Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Ngày Thầy thuốc Việt Nam

By 1 Bình luận

“Người thì hưu chớ nghề không hưu…”
Không chỉ là một thầy thuốc giỏi, BS Đỗ Hồng Ngọc còn là một nhà văn- nhà thơ được độc giả cả nước hâm mộ. Giáo Dục TP.HCM đã có buổi trò chuyện thân mật với ông về chuyện học, mối quan hệ thầy thuốc- bệnh nhân, hiến kế và giải pháp giảm tải bệnh viện…
Trần Trọng Tri
(Báo Giáo Dục TP.HCM, 22.2.2012)

1. Bác sĩ có thể kể lại thời cắp sách, cơ duyên vào trường y?
– Nửa thế kỷ trước, năm 1962, tôi đậu xong Tú tài II thì băn khoăn trước ngã ba đường: vừa muốn học y, lại muốn học sư phạm, vừa muốn học văn khoa. Thời đó y khoa, sư phạm thì phải thi, còn văn khoa chỉ cần ghi danh học. Tôi đem băn khoăn này đến hỏi ông Nguyễn Hiến Lê, ông khuyên nên học y để giúp đỡ cụ thể cho gia đình, nếu học giỏi sau này có thể làm “thầy giáo” được và nếu có năng khiếu văn chương, cũng có thể viết lách được…. Thế là tôi thi vào y, và ghi danh học thêm ở văn khoa…!

2. Bác sĩ có thể kể thêm vài kỷ niệm về thời học y thuở đó?
– Hồi đó học y khoa phải 7 năm, tốt nghiệp bằng một buổi trình luận án trang trọng cùng với lời thề Hippocrates (ông tổ nghề y), và được cấp bằng tiến sĩ y khoa quốc gia. Tôi còn nhớ khi thi vào y, ngoài các môn sinh, lý hóa, sinh ngữ… còn có 20 câu hỏi kiến thức tổng quát như: Ông tổ nghề y thế giới tên gì? Ông tổ nghề y Việt Nam tên gì? Ai là người thầy thuốc nổi tiếng thời Tam Quốc? Ai là người thầy thuốc nổi tiếng thời Đông Châu liệt quốc? Thủ đô Brazil là gì? Giá gạo trên thị trường bao nhiêu một ký? Giá than trên thị trường bao nhiêu một ký?…

3. Ủa, sao hỏi giá gạo giá than ở đây?
– Có lẽ người ta muốn biết người bác sĩ tương lai có quan tâm gì đến đời sống xã hội không? Người bác sĩ có thông cảm với nỗi khó khăn của người dân không? Tỷ lệ đậu khoảng 10%. Nhờ sống trong xóm lao động Bàn Cờ, ăn cơm tháng, đọc truyện nhiều nên tôi… thi đậu không khó. Ngay năm thứ 1, chúng tôi đã được học môn tâm lý- xã hội. Học “lâm sàng” trên bệnh nhân rất kỹ – có lẽ vì thời đó chưa có nhiều máy móc kỹ thuật như bây giờ- đến năm thứ 5, được học Nghĩa vụ luận Y khoa (Déontologie médicale) để chuẩn bị khi ra trường biết cách hành nghề sao cho tốt, ứng xử với bệnh nhân, với cộng đồng và với đồng nghiệp như thế nào. Lúc ra trường thì ghi danh vào Y sĩ đoàn– một nghiệp đoàn nghề nghiệp- để được giám sát và bảo vệ trong quá trình hành nghề của người thầy thuốc.

4. Bác sĩ nói thêm về học Văn khoa?
– Tôi ghi danh học thêm Việt Hán ở Đai học Văn khoa Saigon. Sinh viên tự học là chính, muốn tới lớp giờ nào tùy nghi. Hôm nào có các Thầy dạy giỏi, sinh viên ngồi tràn ra hành lang, sân cỏ, đu trên các cửa sổ để nghe giảng… Ngược lại, có hôm vắng hoe. Tôi chỉ theo học Văn khoa một thời gian ngắn, vì học y nặng quá! Sau này, tôi có học thêm xã hội học ở Đại học Vạn Hạnh khi sắp ra trường bên y. Tôi mê học, một cái “tật” bây giờ cũng chưa bỏ được. Rồi tôi đi “dạy học”…

5. Đi dạy học ư?
– Phải. Sinh viên nghèo, phải dạy học kiếm sống chứ. Từ năm thứ hai, tôi đi dạy thêm ở một trường tư. Dạy vạn vật học cho lớp đệ thất, đệ lục (lớp 6, lớp 7 bây giờ). Dễ thôi mà. Vẽ đẹp, kể chuyện hay là… thành công rồi. Nhưng thú vị là ở năm thứ ba y khoa, tôi lại đi dạy môn… văn nữa! Toàn những thứ tôi mê, nên cũng không khó!

6.Hiện nay không còn công tác trong ngành y nhưng có những kỷ niệm vui, buồn trong nghề bác sĩ có thể kể lại cho bạn đọc Giáo Dục TP.HCM?
– Tôi công tác ở bệnh viện Nhi đồng Saigon (nay là Nhi Đồng 1) được 16 năm trước khi về phụ trách Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe 20 năm. Sau đó về hưu, vẫn tiếp tục làm “cố vấn” thêm mấy năm nữa. Tóm lại, người thì hưu chớ nghề không hưu. Ở Nhi đồng, tôi làm ở khoa Cấp cứu, thấy trẻ con chết nhiều quá nên nghĩ cần phải đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe, nâng cao dân trí cho người dân biết để tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe mình, phát hiện sớm bệnh tật, chữa trị hiệu quả. Đây là một lãnh vực rất quan trọng hiện nay, khi nhiều thứ bệnh hoạn là do hành vi lối sống gây ra chứ không chỉ cứ “đổ thừa” cho vi trùng là xong! Kỷ niệm vui buồn nhiều lắm, kể sao hết. Điều đáng lo là ngày nay nghề y chuyển hướng “thị trường” hóa rồi, lại không còn được học Nghĩa vụ luận như xưa, không có Y sĩ đoàn để giám sát, bảo vệ nghề nghiệp như xưa. Ngày nay mối quan hệ thầy thuốc-bệnh nhân trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết, thậm chí đã xảy ra những vụ việc đáng tiếc như ta đã biết.

7. Sự quá tải, thiếu thầy, thiếu thuốc ở bệnh viện được xem là nguyên nhân dẫn đến tiêu cực trong ngành. Bác sĩ có hiến kế, giải pháp gì để “gỡ” thực trạng này?
– Người bệnh đến với thầy thuốc trước hết là vì lòng tin, hy vọng được chữa hết nỗi đau và nỗi khổ của mình. Do vậy, dù xa xôi, khó khăn, đắt đỏ… đến mấy họ cũng lặn lội tìm đến. Thực tế không chỉ bệnh viện quá tải mà nhiều nơi chữa bệnh “linh tinh” cũng… quá tải! Một số bệnh viện luôn quá tải không chỉ vì chuyên môn mà cả vì “tiếng tăm”. Muốn giảm quá tải bệnh viện chỉ có cách làm cho mọi người… ít mắc bệnh, tự biết cách phòng tránh, biết cách chữa trị sớm. Nghĩa là phải đẩy mạnh vệ sinh phòng bệnh và nâng cao dân trí.
Mặt khác, do cái “tiếng tăm”, cái “thương hiệu” của một bệnh viện mà người ta đến thì nên bắt chước “phở” và “cà-phê”, mở “đại lý” của bệnh viện đó khắp nơi, miễn là phải đảm bảo chất lượng, đảm bảo quy trình. Với công nghệ thông tin hiện nay, việc “giao lưu” giữa bệnh viện chính và các “đại lý” không phải là vấn đề khó nữa, và chất lượng nhờ đó vẫn đảm bảo thông suốt.

8. Người ta biết Đỗ Hồng Ngọc là một bác sĩ, nhà thơ, nhà báo, nhà tham vấn tâm lý… Trong các “nhà”, bác sĩ thích người ta gọi mình là “nhà” nào nhất?
– “Nhà” giáo bạn ạ.

9. Bác sĩ đã viết nhiều quyển sách bổ ích. Trong năm mới, bác sĩ có dự định gì mới?
– Tôi chưa có dự định gì cả. Vừa mới hết tháng Giêng mà!

Xin cảm ơn bác sĩ.

Đọc: NHỮNG NGƯỜI TRẺ LẠ LÙNG

By Để lại bình luận

Ghi chú: Nguyễn Duy Chính là tác giả của nhiều bài nghiên cứu lịch sử có giá trị, anh cũng là một dịch giả nổi tiếng về Kim Dung, hiện đang sống tại Hoa Kỳ. Bài viết này anh nhờ Lê Anh Dũng chuyển tới tôi từ năm 2002, những cảm nghĩ của anh khi đọc Những Người Trẻ Lạ Lùng.
Mười năm chứ ít chi?
DHN.
Cảm nghĩ khi đọc: NHỮNG NGƯỜI TRẺ LẠ LÙNG của Đỗ Hồng Ngọc.
1. Ở Pasadena, cách chỗ tôi ở chừng 40 dặm, có một khu vườn bách thảo với mấy thư viện tàng trữ sách cổ ( để ngắm), những bức danh họa, những pho tượng bằng cẩm thạch và bằng đồng của thời Trung Cổ… Mỗi lần ghé đến, tôi không bao giờ quên khu vườn Nhật, với những cây tre thẳng tắp, nhẵn nhụi trên có khắc tên những cặp tình nhân – mặc dù có những bảng nhắc cho du khách biết rằng đừng vì tình cảm riêng tư của mình mà làm mất vẻ thiên nhiên và mỹ quan của khu rừng. Bên cạnh đó là một dòng suối róc rách, một cái cầu gỗ cong, bên dưới hồ sen là những con cá koi lượn qua lượn lại.

Xế lên chút nữa là một vườn trưng cây bonsai, những cây cổ thụ được trồng trong bồn sứ nhỏ, một nét đặc thù của dân tộc Phù Tang mà nay đã là thú thưởng ngoạn của nhiều dân tộc khác. Nhìn những cây xanh tươi đã mấy trăm năm, dưới gốc sần sùi là rêu xanh mướt, nhưng hoa quả vẫn xuất hiện mùa nào ra mùa nấy, đúng như Trời đã định riêng cho mỗi loại cây tôi vẫn tự hỏi rằng, liệu con người có được như cây cỏ chăng, khi đến cuối cuộc đời vẫn còn đơm bông kết trái?
Nỗi lo lắng của tôi – và cũng là ước mơ – là làm thế nào mình có thể tiếp tục sáng tạo và đóng góp cho đến khi buông xuôi hai tay chứ đừng để phải sống như những bóng ma vật vờ mà tôi đã thấy những người già nơi trại dưỡng lão, bởi vì sống mà không sản xuất là một cuộc sống thừa, cũng như cây không đâm chồi nẩy lộc thì là một cây chết.
Chiều hôm 28 tháng 12 năm 2002 tôi nhận được cuốn sách của một văn hữu chưa từng gặp mặt từ Việt Nam gửi tặng, cuốn Những Người Trẻ Lạ Lùng của BS.Đỗ Hồng Ngọc ( NXB TPHCM, 2001). Đọc qua một mạch 23 đoản văn của anh, tôi mới thấy rằng những điều tôi thầm mơ là có thật. Nó không phải là suy nghĩ của một người bất bình thường, cũng không phải có cái gì trái khoáy. Những cây già vẫn có thể cho ta bông trái như cây non, và nó vẫn đượm mùi, vẫn đầy hương sắc – và không hề giả tạo chút nào. Chỉ có điều nó hiếm hoi hơn, khó khăn hơn, cũng như những cây bonsai kia, không phải là thứ cây kỹ nghệ để có thể thu hoạch hàng rổ mỗi năm. Nó lưa thưa vài chỗ, và nghệ nhân phải biết tỉa bỏ những bông trái èo uột để những hoa trái sau cùng này tô điểm thêm cho niên kỷ, xứng đáng với những thu hoạch cuối cùng chứ không thì là… “già dịch” rồi còn gì.
2. Có một cái lạ là đọc những đoản văn của Đỗ Hồng Ngọc, thỉnh thoảng dường như ta thấy cái bóng mình trong đó, có khi là một giấc mơ ám ảnh từ thuở nào, nhưng cũng có khi chập chờn như thật, mặc dầu tác giả viết về một người khác có thật mà anh là chứng nhân.
Mỗi một nhân vật, cũng như những bức chân dung anh phác thảo, đều chỉ là những nét thật đơn giản, đơn giản hơn cả lối tranh thủy mặc của Trung Hoa, nhưng Đỗ Hồng Ngọc để cho người đọc tự vẽ lấy những chỗ anh không vẽ, để hình dung ra cái đối tượng mà anh đang miêu tả. Cái may của tôi là tất cả những người anh đề cập đến tôi không quen một người nào, mặc dù đều là những bậc tiền bối thành danh. Chính vì thế, tôi có thể tưởng tượng rất nhiều, cũng như tôi chưa từng xem một bộ phim kiếm hiệp nào cả, chỉ vì muốn giữ mãi hình ảnh mà mình có trong đầu chứ không muốn mượn cái hình ảnh mà người khác đã tạo nên, dẫu biết rằng có những phim mà tài tử còn đẹp hơn những gì mình có thể hình dung ra được.
3. Có hai phát minh (?) mới độ mươi năm nay mà ngẫm nghĩ có cái gì tương đồng – tương đồng mà lại tương phản với lối viết của Đỗ quân.
Một là ngày nay người ta đã in hình những bức tranh chẳng có gì đặc biệt, ngoài những patterns được lặp đi lặp lại. Thế nhưng nếu chúng ta nhìn xuyên qua nó để tập trung vào phía sau bức tranh, ta sẽ thấy một hình ba chiều linh động, lắm khi chẳng liên quan gì đến những hình mẫu. Tôi cũng chẳng biết lối đó gọi tên là gì cả tiếng Mỹ lẫn tiếng Việt nhưng tôi tin rằng nói ra nhiều người sẽ biết ngay. Bản chất của bức tranh chỉ là sắp xếp làm sao để từ những cái thường kia hiện ra một cái bất thường như một bông cúc đen giữa những bông hoa trắng.
Lối viết của Đỗ Hồng Ngọc cũng vậy. Trong những cái hết sức tầm thường anh lại sắp xếp hết sức khéo léo nhưng rất nhạt để rồi đọc qua, đọc trở lại người ta sẽ… bắt được một cái gì mà tác giả cố tình đánh rơi.
Thứ hai là người ta dùng hàng ngàn bức tranh hay ảnh khác nhau thu nhỏ lại để cho computer lựa chọn rồi kết lại thành một bức tranh, hay chân dung một danh nhân. Nhìn xa chúng ta chỉ tưởng đó là một bức ảnh mà hột hơi to nhưng khi nhìn kỹ thì đó là những bức ảnh được ghép lại. Người ta đã ghép thành Tổng Thống Lincoln với hàng ngàn bức ảnh thời Nội Chiến (Cicil War), Bill Gates với hàng ngàn bức ảnh đủ mọi loại tiền trên thế giới, hay cô đào Marilyn Monroe với hàng ngàn bức ảnh của chính cô ta. Mấy năm trước, có kẻ cắc cớ đã thực hiện một bức ảnh Tổng Thống Mỹ Bill Clinton với hàng nghìn centerfolds và ảnh của tạp chí Playboy khiến những chàng trai ái mộ ông đổ xô đi mua như tôm tươi.
Lối viết của Đỗ Hồng Ngọc thì ngược lại. Anh đi từ ngoài vào trong, và người tinh ý đọc mỗi đoản văn lại nhón ra được một viên sỏi đẹp cho riêng mình. Có thể bạn và tôi cùng nhìn ra một điểm tương đồng nào đó nhưng cũng có thể hoàn toàn khác nhau như một bài thơ cắt rời rồi xếp lại một cách bâng quơ. Tôi tin rằng cái mà mình thấy chưa hẳn đã là chủ đích của người viết. Thoạt nhìn người ta tưởng anh viết hồi ký về một số người anh quen, nhưng thực ra anh đã vẽ họ bằng những góc ít người để ý nhất. Cái ông già nổi tiếng kia không đáng kể bằng tập album ông cất riêng cho ông để một lúc nào đó chia sẻ với một người hiểu ông, cũng như một ông lão khác phải giấu cây gai bàn chải trên sân thượng, chắc hẳn cũng để… lâu lâu lại dòm.
Thế nhưng đọc hết những đoản văn của anh, dường như ta thấy có một cái gì xuyên suốt và nhất quán, cái nọ lồng vào cái kia, xen kẽ và bổ túc cho nhau.
4. Một trong những cái tôi muốn tìm nhưng không thấy – mà tôi chắc là tác giả còn giấu ở đâu đó mà mình chưa có duyên được đọc. Cũng rất có thể tôi hiểu sai, sai vì đã suy bụng ta ra bụng người.
Tôi vẫn nghĩ rằng những người đa tài thì thường hay đa tình. Ba cái vẽ, thơ và văn không thể tách rời với cái yêu vẻ đẹp, mà đã yêu vẻ đẹp thì phải yêu người, theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Mà đã yêu vẻ đẹp thì phải yêu rất sớm, rất nhiều,… và rất lâu.
Một trong những cái mất vui của nơi tôi đang sống là người ta thực tế quá. Thành ra tuổi trẻ không còn những cái thú như chúng tôi khi còn học tiểu học hay trung học. Không biết người khác thì sao nhưng khi tôi đi học, bọn trẻ con hay chơi trò gán ghép, gán đứa con trai này với đứa con gái nọ một cách tinh quái, lắm khi nhảm nhí. Tôi rất thông cảm với những nạn nhân bởi vì chính tôi là một nạn nhân của những đứa bạn rắn mắt.
Năm lớp Nhất (lớp 5 ngày nay) tôi học ở một trường làng, nam nữ học chung. Tôi ngồi ngay sau lưng một cô gái có mái tóc dài xõa xuống vai, thỉnh thoảng cô lại lúc lắc đầu khiến tóc cô lại chạm vào cuốn vở tôi đang viết. Tên cô ta là Duyên.
Những đứa trẻ tinh nghịch lắm khi hay kéo tóc con gái, và cô Duyên – của tôi – cũng hay bị chọc ghẹo. Tôi nói “của tôi” vì bọn kia hay chơi trò gán ghép nên lắm khi phải nổi cộc và ảnh hưởng không ít đến thái độ của mình, khi muốn mượn một cục gôm mà không dám.
Cô bé đó cũng bằng cỡ tôi, con một bà giáo (bố cô ta là thầy giảo, đã mất chứ không phải bà ta dạy học) nên thỉnh thoảng ba tôi cũng đến thăm gia đình người bạn cũ. Một hôm ông cho tôi đi theo và ngạc nhiên xiết bao khi thấy cô bé thập thò sau cửa, nhìn tôi cười nháy mắt. Ôi, bao nhiêu e thẹn ở trong lớp đều tan biến khi hai đứa trẻ đưa nhau ra sau nhà thăm cái vườn hoa nho nhỏ của nàng. Hóa ra không phải nàng lạnh lùng với tôi như tôi tưởng, và chắc cũng thích thầm cái trò nghịch ngợm của đám “du côn” kia.
Những chuyện như thế tôi chưa tìm ra trong các đoản văn của BS Đỗ Hồng Ngọc. Dĩ nhiên không phải trong đề tài “Những Người Trẻ Lạ Lùng”. Tôi đi tìm bởi vì những chuyện như thế thì anh sẽ không thể “vẽ” từ người khác mà chỉ có thể “self-portrait” được thôi.
Nguyễn Duy Chính
(2002)

Những ngày xưa đó…

By 4 Bình luận

Những Kỷ Niệm Về Một Thời Ý Thức
Lữ Quỳnh
Ghi chú: Tôi không có ý định viết Hồi Ký, nhưng thỉnh thoảng gặp lại bạn bè xưa, không khỏi có chút “bần thần”. Đây là những dòng của Lữ Quỳnh, viết về những ngày xưa đó… Xin được chia sẻ.
Do Hong Ngoc

Từ trái: Châu Văn Thuận, Đỗ Nghê, Nguyên Minh, Lữ Kiều, ông bà Lữ Quỳnh, Trương Thìn

Năm mươi năm trôi qua kể từ ngày ấy, ngày mà Lữ Kiều, Lữ Quỳnh, Trần Hữu Ngũ, Hoài Linh ở tuổi mười tám hai mươi ngồi với nhau bàn chuyện văn nghệ, chuyện làm báo. Ngày mà những tác phẩm của Camus, Sartre bắt đầu nhập vào miền Nam. Ngày mà tôi còn nhớ cuốn “Ý Thức Mới Trong Văn Nghệ Hiện Ðại” của Phạm Công Thiện được lớp trẻ đón đọc nồng nhiệt.

Ngẫm lại mỗi thế hệ có nếp sống, nếp nghĩ khác nhau. Quan niệm về tình yêu mỗi thời mỗi khác. Thú đọc, chơi sách cũng vậy.

xem tiếp …

Cái “MẶC”

By 10 Bình luận

Cái “MẶC”
Đỗ Hồng Ngọc
Một cách nôm na, văn là đẹp, hóa là làm ra. Cái gì không được đẹp thì làm cho nó đẹp ra, cái đó là “văn hóa”. Không chỉ đẹp mà còn tiện lợi, phù hợp với đời sống thường ngày của mọi người, cái đó cũng là văn hóa!

Con người thời ăn lông ở lỗ, trần truồng như nhộng, cảm thấy thoải mái, nhưng sau đó phát hiện ra vài điều bất tiện, diễu qua diễu lại không hay lắm bèn tìm cách che đi cái chỗ cần che. “Xấu che tốt khoe”, nhưng ở đây cái gì tốt, cái gì quý, thì che trước. Bởi nó thường kèm theo những rắc rối không lường được, nhiều khi không cản nổi! Do vậy mà phải giấu nó đi cho đỡ nguy hiểm. Nhưng hình như lá nho hơi nhỏ, chẳng những che không đủ kín mà đôi khi còn bị rách, nhất là khi lá đã khô. Do vậy mà có miếng che khác làm bằng…vỏ cây đập dập, an tòan hơn, rộng rãi hơn, vừa cứng, vừa dày. Hiện nay còn thấy các bộ quần áo bằng vỏ cây đặt ở các viện bảo tàng. Gần đây nghe nói có nơi làm du lích, tái tạo lại các “mode” quần áo bằng vỏ cây cho du khách mặc rất thú vị. Khi có thể kéo sợi, se chỉ, thì người ta có quần áo vải, rồi tơ lụa, rồi chất liệu tổng hợp (nylông)… thậm chí có quần áo làm bằng sô-cô-la, bằng đậu tương (đậu nành), trái cây… trong các buổi trình diễn thời trang hấp dẫn, ai thấy cũng muốn nhai, muốn nuốt. Nhìêu bãi biển ở Âu Châu quy định ai vào đó phải trần truồng. Ở một chỗ ai cũng trần truồng thì một người có mặc quần áo trở nên… lôi cuốn, mọi người sẽ xúm lại coi và…bắt chước. Cũng như gần đây, khi có một vụ cố ý trần truồng hoặc vô tình lộ y gì đó thì lại gây xôn xao.
Văn hóa cũng phải thay đổi, thích nghi sao cho phù hợp. Hoàng hậu, công nương, qúy phi, công chúa… hẳn phải tha thướt lượt là, gấm vóc đoan trang; công nhân thợ dệt dĩ nhiên phải quần áo gọn gàng, tóc ngắn, tránh gây tai nạn. Tazan đóng khố để dễ đu từ cây này sang cây khác kịp cứu mỹ nhân. Thầy thuốc khoác blouse trắng… Một cô y tá xứ Brazil chỉ đội mủ, đeo khẩu trang còn thì trần truồng như nhộng trong lúc chăm sóc bệnh nhân ở phòng cấp cứu đã lập tức bị Nghiệp đoàn điều dưỡng đưa ra tòa!
Hồi xưa, phụ nữ mặc váy chùng, áo buộc dây, cho nên khi cô gái nông thôn lên thành thị về thì Nguyễn Bính la trời: “Áo cài khuy bấm em làm khổ tôi!”. Cũng may, ông không có dịp nhìn các cô mini jupe cũn cỡn, hở rún hớ hênh bây giờ. Nữ sinh hạnh phúc trong chiếc áo dài trắng đơn sơ mà thanh lịch, tự hào tuổi…học trò, thơ ngây, trong trắng. “Nắng Saigòn anh đi mà chợt mát/ Bởi vì em mặc áo lụa Hà đông/ Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng/ Thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng” (Nguyên Sa). Chỉ cần đổi cái màu trắng đó sang màu tím thôi đã đủ làm người ta khổ! Hoàng Nguyên kêu lên: “Rồi áo tím qua cầu/ tà áo tím phai màu/ để dòng Hương giang hờ hững cuốn trôi mau”…
Con người dễ mất văn hóa khi để cho bản năng hoành hành. Ăn mặc “mát mẻ” một cách… nghệ thuật thì còn coi được, mát mẻ quá thì nhàm chán. Ở xứ đầy hình ảnh “playboy” thì người ta phải nhờ tới Viagra, Cialis… dù tuổi hãy còn rất trẻ. Tình trạng rối loạn, vô sinh ngày càng toàn cầu hóa, trầm trọng thêm. Cái đó có sự góp phần của văn hóa mặc. Việc truyền giống là cần thiết nên thiên nhiên phải có cách… khen thưởng chút gì đó. Con người thông mình, tận dụng khai thác, lại không cần mùa màng thời tiết chi, lúc nào cũng động được, nên tạo nhiều mối nguy. Kinh tế phát triển, cơm no, cật ấm, thì dễ sinh sự. Làm đẹp nhân tạo ngày càng phát triển, lừa gạt nhau, sử dụng cả những thứ có hại cho sức khỏe, lâu lâu kêu trời vẫn không chừa! Hình thể có thể đẹp ra- dù giả tạo- nhưng cảm xúc thì ngày càng lụi tàn. Hết rồi những huyền nhiệm, những linh thiêng, vốn đã làm nên “văn hoá” cho con người. Khi bình đẳng được hiểu lầm là xóa mọi ranh giới, nữ thành nam, nam thành nữ thì nguy tai! Đàn ông yểu điệu thục nữ, quần là áo lượt…; con gái tay kiếm tay cung… Lúc đó đàn ông sẽ thấy đàn ông hấp dẫn hơn, con gái sẽ thấy con gái hấp dẫn hơn!
Có sự đan xen nhiều thứ văn hóa: văn hóa thống trị, văn hóa nô dịch, văn hóa lai căng, văn hóa cưỡng bức… Khi trái đất trở thành một hòn bi xanh- thế giới nhỏ lại trong lòng bàn tay thì ảnh hưởng văn hoá không thể tránh được.
Nhưng, hãy tôn trọng sự khác biệt. Bảo vệ văn hóa mình. Trước hết, là cái “mặc”.

Ghi chép lang thang: Xướng họa

By 6 Bình luận

XƯỚNG HỌA
Đôi lời: Như thông lệ, cứ tối Giao thừa, GS Trần Văn Khê làm một bài thơ thất ngôn bát cú để sáng Mùng Một Tết gởi đến bạn bè, con cháu, chia vui và mời họa. Với tôi, đó là một cách “chơi” rất đáng khuyến khích ở những người cao tuổi. Cầm kỳ thi họa từ xưa vốn là những thú vui tao nhã của người già ở phương Đông. Đó cũng chính là một trong những cách tốt để làm chậm tiến trình lão hóa, giảm tốc độ của Alzheimer.
Nhiều năm qua, tôi may mắn được gần gũi các “bạn già” như bác sĩ họa sĩ Dương Cẩm Chương, 102 tuổi, còn “hài hước”, nặn tượng, vẽ tranh; nhạc sư Vĩnh Bảo, 95 tuổi, ngón đờn còn ngọt, thơ hay và giáo sư nhạc sĩ Trần Văn Khê (mà trong chỗ thân tình tôi vẫn gọi là Chú Khê) nay đã 92, (“phân nửa phần trên đầy sống động / nửa phần bên dưới có hư hao” ĐHN) nhưng vẫn cứ mỗi Giao thừa lại làm một bài thơ gởi mọi người mời họa!
Theo lời nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương thì năm nay ông làm được 4 câu rồi phải nghỉ “lấy sức” khá lâu mới làm tiếp 4 câu nữa, chứng tỏ ông đã “già thêm chút nữa” rồi!
Tôi ghi lại đây vài bài thơ xướng họa đó, để chia sẻ, và xin hiểu cho, chủ yếu là để phòng bệnh Alzheimer!
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.

Mon, Jan 23, 2012 at 5:50 PM

Thân mến gởi Bạn Nguyễn Quảng Tuân, cháu Đỗ Hồng Ngọc
và các con các cháu bài Tự thuật Nhâm Thìn để các bạn, các con
đọc cho vui và nếu hoạ vận càng hay!!
Trần Văn Khê

Nhâm Thìn khai bút
Tự thuật
Nhâm Thìn tuổi thọ chín mươi hai
Thuyết giảng, tiếng vang, hơi mạnh, dài!
Tai lãng, mắt mờ, chân rất yếu
Tim nồng, trí tỉnh, sức còn dai
Về hưu, người tưởng an ngày tháng
Nhập cuộc, ai ngờ bận đó đây!!
Hạnh phúc, cuối đời còn hữu ich
Vững lòng, chim Lạc sẽ cao bay !!!!
TrầnVăn Khê
Nhâm Thìn, Nguyên đán , giờ Thìn
23/01/2012

Tue, Jan 24, 2012 at 4:16 PM

Kính chú Khê,
Được thư chú chiều Mùng Một Tết như mọi năm, kèm bài thơ Tự thuật, với lời mời ông Nguyễn Quảng Tuân và cháu họa vận. Cháu đang bề bộn như chú biết cũng ráng có bài họa sau đây để chú được vui. Bài họa không hay nhưng đã cảm xúc từ mấy chữ “chim Lạc sẽ cao bay” mà viết nên! Đỗ Hồng Ngọc.

Thủng thẳng
Kính tặng Chú Khê
Tuổi chú ai ngờ đã chín hai
Thơ đàn một gánh nợ còn dài
Truyền hình lên xuống xe lăn mỏi
Mẫu giáo vào ra gân cốt dai
Quốc nhạc rắc gieo tình vạn nẻo
Gia phong rèn giũa gốc từ đây
Ơn Trời cho chú dư trăm tuổi
Thủng thẳng rồi chim… mới vút bay!

Đỗ Hồng Ngọc
Mùng 2 Tết Nhâm Thìn

Wed, Jan 25, 2012 at 9:31 PM
Cám ơn cháu đã hoạ thơ Khai bút NhâmThìn của chú.
Rất vui, dí dỏm và thoát.
Chú gởi cho cháu hai bài của Tôn Nữ Hỷ Khương và
Nguyễn Quảng Tuân.
Chú Khê

Thương mến họa vần thơ
Nhâm Thìn Khai bút Tự thuật
Của Trần Văn Khê Hiền Huynh

Tuổi thọ mừng anh chẵn chín hai,
Mong anh ngày tháng được lâu dài.
Bước chân khập khểnh tuy mềm yếu,
Đầu óc tinh anh vẫn dẻo dai.
Nhạc khúc hòa âm vang chốn ấy,
Thi đàn chung vận đọng nơi đây.
Tài danh lỗi lạc ai là kẻ
Cánh hạc tung trời lã lướt bay.

Tôn Nữ Hỷ Khương
Muội muội

PHỤNG HỌA

Chín chục xuân này đã lẻ hai ,
Cuộc đời tuy vậy hãy còn dài .
Mắt mờ tai lãng mà tinh tế ,
Chí vững gan bền vẫn dẻo dai .
Ai để an nhàn tài đó nhỉ ?
Mình mua bận rộn trí ta đây !
Mấy người được thế, âu là hiếm ,
Tự mãn Rồng kia mặc sức bay .

NGUYỄN QUẢNG TUÂN
23 – 01 – 2012

TẾT

By 7 Bình luận

Tết


* Người ta phỏng vấn một bà già gần 90 tuổi rằng nếu được sống lại cuộc đời đã qua một lần nữa, bà sẽ sống ra sao?
– Nếu được sống lại cuộc đời đã qua lần nữa – bà già nói – thì tôi sẽ dám… phạm nhiều sai lầm hơn. Tôi sẽ ngờ nghệch hơn là tôi đã ngờ nghệch trong cuộc đời này. Tôi sẽ thảnh thơi hơn, linh hoạt hơn. Tôi sẽ coi ít thứ nghiêm chỉnh hơn. Tôi sẽ trèo núi lội đèo nhiều hơn, bơi lội nhiều hơn… Tôi sẽ ăn nhiều kem hơn. Dĩ nhiên tôi sẽ gặp nhiều rắc rối hơn nhưng tôi sẽ thực tế hơn là chỉ mơ mộng. Tôi sẽ bớt… lành mạnh hơn. Ôi, tôi đã có những khoảnh khắc của đời mình và tôi muốn có nhiều hơn những khoảnh khắc đó, cái nọ nối cái kia, cái nọ tiếp cái kia thay vì tôi cứ sống để mà chờ đợi… Nếu tôi được sống lại cuộc đời đã qua lần nữa tôi sẽ đi chân không nhiều hơn, sẽ bớt mang theo dù và dầu nóng, bình thủy nước sôi các thứ… Tôi sẽ hái nhiều hoa hơn…
* Một người nằm mơ thấy mình gặp Thượng đế và phỏng vấn ngài rằng từ lúc tạo ra loài người đến giờ ngài có điều gì ngạc nhiên về họ không?
– Có đó. Hơi nhiều nữa là khác! Loài người lạ lắm! Lúc nhỏ thì mong cho mau lớn, lúc lớn thì mong cho nhỏ lại! Lúc khỏe thì phung phí sức khỏe để kiếm cho thật nhiều tiền rồi lấy tiền đó mà phục hồi sức khỏe! Còn nữa, họ luôn sống trong mộng tưởng tương lai mà quên mất hiện tại. Mà tương lai thì chưa tới nên kết quả là họ chẳng bao giờ… sống cả!
– Vậy Ngài khuyên họ nên thế nào? – Rằng người giàu có không phải là người có nhiều của cải mà là người có ít nhu cầu; rằng người ta không thể buộc người khác phải thương yêu mình mà phải tự mình làm cho mình… dễ thương!
* Chúc dễ thương nghen!
Đỗ Hồng Ngọc

Lõm Bõm:Từ Ngộ đến Nhập

By 9 Bình luận

Từ Ngộ đến Nhập
Bản hoài của chư Phật xưa nay là “Khai thị chúng sanh ngộ nhập tri kiến Phật”.
Khai là mở ra, khui ra, bày ra. Mở ra để làm gì? Để cho thấy (Thị). Thấy để làm gì? Để giật mình (Ngộ), để tỉnh ra, ờ há, vậy hả? Và cuối cùng là để Nhập. Nhập vào đâu? Vào tri kiến Phật, vào thấy biết của Phật. “Thấy biết” của Phật thì… có gì hay? Có đó. Không cần kính viễn vọng để thấy trăm ngàn tỷ thiên hà trên bầu trời, không cần kính hiển vi để thấy trăm ngàn tỷ tế bào trong cơ thể, ngay từ cái khảy móng tay đã thấy ngay nếu tán nhuyễn mỗi hạt cát sông Hằng thành một con sông Hằng, rồi nghiền vụn từng hạt cát sông Hằng mới này thành vô số vi trần thì mỗi vi trần sẽ là một vũ trụ…; chỉ cần trợn con mắt giữa chặn lông mày lên đủ chiếu rọi khắp tam thiên đại thiên nheo nhóc hân hoan sáu tầng bay nhảy, vô số chư Phật, Bồ tát khản cổ giảng tứ đế, nhân duyên, bát nhã, pháp hoa… còn Như Lai im hơi lặng tiếng trong thực tướng vô tướng của mình! Ấy là nhờ tốc độ tâm, nhờ ngũ nhãn, nhờ prajna, bất nhị…

Cho nên Sen thì vừa nhập vào bùn vừa nhập vào Như Lai… Bồ tát thì vừa nhập hữu vi vừa nhập vô vi, yết đế yết đế…
Khai đã là khó. Vì đó là “kho tàng bí mật” của Như Lai, là Như Lai “tạng”, là “bào thai” Như Lai, đâu dễ mà thấy biết. Phật cũng đã thử mở toang ra ở buổi Hoa Nghiêm mà chẳng mấy ai thấy, chẳng mấy ai tin. Vì thế mà phải dùng truyền thông “đa phương tiện”, tùy cơ ứng biến. Nhưng Khai rồi, Thị rồi mà Ngộ cũng không phải dễ! Nhập lại càng khó hơn. Huệ Năng lục tổ ngộ trong nháy mắt, với chỉ một câu kinh nghe được tình cờ nhưng cũng mất mười lăm năm lăn lộn giang hồ mới “Nhập” được! Trong hội Pháp Hoa, biết sắp “Niết bàn” Phật bèn nói toạt: “Ai cũng sẽ thành Phật”. “Rất dễ”. “Rất mau”. Nhiều kẻ không tin, nhiều người trách cứ. Thế nhưng, Phật không dối. Ai cũng là Phật bởi ai cũng sẵn hạt giống đó rồi, vẫn đề là tưới tẩm chăm bón. Rất dễ rất mau là tùy thổ ngơi, tùy công sức nhẫn nhục tinh cần. Tâm vô lượng, nên “thổ ngơi” vô lượng. Kẻ chậm người mau. Một khi “nhất tâm bất loạn” thì niệm niệm chẳng sinh, một hơi thở vào ra, một tiếng nam mô đều đã đủ, đều tuyệt diệu. Còn chỗ đâu cho sanh tử luân hồi nọ kia? Cho nên từ đầu đến cuối đâu có sai biệt chút nào. Không Bát Nhã làm sao thấy hết chân không diệu hữu, làm sao thấy hết duyên sanh? Không Khổ tập diệt đạo làm sao có chánh định để thấy Vô ngã, biết Như Lai?… Cuộc hành trình khởi đi từ bố thí trì giới nhẫn nhục… là không thể thiếu. Cho nên có Văn Thù tri – kẻ dẫn truyện gần xa – thì có Phổ Hiền hành – người “vác ngà voi” không mệt mỏi!
Trong đầm gì đẹp bằng sen.
Bởi sen “nhập” vào cả hai phía: Bùn và Như Lai.
Bùn và Như Lai vốn “bất nhị”, không hai.
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn!

Đỗ Hồng Ngọc
(Saigon, tháng 01.2012)

Lõm bõm: “Vô tâm”

By 4 Bình luận

Vô tâm

Vô tâm không phải là không có tâm. Vô tâm cũng không phải là vô cảm. Mackeno. Có một chữ tượng hình rất hay trong chữ Hán : 木 là mộc. 目 là mục. 心 là tâm.
Khi mộc ghép với mục thì thành tướng 相. Tướng vô tội. Không sanh sự. Nói khác đi, khi trần (mộc= cây) gặp căn (mục = mắt) thì chẳng có chuyện gì xảy ra! “Sắc thanh hương…” đụng “nhãn nhĩ tỷ…” chả sao cả. Cận thấy kiểu cận, loạn thấy kiểu loạn, lão thấy kiểu lão. Con người tội nghiệp. Nhãn thua loài cú. Nhĩ thua loài dơi, Tỷ thua loài chó… Con ong cái kiến cũng có căn có trần riêng của nó! Vậy mà con người cứ tưởng mình ngon nhất thế gian. Làm được cái kính thiên văn đường kính rộng, nhìn lên bầu trời đã la hoảng khi thấy có hàng trăm ngàn tỷ thiên hà, trong khi xưa kia tưởng chỉ có mỗi một mặt trời vĩ đại của riêng ta thôi! Nay mai có kính thiên văn đường kính rộng hơn nữa không biết chuyện gì sẽ xảy ra!
Trở lại chuyện Tâm. Căn với trần mới là tướng. Ghép thêm chữ tâm ( ) vào thì mới thành tưởng 想. Có tưởng là bắt đầu sinh sự. Tưởng vô vàn. Tưởng vô tận. Muốn thiên đàng có thiên đàng. Muốn điạ ngục có địa ngục. Cho nên tu là tu Tâm. “Nhất thiết duy tâm tạo”. Tất cả là do tâm bày vẽ ra. Phật từ thời Hoa Nghiêm đã nói rõ như thế. Hạnh phúc khổ đau từ đó. So sánh hơn thua, chém giết nhau từ đó. Tiếng Việt ta còn hay hơn: Tướng và Tưởng, chỉ khác nhau có mỗi cái dấu sắc, dấu hỏi… Mà đã ngàn trùng cách xa!
Vô tâm thì vô sự. Vô sự thì bình an. Bình an vô sự. Người ta chúc nhau như vậy. Người ta lại chúc nhau « Vạn sự như ý »! Ý dẫn các pháp. Muốn « vạn sự » được « như ý » đâu có khó gì. Một đám du khách hỏi anh nông dân: Hôm nay thời tiết ở đây thế nào anh? Hôm nay có thứ thời tiết mà tôi thích! Làm sao anh biết là có thứ thời tiết mà anh thích ? Phải học, thưa ông. Không phải lúc nào tôi cũng có cái tôi muốn nên tôi phải biết muốn cái tôi có.
“Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền” (Trần Nhân Tông).
Đỗ Hồng Ngọc.

Ghi chép lang thang “Trà đạo”

By 3 Bình luận

“Tiệc trà” cuối năm
Đỗ Hồng Ngọc
Không phải “Tiệc trà” như ta thường thấy, với trà, với bánh và với những cuộc chuyện trò rôm rả… ngoài trà.
“Tiệc trà” này khác hẳn. Trà thực sự. Trà một mình. Trà từ đầu tới cuối. Và, chuyện trò cũng chỉ xoay quanh “trà”. Trà xưa. Trà nay. Trà Việt, Trà Tàu, Trà Nhật…
Nữ chủ nhân, nhà thơ Viên Trân là người pha trà, một quán “Trà đạo” nho nhỏ của cô núp trong một góc phố hẹp, đường Nguyễn Thị Minh Khai (Hồng Thập Tự cũ).
Vừa pha trà, vừa giải thích, vừa dẫn truyện gần xa…
Trên tường là cây đàn nguyệt bên bức thư pháp lung linh, bay bổng của Tuệ Sỹ.

Hết tuần trà này đến tuần trà khác, liên miên không dứt…
Nào Long tĩnh Hàng Châu, nào Ô long Phước Kiến, rồi Trà xanh Cầu Đất (Đà lạt) hằng trăm năm đến Tuyết San Hà Giang, Thiên Sơn kim trà, Trà mạn Sơn La, Mộc Châu ướp sen Đồng tháp, rồi Bạch trà trắng buốt, Ngâu thơm lừng… Cuối buổi còn món Trà lá xanh, đặc Việt, ướp gừng… Nhìn Viên Trân nâng niu từng giọt nước bên lò lửa, gạn từng lớp bọt trà, nhẹ nhàng rót vào từng cái chung hột mít nhỏ xíu xanh màu ngọc bích khiến người ta không thể không nhớ tới… Tự Đức, Nguyễn Khản rồi…Tổ Thiên Thu, Đoàn Dự, Kiều Phong…

Khi tôi đến thì đã thấy có KTS Nguyễn Trọng Huấn, và họa sĩ Anh Thơ- “manager” của anh, như mọi người giới thiệu- và nhà thơ Nguyễn Duy cùng vợ chồng nhà báo Nguyễn Trọng Chức- Thái Thanh.
Viên Trân nói hôm nay mời mọi người đến là để mừng anh Nguyễn Trọng Huấn vừa ở bệnh viện về sau một đợt điều trị vì tai biến. Anh nay đã phục hồi nhiều, tuy nói năng còn hơi lừng khừng một chút và chưa nhận ra mặt chữ. Nhà thơ Nguyễn Duy thì tóc bạc thêm mấy nhánh nhưng vẫn rất hóm hỉnh nói mình lâu nay chỉ có “thơ rượu” chứ chưa có “thơ trà” bao giờ! Anh tâm sự, bây giờ mỗi ngày phải tự tiêm cho mình 2 mủi insuline – như một người “nghiện”. Chỉ có nhà báo Nguyễn Trọng Chức là vẫn trẻ, lại đẹp trai hơn xưa mới lạ. Cùng đi với tôi dự buổi “tiệc trà” đặc biệt này còn có bác sĩ Trương Trọng Hoàng, một đồng nghiệp trẻ, cũng là một tay mê “trà đạo”.
Một buổi tiệc Trà cuối năm đầm ấm.

“Bàn tay nhỏ dưới mưa”

By 8 Bình luận

Bàn tay nhỏ dưới mưa
Trương Văn Dân du học ở Italia hơn 40 năm trước mà còn viết tiếng Việt giỏi, đáng khen. Một người bạn nói với tôi như vậy sau khi đọc BTNDM. Chẳng những vậy, anh dịch cũng được lắm. Anh vừa dịch một truyện ngắn của vợ, chị Elena Truong, viết bằng tiếng Ý đăng trên Tuổi trẻ Chủ nhật hôm nọ, một câu chuyện cảm động về tình yêu của cặp vợ chồng già!
Bàn tay nhỏ dưới mưa là cuốn tiểu thuyết đầu tay của anh, sau khi anh chị quyết định rời bỏ Italia về sống với quê nhà. Dân và vợ, chị Elena gởi tặng tôi BTNDM ở một quán café góc phố xóm nhỏ Bàn cờ, với lời ghi trân trọng: “Quý tặng anh, bác sĩ nhà văn Đỗ Hồng Ngọc, người trị đau và chữa khổ – một tấm lòng tha thiết với đời- để cùng chia sẻ niềm đam mê văn học”. Còn chị Elena thì ghi bên cạnh nét chữ của chồng: « Un morceau de notre vie / comme un cadeau pour vous”.

Bàn tay nhỏ dưới mưa đúng là một mảnh đời của họ. Một mảnh đời với bao nỗi lo toan, buồn vui, hy vọng rồi tuyệt vọng, chạy đuổi miệt mài rồi dừng lại ngẩn ngơ… để rồi cuối cùng có vẻ như đã tìm ra một exit : Con đường quê hương. Con đường văn học. Con đường giải thoát. « Cuối cùng tôi nghĩ mình không cần phải tự xót thương. Chính cuộc hẹn với cái chết sẽ giúp tôi xóa bỏ những điều vô vị tạp nhạp, dừng ngay nhưng bận rộn, để đứng lại và hỏi xem thực sự mình muốn gì… Đi tìm ý nghĩa thực sự của đời sống! (tr 236)

Bàn tay nhỏ dưới mưa có vẻ như là một chuyện tình buồn, một cái chết, một nỗi chia lìa, nhưng với tôi, là một cuốn tiểu thuyết luận đề, là một tiếng kêu thống thiết, chới với của một bàn tay nhỏ không che nổi cơn mưa nặng hạt đời. Câu chuyện tình lãng mạn, cái sống cái chết, chỉ là một cái cớ để trên đó bày ra, vẽ lại những vấn đề lớn của xã hội hôm nay, những vấn đề có vẻ như bế tắc, không lối thoát, thể hiện rõ nét nhất trên quê hương anh. Vấn đề môi trường, vấn đề giao thông, vấn đề vệ sinh thực phẩm, vấn đề y tế, giáo dục…

« Đang thất thần và ngẩn ngơ thì có tiếng chuông chùa từ đâu vẳng đến. Cái sống, cái chết nối đuôi nhau trôi trong thinh không… bờ bên này bờ bên kia như không còn ranh giới ». (tr 410)

Và ở một đoạn kết khi gấp cuốn truyện lại: «Vì chúng tôi chẳng hoài chi đến cõi thiên đường. Có lẽ bởi chúng tôi đã từng là con người, đã từng hội đủ tâm hồn, si mê và trí tuệ, tham lam cùng sân hận… nên vẫn còn say mê trần gian, còn tha thiết làm người… »(tr 412)
Tôi nhớ Trịnh Công Sơn: Tôi là ai mà còn trần gian thế/ Tôi là ai, là ai… mà yêu quá đời này…
Và bỗng muốn nói với bạn : « Đừng tuyệt vọng, Dân ơi, đừng tuyệt vọng ! ».!

Đỗ Hồng Ngọc.
(12.2011)

“XỨ NẪU”

By 2 Bình luận

“XỨ NẪU”

Nhóm bạn "xunau.org" và Đỗ Hồng Ngọc ở Sông Trăng ngày 8.1.2012


Chủ nhật 8.1.2012 (rằm tháng Chạp) tuy đang có việc bận ở bệnh viện, tôi cũng ráng thu xếp chạy đến Sông Trăng nơi xunau.org hẹn hò để chào, để thăm và để chúc mừng các bạn trong buổi họp mặt Mừng Xuân sớm. Tôi đọc được thông báo trên mạng, tuy chưa quen ai biết ai trong nhóm mà lòng cũng thấy nôn nao…
Xunau.org ra mắt chưa lâu mà đã tỏ rõ là một trang web văn chương nghệ thuật chững chạc, dễ thương, đặc trưng của một vùng miền, vốn là một trong những cái nôi của văn học, ở đó mỗi con người, dòng sông, bãi cát, rặng dừa… đều mang hơi hướm văn chương thi phú của một vùng đất văn học, võ học, vùng đất thiêng- cố kinh của một thời xưa nhan sắc.

Tôi nói đặc trưng không phải chỉ vì bài vở được chắt chiu, chọn lọc, minh họa sắc sảo mà còn toát ra một nỗi nồng nàn tha thiết hiếm thấy qua những “còm” (comment) với một sắc thái riêng không lẫn vào đâu được. “Còm” này chồng lên “còm” kia, chuyện chung chuyện riêng nhiều khi chẳng ăn nhập gì với nội dung bài viết, xunau.org bỗng trở thành một nơi cho người ta trải những hẹn hò, những hờn dỗi, yêu thương, trách móc, cợt đùa… Ở đâu tìm được một trang web văn chương mà ngộ nghĩnh đến vậy? Không đao to búa lớn, chỉ những ngọt ngào, chua chát, đắng cay, và những yêu thương, da diết, giận hờn… Cái “văn chương chi sự thốn tâm thiên cổ” có vẻ được “chứng minh” rõ nhất ở đây, bởi nó từ tấm lòng đến với tấm lòng, một thứ “trực chỉ nhân tâm”…
Nó có cái giọng riêng, tiếng nói, ngôn ngữ không lẫn, mà trước đây có người đã nhận định rằng là bởi nó nằm giữa Hải Vân và Đèo Cả, tạo nên một vũng trũng cho những tâm tình, nên tiếng nói, ngôn ngữ có cái hồn riêng của nó.
Tôi lớ ngớ đến Sông Trăng, chưa quen biết ai trong nhóm xunau.org, mong gặp chủ nhân hay “chủ xị” gì đó của buổi họp mặt mừng xuân để chào một tiếng, chúc Tết rồi lui. Một người hãy còn trẻ, khá đẹp trai, dong dỏng cao, dáng gầy, thấy kiểu lớ ngớ của tôi nhã nhặn hỏi: Anh kiếm ai? Kiếm Ngô Quang Hiển. Em là Hiển đây. Còn anh là ai? Anh là… Đỗ Hồng Ngọc. Ôi anh Đỗ Hồng Ngọc hả? Anh Đỗ Nghê hả? Rồi Hiển ôm chầm lấy tôi, siết chặt muốn ngộp thở! Không ngờ anh đến. Mừng quá! Mừng quá! Vào đây. Vào đây. Hiển lôi tôi vào. Anh đến thăm chút đi ngay. Không được. Vào đây. Mấy bạn gặp anh mừng lắm đó.
Vẫn biết anh em trong làng xưa nay chưa lần gặp gỡ mà tình đã thâm, như “ từ muôn kiếp trước”, nhưng tôi vẫn bất ngờ và cảm động. Sông Trăng còn vắng. Chỉ có mấy bạn đến sớm, có lẽ trong ban tổ chức. Đây rồi, có Trần Dzạ Lữ, quen lâu! Rồi biết thêm Lương Viết Khiêm, Nguyễn Quy, Ngô Đình Hải, Ngô Thành Hùng, Mai Thanh, Lê Đức Vinh, Văn Công Mỹ và một người từ Đà Lạt xuống từ khuya: Hà Thúc Hùng! Khiêm, giọng Huế trân, nói tôi Huế gốc nhưng là thân hữu của xunau.org, đã đọc anh Đỗ Nghê từ thuở Thư cho bé sơ sinh, một bài thơ quá hay, nhớ mãi! Nguyễn Quy bảo: “Em là Tú gàn. Ba mươi năm trước, ẳm con lại anh chữa bệnh nên em gọi anh là “bác sĩ của con tôi” trong cái “còm” bài thơ Rùng mình của anh trên xunau”. Các bạn đều nói đọc Rùng mình thấy rùng mình thiệt! Lê Đức Vinh hóa ra là Vinh Rùa. Vinh rùa là “Vua rình” đó anh! Vinh tự giới thiệu. Rồi nói thêm: Trần Dzạ Lữ là… người ở trần… đi trong đêm. Dzạ Lữ là đi đêm, mà lại ở trần nữa! Tôi hỏi nhỏ Trần Dzạ Lữ: Lúc rầy sao rồi? Còn dang nắng giữ xe đạp nữa không? Không anh. Lúc này tôi toàn ngồi… phòng lạnh! Nhớ xưa Trần Dzạ Lữ ôm một chồng “Hát dạo bên trời” tìm đến bạn bè. Mai Thanh, người đẹp duy nhất đến sớm, là người đang viết luận văn về tạp chí Bách khoa… Văn Công Mỹ nói ai hỏi em làm gì, em nói em “bán nước” anh ạ. Văn Công Mỹ chính là chủ quán Sông Trăng mà! Mỹ nói thêm: Em mua một lúc 3 cuốn Nghĩ từ trái tim của anh, một cho mình, một cho bà xã còn một cho thằng con trai chưa đầy 30 tuổi. Nó còn nhỏ, đọc sao được? Tôi hỏi. Không, nó còn kêu tụi em sao không dẹp tiệm Sông Trăng này đi để mà lo tu tập đó anh ạ. Văn Công Mỹ gọi phu nhân ra giới thiệu: Đây là “cook” chính của Sông Trăng đó anh. Bà chủ nồng nhiệt bắt tay mừng rỡ vì cũng đã quen lâu qua Nghĩ từ trái tim! Nhờ đến sớm, tôi được Hiển tặng ngay cuốn Một thời để thương yêu của Mang Viên Long và tập thơ-nhạc của Bùi Chí Vinh, Nguyễn Hiệp, Nguyễn Lâm. Tuyệt vời!…
Tiếc phải về sớm không được gặp thêm các bạn bè khác đông vui của xunau.org trong ngày họp mặt này. Xin hẹn lại một dịp khác.
Phải nói thêm rằng cái duyên đến với xunau.org của tôi là nhờ bài thơ Rùng mình. Vừa xuất hiện trên xunau.org đã có ngay gần 60 cái “còm” của bè bạn, thật bất ngờ!
Bài thơ lại không do tôi gởi – vì trước đó tôi không biết có xunau.org – mà do Trương Văn Dân, tác giả “Bàn tay nhỏ dưới mưa” – một người xứ nẫu chính hiệu- chọn và gởi đi. Trương Văn Dân cùng với phu nhân là Elena còn nhiệt tình hứa sẽ “rùng mình” để dịch Rùng mình sang tiếng Ý và tiếng Pháp!
Rồi Trần Dzạ Lữ, rồi Mang Viên Long, Cao Quảng Văn, … những người bạn của “những ngày xưa thân ái” đã “còm” trên xunau.org nói Đỗ Hồng Ngọc… chính là Đỗ Nghê, tác giả của Thư cho bé sơ sinh, Lời Ru, Tâm sự Lạc Long Quân… ,của tập “Tình Người”, của tuyển sinh viên “Tiếng hát những người đi tới”…gần nửa thế kỷ trước! Lâu nay nhiều người đọc thơ Đỗ Hồng Ngọc, tưởng bác sĩ … mà bày đặt đi làm thơ, nhưng khi biết đó là Đỗ Nghê thì hóa ra “nhà thơ” mà bày đặt đi làm… bác sĩ! Lộ tẩy hết trơn.
Cảm ơn các bạn. Cảm ơn xunau.org!
Chúc Năm Mới thân tâm an lạc.
Đỗ Hồng Ngọc

Ghi chú:
Bài viết này xuất hiện trên xunau.org đúng vào ngày Mùng Một Tết, và chỉ mấy hôm thôi đã thấy có gần 50 “comments” của bạn bè khắp nơi. Thật là cảm động. Xin phép được chọn một số đăng lại nơi đây để chia sẻ: “Nào ai hững hờ / Xuân vẫn ngóng chờ…”.
Đỗ Hồng Ngọc.

Nam Thi
@Tôi xin mở hàng. anh Đỗ Hồng Ngọc nhé.
Tên tuổi và văn chương của BS Đỗ Hồng Ngọc tôi được biết lâu mấy mươi năm rồi. Văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình. Hôm phó hội Sông Trăng tôi được Sáu Nẫu báo trước anh cũng có mặt, tôi mừng.Thế mà mới đến cổng Sáu Nẫu đón tôi và báo ngay: ” anh ĐHN đến và đi rồi vì có việc bất khả kháng…”. Cái duyên nó thế, biết làm sao.
Tôi muốn gặp anh không phải vì con tôi được anh chăm sóc khi còn bé, mà cũng không vì say mê văn chương của anh – thú thật tôi đọc anh không nhiều -, mà vì một lẽ khác.
Số là, năm 2002, tôi đi làm ăn ở Phan Rang, tình cờ tôi thấy trong tủ sách của chủ nhà quyển sách của anh viết cho người già. Lúc ấy tôi cũng ngoài năm mươi, bề ngoài chưa chịu mình già nhưng trong thâm tâm biết mình không còn trẻ. Tôi đọc một lèo hết quyển sách. Thật đúng lúc tôi cần chuẩn bị cho tuổi già của mình và anh là người “khai tâm”.
Nhưng diều anh khai tâm cho tôi lớn nhất và thú vị nhất là phần anh viết về kinh Bát Nhã. Nghĩ cái duyên mới là kỳ, đọc thiên kinh vạn quyển như nước chảy lá môn bỗng bài tiểu luận nhỏ ấy lại khai tâm cho tôi như một sự đốn ngộ. Cũng xin thưa rằng tôi vốn là người duy vật và vô thần…có bằng cấp và chính danh (hic).
Đọc xong bài của anh, tôi đọc thêm một số tác giả khác về đề tài nầy. Nhưng càng đọc càng loạn thư, càng rối. Nay thì quên hết, kể cả tựa đề quyển sách của anh.
Tôi mô tả tình trạng “loạn thư” của mình như sau:
“Tâm kinh nét chữ nhạt nhòa
Tiếng chuông Bát Nhã bóng tà dương phai
Thế âm là tiếng thở dài
Dấu chân Hành giả lạc loài nẻo xa”.
Đã mười năm trôi qua, tôi đã trở thành một ông già thực sự, sống khá ổn, vui vẻ, được anh em xunau gọi là “hậu trưởng” GIAMAHAVU ( Già Mà Ham Vui), đôi khi còn thêm cái đuôi “GIAMAHAVU-IU” ( IU= YÊU theo giọng BĐ).
Cảm ơn anh Đỗ Hồng Ngọc rất nhiều. Và xin mừng tuổi anh.

Đỗ Hồng Ngọc

“Tâm kinh nét chữ nhạt nhòa
Tiếng chuông Bát Nhã bóng tà dương phai
Thế âm là tiếng thở dài
Dấu chân Hành giả lạc loài nẻo xa”.

“Loạn thư” đến mức đó quả là đáng phục, đáng phục!
Nguyễn Du ngày xưa cũng kêu lên: “Chung tri vô tự thị chân kinh”.
Kinh không chữ mới đúng là chân kinh phải không Nam Thi ơi?
Vô Kỵ nhờ học đến đâu quên đến đó mà làm nhủn lòng Triệu cô nương!
“Hậu trưởng” YAMAHA (Giamahavu) đến lúc ngơ ngác hỏi “IU” là gì thì mới gọi là “đắc đạo” vậy!

Ngô Quang Hiển
Cảm ơn anh Đổ Hồng Ngọc đã dành những tình cảm ưu ái cho xunau.org .Thật ra trang web mới của tụi em vẫn còn nhiều khiếm khuyết ,rất cần sự góp ý và đóng góp của các anh lắm.. lắm.
Năm mới em kính chúc anh và gia đình sức khỏe,bình an.

Nguyễn Xuân Lệnh
Một bài viết cảm động và chân tình quá. Chúc anh vạn sự như ý

Trương Văn Dân
Chào anh Đỗ Hồng Ngọc,
“…Lâu nay nhiều người đọc thơ Đỗ Hồng Ngọc, tưởng bác sĩ … mà bày đặt đi làm thơ, nhưng khi biết đó là Đỗ Nghê thì hóa ra “nhà thơ” mà bày đặt đi làm… bác sĩ! Lộ tẩy hết trơn….”
Thôi, lộ tẩy hết rồi. Anh viết vậy là bà con xứ nẫu đã “tỏ đường đi lối về”… rồi, còn chi mà …”gìn giữ nữa”. Vậy thình thoảng hãy đến với với anh em để cùng ăn “bánh tráng cuốn bánh tráng ” nhé.
Bảo đảm đây là độc chiêu của đất võ trời văn, không nơi nào có….
Chúc Năm Mới thân tâm an lạc.
TVD

Do Hong Ngoc
Anh nhớ hồi nhỏ cũng đã từng nhiều lần được ăn “bánh tráng cuốn bánh tráng” đó TVD ơi! Anh từng biết ăn “chè bánh tráng” nữa: bánh tráng mè dày cui, nướng giòn, bóp bể vụn, cho vào nước nóng, thêm đường tán, ta sẽ có ngay một ly chè bánh tráng tuyệt hảo! TVD biết ăn chưa? Bảo Elena làm cho ăn nhé! Tóm lại, “Bánh tráng muôn năm!” Hèn chi mà Quang Trung đánh đâu thắng đó! Chúc xunau.org “thừa thắng xông lên”!

TVD
ANh ĐHN quơi!
Tưởng đem “bánh tráng cuốn bánh tráng” ra doạ anh, ai ngờ bị anh đem “chè bánh tráng” ra đấu lại. Thế là thua to!
Anh đúng là kiến văn quảng bác, cao thủ võ lâm.
Bái phục.
Chúc anh sức khoẻ và yêu đời,
TVD

Văn Công Mỹ
Hôm đầu năm nói chuyện với mấy người về những món ăn “tuyệt chiêu” của xứ nẫu trong đó có món Chè Bánh Tráng đó anh(có mấy bạn chính gốc “củ mì” cũng chưa từng ăn).Thay vì bánh tráng nướng,hồi đó em bẻ bánh tráng sống cho vào nước nóng nấu với đường đen. Đợi bánh tráng nở mềm là thành chè bánh tráng. Ăn,mềm mềm ngọt ngọt cũng đậm đà hương quê lắm. Anh mà biết món này,em xin bái phục.

Tú Gàn:
Xin chào “Bác sĩ của con tui” (nay nó đã là cô giáo 32 tuổi rồi anh à !) năm mới !
Bài viết của anh thật là tình cảm tràn đầy với xunau.org ! Lại có nhắc đến tên em nữa … Em cảm ơn anh nhé ! Hy vọng : “Thà rằng không đến thì thôi …” mà đã đến – đã quen – đã biết – đã hiểu … xunau.org thì anh không có lý do gì … bỏ đi cho đành ! Đúng không anh ? Xin hãy xem mình như là một thành viên thân thiết của xunau.org kể từ ngày 08 tháng 01 năm 2012 anh Đỗ nhé !

Võ Thanh Tùng
Rất bất ngờ khi biết anh là nhà thơ Đỗ Nghê. Trước năm 75 tôi vẫn thường đọc thơ anh,những bài thơ rất có cái riêng độc đáo thi vị.
Năm mới chúc anh hạnh phúc an khang thinh vượng!

Minh Huy
Chúc mừng năm mới nhà thơ ĐỔ NGHÊ !

Do Hong Ngoc
Cảm ơn Minh Huy. Cảm ơn tất cả các bạn xunau.org đã chúc Tết cho Đỗ Nghê. Xin gởi tặng một bài thơ nhỏ (đã từ lâu):

Đi giữa Sài gòn
Phố nhà cao ngất
Hoa nở rực vàng
Mà không thấy Tết

Một sáng về quê
Chợt nghe gió bấc
Ơ hay Xuân về
Vỡ òa ngực biếc!
(Đỗ Nghê)

“Xunau” cũng đầy gió bấc phải không? Đó là một thứ gió rất lạ, dễ làm mình “rùng mình” nhất là khi gió ngược những tà áo dài… quê hương!

Văn Công Mỹ
Tôi biết anh là Đỗ Nghê, thi sĩ, khi đọc thơ anh trước đây. Rồi tôi đọc sách, và biết anh là bác sĩ, những cuốn Bỗng Nhiên Mà Họ Lớn, Gió Heo May Đã Về, Già Ơi Chào Bạn…cuốn tôi đến với Cũng Chẳng Khoái Ru, Những Người Trẻ Lạ Lùng… Bẵng đi một thời gian, bữa nọ lang thang trong nhà sách bắt gặp Nghĩ Từ Trái Tim, lật vài trang sách đồ rằng chắc cũng là một cuốn phân tích tâm lý của tác giả, đọc lướt nhanh những lời đầu tôi choáng váng và “rùng mình”… bởi bấy lâu tôi nghe những câu kinh Bát Nhã chỉ là mới nghe, qua những khi tụng niệm của những người thân trong gia đình. Và khi đọc bản văn tâm kinh, chịu chết chứ làm sao tôi hiểu nổi những câu kinh trong Bát Nhã Tâm Kinh. Thế nên tôi rùng mình, choáng váng vì từ lúc đọc Bát Nhã Tâm Kinh tôi đã khao khát tìm hiểu ý nghĩa cuốn kinh này thì nay biết được bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, qua cuốn Nghĩ Từ Trái Tim đã luận giải cuốn kinh, từng chữ từng câu theo cái nhìn của một người làm khoa học. Mới biết trong chữ “duyên” khi mình đã “khởi” ắt có ngày mình sẽ “ngộ” phải không anh?
Riêng tôi, đọc những tác phẩm của anh, tôi thường hay liên tưởng đến nhà văn Võ Hồng (cái này “bất khả tư nghị”). Sáng 8/1 lần đầu gặp anh, thấy ánh mắt dịu dàng, nụ cười đôn hậu; những trao đổi nhẹ nhàng, chân tình, ấm áp với những người anh em đã cũ hoặc mới quen của anh, anh em Xứ Nẫu chúng tôi rất chi là cảm động.
Năm mới anh em Xứ Nẫu cầu chúc anh vui tươi,an lạc.

Do Hong Ngoc
Nghe Sông Trăng cũng đã lâu, chưa có dịp nhìn trăng trên sông ở đó cả. Vậy hẹn hôm nào, “trà đạo” dưới trăng một bữa nhé (Vì anh DHN không biết uống rượu mà! Một thiệt thòi rất lớn!).
VCM biết không, cuốn “Chẳng cũng khoái ru?” của anh Ngọc không ai nói đúng cái tựa cả. Người nói “Chẳng ru cũng khoái”, người nói “Chẳng khoái cũng ru”, người bảo “Ru cũng chẳng khoái” người kêu “Khoái cũng chẳng ru”… Chịu thua!

Thiên Bồng
Chào BS Đỗ Hồng Ngọc,
Gặp nhau chỉ khoảng vài chục phút, trao đổi với anh em mỗi người dăm ba câu, vẫn ngỡ là xã giao thông thường nào ngờ tấm lòng của anh với xunau.org thật sâu đậm, có lẽ đây là nét rất riêng của anh chăng?
Hôm 8/1 anh chào anh em và về sớm làm anh em có hơi thắc mắc, sau đó Sáu Nẫu có giải thích lý do về sớm của anh thì anh em lại càng trân trọng và thương quý anh nhiều.
Năm mới TB xin chúc anh được mạnh khỏe và nhận xét vẫn tinh tế như hôm gặp mặt mà TB đã cảm nhận được nha anh. Kính mến.

đinh tấn khương
Kính Anh Đỗ Hồng Ngọc
Nghe và biết anh khá lâu và khá nhiều, qua những tác phẩm của anh. nhưng chưa có lần nào được nói chuyện cùng anh (dù là trong thế giới ảo như bây giờ).
Hôm nay được găp anh ở đây, trước tiên xin gởi đến gia đình anh lời chúc tốt đẹp nhất trong năm mới, năm Nhâm Thìn 2012.
Cầu chúc anh còn nhiều sức khỏe để giúp đời qua chuyên môn và khối óc văn chương thi phú của anh.
Trong những tác phẩm và bài viết của anh (đọc từ sách và ở trang blog của anh), thích nhất là tác phẩm “Nghĩ Từ Trái Tim” mà em được một người bạn, nhân dịp về thăm VN mua tặng, vào năm 2004.
Vẫn biết anh là bậc đàn anh (về tuổi tác cũng như nghề nghiệp) nhưng cứ thắc mắc sao anh lại có nhiều thì giờ và sự hiểu biết, ngoài chuyên môn, để viết được nhiều và hay như vậy!?
Cám ơn anh rất nhiều, nhất là tác phẩm “Nghĩ Từ Trái Tim” đã giúp em hiểu thêm về Bát Nhã Tâm Kinh.
Một câu trong đó mà em luôn nhớ, đó là:
“Trong đời sống thường ngày, ta thấy khi khong còn nghi kỵ, ngờ vực, ghen tuông, tham lam, sân hận thì niềm vui sẽ tràn đến, ta thấy rộng lòng hơn, biết yêu thương hơn, biết tha thứ hơn, và ta cũng được đáp lại như vậy”
Và cám ơn anh đã đến với xunau.org, tạo duyên để được gặp anh.
Kính Anh
đtk

Do Hong Ngoc
Cảm ơn Đinh Tấn Khương, bạn đồng nghiệp phương xa. Đọc ĐTK, anh Ngọc nghĩ trước sau gì ĐTK cũng sẽ quên mất cái ống nghe mà chỉ còn nhớ cây viết hay bàn phiếm! Có lúc sẽ trốn khỏi cả “cai tù” mà lên núi tu không chừng. Lúc đó sẽ có nhiều thì giờ thôi! ĐTK viết dễ thương. Chúc Năm Mới.

đinh tấn khương
Cảm ơn anh Đỗ Hồng Ngọc đã cho lời khuyên và khích lệ đàn em.
Em chỉ mong, luôn được minh mẫn trí óc để viết cho vui với anh em vậy thôi, anh Ngọc ơi!
Nhưng mà tuổi già đâu dễ gì được mãi vậy, phải không thưa Anh!?
Cũng muốn đi tu lắm, sau khi đã đọc sách đạo của anh, nhưng vì chưa “buông” được nên cái dấu HUYỀN nó mãi còn đó, thành ra em vẫn còn mang cái kiếp “TÙ” đấy, anh Ngọc à!
Vui với Anh một chút, đừng trách nhen!
Chúc Anh còn nhiều sức khỏe để còn viết khỏe, cho thế hệ đằng sau được nhờ.
Kính Anh
đtk

Lõm bõm: “Du ư Ta-bà”

By 6 Bình luận

Lõm Bõm (7)
« Du ư Ta-bà»…
Bồ tát “rong chơi » trong cõi Ta Bà ấy là nhờ có « Du hí thần thông »! Cứ bay vèo vèo coi chỗ nào chúng sanh cần gì, kêu ca gì thì ra tay cứu độ. Các nhà khoa học hiện vẫn loay hoay tìm kiếm coi có thứ gì có vận tốc nhanh hơn vận tốc ánh sáng không, nếu có thì sẽ có những thay đổi lớn, không còn thời gian không gian, không còn hạt còn sóng… Thực ra thứ đó đã có từ lâu. Đó là tâm. Tốc độ tâm. « Tâm hành”. Vô lượng vô biên a tăng tỳ kiếp… Không nắm bắt được. Bất khả đắc. Cho nên làm thế nào để hàng phục, làm thế nào để an trụ tâm vẫn ngàn đời là một câu hỏi lớn.

Nhờ nương theo cái tâm rộng lớn “không ngằn mé” đó mà Bồ tát “du ư” cõi Ta bà. Bất cứ chỗ nào và bất cứ ở đâu cũng có thể xuất hiện một ông Bụt dễ thương: Sao con khóc? Con cần gì ta giúp cho?
Vấn đề ở đây là tại sao “du hí thần thông”? Đã “du” sao còn “hí”? Rong chơi chưa đủ vui sao mà còn cười cợt, đùa giỡn, hí lộng… ? Nhưng hãy cảm thông cho Bồ tát. Ấy chẳng qua thấy nhiều chuyện “nực cười” quá không nín được. Có vị cười ha hả, cười hết ga, có vị cười tủm tỉm, có vị cười âm thầm. Không cười sao được khi lúng túng chẳng biết giúp bên nào giữa hai đội bóng: người đá phạt đền thì xin phò hộ cho đá vô, người giữ gôn thì xin phò hộ cho đá ra. Không cười sao được khi thấy oán oán chồng chất, giết hại lẫn nhau không thương tiếc rồi lập đàn xin xá tội, giải oan; không cười sao được khi thấy người ta nhét tiền vào tay mình để mong mau làm giàu, mau thăng quan tiến chức…! Cười mà thương chứ chẳng phải ghét bỏ, coi thường chi đâu. Cho nên mới có Thường Bất Khinh, mới có Quan Thế Âm…?
Bồ tát vì “bất tận hữu vi, bất trụ vô vi” nên cứ phải bay qua nhảy lại giữa bờ mê bến giác, nhưng nhờ con mắt tuệ đã có thể thong dong mà nhìn rõ tánh tướng nhân quả các thứ… . Từ đó mà có Từ có Bi.
Nhưng để có thể “du hí thần thông” như vậy Bồ tát phải tu tập tinh cần để đạt được những “đàlani”, tức những năng lực đặc biệt: chẳng hạn sao cho nhất thiết chúng sanh hỷ kiến (ai thấy cũng vui)- nhờ trung thực, chân thành – sao cho hiện nhất thiết sắc thân ( để hòa nhập với tất cả mọi người, mọi lúc, mọi nơi) – nhờ khả năng thấu cảm – và sao cho giải nhất thiết chúng sanh ngữ ngôn để truyền thông hiệu quả bằng mọi thứ phương tiện, kể cả sự lặng thinh. Dĩ nhiên trên hết phải có sự tôn trọng. Nhờ có những đàlani, những “tam muội” thần thông đó mà Bồ tát mới rong chơi vô ngại trong cõi Ta bà…
Mới làm cho Ta bà thành cõi Tịnh Độ vậy.

Đỗ Hồng Ngọc

Lõm bõm: “Độc cư”

By 13 Bình luận

Lõm Bõm (6)
Độc cư
Rốt cuộc một mình. Một mình thôi. « Trời cao đất rộng, một mình tôi đi, một mình tôi đi… Đời như vô tận, một mình tôi về, một mình tôi về… với tôi! » (TCS). Phải. Một mình đi. Một mình về. Cao rộng thế nào, vô lượng vô biên đến đâu thì cũng một mình thôi. Lạ, cái con người. Luôn thèm có nhau. Quây quần. Đàn đúm. Rồi kêu ca nào ái biệt ly nào oán tắng hội ! Ai biểu. Sao chẳng « độc cư » đi ?

Cô đơn có vẻ là nỗi khổ lớn nhất của kiếp người. Đặc biệt ở tuổi già. Mà tuổi trẻ cũng vậy thôi. Cái lỗi ở chỗ không biết sống « độc cư ». Ngay cả khi có một mình, con người sống cô độc mà cũng chẳng « độc cư ». Người già quay quắt với dĩ vãng tiếc nhớ buồn thương… Người trẻ chẳng rời được cái laptop, ear phone, di động… . Dù đang trên núi cao hay giữa vực sâu họ cũng bị quấn quít chằng chịt ngày đêm.
Cứ tưởng độc cư là một mình ăn, một mình thở, một mình đi, một mình về… nhưng không. « Độc cư » không phải độc cư nên mới gọi là độc cư !
Một hôm có kẻ đệ tử nổi tiếng sống « độc cư », một mình đi khất thực, một mình về ngồi ăn… Phật kêu bảo, đáng khen, đáng khen, nhưng độc cư không phải vậy, không phải chỉ vậy. Đó không phải độc cư thật. Ở một mình, ăn một mình, đi một mình, ngủ một mình mà đầu óc quẩn quanh biết bao hình bóng, biết bao câu chuyện, nhớ tiếc dĩ vãng, mơ tưởng tương lai thì không thật độc cư ! Dĩ vãng qua rồi. Quấn quít với nó mãi thì gánh nặng đeo mang bao giờ đặt xuống ? Tương lai chưa tới, Que sera sera. Biết ra sao ngày sau. Chuyện ngày mai của ngày mai. What will be will be. Tướng như vậy, tánh như vậy…bổn mạt cứu cánh nó như vậy…
Vậy phải chăng an trú trong hiện tại, sống “hiện sinh” xả láng? Hiện sinh kiểu đó cũng chẳng phải hiện sinh chút nào!
Độc cư không chỉ rời xa dĩ vãng, không đắm đuối tương lai mà hiện tại cũng phải nhìn bằng con mắt khác. Mắt tuệ: vô thường, khổ, không, duyên sinh, vô ngã…
Độc cư và Thiền định không hai. Độc cư thứ thiệt thì nghe ngóng được vận hành của Như Lai trong từng sát na, là sống với Như Lai, sống cùng Như Lai, sống như lai.
Và như vậy, người ta có thể sống “độc cư” bất cứ ở đâu,giữa chợ đời, trong gia đình, dưới gốc cây,nơi rừng thẩm…
Cho nên càng sớm “độc cư” thì càng không cảm thấy cô đơn…
“Đừng theo dấu quá khứ
Hay khát vọng tương lai
Còn hiện tại thì sao? Thì “Dùng tuệ giác soi chiếu”!

Đỗ Hồng Ngọc

Lõm bõm: “Không nghĩ thiện, không nghĩ ác”

By 6 Bình luận

Lõm Bõm (5)
“Không nghĩ thiện
Không nghĩ ác”
“Không nghĩ thiện không nghĩ ác” không phải là không có thiện không có ác. Có thiện có ác quá đi chứ! Nếu không sao bảo “Chư ác mạc tác/ Chư thiện phụng hành” (Chớ làm điều ác/ Hãy làm điều thiện)?

Tưởng tượng đêm hôm đó, một đêm không trăng sao, thầy trò Huệ Năng lén lút ôm bọc y bát rời chùa, len lỏi giữa các rặng lau sậy, ra tận bờ sông… Khi đại chúng biết ông đã được truyền y bát trốn về phương Nam thì có đến vài trăm người rượt đuổi theo để đoạt lại, trong đó có thượng tọa Huệ Minh, vốn trước là một tướng quân, tánh tình thô bạo, dẫn đầu đi trước, đuổi kịp Huệ Năng. Huệ Năng đặt y bát lên tảng đá rồi núp vào đám sậy nói lớn: “Y bát là vật làm tin, há dùng sức mà đoạt được sao? ” Huệ Minh đến, muốn lấy y bát mà chẳng nhúc nhích, bèn kêu: “Hành giả! Hành giả! Tôi đến vì Pháp, chẳng phải vì Y!”
Huệ Năng nói: “Ông đã vì Pháp mà đến, thì nên dứt bặt trần duyên, chớ sanh một niệm. Tôi sẽ vì ông mà thuyết”. Rồi nói: “Không nghĩ thiện, không nghĩ ác, đang khi ấy cái gì là bổn lai diện mục của thượng tọa Minh?”.
Huệ Minh ngay đó đại ngộ.
Thiệt ra Huệ Minh có định lấy y bát chi đâu. Muốn lấy thì đâu có khó gì với một ông tướng như vậy! Ngày nay còn dễ hơn nữa. Đầy dẫy ra đó. Mua đâu chẳng có. Sư phụ Hoàng Nhẫn cũng đã căn dặn: Sau này dẹp cái vụ truyền y bát hình thức đó đi cho đỡ rầy rà, tranh đoạt, giữa chốn thiền môn. Tâm truyền tâm thôi.
Thương tọa Minh thực lòng khâm phục Huệ Năng từ lâu, đã muốn được học pháp, nghe pháp từ Huệ Năng giờ mới có dịp. Trong lúc rầm rập chân người, la ó vang trời, đèn đuốc sáng choang đó, giữa sự căng thẳng sống chết chỉ mành treo chuông đó, một câu nói “dứt bặt trần duyên/ chớ sanh một niệm” của Huệ Năng đủ sức lay chuyển tận gốc rể con người Huệ Minh. Đó chính là lúc bổn lai diện mục Huệ Minh có cơ hội để xuất hiện vằng vặc giữa trời quang! Huệ Minh chỉ cần nghe một câu là đủ. Cũng như xưa Huệ Năng nghe “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” là đủ. Học kinh, kệ của Phật, một câu một chữ qúy biết bao. Thưc ra câu nói “Không nghĩ thiện/ không nghĩ ác” chẳng qua là một… minh họa, làm cho rõ nghĩa thêm mà thôi, và nhất là phù hợp với hoàn cảnh căng thẳng đầy sát khí lúc đó.
“Dứt bặt trần duyên/ Chớ sanh một niệm”. Ấy chính là “Vô niệm”. Con đường phát hiện và hành thâm của Lục tổ Huệ Năng. Từ đó mà thấy biết “gió không động/ phướng không động”. Con đường trực chỉ chân tâm đó vậy.
Tóm lại, “Không nghĩ thiện, không nghĩ ác” chỉ có nghĩa là không hai, là bất sinh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm… !
“Đại gia” Duy Ma Cật nhờ đã trang bị pháp môn Bất Nhị này đến tận răng mà thỏng tay vào bất cứ chốn nào dù là thanh lâu, quán nhậu, karaoke ôm hay động xì ke ma túy… Vào đến chốn nào thì chốn đó trở thành đạo tràng trang nghiêm thanh tịnh.
Còn ta lơ mơ “ngẫu hứng lý qua cầu” dễ lọt… xuống sông!

Đỗ Hồng Ngọc