đỗ Hồng Trung Hòa, con Chú Mười. Vậy là ba anh em con ông Ba, ông Bảy, ông Mười… bỗng gặp nhau tại đây. Trái đất tròn và nhỏ xíu thiệt!

Từ trái: Đỗ Hồng Tuấn, Đỗ Hồng Trung Hòa và Đỗ Hồng Ngọc, Sydney 6.10.2019

Buổi tối, xe đưa đi thăm Thành phố về đêm. Ghé “sòng bạc” trước hết để mọi người thử vận. Mình kêu làm ơn chỉ cho mình cái máy gì bỏ đồng xu vào giựt một cái tiền đổ ra rào rào phải kiếm bao bố đựng. Người ta nói không có. Vậy thôi. Không chơi.

ảnh: Do Hong Ngoc.

Trưa hôm sau, đoàn đi ăn hải sản ở Fish Market và đi mua sắm đâu đó thì mình trốn. Nhờ em Hồng (Trung Hòa) cho đi xe lửa chơi, rồi ghé thăm Triển lãm Nghệ thuật đương đại ở Bảo Tàng mỹ thuật, ghé thăm di tích lịch sử, căn nhà xưa Cadmans Cottage… Mỏi quá, đành ngồi “thiền” giữa phố thị đông đúc người qua kẻ lại.

Sáng ngày, khởi hành sớm về Melbourne, 950km, mất 12 giờ đồng hồ. Đi ngang qua dòng sông phân biệt New South Wales và Victoria lịch sử. Trời lạnh ngắt.

Hẹn thư sau,

Đỗ Hồng Ngọc.

(29.10.2019)

“Úc du”… một chuyến (kỳ 3)

28/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến (kỳ 3)

Mình có nhiều bạn y khoa cùng lớp ở Úc. Riêng Melbourne đã có các bác sĩ Trần Quốc Đông, Ngô Xuân Lộc, Lê Tiến Phong, Lê Quang Khánh v.v… trong đó Lê Quang Khánh là bạn thân thiết, gần gũi nhất, vì ngoài chuyện học chung trường chung lớp ở Y khoa Đại học đường Saigon (1962-1969) còn học chung cả ở thời trung học. K năm nay hãy còn trẻ, mới 76, nhỏ hơn mình tới… 4 tuổi, nhưng mày tao mi tớ từ nhỏ. Bây giờ mà còn gọi được “mày tao” thấy sướng quá! Khánh nói.

Mấy bạn đồng nghiệp ở Melb gọi Khánh là bác sĩ “Cao đẳng” làm mình ngạc nhiên, tưởng Úc có hệ đào tạo mới, nhưng Lộc giải thích: “Cao đẳng” là “cẳng đau” đó! Thì ra K bị đau khớp nhiều năm, đi cà nhắc, chống gậy… như một ông già!

Mình vừa mới đến Melb hôm trước hôm sau thì K đã lái xe đón về nhà chơi. Hắn nói tao cám ơn anh Tuấn vì kéo được mày sang đây. Mày phải tới nhà tao ở chơi vài ba ngày mới được. Tao phải cho mày coi thác nước, công viên quốc gia, sở thú, vườn hoa…chim cánh cụt, kanguru, koala các thứ…

Vợ chồng bs Trần Quốc Đông (trái) và vợ chồng bs Lê Quang Khánh trong buổi họp mặt tại nhà bs Mỹ Dung – Nhơn Melbourne 10.2019

Khánh không khác mấy ngày xưa. Vẫn “bụ bẩm” (lúc đi học được gọi là “Similac”). Rất chân thành và thẳng thắn, trông có vẻ “cục mịch”. Ai ngờ bên trong cái vẻ “cục mịch” đó lại là một người… lãng mạn! Nhớ hồi sinh viên, đến nhà cùng học, nghe K thường hát “Nhớ tới mùa thu năm xưa gửi nhau phong thư ngào ngạt hương, nét bút đa tình lả lơi… Nhớ tới ngày nào cùng bước đến cầu, ngồi xõa tóc thề hẹn lời ân ái…”. Hắn hát thế nào mà mình cứ nghe “ngồi xoa tóc thề…”. Sao dám xoa tóc thề con người ta vậy hả? Nhắc lại, hắn cười ha hả.

Vợ con đều vắng. Nhà mênh mông. Bà xã mày đâu rồi? Đi chùa hay đi tập gym gì đó. K khoe, mấy năm nay tao đi khắp… thế gian. Mày coi nè. Tao đã đi 67 nước rồi đó. Đây là mấy món quà kỷ niệm ở mỗi nước tao đến…

Nhà rộng, có vườn nhỏ bao quanh, trồng nhiều loại cây ăn trái, các loại hoa và… cả ớt! Trong lúc loay hoay ký tên tặng “ Như ngàn thang thuốc bổ” cho vợ chồng hắn thì hắn lục đục dưới bếp. Tao bây giờ là chuyên gia ẩm thực, nấu bếp số một. “Ngã phu nhân” (hắn gọi bà xã) trước kia chê bây giờ mê. Mày ăn gì? Cơm, phở bò hay phở gà? Giá, rau quế, chanh, ớt… gì cũng có. Mày ăn gì, nói? Hắn hối thúc. Thôi, cho tao phở vừa bò vừa gà… Có ngay. Hắn biểu diễn loảng xoảng một lúc đã có tô phở bốc khói. Ăn xong, hắn dẫn lên tầng trên: đây phòng của mày nè. Tao chuẩn bị sẵn hết rồi. Toilet đây. Khăn tắm đây… Mình hoảng. Tao chỉ đi chơi với mày hôm nay thôi. Anh Tuấn đang chờ.

Thôi được. Bây giờ mày muốn đi đâu? Tùy mày. Tao muốn đi thăm một trường Đại học, một bảo tàng viện nào đó. Khu này có Đại học Monash… Nhưng để lúc khác, hôm nay tao đưa mày đi thăm chùa Hoa Nghiêm và thăm nghĩa trang. Nghĩa trang ư? Ồ, nghĩa trang tuyệt đẹp, thanh tịnh lắm, đẹp lắm. Có dòng suối. Có nhịp cầu. Có hoa đào…

Thấy mình ngần ngừ, Khánh nói mày không thích thì ngồi ngoài uống cà phê. Tao vào thăm. Trong nghĩa trang này có phần của BaMá tao, phần tao, bà xã tao và gia đình… Ồ, nếu vậy thì tao đi với mày. Ba mày chôn ở đó à? Má mày 97 rồi, lại Alzheimer tao biết? Mày cũng có chỗ sẵn nữa hả?

Hắn lái xe vào nghĩa trang… thăm chơi một vòng. Ồ, đúng là “nao nao dòng nước uốn quanh/ nhịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắt ngang…”. Bên cạnh những ngôi mộ “cổ điển” bên trong (nghe nói của nhà giàu) là tấm bia ghi tên Ba của Khánh, ngày sanh ngày mất, đặt ở vòng rìa. Khoảng trống nho nhỏ bên cạnh sẽ là chỗ của Bà mẹ, còn Khánh và gia đình đều xúm xít quanh đó.

Ghé thăm chùa Hoa Nghiêm trên cùng tuyến đường. Chùa khá đẹp. Hai đứa tạt vào thăm thầy trụ trì. Vừa gõ cửa kiếng, ông thầy kêu ủa bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc hả? Qua hồi nào? Hôm nào đến nói chuyện cho bà con Phật tử ở đây một bữa nghe… Bác sĩ biết không, hồi 15 tuổi, tôi đã từng đọc cuốn “Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò” của bác sĩ rồi đó… Đó là thầy Thiện Tâm, một vị Sư… đẹp trai, ít hôm sau nghe thầy được tấn phong Hòa Thượng và là trụ trì chùa Ấn Quang mới khánh thành ở Cairnley.

Thầy Thiện Tâm, trụ trì chùa Hoa Nghiêm với Đỗ Hồng Ngọc (trái). Melb 10.2019

Từ giả chùa Hoa Nghiêm, K nói nếu mình đi thẳng đường này sẽ đến biển. Nghe biển, mình mừng rơn. Ra biển chơi đi mày. OK. Trời hôm nay khá ấm. Thiên hạ dồn về biển, không còn chỗ đậu xe. Chạy vòng vòng. Cuối cùng cũng đến biển. Ôi, còn thua… Lagi, thua Mũi Né, Vũng Tàu… của mình!

Rồi kéo K vào một quán cà phê bên đường. Thèm rồi. Một Capuchino và cái bánh chocolat tổ bố nhé. K không ăn, không uống. Sợ bệnh… tiểu đường.

Trên đường về, Khánh kêu bây giờ đưa mày về nhà tao… ăn cơm chiều nghe. Tao đã nấu cơm sẵn cho mày. Đã kho cá, nấu canh chua… cho mày rồi! Mình van tha cho tao đi Khánh. Tao canh chua, cá kho… mấy chục năm ở nhà rồi. Bữa nay tha tao đi.

Nó tuyệt vọng, càu nhàu mãi. Sau cùng mới chịu tha.

Hẹn thư… sau nhé;

Đỗ Hồng Ngọc.

(28.10.2019)

“Úc du”… một chuyến (kỳ 2)

27/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Úc du”… một chuyến (kỳ 2)

Anh Tuấn dặn mình, ở đây khi nói đến chơi nhà ai, đến thăm ai, có nghĩa là đến… ăn. Cho nên khi có gia đình người bạn từ Sydney ghé thăm, anh tức tốc xách xe ra chợ đi một vòng, mua những thức ngon sẵn có mang về bày ra đầy bàn thành một bữa tiệc. Thế là đủ cho một bữa ăn thịnh soạn có heo quay, vịt quay, gà quay, gỏi, mực, tôm, cá hồi… các thứ, dĩ nhiên luôn có vài chai rượu chát, wishky… May mà ở Melbourne này, cấm hút thuốc. Mình tệ quá. Không uống rượu được, không ăn heo quay vịt quay… được, chỉ có thể chọn chút gà, chút cá hồi, vài con tôm. À mà tôm cũng lạ. Tôm luộc “đại dương”, nghĩa là luộc ngay lúc còn tươi, giữa biển rồi ướp lạnh. Để nguyên vậy ăn, không chế biến gì thêm. Ai cũng khen ngon. Mình chê… nhạt nhẽo quá. Phải nướng trên lửa than hồng, và ăn thì phải có muối… ớt, ớt hiểm cay xè mới thực ngon. Ai nấy chưng hửng. Bèn nướng thử vài con. Ai cũng kêu, ôi, thơm ngon thiệt.

Riêng anh Tuấn mình cực kỳ phản đối vụ đòi ăn… ớt. Ai đời, đi tour với người ta, xếp hàng vào quán fastfood… mà đòi ớt. Lại đòi ớt tươi nữa trời ạ! Lần sau, nhớ mua một túi ớt, mang lủng lẳng trước ngực cho chắc ăn nhé. Dĩ nhiên mình biết ăn uống là chuyện văn hóa. Văn hóa thì không giỡn chơi được. Có người mê mắm bồ hóc, người mê mắm ruốc, ngưới thích camembert… Ai dám nói món này hơn món kia, người này hơn người khác về chuyện món ngon! Nghe có vị Sư nói “Nam mô Quan Thế Âm Bồ-tát mỗi người mỗi khác” mình rất chịu.

Lại có người tưởng mình ăn chay trường. Mình nói tôi ăn cái gì tôi… thích thôi, và cái gì tôi ăn cũng thành chay cả. Ăn trong chánh niệm và biết ơn mà. Hiện nay nhiều món ăn chay nhưng đặt tên rất “mặn”!

Mình phone thăm vài người bạn, rõ ràng họ rất vui, mời mình ở lại… ăn với nhau một bữa. Cô em họ kêu anh Ngọc hôm nay đi ăn với em một bữa nha, anh Ngọc mai đi ăn với em bữa nữa nha, trước ngày về nhớ đi ăn nhe… Ngay cả vợ chồng đứa cháu cũng tha thiết mời cậu đi ăn một bữa để được thăm cậu. Ô hay. Thăm sao phải ăn. Mình cương quyết… từ chối. Kêu tụi nhỏ đến nhà anh Tuấn thăm mình, uống trà hay nước lọc, trò chuyện cũng đủ. Mình nhắc chuyện quê nhà, chuyện bà con, nhắc chuyện ông bà ngoại, cha mẹ các cháu ngày xưa thế nào… Bọn trẻ há hốc ngồi nghe, cảm động. Rồi mình kết luận. Thấy chưa. Chuyện vãn đã đời nảy giờ vừa thân mật vừa gần gũi. Ra quán ăn, làm sao trò chuyện kiểu vậy được. Những người xung quanh nghĩ sao? Mình vừa ăn vừa nói ào ào làm sao chánh niệm được!

Vì thế, nhiều lúc mình chọn cách đến thăm bạn bè… đột xuất, để bạn không kịp vất vả vì chuyện bữa ăn. Rồi cũng có người nhắc nhỏ mình: tại anh mới đến Úc lần đầu, bạn bè em cháu học trò… lâu ngày không gặp, chớ anh thử ở lâu lâu coi! Có lý. Cũng không sao. Lúc đó, mình lên chùa, xếp hàng lãnh cơm chay ăn miễn phí, vẫn ngon lành như thường. Nhớ hôm xếp hàng lãnh cơm chay ở chùa, không biết sao có người nhận ra mình. Hai vợ chồng lịch sự đến chào hỏi, và xin phép chụp chung cái hình. Thì ra cũng tại mấy cái youtube, những bài mình “Talk” ở chùa Hoằng Pháp, chùa Khánh An, chùa Xá Lợi…

Bữa ăn chay miễn phí mỗi sáng Chủ nhật ở Chùa Quang Minh.

Một bà mẹ kể chuyện hai vợ chồng làm việc cật lực, cắt ca cắt củm mua được cái nhà riêng cho con trai còn vị thành niên, nói sau này mẹ già con lo lại cho mẹ nhé. Thằng con trả lời sắc cạnh: Không! Cha mẹ già đã có nhà nước lo. Đúng, người già ở đây được nhà nước chăm sóc rất tốt, không để ai phải thiếu thốn. Phan Đổng Lý, người bạn làm social worker ở Úc hơn 40 năm nói Melbourne nổi danh 3 điều: đó là một garden state, nơi nào cũng vườn tược, cây xanh, không khí trong lành; một wellfare state, an sinh xã hội rất tốt, chăm lo cho người già, người neo đơn, trẻ 16 tuổi đã được trợ cấp riêng, y tế, giáo dục hoàn toàn miễn phí…; và là một legal system state, hệ thống pháp luật chặt chẽ, được tôn trọng tuyệt đối…

Phan Đổng Lý và Đỗ Hồng Ngọc, Melbourne 10.2019

Dĩ nhiên, ở một mặt khác cũng có nhiều vấn đề như sức khỏe tâm thần ở lứa vị thành niên, ở người có tuổi đang ngày càng gia tăng, bệnh tim mạch do lối sống, bệnh “ba cao một thấp” (cao máu, cao mỡ, cao đường và… thấp khớp!); bệnh ung thư, đặc biệt ung thư đại tràng (colon) v.v… gia tăng, chủ yếu cũng là bệnh do lối sống.

Hẹn thư sau,

Đỗ Hồng Ngọc.

Hồ Đắc Đằng: Vô Kỵ Học Lái Xe

25/10/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc 1 Bình luận

Vô Kỵ Học Lái Xe

Hồ Đắc Đằng

Ghi chú: Bác sĩ Hồ Đắc Đằng là người bạn cùng khóa với tôi tại Y khoa Đại học đường Saigon (1962-1969) vừa có bài viết rất thú vị về chuyện “Vô Kỵ Học Võ” đã được post trên trang này và được rất nhiều bạn bè chia sẻ. Hôm nay anh gởi thêm bài Vô Kỵ Học Lái Xe cũng rất độc đáo.

Xin chia sẻ cùng các bạn.

Cảm ơn Hồ Đắc Đằng.

Đỗ Hồng Ngọc

PS Đa tạ Đèn Biển (Võ Quang), người đã chịu khó gõ Word từ bản viết tay “chữ bác sĩ” đọc không ra của Hồ Đắc Đằng.

………………………………………………………..

Vô Kỵ bây giờ đã trưởng thành, quyền cước điêu luyện, tâm thần sảng khoái, tánh tình khoan thai, điềm đạm. Hai thầy trò ngoài chuyện võ nghệ còn hay ngồi thiền với nhau. Vui nhiều. Một hôm thầy nó gọi nó vào.

– Vô Kỵ này. Ở đời không chỉ có đánh võ và tham thiền. Nếu đánh võ mà không có tham thiền thì cả 2 bên dễ bị gãy sườn, dập lách lắm. Ngoài đời dập lách nhiều lắm. Con phải xuống núi để dạy cho người ta vừa đánh võ vừa đỡ địch thủ kiểu múa Tango thì ai ai cũng vui, không còn ai thắng ai bại nữa. Ngoài đời thì rộng, chân con thì ngắn, đi bộ thì không biết bao giờ mới đến người ta được. Phật hồi xưa, ổng làm gì có xe. Ổng tà tà đi bộ, đôi khi đến chỗ người cần ổng giúp thì người đó đã chết mất rồi. Bây giờ mình có xe, mình đi được để đến giúp người khác. Con phải biết lái xe.

– Thưa thầy – Vô Kỵ nói – Con thấy lái xe dễ ợt. Con thấy mấy đứa con nít, mấy bữa trước còn mang tã, ngậm núm vú, mấy bữa sau tuyên bố với mẹ nó là nó 16 tuổi rồi nó muốn lái xe. Thế là bà mẹ phải bứt đầu, bứt tai đi mua cho nó một chiếc xe nhỏ cho nó lái, nó chạy phăng phăng, dễ ợt thưa thầy.

– Nầy Vô Kỵ. Chạy phăng phăng không hẳn là dễ. Chạy phăng phăng rồi vô phòng cấp cứu, đôi khi vô thẳng nhà xác là thường đó con. Chạy phăng phăng mà an toàn trên xa lộ mới là cái nghệ thuật của lái xe. An toàn cho mình và an toàn cho người mới là cái khó. Một kiểu Tango đó Vô Kỵ ạ. Lái nhường, lái nhịn là lái Tango. Con phải nhớ cái nầy.

Vô Kỵ: Thưa thầy, con thì thích cái gì nhanh. Đối với thầy, gió thổi nhè nhẹ trên mặt thầy là thầy đủ vui rồi. Con thì gió phải thổi bay tóc ra sau như khi con chạy xuống dốc núi thì con mới khoái. Lái xe mà cứ lái 5 dặm/giờ thì ai mà chịu được thưa thầy.

– Vô Kỵ này. Thầy không bảo là con phải chạy chậm luôn luôn. Đức Phật, ngồi yên một chỗ, chẳng nhúc nhích gì hết mà ổng cũng đủ vui rồi. Con còn ở đời. Con phải lái xe. Lái nhanh cũng được, lái chậm cũng được. Tùy lúc. Lái nhanh chẳng sao cả. Với một điều kiện.

– Điều kiện? Điều kiện gì thưa thầy? Đường phải không có ổ gà? Trời phải không có bão có tuyết? Phải không có sương mù khói phủ? Con sẽ rất cẩn thận.

– Vô Kỵ ơi. Con còn nông cạn quá. Mắt con sáng, phản xạ con nhanh, thời tiết tụi nó báo con biết trước từ 3–4 ngày trước thế mà tai nạn chết người vẫn xảy ra hằng ngày đó thôi. Tại sao con biết không?

– Xin thầy chỉ giáo.

– Tại vì không có cái thắng (phanh) tốt. Vậy đó con, người đời, xe của họ cái gì cũng tốt hết: máy mạnh, chạy nhanh ; đèn sáng, thấy rõ ; cảnh đẹp, mùi thơm 2 bên đường thì nhiều ; vui nhộn không thiếu ; chỉ thiếu có một cái thắng (phanh) tốt.

Con người ta có “3” cái xe: xe Thân, xe Khẩu (miệng) và xe Ý.

Cái thắng (phanh) của “xe Ý” là cái yếu nhất của người đời. Nếu con chưa thông thạo võ nghệ của thầy dạy thì con phải kiểm tra cái thắng nầy thật kỹ đấy. Một ý nghĩ bất thiện nảy ra là phải có đèn đỏ chớp lên trên dashboard của con.

Kế đến, là cái thắng của “xe Thân”. Cái nầy con đã thuần thục với kinh nghiệm học võ vừa qua. Con không còn có thể làm cho người khác, vật khác đau được nữa. Tụi Mỹ nó gọi “Do no harm to others and to yourself”. Con đã đạt đến cái thắng này qua học võ.

Kế đến là cái thắng của “xe Khẩu”. Cái thắng này ít người để ý lắm! Nó không có đèn đỏ trên dashboard. Thắng này nếu nó không ăn, không chạy thì cũng ít ai hay biết. Nó (Khẩu) xuất “ra” đều đều, làm ai cũng đau, ai cũng giận mà mình vẫn không hay. Con nhớ trong Bát chánh đạo có một cái gọi là Chánh ngữ. Cái miệng của người ta ngộ lắm Vô Kỵ ạ. Miệng người ta có 2 chức năng: một là để Ăn, hai là để Nói. Ăn thì ai cũng biết. Vô Kỵ, con có nhớ lúc thầy dạy võ cho con những năm đầu, thầy đã dạy con ăn không?

– Vâng thưa thầy. Con còn nhớ là con muốn ăn chay vì con thương tất cả thú vật. Con không muốn tụi nó phải chết để con được sống. Chính thầy đã dạy con phải biết ăn trong Chánh niệm, và biết ăn trong một tâm thức biết ơn. Eating in mindfulness and gratitude.

– Vô Kỵ, con giỏi lắm. Đó chỉ mới có một chức năng của miệng thôi: Ăn. Còn cái chức năng kia là Nói. Con có biết là thầy trước khi học võ, thầy làm nghề gì không?

– Thưa thầy, con thấy thầy hay dạy con về tinh bột, đường, mỡ, chất đạm (protein), có vẻ thầy là một nhà khoa học sinh vật học?

– Thầy thuốc, Vô Kỵ ạ. Thầy là một thầy thuốc. Thầy chỉ dạy cho bệnh nhân về dinh dưỡng là mấy cái thức ăn này. Đức Phật là một thầy thuốc (y vương), dạy người đời về cái chức năng thứ hai của cái miệng, là cái xuất “ra”: Lời Nói. Cái “vô” là đồ ăn, cái ra là “lời nói”. Mấy cái ra này mới là cái ngộ nhất đấy. Cái “vô” mà sai quấy, nó chỉ hại cho một người thôi, người ăn. Cái “ra” mà lạng quạng là nó hại người khác không kể xiết được. Nhiều khi đại chiến xảy ra cũng chỉ vì mấy cái xe không có thắng này.

– Làm sao có một cái thắng tốt thưa thầy?

– Thắng tốt cho Ý: tham thiền. Thiền định là con quán chiếu cái ý của con, từng giây phút. Bông hoa thơm con cũng hay mà như cứt bò con cũng biết. Tùy con, nếu con thấy cứt bò là thơm thì con cứ theo, chẳng ai cản con được cả. Làm sao con biết cái ý nào của con là cứt bò?

– Xin thầy chỉ dẫn. Nhiều khi con cũng khoái cứt bò. Ra chợ mua Cow manure về bón hoa, tốt đáo để.

– Cứt bò kiểu đó không sao cả. Cũng tốt thôi vì hoa của con nở, người khác cũng được thơm lây. Cái cứt bò “ý” là khi nào con thấy ai cũng là cứt bò hết thì chính con là cứt bò đấy. Con nhớ chuyện Tô Đông Pha và sư cụ tham thiền với nhau thầy kể con khi xưa?

– Làm sao thắng cái Khẩu (miệng) này, thưa thầy? Con đọc Chánh ngữ trong Bát chánh đạo dài dài mà sao lâu lâu con cũng còn nói mấy cái mà con không được hài lòng lắm…

– Chẳng hạn?

– Thưa thầy, nói láo thì con không còn nói láo được nữa rồi. Nhưng mà đôi khi trong một cuộc nói chuyện với nhiều bạn khác, khi có người nào đó nói về một vấn đề gì đó thì con cũng hào hứng chen vào với những mẩu chuyện tương tợ để kể cho cả nhóm nghe! Nghĩ lại mà mắc cỡ. Tại sao mình lại cũng “quơ đũa cả nắm” theo họ cho vui vậy nhỉ. Vui cái giống nhau. Vui mình cũng giống bạn mình, cùng nghề, cùng sở thích, cùng xã hội. Con cứ ngẫm nghĩ rồi mắc cỡ cho cái miệng hay nói theo của mình. Con thấy con không phải là con nữa. Một mình thì con là con mà vô một nhóm “phe ta” thì con lại mất con. Mất mình. Làm sao bỏ được tật nầy, thưa thầy?

– Giỏi, giỏi lắm, Vô Kỵ con. Con biết mắc cỡ sau khi con nói mấy cái đó là con giỏi lắm đó. Nhiều người khác không thấy, không biết mấy cái mắc cỡ đó và tiếp tục cái tật “nói theo” này suốt đời họ. Muốn còn đi lại với mấy người như vậy, con phải tập cái tâm con cho nó mạnh. Dĩ nhiên, con phải có một cái thắng thứ thiệt, đạp một cái là đứng lại, là dừng lại ngay. Dừng lời nói.

– Tập cái thắng? Cái thắng nầy tập được? – Vô Kỵ tò mò hỏi thầy.

– Dĩ nhiên, cái gì trên đời nầy cũng tập được hết. Không có ai sanh ra, 2 tuổi vừa mới biết đi đã biết cưỡi xe đạp 1 bánh, 2 tay cầm 8 cây dùi cui quăng lên trên trời mà không cây nào rơi xuống đất, miệng lại thổi kèn harmonica. Đó là tập thân. Tham thiền là tập ý. Tập nói là tập thắng.

– Xin thầy dạy con tập Nói.

– Có 3 người giữ cửa. Miệng của con có 3 anh chàng giữ cửa: 1) Có thật không? (Is that true?). 2) Có tử tế không? (Is that kind?) và 3) Có cần thiết không? (Is that necessary?)

Nếu sau khi duyệt xét 3 cửa đó mà thoát hết thì cái lưỡi của con nó nói được. Đó là Chánh ngữ.

Vô Kỵ con, có nhiều người cho rằng lời nói là một cái huyền diệu mà Thượng đế ban bố cho loài người. Con phải cẩn thận. Huyền diệu thì cũng có thật mà tai hại thì cũng không thiếu. Lời nói là một công cụ (tool). Nó có thể làm một vết thương lành lại mà nó cũng có thể làm cho người khác đau thêm. Mà con thì đã qua cái ngưỡng cửa không còn muốn làm cho bất cứ ai hay vật nào đau nữa. Do vậy cái Khẩu (miệng) xuất “ra” của con, con phải có một cái thắng thật tốt.

Khi mà thắng con tốt rồi, thì chạy nhanh, chạy chậm không thành vấn đề. Dĩ nhiên, chạy chậm dễ dừng, chạy nhanh phải thấy xa. Nghe thầy nói nãy giờ, con học được cái gì về lái xe?

– Thưa thầy, xe con có 3 cái thắng mà cái thắng con phải dùng nhiều nhất là cái thắng của Miệng (Khẩu): Đó là lời nói. Nói sao cho người vui, nói sao cho người thanh thoát.

– Đúng vậy Vô Kỵ. Để thầy kể cho con nghe chuyện Mẹ của thầy dạy thầy thế nào nhé. “Nầy con, hễ có nói thì nói Pháp. Còn không thì tốt nhất là đừng nói”.

HĐĐ.

Nhân năm học mới, đọc lại “Phỏng vấn Bs Đỗ Hồng Ngọc”

25/09/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Ghi chú: Chiều hôm qua, 24.9.2019, là buổi học đầu năm dành cho Sinh viên Năm thứ nhất Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp HCM, do Bộ môn Y đức-Khoa học hành vi-Giáo dục sức khỏe (mà tôi nguyên là Trưởng Bộ môn và sau đó là Cố vấn) phụ trách, Bộ môn đã có nhã ý mời tôi tiếp tục giảng cho các em như mọi năm nhưng tôi đã từ chối vì biết mình tuổi tác cách biệt đã hơn 60 năm, mà khoa học y học ngày nay tiến bộ như vũ bão…

Tuy vậy, bài “phỏng vấn Bs Đỗ Hồng Ngọc” của Hà Thanh, báo Tuổi Trẻ, trong “Chuyên mục Thời tuổi trẻ của tôi” trước đây có thể “post” lại để các em tham khảo vì có những câu hỏi liên quan đến vấn đề “chọn nghiệp”, vấn đề y đức v.v…

Cảm ơn Hà Thanh.

ĐHN

…………………………………………………………………

Hà Thanh phỏng vấn Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

(Chuyên mục “Thời Tuổi trẻ của tôi” 2011- tuoitre.vn)

Xin bác sĩ tự “phác họa” đôi dòng về mình?

Đó là một người có cái tên rất “đàn bà” nhưng lại làmột người đàn ông thứ thiệt. Hồi tôi giữ mục Phòng mạch Mực Tím trên báo Mực Tím dành cho tuổi mới lớn, nhiều em viết thư: Thưa cô, em có điều này rất bí mật, không dám nói với ai…

Thứ hai, đó là một ông già mà nhiều người tưởng hãy còn trẻ lắm, nhờ tóc chưa bạc nhiều và viết lách lăng nhăng làm cho người ta cười…

Thứ ba, đó là một bác sĩ nhà quê đến nỗi người ta không biết là bác sĩ, vì toàn nói chuyện làm sao cho người ta biết tự bảo vệ và nâng cao sức khỏe mình, ít phải lệ thuộc vào thầy vào thuốc…

Ai là người có ảnh hưởng lớn trong quãng đời tuổi trẻ đã qua của bác sĩ? Bác sĩ kể cho nghe một chút về người đó đi ạ?

Hai người. Cậu tôi, ông Nguiễn Ngu Í (Nguyễn Hữu Ngư). Ông là một nhà báo nổi tiếng trên Bách Khoa của hơn nửa thế kỷ trước ở Saigon, nhưng cũng là một người điên nổi tiếng, điên thứ thiệt, từng nằm nhà thương Chợ Quán, dưỡng trí viện Biên Hòa nhiều lần… Lúc ở dưỡng trí viện, ông có xuất bản một tập thơ lấy tên là “Thơ điên thứ thiệt”, với sự góp mặt của Bùi Giáng và nhiều “bạn thơ” khác đang nằm ở đó… Người thứ hai là học giả Nguyễn Hiến Lê. Mặc dù không được học với ông ngày nào trên ghế nhà trường nhưng với tôi, ông vẫn là một vị thầy lớn vì ông đã dạy tôi cách sống, cách học và cách viết…

Bác sĩ đã trải qua tuổi thơ như thế nào ạ?

Lúc 5 tuổi thì tôi cùng gia đình tản cư lên rừng ở vùng Láng Găng, Bưng Riềng, Xuyên Mộc… Bị sốt rét triền miên, kiết lỵ, suy dinh dưỡng… đủ thứ. Khi cha tôi mất thì tôi 12 tuổi, theo mẹ về Phan Thiết tá túc trong một ngôi chùa với người cô bị tật nguyền. Tôi nhớ lúc đó cân nặng được 25kg, da xanh mét, lá lách sưng to. Mỗi ngày đi nhà thương thí để chích thuốc. Riết rồi ghiền cái mùi nhà thương. Cô tôi nghèo lắm. Sống bằng nghề chằm lá buông. Tôi phụ phơi lá trong sân chùa. Nhớ những khi trời mưa thì ào ào cuốn lá… chạy! Sáng nào mọi người cũng ăn một chén cháo trắng. Có điều cô và các chị tôi rất mê truyện Tàu, mê tiểu thuyết đủ loại. Tôi được sai đi mướn truyện nhưng cấm đọc (vì con nít mê đọc truyện không tốt). Tôi thường lén đọc trên đường đi, dưới gốc cây, nơi bệ đá cổng chùa… trước khi mang về. Đọc tuốt hết, không chừa thứ gì trong tiệm cho thuê sách đó. Tôi được dạy phải tôn trọng chữ thánh hiền, không được lấy giấy báo đi vệ sinh! Thế rồi, một hôm cậu Ngu Í điên của tôi đến thăm. Người ta nói ông điên vì ngộ chữ, vì học nhiều quá hóa điên. (Ở quê tôi ông là người hay chữ nhất, được bà con rất quý trọng. Ông là bạn học cùng tuổi cùng lớp với Trần Văn Khê, Lưu Hữu Phước… ở trường Petrus Ký thời đó). Thấy tôi 12 tuổi rồi mà học hành ấm ớ trong rừng, ông dẫn tôi tới trường tiểu học của một người bạn, gởi cho học miễn phí. Ông còn tặng tôi một đống sách báo từ Saigon mang về. Tôi mê tít.

Việc học ngày xưa của bác sĩ như thế nào? Bác sĩ hãy kể cho nghe những kỷ niệm khó quên ở khoảng thời gian này?

Mới đầu trường cho tôi vào học thử lớp Ba. Vài tháng sau, nói tôi học được, cho lên lớp Nhì (lớp 4 bây giờ). Vài tháng sau nữa cho tôi vào thẳng lớp Nhất (lớp 5). Trường tư, trong một ngôi chùa, điều kiện nếu học giỏi thì được miễn học phí. Tôi học giỏi. Cuối năm nhất lớp, chở phần thưởng về… chùa bằng xe xích lô! Cô tôi khen ngợi thưởng cho 10 đồng, đủ ăn 5 chén chè sâm bổ lượng với mấy người bạn thân! Nghĩ lại, tôi thấy cái hồi học tùm lum trong rừng hóa ra mình đã được “luyện nội công” mà không hay, rồi lúc ở chùa luyện cả đống truyện Tàu và tiểu thuyết nữa. Hồi 12 tuổi, tôi viết nhật ký, viết nhận xét phê bình này nọ mỗi khi đọc xong một cuốn tiểu thuyết, một truyện ngắn nào đó… Tôi thi đậu cao vào Đệ thất (lớp 6) Phan Bội Châu… Hằng ngày vừa đi học, vừa lo cơm nước cho mẹ tôi bán hàng ngoài chợ. Thế rồi, giữa chừng lại bỏ học, vì cả gia đình dời về quê cũ Lagi, Bình Tuy. Tỉnh mới thành lập, chưa có trường trung học. Tôi lại thất học, phụ bán hàng xén với mẹ ở chợ Lagi. Ba năm sau mới có lớp Đệ thất đầu tiên trong một ngôi nhà thờ (hết chùa tới nhà thờ!). Nhớ lại chuyện học nhảy lớp tưng bừng của mình hồi nhỏ, tôi tính chuyện học nhảy tiếp để theo kịp bạn bè. Nhân một chuyến theo xe chở cá nước đá về Saigon bổ hàng cho mẹ, tôi lang thang lề đường, nơi bán sách cũ, vớ được cuốn “Kim chỉ nam của học sinh” của tác giả Nguyễn Hiến Lê. Tôi đọc, thấy trúng ý mình quá. Tôi bèn đánh bạo viết thư hỏi ý kiến ông, nói muốn học nhảy lớp, có nên không. Ông trả lời ngay: Cháu có thể học nhảy lớp được, vì đọc thư, thấy sức cháu có thể học lớp Đệ tứ (lớp 9) rồi đó. Tôi bèn lập chương trình học nhảy lớp. Thi đậu ngay Trung học đệ nhất cấp, lại nhảy tiếp, bỏ đệ tam, đậu Tú tài I rồi Tú tài II, sau đó đậu vào trường Y khoa. Y khoa thời đó học 7 năm, ra Tiến sĩ Y khoa quốc gia. Hết nhảy được nữa! Tuy vậy, tôi cũng đã ghi danh học thêm Văn khoa, Xã hội học, những ngành mà tôi thích. Tóm lại, tôi mê học và học cho đã. Tôi thấy mình hên, thi đâu đậu đó, nhưng phải nói là nhờ biết cách học, nhất là biết cách tự học. Tôi nghĩ học sinh muốn giỏi phải có chí và biết tự học. Những năm này tôi đã vào Saigon “du học”, ở nhà trọ, ăn cơm tháng trong khu ổ chuột Bàn Cờ và thường xuyên đến thăm ông Nguyễn Hiến Lê. Ông luôn động viên, khuyến khích việc học của tôi. Trong một bức thư ông viết mong sau này tôi dùng ngòi bút để mang lại lợi ích cho nhiều người hơn trong nghề nghiệp bác sĩ của mình. Khi báo Bách Khoa ra số đặc biệt kỷ niệm 100 đầu sách của ông, tôi viết bài “Ông Nguyễn Hiến Lê và tôi”. Ông nói đây là “món quà” quý nhất của ông. Ông đã coi tôi như một người học trò “chân truyền” rồi vậy.

Vì sao bác sĩ chọn nghề Y? Đi trên con đường này một thời gian dài, có lúc nào bác sĩ muốn rẽ sang một hướng khác hoặc thoáng nghĩ rằng mình đã không chọn đúng con đường phù hợp với mình hay không?

Trước hết có lẽ vì thấy cha mình chết trong rừng do thiếu thầy thiếu thuốc, bản thân hồi nhỏ phải vào nhà thương thí thường xuyên, nên tôi có ý muốn học Y. Thế nhưng khi đậu Tú tài toàn phần xong, tôi băn khoăn trước ngã ba đường giữa học Y, học Sư phạm hay học Văn khoa. Cái nào cũng thích. Ông Nguyễn Hiến Lê lần nữa lại khuyên nên học Y để giúp gia đình, giúp đời cụ thể hơn, nếu học giỏi có thể dạy học và nếu có tâm hồn, vẫn có thể viết lách được. Đã có nhiều nhà văn là bác sĩ như Tchekhov, Cronin, Somerset Maugham… Tôi đã làm đúng như thế thật.

Sao lại phải rẽ sang hướng khác? Y khoa là một khoa học nhưng cũng là một nghệ thuật. Tiếp cận với những cảnh đời, những con người, chẳng phải cũng là một nguồn cảm xúc để cầm lấy cây bút sao?

Kỷ niệm nào sâu sắc nhất trong công việc của bác sĩ?

Ra trường ba năm, tôi viết cuốn sách đầu tay: Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò (1972). Cuốn sách này do ông Nguyễn Hiến Lê đề tựa. Ông viết rất trang trọng và có một câu mà tôi nhớ mãi: “Một bác sĩ mà là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị”. Tôi mê văn chương, làm thơ, vẽ tranh… từ nhỏ. Khi còn là sinh viên, đã xuất bản thơ, viết báo… Nói khác đi, không phải ra trường làm bác sĩ rồi mới cầm bút. Với tôi, bác sĩ là cái “nghề”, còn văn chương là cái “nghiệp”. Tôi mê cả hai.

Bác sĩ có thể kể vài kỷ niệm về những lúc bị công việc cuốn hút mà quên đi sức khỏe của mình được không ạ? Gia đình có than phiền, “rầy rà” để bác sĩ chú tâm hơn đến sức khỏe của bản thân và chăm lo gia đình nhiều hơn không?

Tôi có tật xấu: mê học cũng như mê làm việc. Cái gì mê quá cũng không tốt. Một lần bị xuất huyết tiêu hóa, ngất xỉu trong toilet lúc đang khám bệnh phải đưa đi cấp cứu. Một lần bị tai biến mạch máu não phải mổ sọ với hai lỗ thủng… Lần mổ sọ não có một kỷ niệm đáng nhớ: Lúc đang còn nằm trần truồng trong phòng hậu phẫu, chỉ đắp một tấm “ra” trắng mỏng trên người thì một em điều dưỡng tới chích thuốc, hỏi có phải là bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc Phòng mạch Mực Tím không, tôi ú ớ gật thì nghe em kêu lên mừng rỡ: Các bạn ơi, lại “coi” bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nè! Bốn năm cô chạy tới quanh giường coi mình trong tình thế đó! Thì ra lâu nay đọc báo Mực Tím, các em biết tên mà chưa biết mặt… Rồi tôi còn nghe kể bạn bè mở tiệc ăn mừng. Không phải mừng tôi bệnh nặng mà mừng họ chưa bệnh. Lâu nay tôi vẫn là người thường khuyên họ đừng uống rượu, đừng hút thuốc lá mà!

Tôi may mắn được gia đình ủng hộ, vì biết tánh tôi vậy, không “rầy rà” chi cả! Tôi vẫn nhớ ông Nguyễn Hiến Lê khuyên: Đừng để nghèo túng, nhưng khi đủ ăn rồi thì đừng ham làm giàu, dành thì giờ làm chuyện khác có ích hơn…

Ai cũng có những lúc đau buồn, tức giận, chống chếnh… trong cuộc sống riêng. Có bao giờ tâm trạng đó làm ảnh hưởng đến công việc của bác sĩ không? Bác sĩ làm cách nào để tránh hay giảm bớt?

Có chứ. Nhưng cũng phải vượt qua thôi. Những năm có tuổi, nhất là sau đợt bị tai biến, tôi nghiên cứu sâu và thực hành thiền, thấy có nhiều hiệu quả, góp phần giải stress và giữ đời sống cân bằng hơn. Đặc biệt trong thời buổi hiện nay cuộc sống có quá nhiều căng thẳng thì ở góc độ y học, thiền đã được nghiên cứu như một liệu pháp. Thực tế, thiền không chỉ dừng ở đó.

Theo bác sĩ, y đức có quan trọng hơn tay nghề, kỹ thuật chuyên môn không? Bác sĩ từng trả lời trên tạp chí Sống khỏe rằng “Chuyện y đức của người thầy thuốc hôm nay – đang bị xã hội ta thán – thì không phải lỗi ở họ”. Bác sĩ có thể nói rõ hơn về điều này không ạ?

Không nên tách bạch. Hai cái là một. Có y đức suông mà không có tay nghề, kỹ thuật chuyên môn thì… hại người ta nhiều hơn, làm cho người ta “đau” nhiều hơn. Còn giỏi kỹ thuật chuyên môn mà thiếu y đức thì làm cho người ta “khổ” nhiều hơn. Người thầy thuốc phải quan tâm cả cái đau và cái khổ của con người. Tiếng Việt ta thật dễ thương: đau khổ, bệnh hoạn… luôn là những từ kép!

Y đức không đơn giản, không phải là một khẩu hiệu. Nó phải được học tập và rèn luyện xuyên suốt trong quá trình học y khoa nhiều năm và trong quá trình hành nghề. Nó phải được dạy đầy đủ ở trường, riêng và chung với các môn học khác. Rồi về tổ chức, phải có nghiệp đoàn nghề nghiệp (Bác sĩ Đoàn chẳng hạn) để quản lý chuyên ngành, với những đặc thù riêng của nó, có luật lệ riêng phải tuân thủ, đó là Nghĩa vụ luận y khoa (Déontologie médicale), quy định từng hành vi trong mối quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân. Nghề y là một nghề đặc biệt, đào tạo lâu dài, nặng nhọc, trách nhiệm cao, “người bệnh phó thác tánh mạng” trong tay thầy thuốc nên họ cần được xã hội tôn trọng và “đối xử” đúng mực. Hiện nay có khuynh hướng coi bác sĩ tốt nghiệp y khoa 6 năm như một cử nhân đại học 4 năm và lương hướng của một bác sĩ trẻ mới ra trường chỉ bằng… một phần ba người nuôi bệnh ở các bệnh viện! Đó là những “chuyện lạ” ngoài tầm tay của người thầy thuốc vậy.

Khi bắt đầu qua tuổi hưu, bác sĩ có hụt hẫng không ạ? Bác sĩ đã trải qua bước chuyển đó như thế nào?

Tôi không cảm thấy có bước chuyển nào cả! Nghề y vốn là một nghề độc lập. Người thầy thuốc có thể làm việc suốt đời nếu còn đủ sức khỏe. Nghề văn cũng vậy, là một nghề tự chủ, có thể làm việc suốt đời, nếu còn thấy hứng thú…

Bác sĩ có lời khuyên gì cho những bạn trẻ mong muốn chọn ngành y làm con đường đi ạ?

Rất hoan nghênh các bạn trẻ này. Đây là một ngành đang có nhu cầu rất lớn của xã hội. Nhưng chọn học y là chọn con đường gian nan, hằng ngày trực diện với những nỗi khổ niềm đau của kiếp người (sanh, bệnh, lão, tử)… Phải thực sự yêu nghề và có năng lực. Nói chung, học y cần có một lý tưởng nhân đạo, một “tiếng gọi sâu thẳm” (vocation) của nghề nghiệp. Nếu học y để mong đầu tư… làm giàu trên bệnh nhân thì không nên! Thực ra học y cũng rất thú vị, nhiều thử thách, đòi hỏi trách nhiệm cao. luôn đứng trước lương tâm của mình. Hạnh phúc rất lớn khi thấy mình sống hữu ích cho gia đình, cho cộng đồng, cho xã hội. Bà con mình thường nói “Cứu sống một mạng người bằng lập… năm bảy kiểng chùa” phải không?

Cảm ơn bác sĩ rất nhiều ạ.

Hà Thanh

(thanhlth@tuoitre.com.vn)

Thư Hai Trầu gởi Đỗ Hồng Ngọc về chuyện “Để Làm Gì?”

20/09/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư Hai Trầu gởi Đỗ Hồng Ngọc

Về chuyện “Để làm gì?”

Lời thưa: Thưa anh Hai Trầu,

Tôi phải thành thật xin lỗi anh Hai:

Không ngờ bài viết “tào lao” của tôi “Thư gởi bạn xa xôi” vừa rồi (Để làm gì?) đã làm anh Hai bị “tụt mood” (nói theo cách tuổi teen bây giờ) nên sanh ra chán nản mọi việc, đến nỗi dù đã sẵn bản thảo cuốn Người Đọc & Người Viết III rồi mà chẳng chịu cho in dù mấy cháu hối “Ba in mau mau để vài ba năm nữa Ba sẽ quên hết!”…
Anh căn dặn bức thư này anh viết cho tôi “đọc chơi” thôi, đừng có post lên mạng, không ngờ tôi “đọc thiệt” và thấy nó rất có ích cho tôi, cho anh, cho chúng ta… và cho nhiều người khác nữa, nên xin phép anh cho tôi đăng đại lên đây, ai phiền trách gì tôi… xin chịu trách nhiệm.

Thân mến,

Đỗ Hồng Ngọc.

(20.9.2019)

……………………………………………………………………………………………………….

Houston ngày 18 tháng 9, năm 2019

Kính gởi Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc,

Nhớ mới cách nay không lâu cùng ngồi uống cà phê với bác sĩ ở Đường Sách Sài Gòn, vậy mà ngày qua ngày, nay sực nhớ lại thì đã tròn một năm rồi đó bác sĩ! “Thời giờ thắm thoát thoi đưa” thiệt mà! Và nay nhìn lại mình, tôi thấy sao mau già quá mạng, bác sĩ ơi!

Và rồi mới mấy bữa trước đọc được “Thư gởi bạn xa xôi” của bác sĩ, bác sĩ có nhắc ông André Maurois trong cuốn “Nghệ thuật già” (L’art de vieillir) có nói rằng: “Khi nào trong đầu mình nảy ra cái ý “Để làm gì?” thì lúc đó mình đã già thiệt rồi!”; thì đúng y chang là tôi dạo này lại có ý nghĩ mỗi khi muốn làm điều gì, tôi hay tự hỏi “để làm gì?”

Chẳng hạn như vào tháng 5-2019, gặp bác sĩ Thân Trọng Minh tức nhà văn Lữ Kiều, và chị Thanh Hằng, hiền thê của ảnh, tôi nhận ra phong cách anh chị là phong cách của người Sài Gòn của mấy chục năm về trước lúc tôi còn nhỏ từ dưới làng quê lên Sài Gòn đi học, một phong cách mà tôi luôn trân quý và kính trọng! Và rồi tôi có viết một bài về Sài Gòn với cái tựa “Nhớ Sài Gòn…”; nhưng rồi bài viết xong, cứ để đó hoài, không muốn gởi cho ai đọc!

Hoặc như, có lần thấy cảnh xuồng ghe cũ mục cứ nằm lăn lóc bên lề đường hoặc trong khu vườn cây rập rạp hết tháng này qua tháng khác, rồi tôi lại nghĩ đến thân phận mình, đến một lúc nào đó tuổi già chồng chất và thế hệ mình rồi cũng hết xài như những chiếc xuồng nằm phơi nắng phơi sương bốn mùa; nên tôi ngồi xuồng viết một bài về thân phận những chiếc xuồng bị bỏ quên lăn lóc giữa nắng mưa bên lề đường với cái tựa “Lời tự sự của những chiếc xuồng cũ mục”. Vậy mà rồi, viết rồi, tôi cũng chẳng muốn gởi cho ai đọc và đọc những lời tự sự của kiếp đời tàn tạ ấy “để làm gì?”

Hoặc như mấy tháng trước trong năm nay, người ta ùn ùn kéo nhau coi chiếc cầu Vàm Cống đã bắc qua hai bờ con sông Hậu Giang khúc Lấp Vò và Thốt Nốt, tôi định viết một bài về “Nỗi niềm của bến bắc Vàm Cống”. Vậy mà rồi, tôi đã viết về một bến bắc có mặt nơi một khúc sông có gần 95 năm (từ 1925-2019) đưa rước khách qua sông, nay bến bắc ấy chỉ còn là hoài niệm của những người già mỗi lần họ có dịp đứng nơi bờ sông bên này nhìn qua bớ sông bên kia với những chiếc bắc 10, bắc 20 nay đã thui thủi dời đến một bến sông nào khác rồi! Biết đường đâu mà mò!

Hoặc như, lúc đầu năm nay, tôi dự định sẽ viêt thêm vài mùa cũ nữa rồi gộp vô các mùa trước đó đã in thành sách đâu chừng trên ba mươi mấy mùa để tái bản cuốn Mùa Màng Ngày Cũ in lại hồi 2017 mà lần đó Bác sĩ có viết lời giới thiệu, nay sách đã hết rồi; nhưng rồi tự dưng cũng thấy lòng mình bớt hăng hái về việc in lại Mùa Màng Ngày Cũ nữa rồi! Chắc cũng tại ông André Maurois nhắc cái ý nghĩ “Để làm gì?” của người già!

Hoặc như, sắp nhỏ tôi nhắc: “Ba muốn in sách gì thêm thì chuẩn bị rồi tụi con lo in, để vài ba năm nữa Ba sẽ quên!” Tôi mới coi lại còn bản thảo cuốn Người Đọc & Người Viết Quyển III, dày khoảng 600 trang, lúc đầu rồi cũng muốn in; lúc trước có hai cuốn I và II rồi, nay in cuốn III cho vui, nhưng nghĩ đi nghĩ lại rồi tôi lại thôi, không cần in thêm sách nữa và mình nghĩ in sách ra cho nhiều “để làm gì?”

Hoặc như, hôm tháng 7-2019, vợ chồng tôi có dịp theo con cháu về Boston tìm lại cái nôi lúc các cháu mới qua đây bắt đầu lại những ngày đi học từ những năm mà Bác sĩ cũng có mặt nơi thành phố Boston này để tu nghiệp về Y Tế Công Cộng tại Harvard (Boston, 1993)). Tôi cũng ghé qua phố Tàu ở Boston để tìm lại cái cảm giác “gió co ro lạnh” trong Thơ Ngắn Đỗ Nghê mà anh Tô Thẩm Huy đã nhìn ra có lúc ảnh cũng đến phố Tàu ở Boston để nghe “gió co ro lạnh” như thế nào…

Anh Tô Thẩm Huy viết: “…tôi cũng một mình lang thang ở phố Tàu Boston. Tuyết không rơi, nhưng chao ơi gió lộng, và lạnh thấu trời. Hai tai muốn rụng xuống vì mũ đội không che phủ được hai tai. Chính nhờ thế nên khi viết về bài thơ Tuyết của anh Đỗ Hồng Ngọc tôi đã rất “phê”. “Gió” mà nó còn phải “co” thì Tô Thẩm Huy này làm sao mà không “ro” được.]

Tuyết

Tuyết bay

Bay nhẹ

Phố tàu

Gió co

Ro lạnh

Phố

Đìu hiu

Theo…

(Đỗ Nghê, Boston 1993).

Thưa bác sĩ,

Cứ tiếp tục như vậy, nhiều ý nghĩ muốn ghi lại lắm như mới đây anh Năm Hiền bên California gởi cho đọc bài viết của cô Nguyễn Thị Hậu viết về “Mùa vịt chạy đồng”; sau khi đọc xong, tôi dự định viết một bài về “mùa nuôi vịt chạy đồng” chi tiết hơn, thực tế hơn nhưng rồi lại làm biếng quá mạng, chỉ viết nửa chừng chừng năm, mười trang rồi bỏ đó và tự hỏi viết ra “để làm gì?”

Hoặc nữa, như Bác sĩ biết tính tôi là ưa nói lại cho trúng các chi tiết của bất cứ một bài viết của bất cứ tác giả nào mỗi khi họ viết về đời sống ở nhà quê mà tôi có dịp được đọc, tôi thấy chưa đúng là tôi sữa lại liền, để không khéo người đọc chưa sống ở nhà quê, họ tưởng các tác giả viết như vậy là đúng rồi, rồi từ đó cứ nghĩ lầm rằng nhổ bông súng là phải lặn xuống nước nhổ từng cọng, từng cọng; hoặc cá rô cam tích là cá rô tôm tích; hoặc một giạ là 20 lít như có các tác giả đã giải thích trong bài viết như vậy!

Thực sự thì nhổ bông súng chỉ ngồi trên xuồng đang nằm giữa cánh đồng đầy bông súng nỏ, người ta chỉ vói bàn tay cầm bông súng rồi nhổ mạnh lên thôi, không cần phải lặn hụp gì ráo trọi! Còn cá rô lúc nhỏ ở nhà quê hay gọi là cá rô non; chúng ăn bông cỏ cùng các loại phiêu sinh vật trên mặt nước làm cái bụng no óc nóc giống như trẻ nhỏ mắc bịnh cam tích; từ đó dân quê mới đặt tên cho loại cá rô non này là “cá rô cam tích” chứ hổng có “cá rô tôm tích” gì ráo trọi nhe Bác sĩ! Còn cái vụ “một giạ mà 20 lít”, nếu mình tin như tác giả bài viết này giải thích thì chắc dân quê tụi tôi bán lúa giống là cái chắc! Dốt gì thì dốt, dân quê tụi tôi dưới này từ xưa tới nay cứ theo qui định một giạ là 40 lít nhe Bác sĩ! Nửa giạ hoặc một thùng, hoặc một táo mới 20 lít.

Và còn nhiều cái trật tương tự như vậy nhiều lắm nhe Bác sĩ! Nhưng rồi, tôi lại tự hỏi mình viết ra mấy cái chưa trúng ấy “để làm gì?” Và rồi tôi lại bỏ dỡ những bài viết về những chi tiết không chính xác của nhiều tác giả mà tôi đã có dịp đọc qua như vừa kể…

Thưa Bác sĩ,

Trong thư vừa kể, Bác sĩ có nhắc Hai Trầu:

“Gởi “meo” cho anh Hai Trầu, người bạn hơi già của tôi hỏi sao lâu nay im re, anh nói già sao nhanh quá anh ơi, chả muốn làm gì cả. Thì ra, tuổi già, đúng là “Chả cần gì! Chỉ cần già!” là vậy.”

Thì ra, qua những lời tâm sự vừa rồi với Bác sĩ, nay tôi thấy mình như Bác sĩ gợi ý là “Chả cần gì! Chỉ cần già!”. Và qua một vài ý nghĩ về việc “để làm gì” ấy mà tôi muốn chi xớt cùng Bác sĩ chẳng những đó là một chọn lựa không mang một chút chán nản nào trong đời sống của tôi trong hiện tại, mà ở đó nó còn thể hiện là một nếp sống rất thiết thực, yêu đời với những công việc thân thiết mỗi ngày mà tôi đang bận rộn như làm vườn, trồng cây, nuôi cá, và đưa rước các cháu đi học mỗi ngày… Vui lắm nhe Bác sĩ!

Cá nhân tôi, xin chân thành cảm ơn tấm thạnh tình mà bác sĩ lúc nào cũng nhớ và nhắc Hai Trầu, nhiều lắm!

Thân kính,

Hai Trầu

Tựa CHỚ QUÊN MÌNH LÀ NƯỚC, Văn Công Tuấn

14/09/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Ghi chú:

Văn Công Tuấn ở bên trời Tây, tôi ở bên Đông, cách nhau ngàn vạn dặm, chưa có dịp gặp nhau nhưng tình đã thân quen vì cùng có chung những người bạn quý: Thầy Phước An ở Nha Trang, Nguyễn Hiền Đức gốc Hội An và Nguyễn Minh Tiến ở Sông Xoài dạo trước…

Một hôm, Văn Công Tuấn gởi về tôi một bản thảo và đề nghị viết cho anh đôi dòng như một cái “Tựa” gì đó… cho cuốn sách “Chớ quên mình là nước”. Và tôi đã đọc, đã nghe, đã thấy… bèn có đôi lời cho bạn xa xôi…

ĐHN

Tựa “CHỚ QUÊN MÌNH LÀ NƯỚC”

Như những lời tâm sự

Văn Công Tuấn viết trong “Chớ quên mình là nước” như sau: “Những bài viết trong tập sách này chỉ là việc đi chắt mót, ngồi xâu chuỗi lại những suy tư và nỗi niềm để tâm sự cùng bạn đọc. Nó không phải là công trình khảo cứu cũng chẳng là tác phẩm văn học. Nó chỉ là một cõi lòng…”

Một cõi lòng. Chút “thốn tâm”. Chắt mót. Xâu chuỗi. Nhưng với tôi vô cùng thú vị và đầy những bài học. Có khi nói ra, có khi không nói ra. Là một cõi lòng nên ta hãy đọc từ một cõi lòng. Một cõi lòng không phân biệt.

Có khi là một câu thơ. Có khi là một khúc hát. Khi lại là một công thức. Một bản vẽ. Mấy con số ngoằn ngoèo… Hãy đọc. Ngẫm ngợi. Đôi khi công thức cũng là thơ, bản vẽ cũng là nhạc… Hãy để cho cõi lòng tự trôi chảy.

Trôi chảy như dòng sông cát hôm nay mà ngày xưa chính nơi này là dòng nước chảy xiết, nơi Gotama đã đặt bình bát với lời đại nguyện:

“… một buổi trưa nóng cháy ở Bodh Gaya lắng tai nghe lời anh bạn Ấn Độ kể: ‘Chỗ này là ngay giữa sông Ni Liên Thuyền, ngày xưa Sa môn Gotama đã thả bình bát và phát lên một lời đại nguyện, chỗ này nước chảy xiết lắm nhưng bình bát đã trôi ngược.’

“(…) Khi anh Naresh với tất cả lòng cung kính đặt bình bát xuống cát, nơi được xem như là giữa dòng sông lúc bình bát trôi ngược.

Tôi thì đã nằm dài dưới cát nóng cầm sẵn máy ảnh để chụp hình. Tôi muốn chụp tấm hình phía trước là bình bát mà đàng sau có phông nền là hình ngôi Tháp Đại Giác Bồ Đề. Chăm chú nhìn vào ống kính, tôi giật mình tưởng mắt mình đang hoa. Hay do vì buổi trưa nắng Ấn Độ mà cát lại nóng quá nên tôi bị lóa mắt? Tôi đẩy máy ảnh qua bên và nhìn kỹ bình bát. Tôi đã nhìn thấy. Vâng, tôi thấy bình bát chuyển động trong vòng gần một phút. Có thể nào do cát lún nên bình bát “rục rịch” như vậy? Hay là một cái rùng mình của đất trời?

Nhưng sao kéo dài cả phút. Trong tôi dấy lên một niềm rung động kỳ lạ. Naresh cũng thấy như tôi và đứng ngẩn người trố mắt nhìn. Có phải có bàn tay chư Thiên hay có con rắn chuyển mình làm bình bát chuyển mình trên cát?

“Không, tôi nghe rất rõ: “hồn nước” đang nhẹ nhàng luân chuyển dưới nguồn sâu trong lòng cát nóng buổi chiều Ấn Độ.

“Hai chúng tôi đứng yên lặng tại địa điểm lịch sử này rất lâu, mỗi người đắm chìm trong suy nghĩ của mình. Sau đó mới cùng nhau chậm rãi ôm bình bát đi về hướng cây Ajapala ở Tháp Đại Giác.

Chúng tôi thỉnh bình bát về khu vực tháp và kết thúc một chuyến đi: Ôm bình bát dõi theo bước chân Sa môn Gotama ngày xưa”…

Rồi từ câu chuyện của dòng sông nay đã trở thành sa mạc cát mênh mông, Văn Công Tuấn nói về chuyện môi trường, chuyện nylon, mủ nhựa…

“Xin cùng nhau bắt tay ngay cứu hành tinh của chúng ta, trước khi nỗ lực đi chiếm hữu Sao Hỏa hay Cung Trăng. Với lòng tham và tâm bất thiện thì dù con người có sở hữu mười Sao Hỏa, trăm Cung Trăng cũng không thấy đủ. Rồi rác cũng sẽ tràn ngập ở bên đó.

Mà đúng vậy, không phải nói chơi, NASA đã xác nhận, ngay bây giờ cũng đã thấy plastic trên Sao Hỏa rồi đó. Thật hết ý!”

Rồi ngẫm ngợi chuyện xưa chuyện nay, Văn Công Tuấn… tự nhắc mình với những bài học:

Cũng tại bát nước mà Tôn giả A Nan đã gặp gỡ Ma Đăng Già hôm đó. “Người đâu gặp gỡ làm chi, trăm năm biết có…” để rồi Phật phải vất vả một phen. “Tựu trung cũng từ một bát nước ấy mà sinh sự. Giả sử, hôm đó Tôn giả A Nan cũng đi khất thực như mọi ngày mà không khát nước thì đâu có chuyện gì xảy ra. Hoặc giả, nếu gặp người con gái không đa tình như Ma Đăng Già thì chỉ có vài mẩu đối thoại ngắn, rồi dâng nước, rồi uống nước là xong chuyện.”

Bài học là đừng có… khát nước!

Rồi chuyện của nhà bác học Alexander Fleming (1881-1955) ân nhân vĩ đại của nhân loại đã phát minh ra Peniciline đã tuyên bố tại Hàn Lâm Viện Y Khoa Anh Quốc: “Sao người ta cứ gán cho tôi cái công phát minh ra chất Peniciline. Không ai phát minh ra được chất Peniciline, vì tạo hóa đã sinh ra nó từ thuở nào đến giờ, nhờ một loại mốc… Tôi chỉ có công làm cho mọi người chú ý tới chất đó, và đặt cho nó cái tên, thế thôi.”

Phật cũng bảo Ta chẳng nói gì, Ta chẳng dạy ai điều chi, mọi thứ đã sẵn có đó thôi!

Rồi chuyện Nhà Nho và Phật giáo. Anh nhắc học giả Cao Huy Thuần kể chuyện nhà nho, nhà khoa học Hoàng Xuân Hãn… ngày ngày đi chùa Trúc Lâm ở Paris vì rằng “Nho thì động mà Phật thì tịnh. Động rồi thì phải tịnh thôi.” Văn Công Tuấn kể chuyện cụ Phan Sào Nam, nhà Nho với “Khổng Học Đăng” sau này đã thường xuyên lui tới chùa và viết “Phật Học Đăng”. Cụ Sào Nam thường tìm đến chùa Tường Vân để hàn huyên, bàn chuyện văn thơ, chuyện thế sự và Phật pháp với Hòa thượng Thích Tịnh Khiết. Hai con người uyên thâm Hán học ấy đã một thời là bạn tâm giao, chỉ khác: một người là Hòa Thượng, một người là Nho Sĩ.

Nước xuôi ra biển lại tuôn về nguồn.

***

“Chớ quên mình là nước”, Văn Công Tuấn ngậm ngùi sẽ đến lúc “dưới biển cá thôi bơi, trên trời chim hết lượn…” để rồi nhắc đến cái chết của dòng sông Cửu Long.

Anh nói, đọc cuốn ký sự Đi Dọc Dòng Sông Phật Giáo tự dưng thấy sao… nước mắt tự động chảy ra, không cầm được:

Bởi vì chiều buồn chiều về giòng sông

Bởi vì tình đời nào chỉ thù oán

Hãy cất tiếng ca cho đời thêm buồn

Hãy cất tiếng ca cho lòng thôi khô héo…

(Phạm Duy)

“Vậy một con rồng của Tiền Giang đã chết. Ở Hậu Giang thì hiện nay, cửa sông Ba Lai được thay thế bằng hệ thống cống đập ngăn mặn chặn vĩnh viễn dòng chảy…”

“Cửu Long bây giờ là 7 con rồng. Nói sao nghe khó lọt lỗ tai quá.

“Hèn chi chật chội. Hèn chi sinh sự!”

Rồi cảm thán:

“Có phải vì vậy mà người Khmer gọi Mê Kông là Dòng Sông Mẹ. Tiếng Miên chữ “Mê” là “mẹ” còn “Kông” là “sông”. Tại sao? Vì những chàng, những nàng có tên gọi “Buổi chiều Lục tỉnh” hay ham vui, hay dzô dzô ba xị đế, hay hò ơ dí dầu, hay đàn ca tài tử… Nhưng khi buồn quá thì những trò vui đó không khỏa lấp hết nỗi buồn, những chàng hay nàng “Chiều” mới tìm về với Cửu Long. Tâm sự với dòng sông. Yên lặng với dòng sông. Như chàng Tất Đạt của Hermann Hese đã về với dòng sông và lắng nghe dòng sông. Chỉ có dòng sông mới nghe, mới hiểu nổi buồn của Chiều”.

Để rồi kết:

“Nhớ da diết đám lục bình trôi trên sông Tiền, sông Hậu. Không biết giờ này chúng lưu lạc ở đâu?”

Phải. Như những phận người.

Chớ quên mình là nước.

Đỗ Hồng Ngọc

Saigon, tháng 6.2019

Du Tử Lê viết về Thơ Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc)

10/09/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Nhà thơ Du Tử Lê viết về Thơ Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc) kỳ 02

Xin mời các bạn xem tiếp kỳ 02 nhé.

Cảm ơn Du Tử Lê

ĐHN

…………………………………………………………..

Đỗ Hồng Ngọc, thơ và thiền song sinh?

Du Tử Lê

December 15, 2017

Nhà thơ Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc. (Hình: Trang nhà của Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc – dohongngoc.com)

Tôi cũng không quên mới đây, nhà thơ Phạm Chu Sa đã ghi nhận một cách chi tiết, chân tình về Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc. Nhưng dù các bài viết về cõi-giới văn chương của ông, thâm trầm hay nhẹ nhàng, đơn giản thì, tự thân những bài viết ấy, cũng đã thắp sáng những thành tựu, hiểu theo nghĩa “hạnh phúc” mà Đỗ Hồng Ngọc đã đạt được.

Nhà thơ Phạm Chu Sa cho rằng, nhiều người nghĩ Đỗ Hồng Ngọc là một bác sĩ làm thơ, viết văn và gọi anh là bác sĩ-nhà văn (4).

Nhưng Phạm Chu Sa cho biết, ông vẫn thích gọi Đỗ Hồng Ngọc là “thi sĩ hơn là bác sĩ,” bởi vì Đỗ Hồng Ngọc có cốt cách thi sĩ trong con người bác sĩ.

Phạm Chu Sa kể rằng Đỗ Hồng Ngọc làm thơ và có thơ in từ thời sinh viên – tập “Tình Người” (xuất bản năm 1967), ký bút hiệu Đỗ Nghê. Mấy năm sau khi ra trường là “Thơ Đỗ Nghê” (in năm 1973). Tập thơ đã gây được tiếng vang trong văn đàn thuở đó. Sau này ông trích một số bài trong hai tập thơ trên in lại trong các tập thơ “Giữa Hoàng Hôn Xưa” (1993), “Thư Cho Bé Sơ Sinh và Những Bài Thơ Khác” (2010).

Bài thơ làm tựa chính “Thư Cho Bé Sơ Sinh…” Đỗ Hồng Ngọc viết năm 1965, khi còn là sinh viên y khoa thực tập tại bệnh viện Từ Dũ: “Khi em cất tiếng khóc chào đời/ Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười/ Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao kẻ cười người khóc/ Trong cùng một cảnh ngộ nghe em…/ Khi anh cắt rún cho em/ Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé/ Vì từ nay em đã phải cô đơn/ Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ… Thôi trân trọng chào em/ Mời em nhập cuộc/ Chúng mình cùng chung/ Số phận con người” (Một bài thơ đặc biệt vì dường như chưa nhà thơ nào viết về đề tài này).

Vẫn theo trí nhớ của nhà thơ Phạm Chu Sa thì đâu khoảng thời gian sau ngày ký hiệp định Paris (1973) ít lâu, họ Đỗ đã gửi tặng ông tập “Thơ Đỗ Nghê” mới xuất bản, in ronéo nhưng trình bày khá trang nhã. “Thơ Đỗ Nghê” bàng bạc khát vọng hòa bình và cả nỗi ám ảnh của chiến tranh, đã gây được tiếng vang trong văn đàn bấy giờ. Họ Đỗ ru con: “Ngủ đi con ngủ đi con/ Rồi ngày mai khôn lớn/ Cầm súng với cầm gươm.”

Và ông cũng ru người bạn đời (hay người yêu?) của mình: “Ngủ đi cưng, ngủ đi cưng/ Kề tai đây anh bảo/ Coi như mình chẳng có quê hương.”

Vẫn nhà thơ Phạm Chu Sa cho biết, hơn 20 năm sau biến cố Tháng Tư, 1975, Đỗ Nghê đã cho ra đời tập thơ “Vòng Quanh” – một “bút ký thơ” kèm những ký họa rất đặc biệt của chính tác giả vẽ lại những nơi chốn tác giả đã đi qua như Huế, Hà Nội, Boston, Montreal, Bắc Kinh… Nhưng có lẽ ấn tượng nhất với họ Đỗ là Paris. Một tâm hồn thi sĩ như Đỗ Hồng Ngọc mà lạc lối tới Paris giống như… “trở về.” Thơ viết về Paris tựa viết về một tình yêu, sau bao chờ đợi… Có dễ vì thế mà gần phân nửa tập thơ, là những tình khúc họ Đỗ dành cho Pais?

***

Để chấm dứt bài viết của mình, nhà thơ Phạm Chu Sa khẳng định: “Tôi nghĩ sau này người ta có thể quên một bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nhưng người ta không quên Đỗ Hồng Ngọc thi sĩ.”

Không chỉ Nguyễn Lệ Uyên hay Phạm Chu Sa mà còn nhiều bằng hữu khác, ghi nhận về tiếng thơ Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc như một thành tựu tốt đẹp, dẫn người đọc tới kết luận những người làm thơ, được nhiều người ưa thích, là những người có được cho họ niềm hạnh phúc tinh khiết trong cuộc sống thực tế chấp chới những khổ đau, bất toàn này.

Đa số bằng hữu của họ Đỗ cho rằng về hạnh phúc có được từ thơ, của Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc khiến tôi thấy cảm nhận của tôi về những “lao động” thi ca của những người làm thơ có phần không đúng. Ít nhất cũng đối với Đỗ Nghê.

Tôi càng thấy sự “cường điệu hóa” (?) của tôi về hành trình của thi ca của Đỗ Nghê trong quá khứ là những nhận định thiếu cơ sở – tiêu biểu là thi phẩm mới nhất, có tên “Thơ Ngắn/Đỗ Nghê” của ông.

Tôi không muốn nói về những bài thơ ngắn của họ Đỗ, có xu hướng thơ Haiku của Nhật bản: Ngợi ca thiên nhiên hoặc tương tác giữa con người và vũ trụ,… đã hiện diện khá nhiều trong thi phẩm mới nhất của ông. (5)

Người đọc sẽ rất khó tìm thấy những bày tỏ bi quan, hoặc than thở, “vật vã” trong thơ Đỗ Nghê, nhất là với thi phẩm “Thơ Ngắn/Đỗ Nghê” mới ấn hành những ngày cuối năm 2017 này. Ngay cả khi tác giả viết về phần thịt, xương đã mất, như:

“Mỗi năm
Mỗi người
Thêm một tuổi
Chỉ mình con
Mãi mãi
Tuổi đôi mươi…”

(Bài “La Ngà 3” – 1990)

Hoặc tương quan với kẻ khác:

“Khi nhìn nhau xa lạ
Là rất đỗi thân quen
Khi nói năng vô nghĩa
Là thác reo trong hồn.”
(Bài “Không Tên”)

“Lá chín vàng
Lá rụng
Về cội
Em chín vàng
Chắc rụng
Về anh.”
(Bài “Lá”)

Hay ảnh hưởng của thiên nhiên, vũ trụ lớn vào vũ trụ nhỏ là cá nhân con người:

“Tuyết bay
Bay nhẹ
Phố tàu

Gió co
Ro lạnh
Phố
Đìu hiu
Theo”
(Bài “Tuyết” – Boston, 1993)

“Chiều thu
Nghe tiếng quạ

Giật mình
Nỗi xa nhà

Nhớ sao
Mà nhớ
Quá!”
(Bài “Thu” – Boston, 1993)

“Đất động ta cũng động
Sóng thần ta cũng sóng
Giật mình chợt nhớ ra
Vốn xưa ta là đất”
(Bài “Đất”)

“Nước xanh như ngọc
Sâu đến tận trời
Vốc lên một vốc
Ơi mùa Xuân ơi!”
(Bài “Tuyền Lâm”)

Ngay cả khi nhớ tới và viết về đứa con đã mất của mình, một tai họa khủng khiếp, ai cũng tưởng, Đỗ Nghê sẽ không thể vượt qua được. Nhưng, tâm thái của một hành giả: Hiểu thấu sống, chết… cách gì cũng không ra khỏi lẽ vô thường, họ Đỗ đã nhìn sự việc như một bài học tự nhiên đời sống mà thôi:

“Ba dạy con
Mỗi ngày
Một chút

Không bài học nào
Như ba đã học
Từ con

Nỗi mất!”
(Bài “La Ngà 5” – 1990)

Hoặc về người mẹ đã qua đời mình, ông vẫn có cái thanh tịnh lạc quan, của một tâm thức không còn trụ, bám vào mất còn:

“Con cài bông hoa trắng
Dành cho mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài lên ngực
Ngoại chờ bên kia sông…”
(Bài “Bông Hồng Cho Mẹ” – 2012)

Hoặc:

“Mẹ tôi cứ vẫn cười cười như thế
suốt ba năm trên bàn thờ!”
(Trích “Nụ Cười Của Mẹ” – 2014)

Tôi cho những phong thái kể trên của Đỗ Nghê là phong thái của một hành giả đã khu trừ được cái tâm nhiễu loạn, nguồn gốc của cái “tôi,” để thong dong dạo chơi giữa vườn đời…

Tôi thấy trong Đỗ Nghê không chỉ có một thi sĩ mà, thi sĩ ấy, còn song sinh với một thiền gia nữa. Như thiên/địa, nhật/nguyệt, tuy hai mà, thực ra cũng chỉ là một thôi. (Du Tử Lê)

————

Chú thích:

(3), (4) Nguồn dutule.com

(5)Tôi nói Đỗ Nghê thơ ngắn Đỗ Nghê…“xu hướng” Haiku – Thể thơ ngắn của Nhật Bản chỉ có 17 âm tiết trong ba câu; vì, thơ ngắn của họ Đỗ không nhất thiết theo đúng quy luật này. Nhưng “thần thái” những bài thơ ngắn của ông, thì rất gần với tinh thần của thơ Haiku vậy.

Du Tử Lê viết về Thơ Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc)

10/09/2019 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Ghi chú: Đang loay hoay “về thu xếp lại…” thì gặp bài viết này của nhà thơ Du Tử Lê trên dutule.com về tập Thơ Ngắn Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc). Bèn post lại đây để sẻ chia cùng bè bạn thân quen.

Cảm ơn Du Tử Lê.

ĐHN.

…………………………………………………………………

Đỗ Hồng Ngọc, thơ như một hạnh phúc? (Kỳ 01)

21 Tháng Mười Một 2017

Du Tử Lê

Nhiều độc giả (kể cả một số người có làm thơ), nói với tôi rằng, biết làm thơ và làm được thơ là một hạnh phúc! Tôi nghĩ khác.

Với tôi, trừ những người đến với thi ca như một thời thượng, làm dáng, hoặc, một cuộc du ngoạn ngắn hạn thì; làm thơ là một lao động (tinh thần,) vất vả. Một thao tác trí tuệ ngặt nghèo. Thường khi bất lực. Đuối sức.

Với tôi, đó là một cuộc chạy đua việt dã không đích đến. Không bạn đồng hành. Khi đối diện với bài thơ thì, chỉ có mình y, cùng lắm là… chiếc bóng.

Ngoài ra, tôi chưa thấy một cá nhân bình thường, không bị một khuyết tật tinh thần nào, lại ở được bền lâu, với thi ca. Tôi cũng chưa thấy một cá nhân thỏa mãn mọi lãnh vực trong đời thường, có thể tạo được một hôn phối tốt đẹp với thi ca. Tại sao?

Xin thưa, vì căn bản, thi ca là đỉnh ngọn chênh vênh, nhọn, sắc nhất của định mệnh bất toàn.
Vì căn bản, thi ca là cõi trú đầu tiên và, cuối cùng của những tâm hồn bất an.
Những sinh phần liu điu, cần sự cân bằng sinh-thái-tinh-thần…

Hiểu như thế, với tôi, nhà thơ trước nhất, là người thợ đào bới để làm mới những con chữ đã cũ, hoặc hình ảnh, chân dung những mảnh đời đã mất. Khi tìm được những hầm mỏ chữ, nghĩa, những “trầm tích” gặp được ở độ sâu đủ thì, tôi cho, đó là lúc nhà thơ sức thả mình, rớt xuống. Y hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình.) Y hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu), với địch thủ trên cơ: Định mệnh. Y san bằng mọi bất toàn. Y cân bằng sinh-thái-thân-tâm. Nhưng, đau đớn thay, đó cũng là lúc, y thấy tận cùng vẫn là thất bại, hiểu theo nghĩa nào đấy – – Để rồi y lại khởi sự một lên đường khác (?)

Trên hành trình chữ nghĩa, ở đôi ba giao lộ, tôi may mắn được gặp một số bằng hữu. Những thi sĩ. Trong đó, có Đỗ Hồng Ngọc. Thi sĩ.
Tôi không chủ quan nghĩ rằng, Đỗ Hồng Ngọc, sẽ sẵn sàng chia sẻ những quan điểm của tôi về thi ca và, đời sống: Chữ nghĩa và sự bất toàn. Khuyết tật và định mệnh.
Nhưng, là người dõi theo hành trình văn chương của Đỗ Hồng Ngọc, trên dưới sáu mươi năm qua – – Từ những bài thơ đầu đời, tới những bài thơ mới nhất trong thi phẩm “Thơ Ngắn / Đỗ Nghê” (của năm 2017), tôi nghĩ, Đỗ Nghê / Đỗ Hồng Ngọc, thi sĩ, không chỉ muốn hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình). Ông cũng không chỉ muốn hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu,) với địch thủ trên cơ, định mệnh. Mà, ông còn muốn trả ơn người, tạ ơn đời bằng chính những lao tác tinh thần, song song với những lao động đời thường, với tư cách một bác sĩ, của ông nữa.
Ở quá xa, tôi không thể tìm đến ông (như ngày nào), để ngả mũ chào ông: Một thi sĩ. Tôi viết xuống, những dòng chữ này, như một lời xin lỗi, thi sĩ.
Hôm nay, giữa thập niên 2010s của một thiên niên kỷ khác, tôi lại thấy tôi sẽ rất không phải với họ Đỗ, nếu không sớm nói với Đỗ Nghê / Đỗ Hồng Ngọc rằng, cá nhân tôi, cũng rất biết ơn ông với những trang văn xuôi đẹp như thơ, ông gửi cho người, cho đời. Thí dụ “Gió heo may đã về”. Thí dụ “Già ơi…Chào bạn”. Thí dụ “Nghĩ từ trái tim”. Thí dụ “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng” cùng nhiều nữa… và, mới đây: “Ghi chép lang thang”. (*)
Tôi thích lắm tựa đề của tác phẩm của họ Đỗ. Ông gọi đó là những “Ghi chép lang thang”, đúng nghĩa… lang thang – – Nơi trang 287 và 288 của tác phẩm này, khi phải trả lời câu hỏi của độc giả Lê Uyển Văn, tác giả giải thích, ghi chép lang thang, thực ra là những ghi chép không đầu không đuôi, kiểu “cà kê dê ngỗng” trong lúc lang thang nơi này hay nơi khác. Ông chợt nghĩ, chợt nghe, chợt nhớ… một điều gì đó có khi chỉ là mùi khoai nướng, có khi chỉ là mùi dĩa bánh căn, mùi cá khô đuối xúc hột vịt…, thậm chí mùi phân trâu bò trên đường làng cũ, nhưng cũng có khi là một câu nói đanh thép của nhà vua trong bảo tàng viện với hàng trăm chiếc… thuyền thúng giăng ngang bãi biển La-Gi (1) một ngày lộng gió…

Cũng trong 2 trang sách vừa kể, với bản chất khiêm cung, luôn chọn vị trí cách xa ánh đèn sân khấu tiền trường, giấu mặt trước những lời khen dù chân thật của đám đông, Đỗ Hồng Ngọc đã viết thêm:
Tác phẩm “Ghi chép lang thang” của ông, không phải là chuyện ‘văn chương chi sự’ mà, chỉ là những ghi chép riêng tư cho đừng quên với người tuổi tác.

Thế rồi thế giới bỗng nhiên phẳng, người người trong nháy mắt có thể tâm tình trao đổi cùng nhau, bèn cùng mò mẫm mà “tung” lên cho bạn bè gần xa khắng khít nhau hơn. Ghi chép lang thang như vậy cũng chỉ là những cảm xúc bất chợt, không tính toán, không… hư cấu. Mà thực ra ‘ghi chép’ cũng chẳng phải là “ghi chép”… Ông nói:
“… Có khi viết lách lăng nhăng dòm trông giống bài thơ mà không biết có phải thơ không, hoặc có khi ngoằn ngoèo như một phác thảo… mà không biết phải họa không”… (2)

Sau này, được đọc nhiều bài biết của bằng hữu về cõi giới văn chương Đỗ Nghê / Đỗ Hồng Ngọc, tôi thấy dường như quan điểm của tôi về văn chương của Đỗ Nghê / Đỗ Hồng Ngọc, có nhiều phần nghịch với quan điểm của nhiều tác giả khác.

Thí dụ nhà văn Nguyễn Lệ Uyên, khi viết về thế giới thi ca Đỗ Nghê / Đỗ Hồng Ngọc, trong bài tựa đề “Khói trời phương đông”, đã ghi nhận rằng, Với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, từ những bài tùy bút cho đến thơ, họ Đỗ luôn trân trọng với chữ nghĩa. Ông không hề đùa cợt với chữ nghĩa, “lên gân” cho mọi sự vật… Ông cẩn thận quan sát những hiện tượng quanh mình, trong chính cuộc đời mình y như người thầy thuốc chẩn đoán căn bệnh cho bệnh nhân. Bởi vì căn bản ông là một thầy thuốc yêu nghề, có lương tâm.

Vẫn theo nhà văn Nguyễn Lệ Uyên thì, với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, gồm nhiều thể loại: Thơ, tùy bút, tạp văn, y học và cả Phật học… không biết nên xếp Đỗ Hồng Ngọc vào “hàng ghế” nào cho thật chuẩn. Nhà thơ, thầy thuốc, nhà nghiên cứu, nhà văn? Đối với họ Nguyễn, vị trí nào cũng chính xác. Bởi những gì Đỗ Hồng Ngọc viết, đã xuất bản và đến tay độc giả đều tròn đầy, khiến họ thích thú đến bất ngờ. Vì ngoài cốt cách văn chương, những suy nghĩ của họ Đỗ về các vấn đề xã hội, đời sống, không xa vời; nó gần gũi, quanh quẩn, ẩn núp đâu đó quanh ta mà ta chưa thể nhìn thấy; chỉ đợi khi ông viết lên, đọc lại, ta mới chợt thấy ra…Nó vẫn có đấy nhưng ta không nhìn thấy, không nghĩ ra được nhỉ?
Nhà văn Nguyễn Lệ Uyên nhấn mạnh rằng, những điều bình thường cũ rích, trong đời sống, nhưng qua ngòi bút của Đỗ Hồng Ngọc, chúng được “hóa giải, đã giúp ta từ bỏ thói quen nhìn, nghĩ đời sống quanh ta, một cách hạn hẹp… bất cập – – Để từ đó, ta có được cái nhìn cởi mở, thênh thang, không thiên kiến…” Nđd)
Là một người sáng tác văn chương, họ Đỗ được nhà văn tên tuổi Nguyễn Lệ Uyên ngợi ca là đã “hóa giải” phần nào chướng ngại tinh thần của người đọc thì, thành quả đó, chẳng phải là một “hạnh phúc” đáng kể hay sao?

(Còn tiếp một kỳ)

________
Chú thích:

(1) Bãi biển La-Gi, thuộc tỉnh Phan Thiết (Bình Thuận), một thắng cảnh nổi tiếng ở miền Trung, nguyên quán của họ Đỗ. Được ông nhắc tới rất nhiều lần trong thơ. (Theo Wikipdia-Mở)

(2) Bài viết của DTL, tựa đề “Đỗ Hồng Ngọc, như một lời xin lỗi” – – đã đăng trên Web Site, dutule.com tháng 1 – 2015.