Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

GIÁO DỤC GIỚI TÍNH (tiếp theo)

By 13 Bình luận

GIÁO DỤC GIỚI TÍNH

“Vẽ đường cho hươu chạy đúng”

Đó là một buổi trao đổi thân mật và thẳng thắn về vấn đề giáo dục giới tính con em sao cho tốt trong tình hình hiện nay do Trường Việt-Úc và Hội quán Các bà mẹ tổ chức ngày 3/6 vừa qua.
Trước đó mươi hôm tôi đã có hai buổi tiếp xúc trực tiếp với khoảng 200 em học sinh các lớp 8, 9, 10, 11 để nắm tình hình. Rõ ràng là tôi “chới với” dù đã chuẩn bị tư tưởng!
Trước 1975, tôi đã có một số bài viết trên Tuổi Ngọc và trả lời thắc mắc trên Mây Hồng, những tờ báo dành cho tuổi mới lớn thời đó, và từ năm 1989 đến 2002, tôi giữ trang Phòng Mạch Mực Tím của báo Mực Tím nên không xa lạ với những vấn đề của các em. Thế nhưng, trong suốt 13 năm trời ở báo Mực Tím, tôi nhận hằng “bao bố” những thư của các em, chưa có lúc nào có những câu hỏi trực diện, thẳng thừng như hôm nay. Cũng chỉ năm ba năm trước đây thôi, những buổi trò chuyện về giới tính với các em ở một số trường trung học, tuy tôi đã thấy có ít nhiều chuyển biến nhưng nói chung, không như hôm nay. Vậy là đã rõ, có một sự thay đổi lớn về nếp nghĩ nếp sống trong lãnh vực “giới tính” của giới trẻ trong một thế giới phẳng, toàn cầu hóa, mà ta không thể không quan tâm. Tôi đã tập hợp dưới đây một số câu hỏi của các em- hoàn toàn nặc danh- được xếp vào 3 “chuyên mục” gồm những câu hỏi “tổng quát”, câu hỏi về “thủ dâm”, về “đồng tính” để phụ huynh chúng ta tham khảo, hy vọng nhờ đó tiếp cận tốt hơn với con em. Phụ huynh chúng ta cần tự “trang bị” cho mình không chỉ kiến thức về cơ thể học, sinh lý học… mà cần trang bị cả những “quan điểm” (giá trị, thái độ) phù hợp, từ đó sẽ tiếp cận thành công hơn trong vấn đề “nhạy cảm” này.
Trong buổi trao đổi về “Vẽ đường cho huơu chạy đúng” vừa qua, tôi có trình bày một ít tài liệu dưới dạng slides như một “tóm tắt” để ghi nhớ, xin chia sẻ qua đường link:

http://www.dohongngoc.com/web/storage/2012/06/Giaoduc_gioitinh_choconem.ppt

Trân trọng.

BS. Đỗ Hồng Ngọc.

 

THAM KHẢO:
Một số câu hỏi của học sinh (Lớp 8, 9, 10, 11):

1. Làm thế nào để bạn trai yêu mình nhiều hơn? Làm thế nào để biết mình yêu người khác? Nếu có bầu ở tuổi này có nguy hiểm gì? Chuyển đổi giới tính có ảnh hưởng đến sức khỏe không? Làm sao để dương vật bự hơn? Đèn đỏ là gì? Cách sử dụng thuốc tránh thai? Kéo bao qui đầu ra sau có đau không? Khi yêu, người ta hôn nhau, vì sao một số người có thai vì quan hệ đút lưỡi? Em lỡ xâm mình và biết đó là xấu nhưng em thấy đó là 1 nghệ thuật?! Có xấu không? Mấy tuổi có bồ là hợp lý? Quan hệ và đẻ con lúc 16-20 tuổi đứa con có phát triển đầy đủ không? Cách sử dụng bao cao su? “Chỗ đó” của em quá dài, liệu như vậy có bình thường không? Khi nào là thời điểm có con dễ nhất ? Nếu em tập thể dục hằng ngày thì nó có tăng kích thước dương vật không ? Thưa bác sĩ, em có quen một anh lớn tuổi hơn em, em yêu anh ấy, em đã dâng hiến tất cả cho anh ấy. Nhưng mà bây giờ em phát hiện ra anh ấy đã lừa dối em với một con khác, em rất đau khổ và đã từng nghĩ đến tự sát… Con coi phim cấp 3 ở tuổi 14 có được không? Giang mai là bệnh gì? Nguyên nhân ? Thưa bác sĩ, em đã thầm thương trộm nhớ anh ấy suốt 2 năm liền nhưng anh ấy không hề thương em. Ban đầu anh ấy quen em để gây ấn tượng với người con gái khác. Em đã hiểu lầm tình cảm đó và cho rằng anh ấy thực lòng với em. Em rất đau lòng khi phát hiện ra sự thật đó và lập tức chia tay với anh ấy. Nhưng sau 2 năm em vẫn không thể nào chịu được khi thấy anh ấy trong tay với người con gái khác. Đôi khi em muốn tạt acid nhưng vì đạo đức nên đã tự nhủ không làm… Con thích một bạn trai trong lớp, con tỏ tình làm sao ? Tại sao trong tình yêu lại có ghen tuông ? Con gái ghen nhiều hơn con trai phải không ? Làm sao để cưa gái 100% đổ ? Xài thuốc kích thích có bị gì không? Làm sao thể hiện mình theo cách riêng nhưng không lo lắng người khác giống mình ? Làm sao thể hiện mình được mọi người tôn trọng ? Nên yêu ai đó ở tuổi này không ? Sao để biết mình yêu thật ? Làm thế nào khi bạn của tôi thích người con gái mà cô ấy thích tôi ??? Làm thế nào để giữ được tình cảm khi 2 người ở 2 nơi khác nhau ? Tại sao người lớn không xem trọng câu « I LOVE YOU », còn ở tuổi này lại nói ra nhiều hơn ? Theo thầy, quan hệ tình dục trước hôn nhân nên hay không nên ? Tại sao nước ngoài, phụ huynh lại để BCS vào túi của con ? Em rất thương bạn ấy nhưng mà bạn từ chối em (em khá đẹp trai, học giỏi, nhà giàu…), sao bây giờ ? Quan hệ tình dục đúng tư thế ? Tại sao em uống nhiều thuốc kích thích mà « cậu em » vẫn nhỏ ? Làm thế nào để cua bạn ấy ?…

2. Một ngày “quay tay” tối đa bao nhiêu lần không chết hoặc có hiện tượng rách da ? Giới trẻ bây giờ, có một số bạn nữ lại có hiện tượng “tự sướng”? Khi con sục (…) thì lúc tinh trùng bắn ra con cảm thấy đau đau … Mỗi ngày em sục 3 lần, vậy có bị gì không? Làm sao để hạn chế thủ dâm ? Thủ dâm nhiều có bị gì không ? Tới tuổi này thì còn quay tay không ? Nếu em bắn tinh trùng hằng ngày thì có sao không ? (vì coi phim cấp 3) Làm thế nào để giảm thủ dâm ?

3. Tại sao con trai bị gay? Con gái bị les? Thưa bác sĩ, E có 1 vấn đề rất lớn và không biết phải làm như thế nào. E là 1 đứa gay và thích 1 anh lớn trên. Trong khoảng thời gian thích nhau, em và anh ấy đã có quan hệ thể xác với nhau. Sau 1 thời gian dài, anh ấy bắt đầu lạnh nhạt và xa lánh em. Em cố níu kéo anh ấy lại nhưng đến một ngày kia, em thấy anh ấy cặp kè đi với người bạn thân nhất của em và là con gái. Tim em tan nát, suy sụp. Em không biết phải đối mặt ra sao với chuyện này. Em còn rất yêu anh ấy. Em không nghĩ rằng người bạn thân ấy đã đối xử như vậy với em. Nếu bị bêđê thích làm sao để bỏ? Nếu bị bêđê dâm làm sao để chống đỡ? Thưa bác sĩ, em có một bí mật này mà em đã chôn giấu rất lâu không dám nói với ai. Em là con gái và bất hạnh thay, em có xu hướng thích người cùng giới. Em rất sợ hãi và không dám nói với ai. Em biết mọi người sẽ khó chấp nhận chuyện này. Còn gia đình em nữa. Bây giờ em phải làm sao đây ạ? Làm sao để gay thích mình ? Em là con gái ạ ! Bác cho cháu hỏi về trường hợp song tính lượng giới, dấu hiệu nhận biết một người như vậy ? Nếu cháu là người như vậy thì phải làm sao ? Con (gái) có con bạn gái, hai đứa chơi thân với nhau, nhưng giờ mới biết nó “iu” con. Bây giờ con phải làm sau đây? Làm thế nào để hết bị les/gay ? Nên hay không nên khi yêu người đồng giới ? Con bị bê đê sàm sỡ trên xe buyt, làm cách nào để phòng ngừa lần sau ? Cách phân biệt con trai với gay ? Có phải là do di truyền không ? Lỡ yêu gay thì phải làm sao ? Em lỡ thích gay ! Em phải làm sao ? Làm thế nào để không bị gọi là gay mà trong khi đó mình không có ? Có gay và les bẩm sinh không ? Nếu có thì họ nên sống như thế nào ?
……..

 

Được giáo dục giới tính sớm, trẻ sẽ biết tự bảo vệ mình

(Dân trí) – Hoang mang trước những thay đổi về tâm sinh lý của con, lo lắng con đi “chệch đường” nhưng nhiều phụ huynh e ngại “tiếp tay chỉ đường” nếu mình như thẳng thắn với con về vấn đề sức khỏe giới tính, sinh sản.

Nỗi lo… chưa nói
Tham dự hội thảo “Vẽ đường cho hươu chạy đúng” do Hội quán các bà mẹ và trường Việt Úc tổ chức mới đây, hàng trăm phụ huynh (PH) có con đang độ tuổi “lỡ cỡ” tại TPHCM có chung băn khoăn: con sớm biết yêu, liệu có nên nói chuyện về sức khỏe giới tính, sức khỏe tình dục với trẻ? Tình trạng học trò nạo phá thai, làm bố mẹ ngoài ý muốn làm họ lo lắng không nói thì sợ con chạy sai đường, gánh hậu quả đáng tiếc. Nhưng nói ra lại lo mình đang “mở đường” cho con “chạy”.
Anh Việt, có con trai chuẩn bị lên lớp 7 cho hay, con trai anh đã có biểu hiện yêu đương với bạn khác giới như hẹn hò, cầm tay…, việc cấm cản của bố mẹ dường như không còn tác dụng. “Tôi muốn nói chuyện “người lớn” với con nhưng không biết bắt đầu thế nào. Hơn nữa, lâu nay mình cấm cản còn không ăn thua, giờ nói ra khác nào “chỉ đường” cho con”, anh Việt băn khoăn.
Chị Ng.T. X (ngụ Q. 11) đang ngồi trên đống lửa khi con gái học lớp 10 của mình công khai có bạn trai, lâu lâu con bé vẫn… trốn học hẹn hò ở đâu đó mà bố mẹ không kiểm soát được. Theo chị tìm hiểu thì không chỉ mình cháu mà nhiều bạ bè của con cũng đã có người yêu, thậm chí còn có chuyện cạch mặt nhau, đánh ghen về chuyện yêu đương.
Chi X thắc mắc: “Tôi lo lắm rồi, chúng có thể làm những chuyện mà người lớn chúng ta không tưởng tưởng nổi. Nhưng tôi vẫn tự giữ niềm tin, con mình còn nhỏ, quen nhau cho vui vậy thôi chứ chưa biết gì. Nếu bây giờ tôi nói chuyện “người lớn” với con, chẳng phải đồng tình cho con thoải mái yêu đương?”.
Vẽ đúng đường cho “hươu” chạy
Chia sẻ với lo lắng của các PH, một bà mẹ mạnh dạn bày tỏ đã đến lúc chúng ta phải “vẽ cho hươu chạy đúng đường”. Bà dẫn chứng bằng câu chuyện vui, khi đứa con hỏi người mẹ chị em con sinh ra ở đâu, người mẹ né tránh bằng cách trả lời các con sinh ra từ bông hoa hồng, từ củ cà rốt… từ thứ này thứ nọ. Đứa con chép miệng: “Hóa ra nhà mình không ai sinh ra bình thường”.
“Trẻ con bây giờ biết rất nhiều về các vấn đề mà người lớn vẫn cho là “khó nói” là “nhạy cảm”. Đã đến lúc chúng ta không thể giấu nhẹm, úp mở nữa mà phải thẳng thắn với trẻ”, bà nói.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc (Trưởng bộ môn Khoa học hành vi và Giáo dục sức khỏe, ĐH Y Phạm Ngọc Thạch, TPHCM) cho hay, sai lầm của PH là luôn có tâm lý chờ đợi cũng như giao phó việc giáo dục giới tính cho nhà trường. Trong khi, thầy cô ở trường cũng e ngại nên dẫn đến học sinh có khuynh hướng chia sẻ, gần gũi hơn với thế giới bên ngoài, nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi những trào lưu, ngộ nhận sai lệnh trong quan niệm về tình yêu, giới tính, cuộc sống…
PH thường bối rối, lo sợ khi con quan tâm tìm hiểu hay thắc mắc về chuyện quan hệ tình dục nên họ hay la mắng, quy kết con thế này thế nọ. Theo BS Ngọc, muốn giáo dục tốt về giới tính cho trẻ, người lớn cần có nhận thức, quan điểm đúng về tính dục, xem đó là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người.
Việc giáo dục giới tính không chỉ đưa ra kiến thức về chuyện “quan hệ” mà gồm nhiều khía cạnh liên quan như đạo đức, thể chất, xã hội, cảm xúc, tâm lý, tâm linh… Nên việc giáo dục cũng phải mang tính toàn diện chứ không đơn thuần chỉ dạy về cách dùng bao cao su hay sử dụng thuốc tránh thai.
Trẻ khám phá tính dục và học hỏi các giá trị về tính dục là một tiến trình tự nhiên để phát triển và trưởng thành. Để việc giáo dục hiệu quả, trẻ cần được giáo dục về cơ thể, giới tính phù hợp theo từng độ tuổi ngay từ nhỏ và phải bắt đầu ngay từ trong gia đình.
“Trái với suy nghĩ của nhiều người, biết nhiều trẻ sẽ… hư thì các nghiên cứu cho thấy, việc được giáo dục về giới tính tốt và sớm giúp trẻ nhận thức rất nhiều về bản thân như sống có trách nhiệm, biết tự bảo vệ mình, không quan hệ tình dục sớm và tự tin hơn”, BS Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh.
Hoài Nam

(Báo DÂN TRÍ 6.6.2012)

Ghi chép lang thang: GIA ĐÌNH NỮ HỘ SINH

By 11 Bình luận

GIA ĐÌNH NỮ HỘ SINH

Ghi Chú: Trường Nữ hộ sinh Quốc gia tại Sài gòn được thành lập năm 1947. Năm 1975 trở thành ngành Nữ hộ sinh trường Trung học Kỹ thuật Y tế 3- Bộ Y tế. Năm 1998 sáp nhập vào Đại học Y Dược Tp. Hồ Chí Minh, trở thành Bộ môn Hộ sinh. Gia đình Nữ Hộ Sinh được hình thành vào năm 2001, do một số các chị em NHS đứng ra tổ chức nhằm họp mặt hằng năm, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, tặng học bổng cho đàn em và ra một tập san kỷ niệm. Năm 2011, Gia đình Nữ Hộ Sinh tổ chức họp mặt kỷ niệm 10 năm. Hôm đó tôi nhớ chỉ có 3 vị “đàn ông” là BS Nguyễn Lân Đính, Đỗ Hồng Ngọc và anh Mai Huỳnh, phu quân của cô Tâm Giao (cô là huấn luyện viên nội trú, đã mất 2003). Tôi được mời phát biểu như một cựu giảng viên của trường những ngày xa xưa. Tính ra cũng đã 40 năm!  Bạch Nhạn, NHS khóa 28 (1973-1976), sau khi gắn huy hiệu Gia đình NHS cho tôi đã nhắc lại một kỷ niệm ngày thi “vấn đáp” năm đó, có cô Nguyễn Thị Ngọc Phượng và thầy Đỗ Hồng Ngọc ngồi giám khảo, cô Phương đã “quay” cô tận tình đến nỗi thầy Ngọc phải kêu “Thôi, tha cho nó đi!”. Mới đó mà đã 35 năm rồi! Các cô đã ghi băng lời phát biểu của tôi và gởi lại tặng. Nay xin chia sẻ cùng các bạn, các chị NHS gần xa như một kỷ niệm. (ĐHN).

Phát biểu của BS. ĐỔ HỒNG NGỌC
Nguyên giảng viên Trường Nữ Hộ Sinh Quốc Gia Sài Gòn

Kính chào các chị và các bạn,

Tôi thật hết sức cảm động thấy hôm nay có buổi họp mặt nhiều thế hệ Nữ hộ sinh Saigon như thế này. Tôi có khá nhiều kỷ niệm tại Bệnh viện Từ Dũ và Trường Nữ hộ sinh quốc gia, bởi vì từ năm 1965, tôi đã được thực tập tại đây và năm 1972 tôi đã có dịp tham gia giảng dạy cho  Trường về môn Nhi khoa. Bà mẹ đương nhiên là dính tới trẻ em rồi, nên NHS phải học môn Nhi khoa để biết chăm sóc trẻ sơ sinh. Lúc đó tôi đang làm việc tại B.V Nhi Đồng Saigon và đã có ít nhiều kinh nghiệm, nên được BS Dương Thị Thanh Liên – một đàn chị, một bậc thầy của tôi ở Nhi Đồng- mời giảng dạy khoảng 40 tiết Nhi khoa cho trường NHS.

Tôi vẫn còn nhớ những năm đó dạy ở Trường Nữ hộ sinh rất là thú vị, vui lắm, các cô rất chịu khó học. Bây giờ thỉnh thoảng tôi đi các tỉnh làm việc, ngạc nhiên gặp lại các chị NHS tuy đã nhiều tuổi vẫn còn nhớ “Thầy Ngọc” và ân cần niềm nở nhắc lại những kỷ niệm xưa.

Hôm nay được dự buổi họp mặt này, nghe các chị các cô nhắc lại những hình ảnh cũ tôi rất xúc động. Bởi vì đã sống và lớn lên ở Sài Gòn này và  gắn bó với trường Nữ hộ sinh cả 10 năm trời nên có nhiều kỷ niệm lắm. Sau năm 1975, tôi vẫn được chị Ba Thương mời tiếp tục giảng dạy môn Nhi khoa như cũ. Đặc biệt những năm đó tôi còn nhớ BS Nguyễn thị Ngọc Phượng và tôi ngồi hỏi thi vấn đáp tốt nghiệp NHS rất vui. Buổi thi vấn đáp thực chất là một buổi học mở rộng, với những tình huống “hốc búa” dựa trên thực tế. Khi một cô sinh viên được mời lên thì tất cả các cô khác đều có mặt để dự nghe. Đó là cơ hội rất tốt để được học thêm.  Dĩ nhiên không cô nào phải bị rớt ở phần “vấn đáp” này.

Tôi tiếc đến trễ,  nên chưa được gắn huy hiệu Gia đình NHS này. Đẹp và ý nghĩa lắm. Lát nữa nhớ cho xin một cái nhé! Những bài phát biểu của các chị nãy giờ rất cảm động, nhắc nhở những kỷ niệm dưới mái trường. Có một chị có nhận xét rất hay là trên huy hiệu thay vì vẽ cái hình ảnh tử cung thì vẽ trái tim, bây giờ tôi mới nhớ hình ảnh tử cung cũng giống như trái tim thôi!

Kỷ niệm mà tôi nhớ nhất đối với Bệnh viện Từ Dũ đó là năm 1965 tôi đang là sinh viên y khoa năm thứ 3 đi thực tập tại đây, còn lớ ngớ lắm. Thời đó sinh viên y khoa học 7 năm,  năm thứ 3 mới được đi thực tập đở đẻ, mà phải đỡ được 20 cas sanh thường. Những lần đầu lớ ngớ không biết gì, nhờ các chị NHS hướng dẫn cho. Lúc đó có chị Hạ Thị Dung, chị Trương thị Lệ… mấy chị rành lắm và rất tử tế, giúp tôi đợi ở phòng trực để “bắt ca”. Phải lựa những “ca” dễ dễ một chút,  đừng có chọn trường hợp mới sanh con đầu lòng hay đã có nhiều con mà phải chọn sanh con thứ 2 chẳng hạn, nhất là đừng có bệnh hoạn gì hết. Tôi nhớ cái phòng sanh trên lầu, hình vòng cung, che kiếng, nhìn ra ngã tư đường Cao Thắng và Hồng Thập Tự (nay là Nguyễn thị Minh Khai).  Những năm đó Saigon rất lộn xộn, thời chiến tranh mà! Đường phố nhộn nhịp những nhóm người đi biểu tình. Nhưng ở bên trong phòng sanh yên ả, mọi người lo nhiệm vụ của mình. Tôi theo dõi, chăm sóc sản phụ, đến gần sáng thì sanh xong. Lúc đỡ được em bé ra mẹ tròn con vuông thì tôi rất là xúc động và ngay tức khắc viết một bài thơ. Vậy thì không có lý do gì mà hôm nay tôi không đọc cho các cô các chị nghe, đúng không? Bài thơ đó có tên là THƯ CHO BÉ SƠ SINH, giống như mình là đàn anh viết cho em bé mình mới đỡ đẻ ra, nên tôi gọi là cái “thư”. Bài thơ đó như vầy:

Khi em cất tiếng khóc chào đời
Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười
Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc
Trong cùng một cảnh ngộ nghe em

Anh nhỏ vào mắt em thứ thuốc màu nâu
Nói là để ngừa đau mắt
Ngay lúc đó em đã không nhìn đời qua mắt thực
Nhớ đừng hỏi vì sao đời tối đen

Khi anh cắt rún cho em
Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé
Vì từ nay em đã phải cô đơn
Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ

 Em là gái là trai anh chẳng quan tâm
Nhưng khi em biết thẹn thùng
Sẽ biết thế nào là nước mắt trong đêm
Khi tình yêu tìm đến

Anh đã không quên buộc étiquette vào tay em
Em được dán nhãn hiệu từ giây phút đó
Nhớ đừng tự hỏi tôi là ai khi lớn khôn
Cũng đừng ngạc nhiên sao đời nhiều nhãn hiệu

Khi em mở mắt ngỡ ngàng nhìn anh
Anh cũng ngỡ ngàng nhìn qua khung kính cửa
Một ngày đã thức giấc với vội vàng, với hoang mang,
Với những danh từ đao to búa lớn
Để bịp lừa để đổ máu đó em

Thôi trân trọng chào em
Mời em nhập cuộc
Chúng mình cùng chung
Số phận
Con người…

Bài thơ tôi viết rất nhanh, chừng mươi phút là xong. Lúc làm rapport (báo cáo bệnh án) cho thầy, tôi cao hứng chép luôn bài thơ vào đó. Sáng hôm sau  Giáo sư Hoàng Ngọc Minh, chắc các chị còn nhớ thầy Hồng, thầy Minh, coi bệnh án, kêu tôi vô rầy : “Đỡ đẻ không lo đỡ đẻ, lo làm thơ !”. Tôi nói tôi đỡ đẻ đàng hoàng rồi mới làm thơ, thì thầy cười. Sáng hôm sau tôi ngạc nhiên thấy bài thơ đã được ai chép trên bảng đen và các bạn sinh viên y khoa với các NHS thời đó thuộc bài thơ này rất nhanh. Rồi bài thơ được đăng ngay trên báo Tình Thương của SV Y khoa Saigon nữa. Năm 1973, tôi bất ngờ thấy BS Lương Phán, giám đốc một bệnh viện  đến gặp, nói xin bài thơ đó để đăng trong tập san Y học của ông.  Sau đó bài thơ lại được nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu -lúc đó đang ở trong tù- đọc được (từ tạp chí y học này) và đem phổ nhạc. Năm 1975 anh Phạm Trọng Cầu ra tù, chống nạng tìm đến nhà thăm tôi, tặng tôi bài nhạc. Ổng nói bài này ổng phổ Thư cho bé sơ sinh là có ý để cho Thái Thanh hát, bây giờ không còn phù hợp nữa rồi nên tặng tôi làm kỷ niệm thôi!

Chị Thúy Hiền, Trưởng BĐD thay mặt Gia đình NHS nhận tập thơ "Thư cho bé sơ sinh" thầy Ngọc tặng.

Cách đây hơn mười năm, có 3 vị bác sĩ ở ngoài Bắc, là giảng viên trường Trung học y tế tỉnh Phú Thọ vào thực tập chỗ tôi, Trung tâm Truyền thông- Giáo dục sức khỏe Tp.HCM, trong lúc trò chuyện bất ngờ biết tôi là tác giả bài thơ Thư cho bé sơ sinh thì thầy Nguyễn Hồng Hải đã ôm chầm lấy tôi cảm động hỏi ủa anh là tác giả bài thơ này đó hả ? Thầy nói mười mấy năm nay, năm nào thầy cũng đọc cho lớp NHS ở trường Trung học y tế Phú Thọ nghe mà không biết tác giả là ai, chỉ nói là của « khuyết danh » thôi. Gần đây, tôi lại thấy bài thơ xuất hiện trên Internet, với bản dịch tiếng Anh. Tìm hiểu mới biết là của một kỷ sư trẻ, hình như đang làm việc ở nước ngoài (?), một bản dịch với lời bình khá hay trên Phát’Blog 2004.

Hôm nay rất mừng được biết các hoạt động của « Gia đình Nữ Hộ Sinh », và nghe đã được mở rộng ra trên toàn quốc,  một điều rất quý. Tôi nghĩ  ngoài những hoạt động như cấp học bổng, tổ chức những buổi giao lưu, du ngoạn… cho các chị đa số có tuổi cũng nên mở rộng cho những NHS trẻ tham gia. Tre già măng mọc. Tre mà còn làm việc được thì cứ tiếp tục, nhưng măng cứ mọc thì nó sẽ sôi động hơn. Nếu có thể thì tổ chức thêm các buổi sinh hoạt khoa học kỹ thuật của ngành Hộ sinh để nâng cao trình độ, cập nhật những tiến bộ mới mẻ của ngành này trên thế giới, tiếp tục duy trì chuyện học của mình, chớ đừng để thời gian trôi mà mình không có tiến bộ. Chẳng hạn gần đây tôi thấy bên Thụy Điển có những phương pháp hộ sinh rất hay, và tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh thấp hơn cả ở Mỹ và Nhật. Họ không bắt sản phụ nằm dạng chân khó chịu trên giường sanh nữa, mà để họ tùy nghi, đi lại, bò, lăn, ôm chân giường, chân bàn, chân ghế… miễn sao thấy dễ chịu. Nằm trên bàn, cột tay cột chân rặn đẻ rất khó, nó không tự nhiên! Trở lại với thiên nhiên, giống như hồi xưa sản phụ đau đẻ, chạy vào rừng, ôm gốc cây rặn đẻ, xong bồng đứa nhỏ nhúng xuống nước suối cho nó khóc thét lên giống như mình xịt alcool, vỗ mông bây giờ vậy. Nhưng có điều là phải vệ sinh vô trùng, tránh tétanos. Nhờ học mãi, chúng ta thấy chúng ta còn trẻ lâu hơn chứ không thì thời gian nó trôi mau lắm!

Tôi có đọc tập san Gia đình Nữ hộ sinh của các chị, thấy rất dễ thương và  cảm động, có cả những bài viết tay cũng được đưa vào với hình ảnh nhiều thế hệ, kẻ còn người mất. Nhưng nếu được chúng ta tập hợp nhiều người viết hơn nữa, rồi sắp xếp lại cho nó hay hơn. Nhờ giới trẻ, mấy em sinh viên trẻ giỏi vi tính hơn mình,  giúp dàn trang, trình bày thì tập san sẽ là một sợi dây để nối kết tốt lắm.

Xin chân thành cảm ơn và chúc sức khỏe.

 

( Từ Dũ 4.12.2011)

Ghi chép lang thang: 3 năm “.COM”

By 19 Bình luận

3 năm “.COM”: Một vài ghi chú

“.Com” 3 năm là một quãng thời gian … hơi dài ngoài dự kiến ban đầu của tôi. Thế nhưng, phải công nhận “thế giới ảo” cũng có cái hay của nó. Trong một lúc, cùng một lúc, mình như tiếp cận được với mọi người trong… thế giới thật! Nối kết bạn bè anh em năm châu bốn bể thật đông vui, thật bất ngờ. “Văn là người” nên nhiều khi chỉ cần đọc nhau một chút thôi thì người ta đã là bạn thiết của nhau. Nhờ “.Com” tôi học được nhiều mà cũng chia sẻ được nhiều, được gặp lại các bạn bè xưa, các thân chủ cũ vẫn còn nhớ đến mình. Có những vị là tu sĩ, cư sĩ nhiều nơi biết tiếng mà chưa từng được gặp, lại hẹn hò đàm đạo bên tách cà phê cạnh hồ Đông vắng vẻ; có những buổi gần giống như “offline” với một nhóm bạn trẻ nào đó chưa quen…
Dịp này có một bài viết của NguyễnThanh Thúy, Hội Quán Các bà mẹ, một ghi nhận từ Phùng Minh Bảo, SGC, người đã giúp hình thành và phát triển www.dohongngoc.com/web/ này.
Xin được chia sẻ và chân thành cảm ơn tất cả.
Đỗ Hồng Ngọc
(Saigon 22.5.2012)

Nguyễn Thanh Thúy
Viết nhân 3 năm www.dohongngoc.com/web/

Thế hệ của chúng tôi được nghe đến tên bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc rất nhiều qua báo Mực Tím. Rồi một lần tình cờ, cách đây 15 năm khi làm việc tại Phan Thiết, tôi tìm mua vài thứ làm quà tặng cho cô em chồng sắp làm mẹ. Không biết run rủi thế nào tôi vào nhà sách và mua được cuốn “ Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng” của ông để gửi về quê. Ngày đó, cuốn sách chưa được quấn quanh bằng một vòng bao nylon như bây giờ nên tôi có dịp đọc qua nội dung. Bẵng đi 5 năm sau, khi được làm cha mẹ, vợ chồng tôi lại trang bị ngay cuốn sách ấy làm “ bửu bối” nuôi con. Thực sự, tôi chỉ biết đến ông là một bác sĩ nhi khoa và bỗng một hôm lại phát hiện bác sĩ còn là một nhà thơ với bài “ Nhờ nguồn sữa mẹ” mà nhạc sĩ Quang Tứ (giáo viên trường Phú Định, Quận 6 ) phổ nhạc (1984) được in lại trong cuốn “ Trông vào sữa mẹ” của Bác sĩ Nguyễn Lân Đính. Đã 25 năm rồi và tôi vẫn còn giữ cuốn này.

Thế rồi, trong những ngày đầu thành lập Hội Quán Các Bà Mẹ tôi thường tìm đến Hội Quán Đến Với Nhau do Cô Nguyễn Thị Oanh sáng lập để sinh hoạt, tôi lại được nghe Cô nhắc đến bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nghe chị Thúy Ái kể về chuyện nuôi con theo sách của bác sĩ, tôi cũng không nghĩ mình có cơ duyên gặp ông. Đến một ngày, cách đây 3 năm, trong lúc mon men tìm một số thông tin để đưa lên trang www.hoiquancacbame.com ( trang gốc này đã bị mất sau 3 năm, cuối năm 2011) tôi bị lạc vào www.dohongngoc.com/web/ và đọc mê mẩn. Nhìn thấy trên website có ghi “ Trích dịch nội dung để dùng trong nghiên cứu, học tập hay dùng cho cá nhân đều được tự do nhưng cần chú thích rõ nguồn tài liệu và đối với các trích dịch với mục đích khác, cần phải liên lạc với tác giả”. Rõ ràng, mình có mục đích khác: phổ biến kiến thức trên website của các bà mẹ nên tôi mạo muội viết e-mail để liên lạc với tác giả. Tôi hồi hộp chờ đợi ý kiến của bác sĩ và nhận được câu trả lời đồng ý của ông. Tôi xúc động lắm vì không ngờ, nhờ có “.COM” đã kết nối được với một nhân vật hết sức đặc biệt.
Những buổi đầu lên tận Pleiku để chia sẻ kiến thức sinh con, làm mẹ với các bà mẹ tương lai, tôi và cô bạn Quế Phương ( người đồng sáng lập Hội Quán Các Bà Mẹ ) đã tham khảo bài viết “ Con vào dạ, Mạ đi tu” của bác sĩ trong tạp chí YÊU CON ngày 14/7/2008 để trò chuyện cùng chị em. Cả hai chúng tôi cùng bảo: vị bác sĩ này giống bác sĩ sản khoa quá, cổ động cho sữa mẹ và giúp cho người làm mẹ được thoải mái tâm thần, không bị ức chế trong lúc nuôi con… Tôi lưu tâm đến chuyện này và sau một số lần thực hiện chuyên đề Thai giáo, chúng tôi có điện thoại mời anh nhưng chưa được gặp. Một lần, đọc bài viết “ Đôi bạn bên hồ” của Ngân Hà viết về bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và nhà nghiên cứu triết học Bùi Văn Nam Sơn, tôi điện thoại hỏi ngay “ Hà quen bác sĩ ĐHN sao?”… Thế rồi, trong chuyến ra Hà Nội hợp tác cùng O2TV, tôi và chị Hà Nguyệt Thu thống nhất mời 2 bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và Nguyễn Chấn Hùng cùng tham gia chương trình. Rất tiếc bác sĩ Ngọc không đi Hà Nội lần đó được.

Tuy vậy, tôi vẫn thường trao đổi và xin ý kiến cố vấn của ông qua e-mail. Là khách thường xuyên ghé trang nhà của bác sĩ, tôi thật không ngờ, nhờ trang mạng tưởng chừng như ảo mà lại rất thật này, tôi được gặp GS Trần Văn Khê giữa đời thường và phát hiện giáo sư là người đã được “thai giáo” một cách bài bản và đã áp dụng để dạy lại cho con trai đầu của mình. Ngay chuyên đề đầu tiên: “ Thai giáo và tác dụng của hát ru đối với Thai nhi” được tổ chức ở nhà GS Khê, bác sĩ đã đưa lên trang dohongngoc.com, giúp nhiều người biết đến Thai giáo. Điều làm chúng tôi xúc động hơn cả, chính là sự có mặt lần đầu tiên của ông trong buổi ra mắt cuốn sách “ Thai giáo- Phương pháp khoa học dạy con từ trong bụng mẹ” . Sau đó là những buổi trò chuyện của ông về Stress trong đời sống, Thiền và thai phụ… Không chỉ dừng lại ở đó, nhờ trang www.dohongngoc.com/web/ mà chúng tôi được biết đến nhiều nhân vật nổi tiếng khác như BS Trương Thìn, nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương…
Ngày xưa, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã nhờ có những cuốn sách của ông Nguyễn Hiến Lê làm “kim chỉ nam”, thì nay chúng tôi nhờ www.dohongngoc.com/web/ , một “ thế giới phẳng”, mà chúng tôi học và khám phá được nhiều thứ hơn nữa: khi là một danh thắng (chùa Phật Quang, Phan Thiết ), lúc lại là một nhân vật ( Thầy Huệ Tánh)… và hơn cả là những nội dung đầy cảm xúc ghi lại từ những buổi gặp mặt các bà mẹ ( Người lớn học gì từ con trẻ?), những Lá thư gửi bạn xa xôi…
Và điều quan trọng là chúng tôi đã phát hiện ra chính vị chủ nhà hết sức uyên bác này mới đầu nhìn thấy “ khó đăm đăm” khiến chúng tôi “ kính nhi viễn chi” gần 3 năm trời, không chỉ là “một nhân vật vốn rất đỗi quen thuộc của các … bà mẹ” mà còn là một người hết sức chân tình, hóm hỉnh và đầy tài hoa: với rất nhiều chữ sĩ: bác sĩ, họa sĩ, thi sĩ, nghệ sĩ…!
Cám ơn trang nhà www.dohongngoc.com/web/.

Sài Gòn 18/5/2012
Thanh Thúy- Hội Quán Các Bà Mẹ

 

Phùng Minh Bảo, SGC:

• Tính đến 22/5/2012, đã có 321.089 lượt truy cập, với 732.776 trang được xem, số bạn đọc online thường xuyên từ 5-10 người trong một lúc.
• Có 488 Bài viết, 34 Categories, 1258 Thẻ và 2914 Comments.
• Hệ điều hành (HĐH) máy tính sử dụng phổ biến nhất theo thứ tự là: Windows XP, Windows 7,… và có HĐH của smartphone như Symbian (Nokia), Android, OSx (iPhone)
• Các trình duyệt sử dụng phổ biến nhất là: Chrome, Firefox, Safari mobile (Iphone), Internet Explorer 8, Opera Mini (mobile)
• Quốc gia truy cập nhiều nhất là Vietnam (90%) Mỹ (5%), Úc (3%), phần còn lại rất nhiều nước: Nga, Balan, Tiệp khắc, Na Uy, Thụy Điển, Nhật, Kampuchia…
• Nhiều người thường xuyên cập nhật bài viết mới qua email và có phản hồi tích cực.
Góp ý cải tiến: Nên tích hợp website với Facebook và Google+. Thỉnh thoảng nên làm 1 buổi live interview (3 tháng /lần chẳng hạn) với một số khách mời, hỏi đáp và tương tác.

Bao Phung Minh (bao.pm@sgc.vn)

Ngày Của Mẹ

By 9 Bình luận

Ghi chú: Ngày Của Mẹ, có lẽ tốt nhất post lại một bài cũ dành cho… con.

Mẹ cứ kỳ vọng vào con đi!
Đỗ Hồng Ngọc

Tôi đọc được những dòng này của một thiếu nữ 15 tuổi trên một tờ báo dành cho tuổi mới lớn. Em viết về mẹ của mình.

“15 tuổi, tôi không còn quá nhỏ để mẹ lúc nào cũng chú ý “chi li” từng việc như: Tôi ăn cơm chưa, tôi… tắm chưa và bạn của tôi là những đứa nào?…
15 tuổi, mẹ vẫn còn đưa đón tôi đi học… Tôi xấu hổ với bạn bè, còn mẹ thì lo sợ xe cộ đông đúc…
Bao nhiêu lần tôi muốn hét lên: Mẹ đừng kỳ vọng gì vào con cả!
Bao nhiêu lần tôi muốn buông xuôi… để mẹ biết rằng tôi đã lớn và có thể quyết định những thứ ngoài “vòng kim cô” của mẹ.
Nếu có một điều ước, tôi chỉ muốn mình được…”tự do”.”

Tôi đọc mà buồn quá! Mẹ mà không được kỳ vọng gì vào con cả thì kỳ vọng vào ai? Ai có thể đỡ đần cho mẹ lúc già nua tuổi tác? Ai có thể lo lắng cho mẹ lúc ốm đau bệnh họan? Ai có thể chia ngọt sẻ bùi với mẹ lúc canh vắng đêm dài, với bao nỗi lo toan, nhọc nhằn không nói nên lời?
Tôi hiểu trong một lúc quá đỗi bực mình nào đó, em đã thốt lên những lời đau xót này với mẹ. Tôi chắc rằng, một ngày kia, khi tuổi đời thêm chồng chất, đọc lại những dòng này em sẽ vô cùng hối hận. Tôi hiểu rằng rồi đây khi đến lượt mình bế trên tay một đứa con đỏ hỏn, rứt ra từ núm ruột của mình thì em sẽ thấm thía nghĩ về mẹ mình ngày xưa, lúc đó nhiều khi mẹ đã không còn nữa! Tôi chắc rằng người mẹ khi đọc những dòng này của em sẽ không hề khóc, sẽ chỉ trìu mến nhìn đứa con thân yêu từ núm ruột mình rứt ra kia đang hờn dỗi và càng thương nó hơn. Khi nhìn con đã ngủ ngon lành sau cơn phiền muộn, mẹ sẽ kéo tấm chăn mỏng đắp thêm cho con, vuốt lại tóc con cho ngay ngắn, len lén hôn lên trán con thật nhẹ, rồi rón rén bước đi….
Nhớ lại những ngày xưa , mẹ có thể mỉm cười.. Những lúc bú mớm con cũng đã từng cắn mẹ đau điếng! Những lúc bệnh hoạn con cũng làm mẹ thức thâu đêm. Con ho mà mẹ ran lồng ngực. Con ỉa chảy mà mẹ đau thắt ruột gan. Mẹ không ngại ngần hôi hám, vấy bẩn để chăm sóc con. Có lúc ngửi mùi phân của con, có lúc ngửi mùi nước tiểu của con để theo dõi bệnh trạng báo cho bác sĩ. Sữa mẹ là những tế bào thân xác mẹ vỡ ra mà thành. Mẹ xanh xao đi để con được hồng hào. Mẹ lùn thấp xuống để con đựơc cao lớn lên. Mẹ loãng xương để con được cứng cáp. Mẹ nhăn nheo để con đầy đặn. Mẹ xấu xí từng ngày để con ngày càng rạng rỡ xinh tươi. Nhìn con lớn lên mẹ nhìn thấy mẹ ngày xưa. Con nói bi bô, con đi lững thững từng bước một… ngày nào! Mẹ hãnh diện nhìn con như dòng sông hãnh diện nhìn dòng nước chảy. Mẹ không kỳ vọng vào con thì kỳ vọng vào ai?
Nhạc sĩ Trần Long Ẩn có môt bài hát rất dễ thương. Mỗi Tết đến, khi con “mừng tuổi mẹ” thì càng thấm thía “ngày con xa mẹ càng gần”! Không kỳ vọng vào con thì kỳ vọng vào ai?.
Rồi một ngày nào đó, chắc chắn con sẽ được “tự do”…, con sẽ thóat khỏi “vòng kim cô” của mẹ, không cần phải có một điều ước!
Sẽ không còn ai nữa chú ý “chi li” đến từng việc của con, ăn cơm chưa , tắm chưa, và bạn con là những đứa nào?…
Cho nên, tôi nghĩ ngay bây giờ em đã có thể ôm lấy mẹ và nói với mẹ rằng: Mẹ ơi, mẹ cứ kỳ vọng vào con đi! Nhưng đừng tạo sức ép, đừng làm con quá đỗi lo âu. Con đã lớn rồi! Con sẽ không phụ lòng mẹ đâu! Mẹ cứ kỳ vọng vào con đi!

Lõm Bõm: “Luân hồi sanh tử”

By 19 Bình luận

“Luân hồi sanh tử”

Luân hồi hình như luôn đi với sanh tử. Luân hồi sanh tử. Nghe cứ rờn rợn. Có cách nào “giải thoát” không? Có đó. Đi tu! Đi tu để giải thoát luân hồi sanh tử. Nghe nói vậy. Làm như tu thì không còn sanh tử nữa, không còn luân hồi nữa, tu thì sống đời đời kiếp kiếp vậy! Nhưng… không còn sanh tử, không còn luân hồi nữa, sống đời đời kiếp kiếp thì… chán chết! Không luân hồi sanh tử nữa thì mọi thứ khựng lại. Trái đất chẳng buồn quay. Chẳng còn xuân hạ thu đông. Chẳng sáng trưa chiều tối. Chẳng vô thường. Chẳng đổi thay. Chán chết! Cho nên luân cứ phải hồi, sanh cứ phải tử. Và bởi vì sanh cứ phải tử nên tử cứ phải sanh. Phải luẩn quẩn loanh quanh vậy mới công bằng, mới phải điệu. Ba cõi sáu đường phải thênh thang rộng mở cho chúng sanh lũ lượt vào ra!

Nhưng, chỉ có ba cõi sáu đường thôi ư? Chỉ có “Thiên, nhân, atula, ngạ quỷ, súc sanh, địa ngục”… thôi ư? Chắc còn nhiều thứ “cao tốc” nữa. Vô số vô lượng vô biên nẽo đường cho phù hợp với vô số vô lượng vô biên chúng sanh chứ? Nhưng chỉ tượng trưng vậy là đủ cho các thứ bệnh “tham, sân, si, nghi, kiến, mạn”… của cõi người!
Được làm người thật khó! Một con rùa mù lờ quờ bơi giữa biển khơi, mỗi trăm năm trồi đầu lên một lần giữa mênh mông sóng nước, vậy mà làm thế nào lại đội trúng chóc ngay khúc gỗ mục, giữa bộng cây, đang trôi giạt bềnh bồng trên biển. Đâu có dễ phải không? Đó là một hình ảnh đầy biểu tượng sinh học, mang tính nghệ thuật vẫn được điêu khắc trên các đền đá từ ngàn xưa của linga với yoni ! Cho nên cha mẹ mà không bồng bềnh gặp nhau thì ta là ai? Ông bà mà không bồng bềnh gặp nhau thì ta là ai? Phải có cái nhân, cái duyên, cái nghiệp, cái báo gì đó chứ?

Muôn sự tại tham. Không tham thì đã không sinh sự. Mà tham thì không đáy. Y như cái bao tử, vốn là một cái túi không đáy vậy! Tham thì lúc nào cũng thấy thiếu, cũng đói, cũng khát. Khát đủ thứ, đói đủ thứ. Không chỉ cõi người đâu. Cá lớn nuốt cá bé. Bọ hung hùng hục đánh nhau giành giựt cục phân. Thiêu thân tranh nhau lao vào lửa. Dã tràng miệt mài se cát biển đông… Tham quá thì thành… ngạ quỹ. Đói khát triền miên. Sân (giận) thực ra chỉ là một sản phẩm của tham. Tham mà không được mới sân, mới bị thiêu đốt đủ kiểu ở chín tầng địa ngục. Sân sinh địa ngục. Địa ngục chẳng đâu xa. Nó ở ngay trong ta và luôn háo hức chờ đợi. Nhưng cái gốc của tham, sân là từ “ngu muội” (Si) mà ra! “Súc sanh” quá đi chớ. Còn cãi gì nữa! Lâu lâu nhìn lại mình mà coi: “Đồ súc sanh! Đáng đời! Đáng kiếp!”…

Vậy còn thiên, nhân, atula thì từ đâu ra? Thì từ các “bệnh” nghi, kiến, mạn! Nghi thì sanh sự, tâm không lúc nào an. Nghi thì không thể Từ bi! Cho nên nghi sinh… Atula, thần không ra thần, người không ra người, thông minh quỷ quyệt, đấu đá tranh giành, đằng đằng sát khí… Còn nhân (người)? Chắc là do “Kiến” sinh ra rồi. Chỉ người mới có nhiều thứ kiến, khi tà khi chánh, khi thường khi đoạn, điên đảo mộng tưởng. Cứ quay mòng như chong chóng. Đáng mừng là người thì có cơ hội để đổi thay, để chuyển hóa. Cho nên mới bảo làm người, khó, nhưng được làm người đã là may mắn. Còn “Mạn”? Coi trời bằng vung! Kiêu căng phách lối, vỗ ngực xưng tên, nghĩ mình phước báo, ăn chơi xả láng… Thế nhưng dù là Trời vẫn có lúc rơi xuống địa ngục như chơi!
Tóm lại, sáu nẻo đường… thênh thang thì tà nhiều hơn chánh. Tà có vẻ… hấp dẫn hơn, lôi cuốn hơn. Cho nên ta mới có khuynh hướng trôi nổi, lăn lộn, mãi miết trong sáu nẻo đường… tà, không muốn thoát ra là vậy!

Luân hồi sanh tử là cần thiết, là phải vậy. Nước xuôi ra biển lại tuôn về nguồn! Bỉ cực rồi thái lai! Nếu không thì chán quá. Nếu không thì bất công quá! Xuân hạ thu đông… rồi lại Xuân. Sắc thọ tưởng hành thức rồi lại… Sắc? Vô minh, hành, thức… rồi sanh, lão tử hay ngược lại, Lão tử rồi sanh, hữu, thủ, ái… vô minh, để từ đó mà sinh sự cho sự sinh? “Vô sinh” là hết chuyện, diệt thọ tưởng, dứt ái thủ… là hết chuyện chăng? Còn lâu! Bởi “Vô vô minh diệc vô vô minh tận…”, không hề có vô minh mà cũng chẳng bao giờ hết vô minh!

Luân hồi sanh tử, nghiệp báo oan gia các thứ… ở đâu mà ra? Thì ở đâu nữa. Ở ngay trong ta thôi. Trong tứ đại ngũ uẩn. Trong các hợp chất carbon, hydro, oxy, nitrogen (C,H,O,N) và mấy chục nguyên tố đồng chì sắt kẽm, mangan, manhê, vôi vữa… các thứ đó thôi. Ôi, cát bụi tuyệt vời! Khi vẽ được bản đồ hệ gene người, các nhà khoa học bật ngữa thấy tinh tinh, chuột bọ, cải ngồng, cổ thụ… đều có những gene y như vậy với một tỷ lệ khác nhau nhiều ít. Tinh tinh có đến 99% cấu trúc gen giống hệt bộ gen người, chuột bọ thì có đến 98% gen người… Ai dám bảo hôm nào đó chẳng “luân” chẳng “hồi” một phen, cho tinh tinh thành cải ngồng, cải ngồng thành chuột bọ…? Có cái nhìn xuyên suốt ngàn năm chắc thấy biết, còn ta mắt trần (nhục nhãn) chưa thấy được đâu, đành lớ ngớ, loay hoay. Bản hoài của chư Phật muôn đời chẳng phải là muốn khai thị cho ta ngộ nhập vào cái “Thấy Biết” của Phật đó sao?

Thực ra luân hồi sanh tử không chỉ vậy! Luân hồi sanh tử còn là tiến trình tâm trong mỗi sát-na. Từ sáng đến chiều, từ trưa đến tối ta đã… lang thang sáu nẻo biết bao lần. Hết thiên, nhân lại đến atula rồi ngạ quỷ súc sanh địa ngục xà quần không ngưng nghỉ. Sáng bảnh mắt ra, người sảng khoái, lâng lâng, quần là áo lượt có thua gì… tiên nhân đâu, vậy mà trưa nghe một cú điện thoại từ đâu đó bỗng đùng đùng nổi giận, đỏ mặt tía tai, bầm gan tím ruột, lọt tõm vào địa ngục… Chỉ một thoáng thôi, đã từ thiên đàng rơi xuống địa ngục, từ thiên nhân thành Atula, ngạ quỹ… Một thoáng thôi, tiến trình tâm đã trải qua muôn ngàn kiếp rồi vậy!

Biết rõ “cơ chế” bệnh sinh thì điều trị không khó. Có khi chỉ cần chữa triệu chứng. Có khi phải điều trị căn nguyên để không còn tái phát. Cái gì làm ta xà quần trôi nổi trong cõi luân hồi sanh tử? Cái gì có vẻ như mãi cợt đùa không mệt mỏi với ta đó vậy? Chính cái “Ta” đó. Nó đó. Cho nên chỉ có “ta” mới cứu được “ta” thôi, “duy ngã độc tôn” mà! Cho nên phải quay lại với mình, phải phản quan tự kỷ, phải nương tựa chính mình thôi, còn tìm kiếm đâu xa nữa? Gia trung hữu bảo hưu tầm mích (Trần Nhân Tông). Khi nhận ra “không phải của ta/ không phải là ta/ không phải là tự ngã của ta” thì có lẽ đã có một nụ cười thanh thản, tự tại, an nhiên.

Bậc Y vương đã bày biện sẵn thuốc men cả đó thôi. Nói đi nói lại mấy ngàn năm rồi. Lẽ nào ta chẳng nghe ra ? Nào Tứ diệu đế, nào Bát chánh đạo, nào Lục độ, Bát Nhã, Pháp Hoa… các thứ. Sắc cho khéo để hoà nhập vào nhau, tương tác lẫn nhau ba chén sáu phân thành một thứ « dược vương » trị bệnh cho kiếp người.
Nói năng, đi đứng, cái ăn, cái ở… cách nào đây cho nó thôi đừng sanh sự, đừng tạo nghiệp? Thì đã có Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng. Còn Chánh niệm, Chánh định lại là những thứ thuốc đặc trị để có được Chánh kiến, Chánh tư duy. Cho nên, Giới Định Tuệ là đủ để chấm dứt những nẻo đi về địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Giải thoát và Giải thoát tri kiến là đủ để… chấm dứt những lang thang trôi nổi quẩn quanh còn lại ?
Rõ ràng để « giải thoát luân hồi sanh tử » chỉ có mỗi một cách là phải « tu ». Nghĩa là phải « sửa » mình. Phải dứt đi cái nghiệp cái duyên, cái sinh cái sự. Một khi « sự sự vô ngại » rồi thì thong dong ba cõi sáu đường không còn dính mắc, nơi nào cũng trở nên an lành mát mẻ, bởi đã cùng chung dưới một mái nhà. Mái nhà Như Lai.

Đỗ Hồng Ngọc
(5 / 2012)

Ghi chép lang thang: Đọc Thơ bạn… già

By 4 Bình luận

Đọc Thơ bạn… già

Thơ thì không có thơ già thơ trẻ, chỉ có thơ hay và thơ dở, nhưng bạn thì có bạn già, cho nên thử đọc:

Lâm Anh

Nghe qua điện thoại, giọng khao khao, cứ tưởng Lâm Anh đang ốm nặng. Nhưng không, anh vẫn bệ vệ và oai phong, hết ly này đến ly khác cùng bè bạn anh em trong buổi ra mắt tập thơ Quá Giang Thuyền Ngược (Nxb VHTT, 2012) khá hoành tráng ở Café Hoa Hồng, Kỳ Hòa ngày Chủ nhật 6/5 vừa qua với hằng trăm văn hữu khắp nơi đến chung vui.
Thơ Lâm Anh như Trần Hoài Thư viết: “… Thơ ông chính là hơi thở. Và hơi thở chính là thơ ông. Ông gánh giùm khổ nạn. Ông chở giùm hạnh phúc. Ông mang giùm quê hương…”.
……
“Áo thu xanh vàng nắng
Đẫm xót tình quê hương
Ta sờ tay vào túi
Bỗng đụng nhầm khói sương”
……..
(Chiếc áo cũ, tr 53)

Đỗ Nghê và Lâm Anh (6/5/2012)

Từ nhiều năm nay Lâm Anh “quy ẩn” ở Cát Tiên, giọng vẫn khao khao qua điện thoại, đến nhé, anh Đỗ Nghê, nhớ đến nhé:

Lửa chiều hôm em thổi bùng hồng
Tôi chợt cháy và sương chợt đỏ
Nồi cơm trắng như sôi cùng gió
Cây ngoài vườn dường cũng sôi xanh.
( Chiều hôm ở Cát Tiên, tr 96)

 

Trần Vấn Lệ

Tôi không nhớ nổi Trần Vấn Lệ có bao nhiêu bút danh, nhưng cứ đọc là biết ngay của Trần Vấn Lệ, mặc cho anh muốn ký bên dưới bài thơ bút hiệu nào!

Một Tháng Vô Duyên Một Ngày Vô Nghĩa

Một tháng, vô duyên vào bệnh viện, đòi ra Bác Sĩ chẳng cho ra! Đọc chồng báo cũ mờ con mắt, nào có thấy gì, cả thấy ta!

Nằm ngữa thì không sao ngủ được, nghiêng qua bên trái, ngực đau đau, nghiêng qua bên mặt rồi co cẳng, ngồi dậy mà đi chắc té nhào?

Anh Ngọc Hoài Phương vừa mới gọi, nói lời buồn quá, nói về Thơ: “Cuối đời thôi thế là Thơ cạn, ngày mới chiều qua thôi đã xưa!”.

Quả thật hôm qua đã mịt mù, hôm nay rồi cũng sắp mờ lu! Huơ tay làm rớt dăm tờ báo, ngó xuống tưởng vườn ngập lá Thu!

Một tháng…buồn chân đi khám bệnh, tưởng là khám giỡn té ra…đau! Đau tim, đau phổi, đau gan, ruột, đau hết châu thân, chẳng chỗ nào!

Buồn nhỉ, cái câu “Sinh Lão Bệnh…”, giấu chơi chữ Tử để lòng vui. Lòng vui không thể vì đau ruột. Mai mốt có người viết tiếp thôi!

Một tháng vô duyên mà hữu lý! Tưởng là Thơ cạn lại còn Thơ! Chưa bao giờ vậy, Thơ mình dở, muốn xé đi thì sợ xót xa…

Phải chi mình xé được thơ mình, sống chết an nhiên cảnh thái bình…dẫu biết là mơ, không có thật, mỗi ngày vô nghĩa – một bình minh!

 

Hoàng Lộc

Cho Dẫu Phù Vân (Nxb Hội Nhà Văn 2012) là tập thơ mới nhất của Hoàng Lộc. Anh là tác giả của Thơ học trò (1965), Trái tim còn lại (1971), Qua mấy trời sương mưa (1999). Bài thơ dưới đây không thấy trong tập “Cho dẫu phù vân” nhưng… nó đúng giọng Hoàng Lộc, dù anh nói bài thơ đã viết hồi trẻ, chớ bây giờ… bực cũng hết nổi rồi, tôi vẫn không tin! Bài này thấy trên xunau.org, với rất nhiều lời bình của bạn bè… vui đáo để! Xin chia sẻ.

Bực tức ca
Hoàng Lộc

cái bụng tròn và cổ nổi gân xanh
hắn đã làm chi em mà em ra thế ấy ?
một chút đắng cay, vô số bất bình
lạy trời cho ta thôi đừng ngó thấy !
.
chính hắn đã làm em ra nông nỗi vậy
để xa lơ thời má đỏ môi hồng
ta đã từng trời xanh cho lòng em dong ruỗi
tình mười năm còn lặng lẽ vầng trăng…
một thuở diệu kỳ mười ngón búp măng
ta đã từng nước trong khi bàn tay dính mực
đã từng cỏ non khi em vừa cao gót
trắng hoa khôi phơ phất áo sân trường
.
chỉ mấy tháng nhà người – em nỡ nào thiếu phụ
lạ vườn chiều thê thiết một mùi hương….
.
cổ nổi gân xanh và cái bụng tròn
em ngốn trái khế chua bên hè phố chợ
lạy trời cho ta thôi đừng thấy nữa
để xin một đời nhớ nhớ quên quên
để khỏi một đời lực bực với chồng em.

(6.5.2012 xunauvn)

Trích vài comments trên xunau.org:

Do Hong Ngoc

Tôi có gởi tặng Hoàng Lộc một bài thơ nhỏ:
LÁ
Lá chín vàng
Lá rụng
Về cội…
Em chín vàng
Chắc rụng
Về anh…
(Đỗ Nghê)
Như vậy thì Hoàng Lộc cũng như những nhà thơ… “trời gầm” (chữ TranDzaLu) mình cứ yên tâm chờ… vậy!
Nhưng chữ “chắc” nghe sao không…chắc lắm nhỉ?!

Hoa Ti Gôn

Em
chín vàng
rụng xuống
cho anh
….
rụng rời!

VinhRùa

cho anh
(…nghe nặng…)
(…trái sầu…)
rụng rơi [chữ “rời” dư dấu huyền]

Hoàng Lộc

Đọc bực tức – anh chị em bực là đúng rồi
Mang Viên Long cũng tức như Nguyễn Quy vậy mà.
Chỉ mừng cho những Áo Lụa Vàng, Yến Du.. nghe bài thơ buồn
và…dễ thương!
Thăm Trần Dzạ Lữ. Chúc vui khỏe. Mong gặp một ngày…
Xin thăm luôn Nguyễn Đăng Trình, Văn Công Mỹ.
Bực tức ca chơi hồi còn trẻ. Bây giờ cũng hết hơi để… bực !
…….
Anh Đỗ Hồng Ngọc ơi – bài thơ nhỏ của anh đã post lên trang thơ
Hoàng Lộc mấy ngày trước đây. Đúng là chắc chi mà…em ấy rụng về !

“Từ bi bất ngờ”…

By 11 Bình luận

“Từ bi bất ngờ”…

                                                                tặng Trần Tuấn Mẫn

Giọt nước biển cuộn mình trong sóng, ào ạt xô vào bờ. Muốn dừng lại một chút cũng không được. Vun vút trôi đi. Lúc đỉnh cao. Lúc vực sâu. Lúc tung tóe trắng phau. Lúc thu mình mặn chát. Cứ cuồn cuộn thế, vừa tự hào, vừa kiêu hãnh, vừa hoang mang. Từ đâu? Đi đâu? Về đâu? Kìa làn sóng hung hãn ầm ào phía trước. Kìa làn sóng nhu mì lặng lẽ nối sau… Nó không muốn đi. Cũng không định đến. Nó bị cuốn trôi. Cái gì làm nó cuốn? Cái gì làm nó trôi? Chẳng biết. Người ta bảo cái nghiệp. Nghiệp gì làm cho nó lỏng, nghiệp gì làm cho nó mặn? Chẳng biết. Dào dạt. Phẫn nộ. Ru êm. Cho đến khi xô vào bờ cát, xô vào bãi đá, tung tóe phân thân trăm nghìn hạt nhỏ li ti, hoặc căng mình mênh mông trải rộng trên bờ cát nóng. Làn sóng sau cũng vừa ầm ầm ập tới. Không chút xót thương! Nó thở hắt ra. Nhắm mắt đưa chân. Và bỗng nhiên bị nhấc bỗng lên. Tách mình ra khỏi lớp muối mặn chát lâu nay vẫn khư khư mang vác tưởng của riêng mình, tưởng là mình. Nó bốc lên. Không. Nó bay lên. Cao lên. Cao lên nữa. Thế là xong. Nhưng ơ kìa. Không. Không chỉ một mình nó bay. Mà cả lũ cả bọn cả lứa cùng bay. Dắt díu bay. Ngơ ngác bay. Nó không lỏng nữa. Nó hơi rồi. Bỗng dưng không biết từ đâu, những bọt bèo trôi giạt lại gom tụ thành từng đám. Từng đám bay. Thênh thang bay. Thì ra bây giờ nó đã là mây. Mây thì bay. Như nước thì cuốn. Vậy thôi. Nó chẳng còn nhớ chút gì về giọt nước biển mặn chát ngày xưa. Cũng chẳng nhớ chút gì về những làn sóng cuồn cuộn xô đẩy nhau ập vào bờ đá bãi cát. Bây giờ nó thênh thang, nghênh ngang, chễm chệ. Nó vui vầy tạo ra muôn hồng ngàn tía, muôn hình vạn trạng. Nó bay. Vừa tự hào, vừa kiêu hãnh… Nó cùng đám bạn giăng tay ca hát, từ tầng trời này sang tầng trời khác, tung tăng vui thú, thảnh thơi. Những tưởng đời đời kiếp kiếp vậy bỗng một cơn gió lạnh vút qua, đám mây co rúm lại, lỏm bỏm rơi thành mưa, níu kéo không kịp nữa. Nó rơi. Lại một phen hốt hoảng. Cả đám rời nhau, dắt díu nhau rụng lộp bộp. Vậy là xong một đời mây! Nó khóc như mưa. Mặc kệ. Mưa cứ rơi. Chẳng thương tiếc. Nhưng ơ hay, mưa đã làm hồi sinh bao nhiêu cây cỏ, bao nhiêu cánh đồng, lúa mì lúa mạch lúa gạo, ngô bắp sắn khoai chẳng cần phân biệt. Nó thấy mình có ích. Nó len lỏi giữa những hàng cây, lặn ngụp khắp bãi bờ, vun vén, nuôi nấng những mầm xanh, những sinh vật, đàn ông đàn bà các thứ… Nhưng chưa yên. Nó lại bị cuốn đi, gom lại, cùng bạn bè róc rách thành suối ngọt,  thành sông sâu để lại trôi về biển cả…

Thì ra nó không mất đi đâu cả. Nó chẳng từ đâu đến, chẳng đi về đâu… Nó luẩn quẩn loanh quanh. Nó thay hình đổi dạng. Khi mặn chát, khi ngọt lịm, khi lỏng khi đặc khi hơi, khi bay khi chạy… Tại người ta đặt tên cho nó, người ta gọi nó nào nước nào mây, nào mưa nào tuyết, nào suối nào sông… Nó vẫn vậy. Nó vô ngã. Nó vô tướng. Vô tướng mà không phải không có tướng. Thế gian tướng thường trụ. Nhưng là tướng Không. Duyên sinh. Lúc bầu tròn lúc ống dài. Lúc xuôi ra biển lúc tuôn về nguồn. Những nguyên tố cứ kết tập. Những nguyên tử cứ xà quần. Những hạt những sóng… Vật chất và năng lượng, năng lượng và vật chất. Như Lai tủm tỉm cười! Vô sở tùng lai diệc vô sở khứ. Chẳng đến từ đâu chẳng đi về đâu.

Còn chăng, một chút “Từ bi bất ngờ” ! …

 

Đỗ Hồng Ngọc

……………………………………………………

“Yêu em lòng chợt từ bi bất ngờ” TCS

Ghi chép lang thang: Saigon bây giờ…

By 36 Bình luận

Saigon bây giờ…
Đỗ Hồng Ngọc

Saigon bây giờ không thấy có người đẹp nữa! Xưa ra đường cứ thấy người ta vừa chạy xe vừa… ngoái đầu lại nhìn. Bây giờ ra đường người con gái nào cũng trùm kín mặt, mang vớ dài tay, găng tay kín mít, áo khoác sùm sụp, đầu đội mũ bảo hiểm, chỉ chừa hai con mắt lom lom qua kính bảo hộ… !

 

Ở trên cao nhìn xuống người người dày đặc, từng luồng từng luồng cuồn cuộn trôi đi, lâu lâu cụng mũ bảo hiểm một cái rồi mạnh ai nấy đi, cứ như đàn kiến. Đi bộ trên đường nhiều khi gặp người chào hỏi thân thiện mà chẳng biết ai là ai, đến lúc như chợt nhớ ra họ mới gỡ khẩu trang cười lỏn lẻn. May thay, con gái Saigon bây giờ tuy che mặt mà lại hở đùi! Họ mặc quần short thật ngắn ra đường bất kể sáng trưa chiều tối. Nhờ đó mà cũng có thể nhìn ra người đẹp! Có điều hơi nguy hiểm cho giao thông công cộng vì đường sá không thông thoáng như xưa. Áo dài thì khó mà tìm thấy nữa rồi- trừ trên sân khấu và sàn diễn thời trang. Con gái vì thế mà không còn yểu điệu, dịu dàng, tha thướt nữa. Ngay cả những ngày lễ tết, ở đường hoa Nguyễn Huệ rực rỡ vậy mà cũng khó tìm thấy một tà áo dài. Mọi người trở nên hấp tấp, vụt chạc, căng thằng hơn bao giờ hết. Cái lý do vì sao mất áo dài rồi phải trùm kín mít cả người như vậy thì ai cũng biết. Bụi khói mù trời. Không khí hừng hực. Môi trường đô thị ngày càng xấu đi. Cây xanh tàn rụi. Cao ốc vùn vụt bốc lên!

Saigon bây giờ béo phì ngày càng tăng! Một sự phồn vinh thực chớ không phải giả tạo. Béo phì nhanh nhất ở phụ nữ và trẻ con. Các chuyên gia dinh dưỡng la ơi ới, báo động hoài mà chẳng ai thèm nghe. Nghe chi cho mệt. Các cửa hàng fastfood cứ mọc ra như nấm. Ai cũng biết fastfood tới đâu, béo phì, tim mạch, tiểu đường, huyết áp… theo tới đó. Mà bệnh tật càng tăng thì… càng tốt chớ sao. Thuốc men, thực phẩm chức năng, quảng cáo…ồn ào thì kinh tế càng phát triển. Thức ăn thức uống toàn hương liệu, hoá chất, bột nêm các thứ làm cho chuyện bếp núc trở nên đơn giản. Cứ xem TV thì biết. Người nào người nấy già trẻ lớn bé mặt mũi bóng lưỡng, hí hửng chụp giựt nước uống thức ăn, nhảy nhót mừng vui tưng bừng mọi nơi mọi lúc!

Saigon bây giờ cận thị quá trời! Trẻ con nứt mắt đã cận thị. Mẫu giáo tiểu học cận thị tùm lum. Tiệm kiếng mở ra tràn ngập, góc nào cũng có. “Chỗ nào rẻ hơn trả lại tiền!”. Ấy cũng nhờ vi tính, game online, TV… các thứ ngày càng hấp dẫn. Thế giới nhỏ trong lòng bàn tay. Trẻ con sướng như tiên. Đồ chơi trên trời dưới biển khắp hang cùng ngõ hẹp. Lâu lâu kêu có hóa chất độc hại. Khi biết thì mọi thứ đã muộn rồi. Kể cả thuốc “cam” nổi tiếng một thời nay gây ngộ độc chì không thuốc chữa. Lạ là người ta vẫn cứ tin và vẫn cứ nhắm mắt uống càng! Các loại sữa “thông minh” dành cho trẻ con ngày càng nhiều, khiến các bà mẹ không muốn cho con bú sữa mình nữa. Rõ ràng các thế hệ trước đây không được uống sữa thông minh nên có vẻ kém… thông minh!

Saigon bây giờ loãng xương hơi nhiều. Đi ngoài đường thấy người ta lố nhố, tụ tập, tưởng gì, hóa ra đang túm tụm đo xương! Có người tử tế, vì sức khỏe cộng đồng, đem máy đo mật độ xương ra ngoài đường đo cho ông đi qua bà đi lại. Ai cũng loãng xương kẻ ít người nhiều! Sau đó ai cũng mua một vài hộp sữa, một vài loại thuốc chống loãng xương là xong.

Saigon bây giờ đua nhau sửa sắc đẹp. Ai cũng sửa được, không cần phải học. Ai cũng nên sửa, từ cô hoa hậu đến ca sĩ, người mẫu, cô hàng xén, anh doanh nhân. Bơm vú bơm mông, cắt mắt, xẻ mũi, chẽ cằm rào rào. Ai cũng thành người mẫu ca sĩ Hàn quốc. Nhan sắc rộ lên khiến các nhà thơ… bí không còn làm thơ được nữa!

Saigon bây giờ trẻ con bỗng dậy thì sớm. Không dậy thì sớm cũng uổng! Mọi thứ kích thích cứ rần rật chung quanh. Phim ảnh, internet, sách báo… các thứ. Thức ăn thức uống béo bổ các thứ. Khí hậu nóng lên. Tỷ lệ phá thai vị thành niên tăng một cách đáng ngại. Tình trạng vô sinh cũng nhiều. Ly dị cũng mau. Người ta đua nhau mổ đẻ cho đúng giờ hoàng đạo. Trẻ sanh non, suy hô hấp, thiếu dưỡng khí não, lớn lên tâm thần cũng bộn!

Tóm lại, sức khỏe cộng đồng ở Saigon bây giờ có nhiều điều đáng suy gẫm.

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính” (3)

By 12 Bình luận

MỘT SỐ CÂU HỎI TRONG BUỔI GIAO LƯU 8/4/2012 (Tham Khảo)
1 BS ơi, con em 9 tuổi, cháu mới dậy thì nhưng vẫn còn trẻ con, chưa biết ngượng. Vậy làm sao để nói rõ cách tự bảo vệ bản thân vì cháu chưa hiểu?
2 Cháu 9 tuổi hỏi mẹ: Làm sao ba đưa tinh trùng vào cho mẹ được? Mong BS hướng dẫn để trả lời cho bé hiểu. Cám ơn BS.
3 Kính BS xin được chỉ dẫn PH phải giải thích như thế nào khi bé trai thắc mắc: mỗi khi mắc tiểu thì chim dựng đứng lên? ( Bé hỏi có phải do chim bé có xương không?) bé trai 9 tuổi. Xin cám ơn BS.

 
4 Thưa BS, con gái em 8 tuổi học lớp 2, dạo gần đây cô giáo có báo lại là em bé có biểu hiện giống như tự thủ dâm trong giờ ngủ trưa, em rất lo khi nhận tin này và đang bối rối không biết nói chuyện với con như thế nào để giúp bé không nên lặp lại hành động này. Mong BS tư vấn giúp em.
5 Bác Ngọc ơi, 2 thằng con trai em ( 1- 16 tuổi, 1- 12 tuổi) đã dậy thì hết rồi. Trước đây 2 đứa thường tắm chung, thậm chí chúng cùng chờ nhau đi học về để tắm chung. Khoảng 6 tháng nay thì cậu em không chịu tắm với anh Hai nữa và khi tắm thì đóng kín cửa, cài chốt cẩn thận, tắm cũng lâu hơn. Như vậy có gì là không ổn. Nếu có thì em phải làm sao? Trong khi cậu anh vẫn bình thường, đôi khi còn nói với em rằng: Bộ mày hổng giống tao hả? Tâm sự cùng bác Ngọc, xin bác có đôi lời cho em hiểu.
6 Con gái tôi năm nay 9 tuổi, tôi có cho cháu đọc cuốn “ Con được sinh ra như thế nào?” Cuốn sách nói về quá trình thụ tinh và hình thành mầm sống-> ra đời. Sau khi đọc, cháu thường hỏi tôi lúc nào có thể thụ tinh thành công. Tôi rất ngại khi cháu hỏi vì cháu chưa đến chu kỳ kinh nguyệt nên tôi chưa thể giải thích. Mong BS cho lời khuyên.
7 BS cho biết: “ Lý do nào hiện nay có thể gây nên việc dậy thì sớm ở bé trai và bé gái?”
8 Thưa BS, nhờ BS cho lời khuyên: 2 con trai của em năm nay 9 tuổi, đôi khi cả nhà cùng ngồi xem phim ( tâm lý XH hoặc hành động) đến cảnh nhạy cảm ( 2 người hôn nhau hoặc âu yếm nhau) thì ba mẹ nên làm gì? Chuyển sang kênh khác hay xem đó là chuyện bình thường? có 1 thằng rất mắc cỡ khi xem cảnh đó, chạy trốn hay giả bộ xem cảnh đó nhưng lại lén nhìn TV.
Tương tự như vậy, nó phản ứng khi thấy ba ôm hôn mẹ hoặc nằm kế bên mẹ. Vậy 2 vợ chồng cần cư xử như thế nào? ( Hiện nay cả nhà nằm ngủ chung 1 phòng)
9 Con trai lớp 3 hỏi: Vì sao mẹ sinh ra con. Em không biết trả lời ntn? Bố với mẹ giao phối như thế nào để sinh ra con?
10 Thưa BS, tôi có 1 bé 10 tuổi, đang học lớp 4. Cháu hay xem phim thấy cảnh những cảnh ôm nhau. Bé hỏi: tại sao họ không hôn giống như ba hôn con mà hôn miệng với nhau vậy ba, mà hôn như vậy thì có gì không? Sao ai cũng hôn như vậy? Tôi nên giải thích với cháu ntn thưa BS?
11 Em có 1 bé gái 9 tuổi- đang học lớp 3 nhưng tới giờ bé vẫn không chịu ngủ riêng mặc dù bé có phòng riêng. Một lần em tình cờ thấy bé lấy gương soi và lấy cả điện thoại của em để chụp bộ phận sinh dục của mình. Em rất bối rối, không biết nên xử trí như thế nào?
12 Thưa BS, xin hãy hướng dẫn tôi cách trò chuyện với con trẻ trong trường hợp: “ vợ chồng tôi gần gũi nhau và vô tình con gái 12 tuổi trông thấy. Cháu trở nên trầm lặng, còn tôi bối rối vô cùng…”
13 Xin BS cho biết khi nào bé trai có thể mặc quần lót thì phù hợp. Cháu sợ nếu cho bé mặc sớm quá thì bộ phận sinh dục sẽ không phát triển tốt.
14 Những phương pháp vệ sinh cần thiết đối với tuổi dậy thì. Ví dụ: có nên dùng nước rửa vệ sinh phụ nữ không? Kinh nguyệt không đều và đau thì có nên cho cháu uống thuốc không? Đi khám thì BS không cho thuốc gì cả.
15 Cháu ngoại tôi 9 tuổi ( bé gái), mỗi lần chơi giỡn với tôi, cháu thường hay nằm sấp và chồm lên và để chạm bộ phận sinh dục của cháu vào người tôi . Như vậy tôi có thể xem đó là có vấn đề về sinh lý hay không?
16 Nhà không có điều kiện để ba mẹ và con cái ngủ phòng riêng. Vậy nếu bọn trẻ nhìn thấy sinh hoạt vợ chồng thì phải giải thích làm sao ạ?
17 Bé trai học lớp 5, đang học GDGT về hỏi mẹ: làm sao ba xuất tinh được, trứng của mẹ ở đâu? Vậy tinh trùng dính trên quần áo mẹ? Bé ga-lăng hơn những bé trai khác và được các bé gái nhỏ tuổi hơn thích , bé cũng rất thích nhiều bé gái khác, nay bé này mai bá khác nên định hướng sự chung thủy cho bé ra sao?
18 Bé trai mới 11 tháng, mỗi lần cởi truồng hay lấy tay chọc phá con chim. Như vậy có nên cản con không được làm như vậy hay không, hoặc giải thích như thế nào cho bé rõ.
19 Con gái tôi 15 tuổi. Thỉnh thoảng cháu xin đi xem phim, hay đi sinh nhật bạn mỗi lần thế, cháu cùng nhóm bạn đi thành từng cặp một (mỗi bạn gái đi cùng 1 bạn trai). Tôi rất lo. Xin Bác sĩ cho lời khuyên:
– Tôi phải làm gì, khi cháu hay nói dối cha mẹ như vậy.
– Tôi có nên tiếp tục cho cháu đi mỗi khi cháu xin phép như vậy nữa không?
20 Con gái 9 tuổi hỏi: “Em bé được tạo ra như thế nào?”. Tôi hứa sẽ trả lời nhưng chưa nghĩ ra cách. Nhờ BS tư vấn.
21 Thưa Bác sĩ: Bé của cháu thường hỏi: Tại sao ba và mẹ sinh ra con? Tại sao con lại chui ra từ trong bụng mẹ?
22 Bé gái 9 tuổi bắt đầu có dấu hiệu dậy thì vậy có biện pháp nào làm chậm lại quá trình này cho đến đúng tuổi dậy thì (12-14 tuổi)
23 Mẹ ơi làm sao có bầu được vậy? Muốn sanh em trai hay gái thì làm sao? ( tại cháu nghe đi canh con trai, con gái từ hàng xóm).
24 Hiện tượng thủ dâm có xảy ra với trẻ 5 tuổi không? Con trai tôi 5 tuổi, mỗi tối trước khi ngủ, cháu cứ nằm sấp, lắc qua lắc lại và nói cảm thấy đã dễ chịu. Như vậy có phải là thủ dâm không. Bé còn nhỏ quá, giải thích như thế nào cho bé hiểu?
25 Xin hỏi Bác sĩ:
– Khi nào có thể bắt đầu giáo dục giới tính.
– Có thể chỉ cho cháu cách bảo vệ bản thân.
26 Làm thế nào để dạy con nói không với vấn đề tình dục sớm? Và làm sao để các con tâm sự với bố mẹ về vấn đề giới tính, tình dục? Xin Bác sĩ cho lời khuyên ạ. Xin cảm ơn.
27 Em có cháu gái năm nay 8 tuổi. Cháu luôn nghĩ mọi người ôm & nựng cháu là thương, quý cháu. Em rất sợ cháu chưa biết phân biệt giữa thương & sàm sỡ nhưng em chưa tìm ra cách nói phù hợp với lứa tuổi của cháu. Nếu nói theo cách người lớn hiểu thì cháu sẽ có thể có suy nghĩ lệch lạc, dẫn đến đề phòng tất cả người khác phái, thậm chí tò mò tự tìm hiểu dẫn đến hiểu sai vấn đề. Hiện tại, em chỉ có thể nói: “Con đừng để ai sờ vào người con vì có thể tay người khác không sạch làm da con bị dị ứng.” Nhưng cháu hỏi lại “ Làm sao con tránh được?” thì em không biết cách trả lời. Mong BS giúp em.
28 Con trai của em năm nay 14 tuổi, cách đây 6 tháng cháu đi học về nói: “ mẹ ơi! Khi mẹ có bạn trai thì mẹ bao nhiêu tuổi?” và cháu nói luôn hôm nay con có bạn gái rồi mẹ ạ.”. Sau đó, bình quân khoảng 1,5 tháng em nghe cháu nói chia tay với bạn gái ấy rồi và chừng 1 tuần sau thì nghe nó nói con quen bạn khác”. Thưa BS, em băn khoăn có điều gì sai trật trong tâm lý của nó không? Làm sao để định hướng cho nó hướng đến sự bền vững trong khi thích, mến người bạn khác giới.
29 Con tôi 8 tuổi hơi bị hẹp bao qui đầu. Mong BS tư vấn nên cắt hay nong? Nên giải quyết ngay bây giờ hay từ từ. Nếu nong có ảnh hưởng tâm lý của bé không?
30 Con trai em 10 tuổi, có hành động thủ dâm nhiều lần mà mẹ cháu đã thấy ( khi tắm, khi ngồi học bài…). Mẹ cháu rất lo và đã lựa lời giải thích cho cháu hiểu tác hại, đồng thời hướng cháu tới các hoạt động khác như đàn, tập thể thao, đọc sách. Tuy nhiên khi không có ai ở gần ( khi tắm) thì cháu vẫn đôi lúc thủ dâm. Ba cháu cho rằng tuổi này như vậy là bình thường và không muốn “can thiệp’ hay tham gia ý kiến gì nhưng mẹ cháu lại lo việc này sẽ kéo dài, dẫn tới cháu làm với bạn gái ( sau này) sớm hơn thì sao? Việc này sẽ kéo dài bao lâu?Đây có phải là biểu hiện của dậy thì không? Có cách gì khác hơn để ngăn cản không?
31 Làm sao để nói và giải thích với 2 con trai ( 10 và 3 tuổi) khi các bé tình cờ thấy cảnh nóng trên phim ảnh hoặc nguy hiểm hơn là thấy được “ cảnh nóng” hay âu yếm của ba mẹ mình?
32 Con trai tôi 9 tuổi hỏi những câu sau: cưỡng bức là gì? Cưỡng dâm là gì? Hiếp dâm là gì? Con nghe người ta nói ô-môi là gì? Pê-đê là gì? Vậy cháu trong độ tuổi này chúng ta giải thích với cháu được chưa?
33 Trong gia đình tôi có 4 cháu gái và 1 cháu trai – không biết có ảnh hưởng gì về giới tính không? Nhưng cháu trai vẫn xem mình là phái nữ, cử chỉ và hành động của cháu không như các cháu trai khác. Tôi không biết phải xử sự như thế nào cho đúng mà không làm tổn thương hay ảnh hưởng đến tâm sinh lý của cháu.
34 Tôi có 1 cháu trai 10 tuổi và 1 cháu gái 11 tuổi nhiều lúc tôi cảm thấy bối rối khi giải thích về vấn đề giới tính với cả 2 cháu cùng 1 lúc, khi đó không biết diễn đạt ra sao? Xin BS tư vấn giúp.
35 BS có thể hướng dẫn những nguyên tắc giải thích các khái niệm về GDGT cho những độ tuổi khác nhau hoặc cho biết có những tài liệu nào hiện nay hướng dẫn về vấn đề này không?
36 Con trai cháu hiện nay 10 tuổi, bé rất tình cảm những lúc 2 mẹ con nằm cạnh nhau cháu thường ôm mẹ, sờ ti mẹ. Không hiểu có phải đó là bé tò mò về giới tính không ạ?
37 (……..)

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”(2)

By Để lại bình luận

MỘT SỐ THÔNG TIN
Báo Dân Trí, 09/04/2012 – 17:20

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”

(Dân trí) – Sáng 8/4, hơn 500 phụ huynh có con trong độ tuổi tiểu học tại TPHCM đã tham dự hội thảo “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”.
Hội thảo do hệ thống Trường dân lập Quốc tế Việt Úc cùng Hội quán các bà mẹ TPHCM tổ chức.
Các ông bố bà mẹ có con trong đội tuổi 6 đến 12 tìm đến chương trình khi có chung nỗi lo: con dậy thì sớm. Cùng theo đó, trẻ có những biến đổi về tâm sinh lý với những biểu hiện khác lạ, tò mò, thích khám phá những điều xảy ra trong cơ thể… làm phụ huynh không khỏi bối rối.
Hầu hết, khi gặp các câu hỏi liên quan đến giới tính của con, phụ huynh thường lúng túng rồi né tránh bằng cách cho rằng con còn nhỏ chưa cần biết. Có người mẹ rơi vào cảnh hoảng loạn khi giáo viên phát hiện cô con gái mới 9 tuổi của chị có hành vi thủ dâm. Nhiều phụ huynh khác lại rối bời khi phát hiện con tò mò chụp hình, tìm hiểu về bộ phận sinh dục trên cơ thể hay có biểu hiện tình cảm yêu đương với bạn khác giới.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nguyên Giám đốc Trung tâm truyền thông Giáo dục sức khỏe TPHCM, nhấn mạnh trẻ có những hành vi “khám phá”, những rung động đầu đời bởi khi bước vào tuổi dậy thì hệ thống tiết tố sinh dục bắt đầu khởi động. Trong khi đó, trẻ lại không nhận được sự giúp đỡ để hiểu về cơ thể của mình vì người lớn thường hay né tránh, có người còn cho rằng đó là chuyện “bậy bạ”.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc khuyên các bậc cha mẹ nên thẳng thắn, chân tình, cởi mở để cùng trao đổi các kiến thức về giới tính một cách khoa học với con, không phải đến khi con đã dậy thì mà nên bắt đầu suốt giai đoạn tuổi thơ cũng như tuổi tiền dậy thì. Qua đó xây dựng cho con chế độ dinh dưỡng, các hình thức vận động hợp lý cũng như hướng dẫn con biết giữ gìn vệ cơ thể đúng cách.
Nếu phụ huynh cho rằng việc giáo dục giới tính (GDGT) là công việc của nhà trường thì đó là một sai lầm. Vì việc GDGT phải được thực hiện càng sớm càng tốt và phải được bắt đầu từ dưới mái nhà gia đình. Bố mẹ, ông bà và ngay cả người giúp việc là người thầy đầu tiên của trẻ.
“Còn nếu người lớn giấu giếm có thể trẻ sẽ tự tìm hiểu qua những nguồn thông tin khác như Internet, qua bạn bè… dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch vô cùng nguy hiểm”, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh.
(theo Hoài Nam)

Tuổi Trẻ Online, 09/04/2012, 01:29 (GMT+7)

Chủ động “dạy” giới tính cho con trẻ

TT – Khoảng 500 cha mẹ đã đến tham dự buổi sinh hoạt chuyên đề “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính” do hội quán Các Bà Mẹ và hệ thống Trường dân lập quốc tế Việt – Úc tổ chức tại TP.HCM vào sáng 8-4.
Các ông bố bà mẹ đã đặt nhiều câu hỏi về tâm sinh lý, sức khỏe sinh sản và cách giáo dục giới tính cho trẻ. Diễn giả – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cho biết trẻ ngày nay dậy thì sớm hơn trước nên việc giáo dục giới tính cũng cần sớm hơn và phù hợp theo độ tuổi, sự hiểu biết của trẻ.
Cha mẹ cần chuẩn bị kiến thức và chủ động cung cấp thông tin có định hướng, đồng thời giải thích mọi thắc mắc của trẻ trên nền tảng khoa học. Đặc biệt, khi trò chuyện với con trẻ về giới tính cần chân thành, cởi mở, thấu cảm và tôn trọng trẻ.
Thái Bình (Tuoi Tre Online)

Báo Pháp Luật Tp.HCM 10.4.2012

Cha mẹ nên là thầy dạy giới tính của con

Hiện nay, xu hướng dậy thì sớm ở trẻ ngày càng gia tăng trong độ tuổi tiểu học. Đặc biệt các bé gái có dấu hiệu phát triển cơ thể từ trước tuổi lên 10. Đây là độ tuổi các em gặp nhiều khó khăn bởi sự phát triển không đồng đều giữa hai mặt tâm sinh lý, chưa sẵn sàng với những thay đổi trong cơ thể. Nhiều em rơi vào tình trạng hoang mang, khủng hoảng tâm lý.
Nguyên nhân trẻ dậy thì sớm là do thời tiết, dinh dưỡng và sự phát triển của xã hội đã kích thích sự phát triển của con người. Vì vậy, ngay từ nhỏ, trẻ cần có một chế độ dinh dưỡng tốt và vận động hợp lý. Không phải đến tuổi dậy thì cha mẹ mới dạy về giới tính cho con mà phải bắt đầu trong suốt giai đoạn tuổi thơ của con để con từ từ nhận thức rõ nét dần và có phương pháp chăm sóc, bảo vệ mình.
Nhiều phụ huynh và giáo viên xem đây là vấn đề quá tế nhị, bất bình thường nên tỏ ra ngại và rụt rè khi nói với con hoặc giải thích một cách hời hợt. Chính điều này càng khiến trẻ tò mò, sợ hãi rồi tự mình đi tìm hiểu những nguồn thông tin bên ngoài như Internet, bạn bè… rất dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch về giới tính.
Cha mẹ phải vừa là bạn, vừa là chuyên gia tâm lý, vừa là thầy thuốc của con để tư vấn và hướng dẫn cho con một cách khoa học về sức khỏe giới tính, giúp con không bị động trong sự phát triển dần về tâm sinh lý của mình.
BS ĐỖ HỒNG NGỌC, nguyên Giám đốc Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe TP.HCM, tại hội thảo “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính” diễn ra sáng 8-4. Chương trình do hệ thống trường dân lập quốc tế Việt Úc và Hội quán Các bà mẹ tổ chức.
Phạm Anh

Báo Tuổi Trẻ 14/04/2012 07:22

TT (…) Hơn 500 cha mẹ đến dự chuyên đề “Hiểu và trò chuyện với con về giới tính” được tổ chức tại TP.HCM vào buổi sáng cuối tuần qua. Hàng chục câu hỏi được viết gửi lên trong lúc những cánh tay giơ lên không ngớt.
BS Đỗ Hồng Ngọc chia sẻ, với mạng Internet, trẻ ngày nay “thông thái” hơn xưa nên hỏi đủ thứ về “chuyện người lớn” là đương nhiên. Ông cảnh báo xu hướng dậy thì sớm ở trẻ gia tăng trong độ tuổi tiểu học khiến trẻ gặp khó khăn do sự phát triển không đồng đều giữa hai mặt tâm và sinh lý. Thế nhưng, không ít cha mẹ vẫn tỏ ra rụt rè khi nói với con hoặc giải thích hời hợt, qua loa càng khiến trẻ tò mò, sợ hãi rồi tự tìm hiểu từ những nguồn như Internet, bạn bè… dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch về giới tính.
BS Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh dạy trẻ về tình dục là không đủ và không cần, bởi không cần dạy cũng biết. Cái cần dạy là cách ứng xử đúng với giới của mình và phù hợp với chuẩn mực xã hội: con trai phải thế này và con gái phải thế kia. Cha mẹ sẽ dễ dàng trao đổi về chuyện “khó nói” nếu coi đó là kiến thức khoa học, con biết đến đâu thì hỗ trợ đến đó. Đặc biệt, với các bé biết nhiều, cha mẹ thậm chí có thể chia sẻ kiến thức khoa học về quan hệ nam nữ, nhưng cần lựa lời cho có tính giáo dục và trên nền tảng của tình yêu. Chưa hết, cha mẹ cần chọn cách nói “bình thường và đơn giản” giống như cách nói của thầy thuốc. Ông minh họa: “Tử là con, cung là nơi ở giống như hoàng cung của vua ở, tử cung là nơi em bé ở khi chưa chào đời”.
Một cách khác, cha mẹ có thể tìm sách/tài liệu tốt về giáo dục giới tính rồi giả vờ “bỏ quên”, trẻ đang tò mò về chuyện đó tất lén đọc. Hoặc cha mẹ có thể cùng đọc, qua đó định hướng luôn cho trẻ. Đáng lưu ý, theo BS Đỗ Hồng Ngọc, cha mẹ cần làm bạn với trẻ qua thái độ tôn trọng, chân thành, không áp đặt, cần thấu cảm (đặt mình vào vị trí trẻ). Bởi theo ông, nếu trong nhà không có “bạn” (cha mẹ), trẻ sẽ tự đi tìm hiểu từ các nguồn bên ngoài vốn không an toàn. “Cha mẹ không thể và không nên tò tò theo từng bước chân con mà cần trang bị cho trẻ nội lực để lựa chọn. Trẻ chọn hướng này sẽ dẫn tới hậu quả này, hướng kia thì hậu quả khác” – ông nói.
(theo Thái Bình)

Giáo dục giới tính: Cần một chương trình toàn diện

(Dân Trí) Giáo dục giới tính là tiến trình suốt cả đời người, là chuyện phải làm hàng ngày, trước hết là ở gia đình nhằm trang bị kiến thức, hình thành nhân cách, tạo nên một nền tảng vững chắc cho sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản sau này.
Nó bao gồm những hiểu biết về phát triển tính dục, các mối quan hệ, hình ảnh về thể chất và vai trò giới, tình bạn, tình yêu, tình dục. Giáo dục giới tính đề cập đến các khía cạnh về sinh học, văn hoá xã hội, tâm lý và tâm linh của vấn đề giới tính, từ lĩnh vực nhận thức (thông tin) đến lĩnh vực tình cảm (cảm xúc, giá trị, thái độ) và lĩnh vực hành vi (kỹ năng truyền thông, giao tiếp và kỹ năng quyết định) của mỗi cá nhân.
Tính dục gắn với con người từ trong trứng nước. Khi thụ tinh thì đã sẵn các nhiễm sắc thể X,Y, phân định giới tính cho đứa trẻ, dù đến tháng thứ ba trong bụng mẹ, thai nhi mới có đủ bộ phận sinh dục! Thiên nhiên còn trang bị sẵn một hệ thống các tuyến sinh dục, để tới tuổi nào đó thì sẽ cho kích hoạt… tạo ra các kích thích tố cần thiết để phát triển giới tính. Chờ đến lúc đó mới “dạy” thì nhiều khi đã muộn!

Cha mẹ có bổn phận dạy con cái ngay từ trong gia đình, không thể “khoán” cho ai khác. Và phải dạy rất sớm vì đây là vấn đề liên quan đến nếp sống của mỗi gia đình, đến giá trị, lòng tin, thái độ và nhất là hành vi, hình thành nhân cách của mỗi con người để có một cuộc sống hạnh phúc về sau. Ngay từ lúc mới sinh, trẻ đã được học về tình yêu thương, trìu mến, vuốt ve, cưng nựng, học về những mối quan hệ anh chị em, cha mẹ, ông bà… Trẻ học về giới tính khi cha mẹ chăm sóc, chuyện trò hàng ngày, lúc vui chơi với chúng, lúc thay quần đổi áo cho chúng, dạy chúng biết các bộ phận của cơ thể từ mắt mũi, tai miệng, đến bộ phận sinh dục… Ngay từ lúc đó, trẻ đã học “không phân biệt đối xử” với các bộ phận trong cơ thể mình, và có trách nhiệm gìn giữ vệ sinh đâu đó đàng hoàng. Trẻ lớn dần thì hiểu biết sẽ mở rộng thêm về sinh lý học, về các hành vi, thái độ, giá trị liên quan giới tính của gia đình cũng như môi trường văn hoá xã hội chúng đang sống.

Thẳng thắn, chân tình, cởi mở và khoa học trong trao đổi là cách tốt nhất để truyền thông giữa cha mẹ và con cái suốt giai đoạn tuổi thơ cũng như ở tuổi tiền dậy thì và dậy thì, tuổi thanh niên, nhờ đó tạo nên một phương cách xử thế khi trẻ trưởng thành cho vấn đề sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản. Do vậy, cha mẹ cũng phải trang bị cho mình đủ kiến thức để tự tin và có phương pháp tiếp cận phù hợp với từng lứa tuổi.

Thế nhưng do từ trước người lớn chúng ta cũng chưa hề được “giáo dục giới tính” nên không tránh khỏi lúng túng. Do vậy, để có thể “vượt qua chính mình”, cần xem xét lại một số nhận thức, quan điểm của bản thân về giới tính, về tình dục để có thái độ thích hợp. Trang bị kiến thức cơ thể học, sinh lý học tuy vậy không khó bằng cách nhìn nhận vấn đề, tức “quan điểm” – cũng gọi là các “giá trị” – của chính bản thân. Cần thấy rằng khi nói đến tình dục, không thể chỉ nói chuyện giao hợp mà phải bao gồm toàn bộ các khía cạnh liên quan như thể chất, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý và cảm xúc. Giáo dục giới tính là giáo dục toàn diện các khía cạnh đó, chứ không phải chỉ dạy cách dùng bao cao su hay sử dụng thuốc ngừa thai.

Cần có một chương trình giáo dục giới tính toàn diện, không manh mún, lẻ tẻ, mà có hệ thống, được soạn thảo không bởi một vài cá nhân “có thẩm quyền” nào đó theo quan điểm riêng của họ rồi áp đặt cho mọi người mà phải do một nhóm chuyên viên y học, giáo dục, tâm lý xã hội… ngồi lại với nhau để thống nhất một số nguyên tắc cơ bản – các giá trị – để có tiếng nói chung. Chẳng hạn tính dục là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người. Tính dục không đơn thuần là chuyện giao hợp. Với con người, tính dục bao hàm sinh học, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý, cảm xúc…

Mọi người ai cũng có nhân phẩm, mỗi người là một cá thể độc đáo trong bối cảnh văn hoá chung. Đừng vì thấy người ta khác mình mà cho là sai lạc, bệnh hoạn rồi đối xử kỳ thị, bất công. Mỗi cá nhân có kiểu hành xử tình dục riêng, miễn là không mang lại bệnh hoạn, tai hoạ cho mình hay cho người và không trái thuần phong mỹ tục, văn hoá chung của cộng đồng. Mỗi người tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi tính dục của mình và những hậu quả nếu có. Do vậy, cần có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ. Cũng cần nhớ trẻ con thích “khám phá” và tò mò học hỏi về tính dục là một tiến trình phát triển tự nhiên.

Chương trình này sẽ không chỉ dành riêng cho các nhà giáo dục, cho nhà trường – từ nhà trẻ đến sau đại học – mà còn cho truyền thông đại chúng, cho các tổ chức xã hội, tôn giáo, và cho các bậc phụ huynh – kể cả người giúp việc trong gia đình… để tránh “ông nói gà bà nói vịt”.

Về nội dung, ít nhất phải đề cập về sự phát triển của con người – từ trong bụng mẹ đến tuổi trưởng thành, mối tương quan giữa các yếu tố thể chất, tâm lý, các mối quan hệ, tương tác, các kỹ năng cá nhân – đối với bản thân cũng như giữa người với người – đến các hành vi tính dục – dựa trên nền tảng văn hoá mỗi cộng đồng – rồi mới đến các vấn đề về sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản với các bệnh lây truyền qua đường tình dục v.v… Trong mỗi nội dung đó, phải dạy cả về kiến thức, thái độ, về các giá trị, về hành vi, lối sống, cách ứng xử phù hợp trong môi trường văn hoá của cộng đồng.
(Theo BS Đỗ Hồng Ngọc
Báo Saigon Tiếp Thị)

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”

By Để lại bình luận

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”

Đó là buổi Trò chuyện thân mật giữa Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc với các phụ huynh  có con em từ 7-12 tuổi tại cơ sở Hoàng Văn Thụ, hệ thống trường Việt Úc do Hội quán Các bà mẹ phối hợp tổ chức.

Dưới đây là phần trích một số thông tin trên báo chí về buổi Trò chuyện thú vị và hữu ích này, cùng một số câu hỏi các vị phụ huynh đã đặt ra trong buổi Giao lưu để tham khảo.

(Xem tiếp phần 2 và 3)

(ĐHN)

 

 

 

 

 

 

 

 

“THANH THẢN, TỰ TẠI, LÀ HẠNH PHÚC”

By 9 Bình luận

“THANH THẢN, TỰ TẠI, LÀ HẠNH PHÚC”
Tú Lan trò chuyện với BS Đỗ Hồng Ngọc
(Báo DƯỢC & Mỹ Phẩm, BYT, Số tháng 4/2012
Thật là thú vị khi được trò chuyện với một người tinh tế, dí dỏm và yêu trẻ thơ… càng thú vị hơn khi người ấy lại là một nhà khoa học. Không những giúp cho người bệnh bớt bệnh mà còn giúp họ bớt khổ là cái tâm của vị “từ mẫu”, thầy thuốc ưu tú Đỗ Hồng Ngọc. Có lẽ không nhiều người Việt Nam có nhiều danh xưng như ông: một Đỗ Hồng Ngọc bác sĩ, nhà thơ; một Đỗ Hồng Ngọc viết văn, làm báo và một Đỗ Hồng Ngọc viết về Phật học… Thông thường mỗi nhà văn, nhà thơ có một đối tượng “fan” hâm mộ nhất định nhưng bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc lại chinh phục được mọi giới, mọi lứa tuổi từ các em tuổi mực tím mộng mơ, đến các bà bầu ục ịch và cũng chẳng tha các vị sồn sồn hay qúi vị lão niên bởi ông chính là tác giả của những tác phẩm đem lại cho mọi người tiếng cười, cảm giác dễ chịu cùng những lời khuyên đời thường, dung dị và khoa học.

• Là bác sĩ nhi khoa và nhà tư vấn của tuổi mực tím, tuổi trưởng thành và cả tuổi trăng xế…. rất được yêu mến và tin tưởng, bác sĩ vui lòng chia sẻ bí quyết “lấy lòng” mỗi thế hệ khác nhau của mình được không ạ?

“Lấy lòng” ư? Sao phải “lấy lòng”? “Lấy lòng” để làm gì? Một người viết mà nhằm “lấy lòng” một ai đó thì tôi tin khó mà “lấy” được, trái lại có khi còn bị side- effect, bị sốc phản vệ nữa ấy chứ! Thực ra, nếu có “lấy lòng”, ấy là lấy lòng mình, từ lòng mình mà viết ra. Viết chân thành, từ những trải nghiệm riêng tư thì lạ thay lại gặp gỡ những tấm lòng. Khi tôi viết cho tuổi mới lớn, tôi sống ở tuổi “mới lớn”, khi tôi viết cho tuổi gió heo may, tôi đang sống với gió heo may và khi tôi viết già ơi… chào bạn, ấy là lúc tôi đang gậm nhấm, “thưởng thức” cái già của chính mình. Tôi không có khả năng hư cấu nên không viết được tiểu thuyết!

• Trong xã hội ngày nay, bác sĩ có nhận xét gì về phương châm sống của mỗi thế hệ trẻ, già và chớm già?

Xã hội nào mà chẳng có sự cách biệt của các lứa tuổi? Sự cách biệt này đến từ sinh lý, tâm lý và nhất là từ xã hội. Ngày xưa, sự cách biệt ít… cách biệt như bây giờ vì người ta sống lặng lẽ trong lũy tre làng. Ngày nay thế giới phẳng, toàn cầu hóa, trái đất nhỏ lại trong lòng bàn tay thì lạ thay sự cách biệt giữa các thế hệ càng giãn xa ra. Phương châm sống của các thế hệ ngày càng khác nhau đến nỗi gần như không hiểu nhau. Mỗi thế hệ có một thế giới riêng. Nhưng, ngộ thay, thời gian sẽ khỏa lấp sự cách biệt này. Dù kỹ thuật học có phát triển đến thế nào, đời sống vật chất, tiện nghi, tốc độ có thế nào đi nữa, thì hai ngàn năm trước và mãi mãi về sau này, con người vẫn cứ thất tình lục dục, vẫn cứ khổ đau vì… sinh lão bệnh tử phải không? Một người hai mươi tuổi hôm nay một hôm bỗng thấy mình bốn mươi rồi sáu mươi… mau lắm! Vấn đề là sống sao cho mình và mọi người được an lạc, hạnh phúc, phù hợp với tâm sinh lý của từng lứa tuổi.

• Bác sĩ thuần túy chỉ có thể chữa bệnh cho vài trăm người, nhưng làm bác sĩ viết báo thì có thể phòng bệnh và chữa bệnh cho hàng ngàn, hàng triệu người. Có phải vì “sứ mệnh” này mà bác sĩ đã viết không mệt mỏi?

Không. Chẳng có “sứ mệnh” gì cả! Tôi làm trưởng phòng Cấp cứu tại bệnh viện Nhi đồng Saigon (nay là Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM) một thời gian khá lâu. Hàng ngày trông thấy bao nhiêu là trường hợp trẻ con bị bệnh hoạn tử vong oan ức có thể phòng tránh được, vì thế mà tôi thấy phải làm gì đó để giúp các bà mẹ. Vậy là tôi viết. Khi nhớ lại những sai lầm của mình ở tuổi mới lớn, tôi lại viết để chia sẻ cùng các em. Rồi khi tuổi già bóng xế, tôi lại viết cho bạn bè cùng lứa. Thực ra, viết, trước hết là cho mình, tự “chữa bệnh” cho mình cái đã, rồi mới dám chia sẻ với người khác. Giống như người xưa tự nếm thuốc rồi mới dám… kê đơn. Không có cái “sứ mệnh” gì ở đây cả, không có sự rao giảng gì ở đây cả, mà chỉ là sự thầm thì nho nhỏ. Có lần một bé 15 tuổi ở Bến Tre viết cho tôi nói cha mẹ em thường cãi cọ, gây gổ cả ngày, em tặng họ cuốn “Gió heo may đã về” , từ đó gia đình êm ấm lại, có nhiều tiếng cười hơn… Vậy là vui rồi phải không? Nhưng như Hải Thương Lãn Ông đã từng nói: “Cho thuốc chữa bệnh thì cứu được một người còn viết sách truyền phương thì giúp đời vô tận, tác động càng lớn thì trách nhiệm càng to, nhỡ có sai sót chút gì thì tội không phải nhỏ”. Người viết sách, làm báo về y học phải luôn nhớ lời căn dặn này vậy!

• Viết về Thiền học, Phật học có phải là một sứ mệnh khác của bác sĩ không ạ?

Cũng vậy. Khi tôi bị một vố bệnh nặng – tai biến mạch máu não, phải mổ cấp cứu- sau đó tôi đã tìm cách tự chữa trị cho mình. Tôi biết trường hợp này thuốc men chỉ là phụ, cái chính là thay đổi nếp sống, thay đổi nếp nghĩ, nếp nhìn. Tôi tìm đến Thiền học, Phật học là vì thế. Mình là bác sĩ, bất quá chữa được một phần cái “đau” còn cái “khổ” mình không chữa được. Có một bậc thầy, một y vương là Phật, sao không học nhỉ? Lại có một vị Bồ Tát rất dễ thương tên là Dược Vương- vị thuốc vua- sao không học nhỉ? Vậy là tôi học. Rồi chia sẻ, bàn bạc, trao đổi lẫn nhau giữa bạn bè anh em, những người đồng bệnh tương lân.

• Bác sĩ định nghĩa thiền và yoga khác nhau thế nào?

Krishnamurti bảo cái gì có định nghĩa thì cái đó thiếu sót một cách đáng tiếc. Tại sao phải định nghĩa? Khi định nghĩa thì ta đã khái niệm hóa nó, đã cắt xén nó, khu trú nó rồi. Mà cây đời thì mãi mãi xanh tươi! Với tôi, do tuổi tác và tính cách, thấy mình hợp với Thiền hơn vì nó tĩnh lặng, giản đơn mà sâu sắc. Người nào phù hợp với phương pháp nào thì phương pháp đó là tốt nhất. Không nên so sánh. Hãy “nhúng chìm” vào nó, trải nghiệm và cảm nghiệm nó cho riêng mình.

• Người ta vẫn quảng bá các bài tập yoga tốt cho sức khỏe và sắc đẹp, sao không thấy bác sĩ giới thiệu với bạn đọc về yoga?

Tôi cũng tin yoga là tốt cho sức khỏe và sắc đẹp. Tôi nghĩ cái đẹp bên trong quý hơn cái đẹp do cắt mắt sửa mũi độn ngực… Yoga có thể làm tăng cái đẹp bên trong lên. Nhưng, trước hết phải phù hợp với tình trạng sinh lý, thể chất, tuổi tác, bệnh lý của mỗi người. Khiên cưỡng có thể nguy hiểm. Ngay cả chạy bộ, một môn thể dục đơn giản nhất mà cũng tốt cho người này không tốt cho người kia. Thấy người ta uốn dẻo thì mình uốn dẻo, không khéo lại vẹo cột sống, vẹo cổ. Mỗi người có nhịp tim, nhịp thở khác nhau, có hệ thần kinh, hệ nội tiết khác nhau. Sợ nhất là các thầy bắt mình phải làm y theo thầy! Nhớ nhắc các bạn đang học thiền, yoga, khí công… điều đó nhé!

• Bác sĩ đánh giá những vấn đề xã hội nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự đau ốm của con người? Theo bác sĩ, chúng ta có thể làm gì?

Môt từ bên trong, một từ bên ngoài. Bên ngoài đó là một môi trường sống ngày càng tệ hại do con người tự tạo ra để… hủy diệt chính mình. Họ sẵn sàng phá hủy môi trường sinh thái để phục vụ túi tham. Sự ô nhiễm chúng ta đã biết. Biến đổi khí hậu chúng ta đã biết. Bão lũ triền miên, động đất sóng thần chúng ta đã biết. Tất cả đều do con người làm ra. Chẳng phải tại Trời tại Đất gì cả. Còn cái từ bên trong chính là lòng tham không đáy của chúng ta. Lòng tham này tạo nên một đời sống đầy cạnh tranh, căng thẳng và gây ra vô số bệnh tật, các thứ dịch bệnh không lây như chúng ta đã biết. Nghiên cứu của Harvard cho thấy có đến 60-90% bệnh nhân đến bác sĩ là có nguồn gốc từ stress dù biểu hiện bệnh lý khác nhau. “Đau đâu chữa đó” thì không thể chữa được hết gốc bệnh là vậy. Nhưng làm sao để con người tự nguyện sống tri túc, thiểu dục? Còn lâu!

• Là một bác sĩ nhi khoa, bác sĩ nhận xét thế nào về thế hệ trẻ em ngày nay?

Trẻ em ngày nay sướng như tiên! Vì là tiên nên tốn rất nhiều tiền. Đẻ ra chưa kịp bú mẹ đã thấy sữa nhân tạo được tặng đầy phòng. Toàn các loại sữa “thông minh”! Thế mới biết các thế hệ trước đây “ngu dốt” biết chừng nào! Sữa thông minh cứ ngày một lên giá cũng phải! Trẻ em được cưng chiều hết cỡ, đồ chơi đầy nhóc, toàn đồ chơi sau một thời gian thì phát hiện có hoá chất độc hại… Bệnh nhi trở thành khách hàng, mà khách hàng là Thượng đế, muốn gì được nấy. Cha mẹ “khoán” con cho người giúp việc. Mỗi chút lên mạng tham khảo, ý kiến tùm lum, tẩu hỏa nhập ma. Trẻ được cưng chiều dễ hư. Không biêt sao bây giờ vô sinh hơi nhiều, single mom ngày càng đông. Tuy nhiên phải công nhận trẻ em bây giờ có điều kiện phát triển rất tốt, tiếp cận sớm với kỹ thuật hiện đại nên rất giỏi. Tôi chủ trương cần cho trẻ gần gũi với thiên nhiên càng nhiều càng tốt chứ không thì trẻ chỉ tiếp xúc với thiên nhiên ảo, qua vi tính.

• Một ngày bình thường của bác sĩ là những công việc gì?

Là ăn, ngủ,… À không, tôi vẫn còn dạy học, hiện là Trưởng bộ môn Khoa học hành vi- Giáo dục sức khỏe của trường Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch Tp.HCM. Sáng tập thể dục, hít thở một chút, tự pha cho mình một ly cà phê, đọc vài trang báo, lên mạng lai rai, cao hứng thì viết lách lăng nhăng cái gì đó… Hưu lâu rồi mà! Đôi khi bạn bè kêu đi cà-phê đầu đường góc phố thì đi. Bàn đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, toàn chuyên lớn… như chuyện vá tầng ozone, cử tổng thống nước này nước khác, “thường, lạc, ngã, tịnh” v.v…!

• Khi nói về lương của thầy thuốc nhiều người nói: “Muốn làm giàu thì không nên làm ngành y”. Riêng bác sĩ có ý kiến gì?

Tôi nghĩ không ai học y với ý định “làm giàu”. Thời tôi học cách đây nửa thế kỷ, y khoa phải học 7 năm, ra trường với văn bằng Tiến sĩ y khoa quốc gia, chỉ số lương là 720 (Sư phạm học 4 năm, chỉ số 480). Với đồng lương thời đó, người bác sĩ có thể yên tâm chăm sóc bệnh nhân, không cần… phong bì! Y đức ngoài việc học trong trường khi hành nghề còn có Y sĩ đoàn giám sát và bảo vệ. Nghĩa vụ luận y khoa được dạy rất kỹ từ năm thứ 5 trước khi ra trường để biết cách ứng xử với bệnh nhân, với đồng nghiệp và với cộng đồng. Hiện nay, y khoa học 6 năm, ra trường được coi tương đương với cử nhân (4 năm). Còn để được mở phòng mạch, người bác sĩ ngày nay không chỉ cần có Chứng chỉ hành nghề mà còn phải có Giấy phép đăng ký Kinh doanh! Không hiểu tại sao nghề y được coi là “kinh doanh”? Có cách nào tốt hơn chăng, thí dụ “Giấy phép đăng ký Dịch vụ…” ?

• “Người bệnh đến với thầy thuốc không chỉ tìm kiếm những thông tin liên quan đến bệnh tật, đến thuốc men, mà còn mang theo cả những nỗi băn khoăn, lo lắng và sợ hãi…” bác sĩ đã viết như vậy, nhưng bệnh nhân lại cho rằng bác sĩ Việt Nam rất không kiên nhẫn lắng nghe họ nói và thường hay mắng họ. Theo bác sĩ nhận định này có đúng hay không?

Phải coi cái mắng đó là “mắng” yêu hay “mắng” ghét. Tôi thấy có nhiều bệnh nhân bị “mắng” mà rất vui vì biết bác sĩ “mắng” vì mình, thí dụ như khi không tuân y lệnh, sử dụng thuốc men bừa bãi v.v… Mối giao tình thầy thuốc-bệnh nhân mà tốt thì những lời “mắng” này nghe dễ thương, như người thân với người thân. Một bác sĩ làm ở phòng khám nhi một bệnh viện cho biết mỗi sáng anh phải khám cho trên dưới 100 em. Mỗi bệnh nhi chỉ vài phút thôi thì anh đã phải quần quật toát mồ hôi hột, thì giờ đâu mà cười nói hỏi han? Mệt quá hóa quạu, căng thẳng. Dĩ nhiên “mắng” là không nên. Lỗi về phía bác sĩ, về phía ngành y. Cũng có vài bác sĩ thích “ra oai” với bệnh nhân, chẳng qua cũng chỉ vì chưa đủ tự tin. Điều này cũng không nên.

• Bác sĩ có phiền không nếu bạn đọc muốn biết năm nay bác sĩ đã trải qua bao nhiêu cái xuân xanh ạ? Bác sĩ đã phác họa sơ đồ cuộc sống như thế nào để có cuộc sống đẹp nhất ở độ tuổi của mình?

Trong cuốn “Gió heo may đã về” của tôi, Trịnh Công Sơn viết: “Nói với một người trẻ “Tôi già rồi em ạ!” là một điều vô lễ”! Thế nhưng nhà báo trẻ đã hỏi, tôi đành phải “vô lễ” vậy: Tôi đã 73 “xuân xanh” (tuổi ta) bạn ạ. Nhớ Nguyễn Công Trứ ngày xưa ở tuổi này đã… cưới một cô tì thiếp trẻ và: “Tân nhân lục vấn lang niên kỷ/ Ngũ thập niên tiền nhị thập tam”. Cô dâu muốn biết tuổi chàng rễ, Nguyễn tướng công trả lời: “Năm mươi năm trước ta được hai mươi ba tuổi!”. Dĩ nhiên, tôi không có ý định bắt chước Nguyễn tướng công! “Phác họa sơ đồ cuộc sống” ư? Sống thanh thản, tự tại là hạnh phúc rồi, phác họa mà chi?

Cám ơn bác sĩ và chúc bác sĩ nhiều sức khỏe.

Tú Lan

………………………..
(*) Bài đăng trên báo có cắt bớt một câu và một đoạn ngắn.

VIỆT LINH “Xin lỗi bản thân”

By 2 Bình luận

VIỆT LINH “Xin lỗi bản thân”
Đỗ Hồng Ngọc
“Chuyện và truyện” của Việt Linh là một tập sách đáng đọc. Bài nào cũng đọc được nhưng với tôi, tôi chỉ chọn một bài thôi: Xin lỗi bản thân (trg 127).
Nói lời xin lỗi với ai đó thì dễ chớ xin lỗi chính mình chẳng dễ chút nào đâu! Cho nên không lạ khi Việt Linh phải bày ra cái cách viết thư cho một người nào đó mà thực ra là cho chính mình, thì thầm bên gối, vẻ như ân cần, nhỏ nhẹ mà nghe ra chì chiết, đắng cay. “Với những gì đã xảy ra, nếu là con chị đáng bị đánh đòn. Nếu là cha mẹ chị đáng bị lên án. Nếu là nguyên thủ, chị đáng bị phế truất!”.

Chuyện gì đó vậy? Chuyện Việt Linh làm việc như điên, hút thuốc lá như ống khói tàu, thức trắng đêm này qua đêm khác, đầu óc lúc nào cũng căng như sợi dây đàn… để rồi một hôm run rẩy đánh rơi cái ly đang cầm trên tay, gục xuống và phải đưa đi cấp cứu ở bệnh viện vì… tai biến mạch máu não! May mà qua khỏi, nhưng di chứng đeo đẳng…
Việt Linh bảo mình đã thực sự “thảng thốt, chao choáng” lúc bắt đầu viết bức thư này. Dễ hiểu thôi. Làm cái nghề đạo diễn, bóc tách tâm lý nhân vật, hô phong hoán vũ ở phim trường thì dễ chứ khi chính mình “bóc tách” mình quả là khó. Cho nên khi kết thúc bức thư, cô nói: “Như trả xong một món nợ”. Phải. Nợ ân tình. Nợ chính mình. Một cảm giác nhẹ nhàng như một người xưng tội và được tự mình tha thứ cho mình. Thế nhưng, Việt Linh không dừng ở đó, cô muốn làm một điều gì khác nữa, cho những ai khác nữa, mà trước hết cho những người thân, bức thư đã như “Một lời kêu gọi thiết tha”, một cảnh báo, một nhắc nhở.
“Ngoài di chứng tê đau khiến chị luôn phải cắn răng chịu đựng, trong chị còn có thêm một di chứng khác: chị hay rùng mình run sợ. Rùng mình khi nghe người thân nói đau đầu. Rùng mình khi thấy người thân thức khuya, hút thuốc, ăn mặn…”
Lần đó, sau cơn bạo bệnh, Việt Linh về Pháp, gởi tôi cái “email” hỏi cách chữa các di chứng tê đau chịu không nổi của cô. Tôi “reply” liền. Nhưng Việt Linh “đổ quạu”: “Em hỏi anh là hỏi kinh nghiệm cá nhân anh, một bệnh nhân, nếm trải và phục hồi thế nào sau cơn bệnh… chứ bên Tây này em có tới 3 bác sĩ chuyên khoa thần kinh, tim mạch, vật lý trị liệu chăm sóc cho mình rồi, đâu có cần ông bác sĩ trong anh nữa. Em cần là cần ông bệnh nhân trong anh kìa!” Vậy là tôi đành chia sẻ với Việt Linh cách khác.
Bây giờ thì Việt Linh “khôn” rồi, chẳng thèm “dại” nữa. Việt Linh biết nghe ngóng tiếng nói của từng tế bào trong cơ thể mình. Việt Linh biết đi nghiêng nghiêng kiểu của mình, dựa vào ai đó cùng đi cho khỏi ngã mà người ngoài nhìn vào tưởng cô đang có một cử chỉ… âu yếm! Việt Linh đã biết nuông chiều mình bằng cách đóng riêng một chiếc giày có đế ngang cho hợp với cái chân cà khêu…

Chia sẻ trong buổi giao lưu ở Hội sách (24.3.2012) cô nói: Tôi đã biết chấp nhận. Tôi hiểu cơ thể mình. Tôi làm quen với bệnh. Tôi sống chung với nó và “có giải pháp cho nó”. Nghĩa là đã biết thích nghi. Biết “hòa hợp”.

“Từ bi với mình” không dễ đâu! Người ta có khuynh hướng hành hạ mình, bốc lột mình, than thở phiền trách mình, thậm chí nguyền rủa, căm thù mình nữa. Viết Linh viết: “Từ nay chị sẽ không ảo tưởng sự hồi phục toàn diện, sẽ an lòng sống chung với đau, với tê, với yếu ớt, mong manh… để hiểu sự trả giá hôm nay là đích đáng. Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ, rất nhiều đêm chị đã thầm rơi nước mắt, tiếc đau những sai lầm trước đó: hàng chục lần nhức đầu, hàng trăm đêm thức trắng, hàng vạn điếu thuốc trong vòng mấy mươi năm… Các mạch máu trong người chị hẳn đã vô cùng đau đớn, đã nhẫn nại kêu than, chịu đựng biết bao ngày…”

Và rồi, qua một cơn bệnh ngặt nghèo, cô còn nhận ra “biết bao nghĩa tình sâu nặng” đó đây của bè bạn, người thân, thầy thuốc… chung quanh: “Cùng với lời xin lỗi, chị cảm ơn bản thân đã giúp chị sáng mắt. Chị đã bỏ hẳn thuốc lá, sinh hoạt điều độ, bớt ăn mặn, tập yoga, đi bác sĩ thường xuyên, biết sưu tầm những bài thuốc hay cho cơ thể… Tóm lại, từ chỗ nhơn nhơn sức mạnh, chị đã biết lắng nghe tiếng nói của các “thần dân” cơ thể, biết thấu hiểu, chia sẻ. Và một lời cảm ơn quan trọng nữa: trong bấp bênh phù sinh chị đã nhận biết bao nghĩa tình sâu nặng…”.
Việt Linh tâm sự thêm: “Tôi coi như mình đã chết rồi. Tôi biết buông bỏ. Biết sống có ích. Biết làm từ thiện”. Rõ rồi. Cô không còn hò hét ở trường quay nữa mà lặng lẻ viết, dịch để chia sẻ những kinh nghiệm nghề nghiệp với đồng nghiệp, với người đi sau. Một loạt tác phẩm về điện ảnh đã ra mắt. Các tản văn ngày càng thấm đẫm yêu thương. Tôi mến Việt Linh ở đó và cô cũng tự nguyện làm một người “em gái” của tôi, không phải “người em sầu mộng của muôn đời” mà là người em biết yêu cuộc sống, biết chia sẻ và biết “Cảm ơn mình” như một bài viết của tôi trong cuốn Già ơi… Chào bạn! mươi năm về trước./.

Gặp lại Hoài Khanh

By 1 Bình luận

Thư gởi bạn xa xôi
Gặp lại Hoài Khanh

tặng TVL

Đỗ Hồng Ngọc
Lâu lắm mới gặp lại anh. Hoài Khanh bây giờ đã 79 tuổi ta rồi chớ ít gì. Tóc bạc phơ. Nét nhăn nhàu của người có tuổi. Chỉ vụt tươi khi nói về thơ!
Thơ Hoài Khanh thời mình ai cũng biết, cũng thuộc ít nhiều. Lúc còn quá trẻ mà thơ anh đã làm cho Bùi Giáng giật mình, tưởng là của một… cụ già, với triết lý nhân sinh sâu sắc. “Từ Dâng Rừng tới Thân Phận, Hoài Khanh đi một bước riêng biệt choáng váng trong dòng lục bát của ông. Ông không bị một ảnh hưởng nào gò bó. Ông chỉ chịu ảnh hưởng của trời, của sương, của giòng sông, bến quạnh quê hương” (Bùi Giáng- Đi vào cõi thơ).

Một thời Hoài Khanh làm cho Giữ Thơm Quê Mẹ và chính anh đã chọn đăng “Bài thơ trên xương cụt” của Chinh Ba. Cách đây mươi năm, mình ghé thăm anh ở Biên Hòa, gởi tặng tập “Già Ơi… Chào Bạn!”. Ít lâu sau anh gởi một lá thư: “Đọc Già ơi… của Đỗ Hồng Ngọc xong mình muốn già mau đi … cho đã!”. Và bây giờ thì anh đã già thiệt, “già đã” rồi!
Gặp lại anh trong bữa họp mặt anh em Xunau.org ở Sông Trăng. Vui quá vì không ngờ. Có cả Chinh Văn, Cao Quảng Văn, Trần Dzạ Lữ, Bùi Chí Vinh, Nam Thi, Ngô Quang Hiển, Văn Công Mỹ… và nhiều bạn bè khác.

Từ trái: Chinh Văn, Hoài Khanh, Đỗ Nghê, Cao Quảng Văn...và Trần Dzạ Lữ (áo xanh)

Lần nào về Phan Thiết, đi qua Núi Cú, Ba Hòn, sông Cà Ty… mình cũng nhớ Hoài Khanh. Nhất là khi đi ngang Ba Hòn mình thường lẩm nhẩm “Người đi để dãy Ba Hòn chơ vơ”. Thế nhưng, không phải, anh nhắc:“Người đi nhớ dãy Ba Hòn trơ vơ” chớ! Nhưng mình thì vẫn cứ thích “Người đi để dãy Ba Hòn chơ vơ” hơn. Nó hay ở chỗ người đi nỡ bỏ lại… chơ vơ Ba Hòn!
Hoài Khanh sinh ra và lớn lên ở Đức Nghĩa, Phan Thiết. Nhà anh cách chỗ mình ở không xa. Anh lớn hơn mình mấy tuổi và đã phiêu bạt… giang hồ tự thuở nào, lúc mình còn cắp sách đến trường tiểu học bên bờ Cà Ty! Anh vào Saigon, làm thơ, làm báo và một mình dựng nên Nhà xuất bản Ca Dao nổi tiếng một thời, in được hằng 70 tựa sách có giá trị. Anh kể một mình anh thôi, vừa… giám đốc, biên tập, dịch thuật, lon ton, thầy cò, phát hành, tài xế, thu ngân… Giỏi thiêt.
Khi nhắc Xa quê nghe gió nồm của anh, anh nói anh thích gió nồm lắm, mát mẻ, còn mình, mình ưa gió bấc hơn, nhất là những buổi tan trường. Trời se se lạnh. Mùa cốm sắp về. Những tà áo trắng… “Mùa ơi, gió bấc nhớ không ngờ/ Năm nay người có về ăn Tết/ Có ngậm ngùi nghe chút ấu thơ” (Đỗ Nghê, 1970). Anh cười lỏn lẻn. Hóa ra anh cũng ưa gió bấc.
Chép lại ở đây vài bài thơ của anh. Chắc bạn cũng đã thuộc rồi. Một thứ thơ cho người ta thuộc. Không dễ đâu!

Ngồi Lại Bên Cầu

người em xưa trở về đây một bận
con đường câm bỗng ánh sáng diệu kỳ
tôi lẫn trốn vì thấy mình không thể
mây của trời rồi gió sẽ mang đi

em – thì vẫn nụ cười xanh mắt biếc
màu cô đơn trên suối tóc la đà
còn gì nữa với mây trời đang trắng
đã vô tình trôi mãi bến sông xa

thôi nước mắt đã ghi lời trên đá
và cô đơn đã ghi dấu trên tay
chân đã bước trên lối về hoang vắng
còn chăng em nghĩa sống ngực căng đầy

quá khứ đó dòng sông em sẽ ngủ
giấc chiêm bao nguyên vẹn có bao giờ
ta sẽ gặp trong ý tình vũ bão
con thuyền hồn trở lại bến hoang sơ

rồi em lại ra đi như đã đến
dòng sông kia cứ vẫn chảy xa mù
ta ngồi lại bên cầu thương dĩ vãng
nghe giữa hồn cây cỏ mọc hoang vu

Hoài Khanh

Đức Nghĩa

Biển mang niềm nhớ đi hoang
Gió Trường Sơn luyến mây ngàn Tà Dôn
Ôi sương Núi Cú lạnh hồn
Người đi nhớ dẫy Ba Hòn trơ vơ
Cành dương cát trắng hững hờ
Nhìn nhau thuở ấy bây giờ nhớ nhau.

Hoài Khanh

Cà Ty

Một dòng xanh mấy niềm sâu
Ngẩn ngơ gió lạnh từ đâu thổi về
Trở mình sương rụng trên đê
Người đi rồi chẳng thấy về, chao ôi.

Hoài Khanh

“Người đi rồi chẳng thấy về, chao ôi!” là Hoài Khanh nói về bạn đó, phải chăng?

(ĐHN)
Saigon 30.3.2012

NHỮNG BÀI THUỐC QUÝ

By 1 Bình luận

“Những bài thuốc quý”
Buổi giao lưu tại Hội sách TP.HCM 24.3.2012
Buổi giao lưu chủ đề “Những bài thuốc quý” của hai bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng, Đỗ Hồng Ngọc nhân dịp ra mắt tác phẩm Con người trong vòng vây của GS.BS Nguyễn Chấn Hùng sáng 24.3 tại Hội sách TP.HCM đầy kín khán giả, từ những cụ già râu tóc bạc phơ đến các sinh viên trẻ, và rất đông thân hữu trong giới trí thức, doanh nhân, nhà báo…

GS.BS Nguyễn Chấn Hùng mở lời về những suy nghĩ phảng phất trong ông khi viết Con người trong vòng vây: “Từ xưa tới giờ, chúng ta thường tỏ ra bất lực khi đối diện với căn bệnh hiểm nghèo: “Trời kêu ai nấy dạ”, nhưng tôi muốn đưa ra một thông điệp mới: “Trời kêu không dạ”, vì bệnh ấy là tại mình, không phải tại trời! Vòng vây đó không phải của trời, mà của chính con người tạo ra, từ ăn uống, 40% bệnh có thể ngừa được. Vậy làm sao cho nhẹ gánh? Ăn lành – ngủ đủ – tập đều – sống vui là bài thuốc quý trời cho. Không mất tiền mua mà phải biết dùng. Từ ngàn xưa, con người đã biết hoà hợp với trời đất. Hoàng đế nội kinh bàn về dưỡng sinh, nuôi dưỡng cái sống, chú trọng dinh dưỡng tinh thần, ăn uống điều độ, rèn luyện thân thể và ứng hợp môi trường. Trang tử Nam hoa kinh đã thắm đượm cách nuôi sự sống cho mỗi người: “Ngủ không mộng mị, thức chẳng âu lo, ăn không cầu kỳ, hít thở thâm sâu”… Nếu mỗi ngày bạn không ngủ đủ từ bảy đến tám tiếng đồng hồ, đời sống sẽ bị thun lại, óc không nở ra được. Ngủ đủ giúp cho bộ não sắp xếp lại, mềm dẻo hơn, giúp yếu tố tăng trưởng cao. Sống vui giúp bộ não làm việc tích cực, nhạy bén, không sinh ra độc tố. Cười che chở con tim, chống được bao bệnh, mình khoẻ ru thôi…”
BS Đỗ Hồng Ngọc bày tỏ sự thích thú trước tác phẩm mới của GS.BS Nguyễn Chấn Hùng: “Một vị bác sĩ say mê mổ xẻ, say mê khoa học đến giờ lại ngộ ra rằng bác sĩ tốt nhất của mỗi người là chính mình!”. Theo bác sĩ Ngọc, trong các bài thuốc quý thì “thở” là quan trọng nhất. Người ta có thể không ăn 50 ngày vẫn sống được, không uống 5 ngày vẫn có thể sống nhưng không thở 5 phút là chết. Mà thở thì không ai thay mình cả. Không phải vô cớ mà Phật dạy: “Hãy quay về nương tựa chính mình”. Đưa hơi xuống huyệt đan điền thực chất chính là phương pháp thở bụng, thở cơ hoành chứ có gì đâu. Nó giúp mình thảnh thơi đầu óc, không vướng bận. Ngủ cũng là cả một nghệ thuật, phải biết cách ngủ mới thành công. Mình chính là bác sĩ tốt nhất của mình để thay đổi lối sống. Thuốc quý không ở bác sĩ, mà ở mỗi chúng ta.

GS.TS Vũ Đình Huy bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình: “Niềm lạc quan của các bác sĩ đã truyền đến người đọc, bệnh nhân”. Còn đạo diễn Việt Linh thổ lộ: “Sau tai biến mạch máu não, nhiều bạn bè tưởng tôi không qua khỏi. Tôi thực hiện một cách xuất sắc những lời dạy của hai vị bác sĩ, biết buông bỏ những gì làm mình buồn, bắt đầu làm quen với những di chứng của bệnh, và tự tìm ra giải pháp cho mình. Lỗi là do mình đã đối xử quá tệ với bản thân. Xin lỗi bản thân, xin lỗi cơ thể cũng là cách để tôi biết sống có ích, cống hiến cho mọi người nhiều hơn…”.
Sự tung hứng dí dỏm, sâu sắc của hai vị bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng và Đỗ Hồng Ngọc làm không khí oi bức tại hội sách như dịu hẳn. Đã quá trưa, nhưng nhiều người còn vây quanh GS.BS Nguyễn Chấn Hùng với nhiều câu hỏi. Kết thúc buổi giao lưu, ông thổ lộ: “Chúng ta đều trong vòng Trời đất, kính ngưỡng Trời đất, nhưng chúng ta cũng phải biết 85% các loại bệnh không phải tại trời, mà do con người. Loại được những nguyên nhân đó để bệnh không nhập vô mình, thay đổi cách nhìn cũ là điều mà tôi suy nghĩ, để viết Con người trong vòng vây, truyền đạt cho mọi người cùng biết. Viết cho mọi người, văn phong phải giản dị, dễ hiểu, điều này tôi học được từ những người thầy như nhà văn Nguyễn Hiến Lê, nhà văn Sơn Nam, và học được từ bạn tôi, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc”.
Xuất hiện trong buổi giao lưu với tư cách vừa là người bạn thân của BS Chấn Hùng vừa như MC của chương trình, mang đến cho độc giả hai đầu sách mới Thư gửi người bận rộn (tập 2) và Nhớ đến một người, BS Đỗ Hồng Ngọc góp thêm những bài thuốc quý mà ông từng đề cập trong Sức khoẻ gia đình, cuốn sách bán chạy nhất của mình. Ông cho biết thêm: Tổ chức Y tế Thế giới có đưa ra một công thức: SAFE (an toàn), tôi thêm chữ R thành SAFER (an toàn hơn), là chữ viết tắt của các biện pháp: Smoking (không thuốc lá), Alcohol (không rượu), Food (dinh dưỡng đúng), Exercise (rèn luyện thể lực) và Respiration (thở đúng phương pháp). Thực ra nó chính là “giới” và “định” vậy. Giới và định tốt thì sẽ dẫn đến “tuệ”. Nói khác đi, giảm được “tham sân si” ta mới có được thân tâm an lạc. Nếu áp dụng SAFER đúng cách, ta ít cần phải nhờ đến bác sĩ! Cũng đừng quên rằng từ Thế kỷ XVI, Tuệ Tỉnh thiền sư, một danh y ở nước ta đã đúc kết phép Dưỡng sinh bằng 2 câu: Bế tinh dưỡng khí tồn thần/ Thanh tâm quả dục thủ chân luyện hình”.

Hương Xuân