Tặng TVL, NTV, LUV…
Đỗ Hồng Ngọc
Tôi thấy tôi thương những chuyến phà/ Ngàn đời không đủ sức đi xa…
Không phải thơ của tôi đâu! Nhại thơ Tế Hanh đó. Từ những năm 40 của thế kỷ trước, Tế Hanh viết: Tôi thấy tôi thương những chuyến tàu/ Ngàn đời không đủ sức đi mau/ Có chi vướng víu trong hơi máy/ Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau…(Những ngày nghỉ học. Tế Hanh). Thật ra mấy chiếc toa tàu chẳng nặng khổ đau gì đâu, khổ đau chẳng qua là do “lòng của người đi với kẻ về” kìa! Nhưng Tế Hanh quả cũng không thể ngờ rằng chẳng bao lâu sau đó, những chiếc xe lửa đầu đạn chạy nhanh như gió với tốc độ 300 km/giờ và nay đã lên đến 500 km/giờ!
Phà ở quê mình thì khác. Hằng trăm năm nay vẫn ì ạch nối đôi bờ. Thế rồi một hôm bỗng bị người ta vứt lên cạn. Xẻ thịt. Bán ve chai… Không ai còn cần tới nữa! Người ta nay đã có cầu. Những chiếc cầu ngạo nghễ, nghênh ngang vươn giữa dòng sông. Nhưng, hãy đợi đấy! Với tình hình hiện nay, đến một lúc khi mà “sông kia rày đã nên đồng” thì những cây cầu cũng sẽ bị xẻ thịt, bán ve chai… “Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng”, là cuốn sách của bạn tôi, bác sĩ, nhà văn Ngô Thế Vinh báo động gần hai mươi năm trước, nay gần như đã hiện thực. Gần đây, Ngô Thế Vinh còn có loạt bài nêu vấn đề phải chăng cần làm đê ngăn nước mặn tràn bờ và làm những hồ chứa nước ngọt ở U Minh Đồng Tháp, một khi nước ngọt sắp trở thành một thứ “vàng xanh”!
Những ngày cuối năm, tôi vội vã đi một vòng qua những chuyến phà. Hết rồi Rạch Miễu. Hết rồi Cần Thơ, Mỹ Thuận. Hết cả Hàm Luông. May còn Cổ Chiên. Cổ Chiên thiệt ngộ. Ngay cái tên nghe cũng khoái rồi. Cổ Chiên khác Cần Thơ, Rạch Miễu. Nó dài và rộng hơn, và đặc biệt, nó gần biển hơn nên lắc lư với sóng và gió biển, đến nỗi tưởng mình đang vượt biển trong khi những phà khác chỉ vươn qua một dòng sông! Cổ Chiên rồi cũng sẽ mất nay mai. Đi trên phà đã nghe có cái gì khang khác: không còn ung dung, thư thả, mà hấp tấp vội vàng. Ai nấy như bực bội, cáu gắt hơn, kể cả những nhân viên phục vụ. Họ sẵn sàng quát tháo, to tiếng. Không một tiếng rao. Không một tiếng đàn, tiếng hát… Rời Cổ Chiên, tôi qua Đình Khao rồi Vàm Cống, An Hòa, Cao Lãnh, Mỹ Lợi… Không kể phà Cát Lái, Bình Khánh, Thủ Thiêm vốn gần gũi thân quen. Đi cho hết phà. Bởi vì rồi đây phà sẽ vắng dần rồi tắt ngủm. Như những cây cầu khỉ và áo dài trắng nữ sinh. Và, như những dòng sông…
Phà đúng là ngàn đời không đủ sức đi xa! Chỉ bờ này bến nọ. Nối những niềm vui, những nỗi buồn, những đợi chờ… “Em đi mau kẻo trễ chuyến phà đêm… qua bến bắc Cần Thơ”(*)… Hồi đó trong Nam phà gọi là “bac” – tiếng Pháp- chạy có giờ. Ban đêm phà nghỉ. Trễ một chuyến phà là trễ biết bao nhiêu!
Phà chẳng những không đủ sức đi xa mà còn không đủ sức đi mau. Nó ì ạch một cách dễ thương. Ai vội vã mặc ai. Nó cứ ì ạch, khệnh khạng, làm như không nỡ rời bến, không nỡ cặp bờ… Há mõm thật to bên này nuốt gọn dòng người dòng xe rồi há mõm thật to bên kia nhả dòng người dòng xe ra cứ như một con quái vật hiền lành.
Và những chuyến phà trăng. Nó ì ạch chở trăng đi. Nó nhích từng bước như sợ trăng tan. Lòng người cũng nhẹ tênh, dãi cùng trăng sáng. Bỗng nhớ Có ai về miền tây/ lúa mùa thơm, thơm mãi/ dừa xanh nghiêng chênh chếch/ cá ngược dòng sông đầy…/ Có ai về miền tây/ mái nghèo nhưng mà đẹp/ má gầy nhưng mà xinh…(Y Vân).
Có những cuộc tình phà. Làm như khi người ta lên phà, rời bến, người ta sống một cách khác rồi. Lòng rộng mở cùng sông nước, chập chùng cùng bãi bờ. Người ta bỗng dễ thương chi lạ. Nếu không, đâu có L’amant (Người tình) của Marguerite Duras thuở nào…
Một ông bạn “đào hoa” của tôi nói, qua phà, một cơ hội tốt để làm quen, đế tán tỉnh… Ai cũng đẹp ra, thảnh thơi ra, mở lòng ra. Người ta hình như đã bỏ đi trên bờ kia bao nhiêu nhọc nhằn, bao nhiêu khổ lụy. Chỉ có ở trên phà, người ta mới dễ mời mọc xâu nem, bịch bánh tráng, mía, bắp, trái cây các thứ. Chỉ có ở trên phà, người ta mới dễ nhũn lòng với tiếng hát tiếng rao. Sau những giờ cá hộp nhọc nhằn, sau những giờ chờ đợi mướt mồ hôi, người ta uống vội trái dừa tươi hay ly trà đá để kịp chen chúc xuống phà. Nhẹ nhõm, sảng khoái, lâng lâng. Phà vì thế mà.. rất phà!
Tôi còn có một kỷ niệm với Phà Rừng, một đêm trăng. Đó là năm 1978, lần đầu tiên ra miền Bắc. Phà Rừng. Phà qua sông Bạch Đằng. Không thể cầm lòng mà không thử nhúng chân xuống nước, để nghe rờn rợn lời của dòng sông “…Bạch Đằng giang sông hùng dũng của nòi giống tiên rồng, giống Lạc Hồng, giống anh hùng, Nam Bắc Trung…” …
………………………………………
(*) Chiếc áo bà ba, Trần Thiện Thanh.
Bạn viết văn xuôi mà…lã lướt hơn bất cứ bài thơ nào từ xưa tới nay…
Biết ơn bạn nói về những chuyến phà, mình nhắm mắt lại thấy trời nước bao la, thấy Mỹ Tho mình từng ở, qua lại Bến Tre cũng thường…Bây giờ, 22 năm xa xôi!
Mình bỗng nhớ Tú Xương,
gửi bạn…cũng bốn dòng!
CỔ TÍCH
Phà kia rày đã nên cầu
Chỗ thì hóng mát, chỗ câu mây trời
Con sông mấy khúc rụng rời
Con người tâm có bồi hồi mấy khi?
Cũng nhớ Hoài Khanh, khi viết về con sông Cà Ty, cũng bốn dòng:
Một dòng xanh, mấy niềm sâu
Chợt nghe gió lạnh từ đâu thổi về
Giật mình sương rụng trên đê
Người đi rồi chẳng thấy về…Chao ôi!
Cái hay của “thế hệ” chúng ta và con cháu sau này…là chuyện gì cũng thành Cổ Tích!
Trần Vấn Lệ
Cảm ơn anh Ngọc đã có những xúc cảm sâu lắng về “phà” để cho đời những dòng văn mát như nguồn nước. LUV xin gửi mấy dòng trong bài viết lúc trước”Kẻo trễ chuyến phà đêm”
“…Có ai từng đứng trước bao la sông nước để cảm nỗi cô đơn, có ai từng chậm vài phút mà trễ mất một chuyến phà, có ai từng nghe tiếng sóng ì oạp vỗ về , tiếng máy ì ầm của những chuyến phà khuya… thì mới thấy việc vắng bóng những con phà đã để lại lòng mình một khoảng trống, vừa đủ cho một nỗi quan hoài…”
BS ơi! Bs đã qua bến phà Thủ Thiêm chưa ạ! Bs đừng nói là chưa qua phà lần nào nhé.
Vì ở SG thì chỉ có một bến phà Thủ Thiêm.. và một ngày nào đó, sẽ rất gần thôi, thì những chuyến phà ngày đêm rong ruổi đưa người qua sông đó, cũng sẽ có thể đi vào quên lãng đó…
Nếu chưa đi thì hãy qua đó một lần, để còn kịp ngắm dòng sông và thành phố trên một chuyến phà ngang.
Tôi thấy tôi thương những lục bình
Ngàn đời trôi mãi cứ lênh đênh
Có khi vướng víu bên phà vắng
Thương mình thương cả khách qua sông..
Cũng mượn vài ý của Bs và Tế Hanh xin họa vui vài dòng.
TTM
Với phà Thủ Thiêm, đôi khi chẳng có việc gì tôi cũng đi qua phà, qua rồi trở lại…
bởi vì Thầy qua không phải để mà tới. Thầy qua để mà qua thôi.
Quê nội con ở xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Năm nào Tết về quê cũng đi phà, phà Kinh Nước Mặn. Nhiều lúc đợi phà lâu gần chết, mà nhờ vậy mới uống được lon nước yến. Có khi cả năm đó con không uống lon nước yến nào, lúc chờ phà mới mua một lon ở cái quán nhỏ uống. Mà cảm thấy, uống nước yến trong lúc chờ phà mới ngon. Đôi khi thấy thèm nước yến đi mua uống nhưng không bao giờ có lại được cái cảm giác vừa nóng lòng mong phà, mong về tới nhà gặp nội, gặp bà con, mà vừa thảnh thơi ngắm con đường đất đỏ, ngắm con kinh lững lờ mấy cụm bèo và cả mấy bịch rác (?!), ngắm những người con cũng đang háo hức về với quê cha đất tổ – những người quê mình thương quá là thương…
[nhớ tới một câu trong nhạc Trịnh, “Đôi khi một người dường như chờ đợi thật ra đang ngồi thảnh thơi”]
Tết năm nay con cũng về quê, nhưng không qua phà nữa. Bắc ngang con kinh là một cây cầu, cầu Kinh Nước Mặn. Có cầu rồi thì lưu thông tiện lợi, ai cũng thích và mừng. Nhưng bâng khuâng nhớ những chuyến phà, nhớ cả những lúc đợi phà với lon nước yến…
Một ngày thật vui vẻ, bác Ngọc nhé.
Đã lâu lắm,tôi mới đọc lại những dòng thơ trầm lắng,những dòng văn mang đậm sự bộc bạch và chia sẽ….Bỗng nhận ra tôi khác ngày xưa…C’est la vie…
Chào bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Rất cám ơn bác sĩ về bài viết những chuyến phà.
Quê Ngoại em ở Cần Thơ. Ngày xưa mỗi lần đi về quê phải qua 2 cái phà. Em rất dễ bị say xe , nên mỗi khi thấy đến phà Cần Thơ là lòng em lâng lâng và nôn nao vô cùng , vì biết rằng đã sắp đến nhà Ngoại rồi. Lúc đó đi đường cực khổ vậy đó mà lòng cảm thấy rất vui và đầy kỷ niệm nên mỗi năm em thường về quê mấy lần.
Còn giờ thì Ngoại đã đi xa lắm rồi…….. và những chuyến phà kỷ niệm cũng không còn nữa. Thay vào đó là những cây cầu hiện đại nhưng chẳng có tí kỷ niệm nào với em cả. Ngẫm nghĩ thật tiếc cho những chuyến phà ngày xưa đã đưa con về với Ngoại. Ngoại ơi!!
Ước chi con là người miền Tây ^^
Có thể trở thành “người miền Tây” không khó lắm đâu! Rước dâu về là xong.
Cháu chào bác,
Cháu là Lưu Hà, giảng viên Tiếng Anh tại ĐH FPT. Cháu muốn email riêng cho bác nhưng k có địa chỉ nên đành viết thế này. Nhân một lần đọc được bài báo Biết ơn mình cháu thấy ngộ ra nhiều điều và có nguyện dịch bài này ra tiếng Anh để có thể truyền bá rộng hơn. Nhân có địa chỉ của bác cháu xin phép bác trước. Hoặc nếu bác đã có bài viết này bằng tiếng Anh rồi thì bác cho cháu xin link để cháu tham khảo ah. Email của cháu luuttha@gmail.com.
Kính chào bác ah,
Cháu Lưu Hà
Cảm ơn Lưu Hà. Tôi chưa có bản dịch tiếng Anh bài “Biết ơn mình”. Địa chỉ email của tôi: dohongngocbs@gmail.com. Dịch xong, cháu vui lòng chuyển đến tôi xem lại, vì có nhiều danh từ chuyên môn cần phải được dịch chính xác. Thân mến.
toi van nho pha Thu thiem,3 thang ve vn, moi Chu nhat deu phai qua pha den chua gap thay,co va huynh de than thuong, bay gio dau con nua. Bs nhac den pha,tam tu toi thay xot xa nhu nho mot nguoi ban vua da ra di dot ngot. Bs co bao gio nghe noi den chua Thien Tinh, mot ngoi chua co cua thay Thich Vien Duc dich gia Bo Mat Tong, chua la cai noi cua phai Mat Tong.
Tôi chưa được biết chùa này. Có dịp sẽ đến thăm.