Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Ở tuổi già, hai chân như mọc dài ra, trở nên nặng nề, không chịu nghe lời ta nữa! Các khớp cứng lại, xương loãng ra, mỏng, giòn, dễ gãy…! Ấy cũng bởi cả một thời tuổi trẻ đã “Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt…” (Trịnh Công Sơn)!
Khám bác sĩ, bác sĩ thường khuyên nên vận động để tránh bệnh này bệnh khác, nào ngăn ngừa tiểu đường, tim mạch, giảm trầm cảm, lo âu…, thế nhưng nếu không khéo ta lại rơi vào tình trạng “quá tải” khiến bệnh nặng thêm.
tặng Ngô Thế Vinh
Khi một mạch máu nhỏ bị tắt nghẽn sẽ gây tai biến đáng tiếc cho một con người. Y học làm tan cục máu đông đặt stent bắt cầu by pass để khơi thông. Không có máu đưa dưỡng khí tới các tế bào không sản sinh được năng lượng cho sự sống. Khi dòng sông nghẽn mạch cả một vùng đất mênh mông sẽ rồi tắt ngấm!
Người thầy thuốc đặt vội stétho lên mặt đất để nghe nhịp đập thoi thóp nhịp thở thều thào của dòng sông … Anh kêu to cầu cứu. Dòng sông đang nghẽn mạch! Hãy cứu lấy dòng sông! Đừng để nó qua đời. Đừng để Mekong cạn dòng cho biển Đông dậy sóng!
Căn nguyên thì đã rõ. Chỉ vì lòng tham ngu muội của con người. Nhưng có muộn quá không khi can thiệp chỉ là sơ cứu mà không tìm thấy căn nguyên: muôn năm trường trị, nhất thống giang hồ, trường sinh bất tử…!
Người thầy thuốc bạn tôi Ngô Thế Vinh từ dưới mái trường y xưa nửa thế kỷ đã viết nên những trang sách nặng lòng với đất nước quê hương nay vất stétho cầm lên cây viết ngược dòng Cửu Long tận đầu nguồn tìm xem dòng sông nghẽn mạch từ đâu tại sao lúc nào bởi ai?
Người thầy thuốc đã làm tất cả việc cần làm. Để cứu lấy dòng sông. Cứu lấy những mầm xanh cho trái đất… Hy vọng sẽ hồi sinh dòng sông nghẽn mạch, sẽ đặt stent, sẽ làm by pass sẽ phục hồi chức năng… phải không Vinh?
Đỗ Hồng Ngọc (2013)
Khi còn trẻ, ta dễ thấy cái “ăn” là quan trọng, khi về già mới biết cái “chuyện lớn” kia càng quan trọng hơn! Triết gia Lâm Ngữ Đường bảo: “Hạnh phúc ư? Rất đơn giản. Nó nằm ở ruột già! Ruột già mà điều hòa thì ta hạnh phúc, còn không thì ta khổ sở. Chỉ có vậy thôi!” (Sống đẹp, bản dịch Nguyễn Hiến Lê). Ngày trước, trên báo Bách Khoa có một truyện ngắn tựa là “Chuột khâu đít” kể ở một nhà kia, chuột nhiều quá, phá phách chịu không nổi. Nuôi mèo, đặt bẫy, thuốc chuột, keo dính chuột… chẳng ăn thua! Thế rồi gia chủ nghe người ta khuyên bắt lấy một con chuột to, khâu đít nó lại, rồi thả ra. Mới đầu chẳng có chuyện gì xảy ra nhưng chỉ vài ba hôm sau, con chuột bị khâu đít bắt đầu tấn công các con chuột khác, bởi vì nó đang khổ vì bón mà những con chuột khác cứ phây phây, chí chóe, thấy ghét! Từ đó không còn một con chuột nào dám lai vãng nhà ông ta nữa!
Ghi chú: Một bạn đọc trẻ (nghĩa là chưa tới 30), cô Trần Thị Nhung, nói đã bỏ ra một đêm để đọc hết cuốn Ghi chép lang thang và đã… ghi chép lại một số cảm nhận từ quyển sách này. Xin chia sẻ đến các bạn. Thân mến,
DHN.
HÃY QUAY VỀ NƯƠNG TỰA CHÍNH MÌNH
Trần Thị Nhung
Đó là điều mà được lặp đi lặp lại nhiều lần trong quyển sách nhỏ “ Ghi chép lang thang” của bác Đỗ Hồng Ngọc. Và nương tựa chính mình là nương ra làm sao, tựa thế nào, liệu mình có thể tựa vào mình nương vào mình hay không? Người trả lời cho câu hỏi này chỉ có thể là bạn sau khi dành một ít thời gian tĩnh lặng trong ngày để lang thang với chữ nghĩa , với những câu chuyện tưởng chừng không đầu không đuôi của tác giả. Tôi cam đoan những mẫu chuyện nhỏ ấy sẽ khiến bạn gật gù, xuýt xoa “ à thì ra thế” hay “ ủa, vậy trước giờ mình sai bét nhè”… Bởi “ Ghi chép lang thang” chính là những quan sát vô cùng tinh tế nhưng cũng rất đời thường, được ghi chép cẩn thận và rất đỗi thật thà, thấy gì chép nấy, nghĩ gì biên vậy của một người ông, người bác, người bác sĩ, người nghệ sĩ có một trái tim ấm áp yêu mình yêu người muốn chia sẻ trò chuyện tâm tình với bạn trẻ, bạn không còn trẻ và cả bạn già khú đế với tâm hồn trẻ lạ lùng…
Như đã nói, với một “lão Y” như mình thì Mùng nào cũng là Mùng. Cho nên đến Mùng 10 Tết Ất Mùi anh chị em Nhóm Học Phật ở chùa Xá lợi mới rủ nhau đi núi Dinh (Bà Rịa) thăm thầy Liên Phương, ở một tịnh xá nhỏ trên.. đỉnh núi. Đặc biệt thầy mời đến khánh thành Thư viện mới của tịnh xá. Nghe trên núi mà có cái thư viện cũng hay hay, không biết có độc giả nào đủ sức leo lên để đọc sách không. Thầy Liên Phương tuy đã 84 tuổi nhưng nhờ tu hành và lên xuống thường xuyên con đường này nên không thấy khó. Nhóm đi vất vả từ dưới chân núi lên đến đỉnh, chốc chốc lại nghỉ lấy hơi suốt một tiếng rưởi đồng hồ. Khi xuống mất hơn một tiếng! Toàn là đá với đá. Thỉnh thoảng gặp mấy cụm hoa dại trong gốc đá tuyệt đẹp. Tuổi cao nhất là mình, còn các bạn… trẻ đi cùng đều mới 50-60 khá sung sức mà cũng… bá thở!
Hỏi kỹ mới biết cái chùa đơn sơ trên núi Dinh này có tên là Văn Thù Phật đỉnh, ít người biết đến. Thư viện không ngờ khá khang trang, nhiều sách và tranh ảnh. Chuyến leo núi sau những ngày đi Đalat rồi Phan Thiết về làm mình “sụm” hết mấy hôm. Chắc là phải rèn luyện thường xuyên leo núi mới được!
Xin chia sẻ vài hình ảnh. Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc
Ăn uống rất quan trọng đối với tuổi già. Thức ăn mang lại các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Các chất này sẽ được oxyt-hóa để tạo ra năng lượng giúp cơ thể hoạt động. Một trong những lý do người già dễ bị uể oải, lừ đừ… là do thiếu năng lượng. Ở người có tuổi, còn thêm nỗi khổ vì “hàm răng chiếc rụng chiếc lung lay”, dạ dày teo nhỏ, dịch vị tiết ra không đủ, dễ bị bón, dễ bị rối loạn tiêu hóa như ta đã biết. Con cháu thương tình, tìm món ngon vật lạ ép ăn, tìm thuốc bổ vitamin các thứ ép uống… thì tình trạng càng bi đát hơn vì càng làm cho ăn mất ngon, không còn thấy thèm ăn!
Ngày 28.4.2012, cách đây 3 năm, tôi có viết bài “Saigon bây giờ” cho báo Saigon Tiếp Thị và sau đó tôi đã post lên trang nhà www.dohongngoc.com/web/: http://www.dohongngoc.com/web/goc-nhin-nhan-dinh/ghi-chep-lang-thang-8/
Mới đây ngày 1.3.2015 tôi nhận được bài viết này đã bị ai đó xuyên tạc, sửa chữa thêm bớt vào nội dung và phát tán lên mạng. Tôi đã liên hệ ngay với anh Joseph Chu, người đã gởi bài này đến một số bạn bè để yêu cầu đính chính và anh Joseph Chu đã rất có trách nhiệm, có thư xin lỗi tôi và gởi kèm bài đính chính dưới đây (đính kèm).
Tôi định giữ im vụ việc không hay này, nhưng hôm nay một người bạn ở Úc lại tiếp tục gởi bài này về và đặt câu hỏi: “Bài này của Ai?”, vì họ không tin do tôi viết với nội dung và văn phong như vậy!
Vì thế, tôi thấy cần lên tiếng để tránh mọi sự hiểu lầm đáng tiếc.
Trân trọng,
BS Đỗ Hồng Ngọc.
Mùng 8 Tết Ất Mùi (26.2.2015)
Thư gởi bạn xa xôi,
Mấy ngày Tết mình vừa làm một chuyến “giang hồ vặt” với gia đình lên Đà Lạt xuống Phan Thiết về Lagi chưa kịp lấy lại sức thì đã nhận không ít lời trách, sao không “tường thuật” ngay như đã hứa. Riêng Trần Vấn Lệ tung bài thơ…
Đời Là Cõi Phù Vân
Sáng. Tôi gửi cho anh / một e mail chào sáng. Chờ cho tới chạng vạng / không thấy cái reply!
…hay tôi gửi cho ai? Gửi lộn thì thường lắm. Tuổi tàn rồi hay lẫn (lạ, tôi không quên anh!).
…hay là mộng-không-thành? Hay là mơ…khi thức? Hay tôi làm anh bực: “ngày nào cũng thấy mail”?
Nghĩ vậy, tôi buồn hiu. Đăm chiêu rồi ướt mắt. Phải chi đừng xa cách, mình gặp nhau mỗi ngày…
Mình…tay nắm bàn tay, núi sông kia đồ bỏ, cần chi nói thương nhớ, thấy nhau là có nhau!
Mỗi một ngày qua mau. Tôi cảm ơn Trời Đất. Tôi thắp nhang bàn Phật. Nghe chuông Nhà Thờ ngân…
Tôi biết mình bâng khuâng / mà tỉnh hồn không được. Chúng mình xa Đất Nước…rồi xa luôn niềm vui!
Quả thật tôi ngậm ngùi, trách chi đời dâu bể, trách chi mấy giọt lệ / nghĩ người như cố nhân!
Cố nhân ơi cố nhân! Cầm bằng đàn lỗi nhịp. Con đường còn đi tiếp. Con đường nắng hoàng hôn (*)
Quả thật tôi có buồn / thấy mình luôn có lỗi. Anh không chờ không đợi…một tiếng chào thời gian!
Ngồi vê chút tuổi tàn, tôi nghe mình tủi tủi. Hình như ai đó nói “đời là cõi phù vân”.
Trần Vấn Lệ
Thư gởi bạn xa xôi,
LU BU NGAY TET
Hôm nay đã 29 Tết rồi mà mình chẳng “nghe” chút Tết nào cả! Chắc tại không còn mấy xe ba gác đánh trống cắc cắc bùm bum rộn rã bán đầu lân trong các con hẽm nhỏ khu Bàn Cờ như mọi năm, tuy vậy hôm qua mình cũng đã đi kiếm mấy chậu hoa Sadec về chưng cho có Tết.
May thay, có cái thiếp chúc Xuân Ất Mùi tuyệt đẹp của Longriver Dinh vừa gởi về làm mình lại thấy có Tết rồi bạn ơi. Bạn xem có tuyệt không nhé!
Rồi trên blog Nguyệt Mai, đọc được mấy câu thơ rất hay của Khánh Minh:
… Thức dậy với mùa xuân đang đến
Ngày lại mở ra như biển
Làm sao kìm tôi không tràn bờ
Thế là lại sống như mơ
(Thức dậy với mùa xuân, NTKhánh Minh)
Sáng nay mình thức dậy… tuy không thấy tràn bờ gì cả nhưng cũng đi một vòng lên Bình Dương chơi. Đường đã bắt đầu vắng. Ra ngoại ô mới thấy Tết rõ hơn. Ghé thăm một bạn già. Anh Nguyễn Hiếu Học, hơn bọn mình vài ba tuổi. Anh đem bao nhiêu là tài liệu của Bùi Giáng, Sơn Nam… ngày xưa về chơi ở Bình Dương với anh ra khoe. Vui lắm.
Bọn mình phone nói chuyện với Mỹ Hiền, dân Lái Thiêu, cô sinh viên vừa trình luận văn Thạc sĩ văn chương tại đại học Khoa học xã hội và nhân văn Tp.HCM, rồi phone cho GS Huỳnh Như Phương, người ngồi hội đồng giám khảo hôm đó…
THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG
ĐỖ HỒNG NGỌC (tiếp theo)
Nguyễn Hiền Đức
(Tổng hợp và giới thiệu)
4. Nhân sinh quan của Đỗ Hồng Ngọc
Tôi “lượm lặt” từ các cuốn sách, từ các bài viết, trả lời phỏng vấn của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc để tìm hiểu về nhân sinh quan của ông:
1. Trong cuộc sống điều quan trọng nhất có lẽ là thấy mình sống có ích, sống hạnh phúc và sống thảnh thơi. Tôi từ chối nhiều “ghế”, nhiều địa vị khác vì chỉ muốn làm điều mình thích, trong khả năng mình, nhờ vậy mà làm việc gì cũng thấy vui, thấy hăng say. Một người làm việc trong tinh thần bất mãn, không hài lòng với chính mình, căm ghét những người xung quanh hoặc làm việc chỉ vì sợ hãi, vì kiếm sống, vì đồng lương thì rất dễ so đo tính toán, thiếu nhiệt tâm, thiếu sảng khoái… và công việc được giao trở nên một gánh nặng…
2. Tôi sống theo một triết lý… thảnh thơi, hồn nhiên, có người cho là ngây thơ nữa. Tôi có điều kiện để làm giàu nhưng tôi chỉ làm… vừa đủ. Tôi theo gương và thích phong cách, lối sống của: Nguyễn Công Trứ: “Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc! Tri nhàn tiện nhàn đãi nhàn hà thời nhàn!” (Biết đủ thì đủ, đợi đủ bao giờ cho đủ? Biết nhàn thì nhàn, đợi nhàn bao giờ mới nhàn?). “Biết đủ dầu không chi cũng đủ / Nên lui đã có dịp thì lui” là hai câu thơ của cụ Ưng Bình Thúc Giạ Thị mà tôi rất thích. Tôi luôn nhớ và thực hành lời khuyên của Nguyễn Hiến Lê: “Đừng để nghèo túng, nhưng khi đủ ăn rồi thì đừng ham làm giàu, dành thì giờ làm chuyện khác có ích hơn”. Và với Trịnh Công Sơn: “Nhạc Trịnh với tôi không chỉ để nghe mà để ngẫm, để ngấm. Nhiều ca từ tôi nghĩ phải ở trong thiền định mới thấy được”.
THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG
ĐỖ HỒNG NGỌC (tiếp theo)
Nguyễn Hiền Đức
(Tổng hợp và giới thiệu)
ĐỖ HỒNG NGỌC – TRANG VĂN, TRANG ĐỜI
3.1. « Người đọc thích anh vì tìm thấy trong văn anh sự trong sáng bình an mà ai cũng cần … »
Sau đây, tôi “lượm lặt” một số cảm nhận sâu sắc, giàu ấn tượng của nhiều nhà văn về phong cách, tài năng của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc qua những trang văn, trang đời khép mở của ông:
Học giả Nguyễn Hiến Lê: “Một bác sĩ mà lại là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị!…”.
Văn ông lưu loát, sáng sủa, giọng ông thân mật, nhiều chỗ dí dỏm, có chỗ mỉa mai chua chát nhẹ nhàng, có chỗ nên thơ. Một bác sĩ mà lại là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị”.
Và GS Cao Huy Thuần: “Anh Đỗ Hồng Ngọc thân mến, anh tạo ra được một lối viết hợp với tâm hồn của anh. Người đọc mến anh vì trải dài trên giấy là một tâm hồn đẹp. Tác giả trở thành bạn thân của độc giả. Sách của anh là liều thuốc bổ. Thời đại đang cần thuốc bổ đó. Tôi thuộc hạng người “cổ điển”, thường nghĩ rằng viết văn không phải chỉ là tiêu khiển, dù là tiêu khiển cao cấp; nói đại ngôn như người xưa, “văn dĩ tải đạo”, tùy người hiểu chữ “đạo” đó thế nào. Người đọc thích anh vì tìm thấy trong văn anh sự trong sáng bình an mà ai cũng cần. Anh nói những chuyện giản dị. Nhưng mầu nhiệm không nằm ở đâu khác hơn là trong chính những chuyện giản dị đó. Một đôi bài của anh khá đơn sơ, nhưng hồn nhiên là cái duyên của anh, anh làm thơ trước khi viết văn, cho nên đó cũng là những bài thơ…”.
THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG
ĐỖ HỒNG NGỌC
Nguyễn Hiền Đức
(Tổng hợp và giới thiệu)
Bài 2 : “DU HỌC SÀI GÒN”
VÀ HƠN 40 NĂM GẮN BÓ VỚI NGÀNH Y
2.1. Học và hành nghề y
– Đậu Tú tài II, Đỗ Hồng Ngọc băn khoăn trước ngã ba đường: Vừa muốn học y, lại muốn học sư phạm, học văn khoa. Ông được học giả Nguyễn Hiến Lê khuyên “nên học y để giúp đỡ cụ thể cho gia đình, nếu học giỏi sau này có thể làm “thầy giáo” và nếu có năng khiếu, cũng có thể viết lách được…!”, … thế là ông học y, rồi học thêm văn, rồi viết lách, giảng dạy… lai rai mấy chục năm nay.
– Năm 1962, Đỗ Hồng Ngọc đậu vào trường y khoa. Vốn là người ham đọc, ham học, ngoài việc học y, ông cũng đã ghi danh học thêm những ngành mà ông thích như văn khoa, xã hội học. Đỗ Hồng Ngọc tự bạch: “… tôi mê học và học cho đã. Tôi thấy mình hên, thi đâu đậu đó, nhưng phải nói là nhờ biết cách học, nhất là biết cách tự học. Tôi nghĩ học sinh muốn giỏi phải có chí và biết tự học”.
Những năm vào Sài Gòn “du học”, ông ở nhà trọ, ăn cơm tháng trong khu ổ chuột Bàn Cờ (nay thuộc quận 3, Tp. Hồ Chí Minh – NHĐ) và thường xuyên đến thăm Nguyễn Hiến Lê. Cụ Lê luôn động viên, khuyến khích việc học của ông và mong sau này ông dùng ngòi bút để mang lại lợi ích cho nhiều người hơn trong nghề nghiệp của mình.
– Năm 1962, Đỗ Hồng Ngọc đã vào học APM (thay cho PCB trước kia). Sinh viên muốn học y khoa phải thi đậu vào APM. Rất khó. Đậu chừng 10%. Cuối năm nếu đậu sẽ lên học tiếp 6 năm nữa ở Y khoa Đại học đường Sài Gòn, 28 Trần Quý Cáp (nay là Võ Văn Tần). Đó là khóa đầu tiên học theo chương trình mới này…Ông kể ngoài các môn thi Lý, Hóa, Sinh, sinh ngữ… còn có 20 câu hỏi tổng quát như tên ông Tồ ngành y thế giới ? ông Tổ ngành y Việt Nam ? thầy thuốc nổi tiếng thời Tam Quốc ? thầy thuốc nổi tiếng thời Đông Châu liệt quốc ? nhạc, họa v.v… và đặc biệt « giá gạo trên thị trường bao nhiêu một ký ? », « giá than trên thị trường bao nhiêu một ký » ?… những trắc nghiệm như vậy rất có ý nghĩa cho một người thầy thuốc tương lai !
Ghi chú:
Thứ sáu tuần trước, 6-2-2015 khi đi café với một người bạn trẻ về đến nhà thì nhận được 3 cuốn bản thảo “Tuyển tập Đỗ Hồng Ngọc” dày cả ngàn trang A4 của một người không quen biết gởi tặng. Giật mình, ai vậy nhỉ? Thấy có kẹp mảnh giấy nhỏ, ghi số điện thoại và email, ký tên Nguyễn Hiền Đức. Ai vậy nhỉ? Bèn phone thăm hỏi mới biết đó là một bạn đọc quý mến mình, đã “dõi theo” hành trình viết lách của mình từ lâu, nay tỉ mẫn “ghi chép lang thang” lại cả một tuyển tập đồ sộ gởi tặng và nói còn sẽ gởi tiếp mấy tập nữa! Sau đó được biết thêm anh tên thật là Nguyễn Hiền (5 Hiền), còn Đức là tên vợ, chị Phùng Ngọc Đức, nên lấy bút danh Nguyễn Hiền-Đức, “gốc” Hội An. Anh 5 Hiền trước 75 là Thư ký Tòa soạn của tạp chí Tư tưởng, và là thư ký riêng của HT Thích Minh Châu, phụ trách Tu thư ở đại học Vạn Hạnh. Anh tốt nghiệp Báo chí và Xã hội học, rồi cao học Sử, đại học Vạn Hạnh. Năm nay anh đã 71 tuổi, mà vẫn cứ gọi mình bằng “thầy” làm mình rất ái ngại. Hôm qua hẹn anh đi café cuối năm để anh em được biết mặt nhau. Đó là một người nghiêm túc, cẩn mật, nhiệt tâm, và rất dễ thương…
Anh gởi file Word tập tài liệu và cho phép mình cứ “tùy nghi”… Bèn thử trích một vài đoạn gởi bạn bè coi trước cho vui.
Trân trọng cảm ơn 5 Hiền,
Đỗ Hồng Ngọc
(SG 12-2-2015)
THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG
ĐỖ HỒNG NGỌC
Nguyễn Hiền Đức
(Tổng hợp và giới thiệu)
Tôi đọc lại các tác phẩm của Đỗ Hồng Ngọc và gom góp những bài ông trả lời phỏng vấn, trò chuyện đăng trên các báo, tạp chí, kể cả trang mạng www.dohongngoc.com/web/, rồi những bài viết, những cảm nhận của nhiều tác giả, nhiều bạn đọc trong và ngoài nước… để mong sơ phác được phần nào chân dung ông. Tôi lúng túng, loay hoay mãi. Bài viết lần đầu là Sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc qua những trang văn, trang đời. Rồi bỏ. Đến Sơ phác tiểu truyện Đỗ Hồng Ngọc. Lại thấy không ổn. Và đây là bài viết lần thứ ba.
Tôi cũng đọc lại những bài của học giả Nguyễn Hiến Lê viết về những người bạn văn thân thiết như Đông Hồ, Quách Tấn, Giản Chi, Nguiễn Ngu Í… trong Hồi ký Nguyễn Hiến Lê. Lại đọc thêm Nhớ bạn của Giáo sư Nguyễn Lương Ngọc, tiếp đến là Bạn bè một thuở của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, và cả Buồn buồn Vui vui của người anh chí cốt của tôi vừa đột ngột rời cõi tạm (13.02.2014): Anh Năm Nguyễn Quang Sáng.
Riêng Đỗ Hồng Ngọc tôi gom lại những bài tạm gọi là “ký sự nhân vật” hoặc “Phác thảo chân dung”… ông viết về Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Khắc Viện, Nguiễn Ngu Í, Dương Cẩm Chương, Ngô Gia Hy, Trương Thìn, Trần Văn Khê, Trịnh Công Sơn, Cao Huy Thuần… đến những người bạn thân thiết của ông đang hoạt động trên nhiều lãnh vực…
Tôi lại tiếp tục đọc, tiếp tục “vịn” vào người khác. Tôi đọc Trí thức tinh hoa Việt Nam đương đại – một số chân dung. Trong Đôi điều tâm niệm, nhà báo kỳ cựu Hàm Châu viết: “… Khi viết về cuộc đời và sự nghiệp một nhân vật cùng thời, tác giả may mắn hơn ở chỗ có thể “diện kiến, phiếm đàm” với chính nhân vật ấy. Nghề làm báo tạo thuận lợi cho việc giao tiếp. Bởi thế có nhà lý luận báo chí cho rằng, một phóng viên giỏi, với cuốn sổ tay, chiếc máy ghi âm – ghi hình và tài năng phân tích, đánh giá, rất có thể trở thành một “nhà chép sử đương đại” qua các tác phẩm ký chân xác, đáng tin về những sự kiện, con người của thời đại anh ta đang sống”.
Rồi tôi lại đọc Nguiễn Ngu Í – Cuộc đời và Văn nghiệp của Châu Hải Kỳ viết về “kỳ công” của Nguiễn Ngu Í khi đi phỏng vấn: “… Với chiếc mô-bi-lết già nua, hay chiếc xe đạp cọc cạch, anh đi sớm, về khuya, bất kỳ mưa nắng, và đôi khi bất kể cả giờ giới nghiêm nữa. Muốn gợi đúng được không khí “Sống và Viết” của người mình tìm hiểu, anh lại phải tới ăn và ngủ với người đó có khi hai ba lượt, có lần tới hai ba ngày. Rồi muốn người được phỏng vấn xác nhận điều mình đã phát biểu và thực sự yên tâm đối với bài báo nói về mình, mỗi khi viết xong, anh lại chịu khó đưa bản thảo tới cho xem lại để tùy tiện sửa chữa…” (Sđd., NXB Văn hóa Thông tin, 1993, tr. 54).
Tôi cứ nghĩ mình phải đọc nhiều như vậy để mong “cảm” được một điều gì đó, “nhập” được một điều gì đó, “ngẫm” được một điều gì đó, “ngấm” được một điều gì đó để mà sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc không đến nỗi tệ quá! Vậy mà không phải vậy!
Thưa trình dài dòng như vậy cũng chỉ để nói lên một điều rằng tôi có rất nhiều hạn chế khi sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc. Tôi “theo dõi” khá kỹ về Đỗ Hồng Ngọc ít nhất từ năm 1967, khi người bạn thân cùng lớp với tôi ở Đại học Vạn Hạnh là nhạc sĩ Miên Đức Thắng phổ nhạc thơ Đỗ Hồng Ngọc và trình diễn những nhạc phẩm “phản chiến”, nhưng mãi đến nay tôi chưa một lần gặp gỡ Đỗ Hồng Ngọc. Người anh, người bạn đồng hương khá thân với tôi là nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng có lần phone cho tôi: “Ê, Năm Hiền, 9 giờ sáng mai cà phê nghe, tại…. ngồi với Đỗ Hồng Ngọc, Trương Thìn, có cả nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương nữa, và nhiều bạn bè khác. Nói chuyện vui vẻ và thú vị lắm. Nhớ đó”. Tôi dạ vâng nhưng cuối cùng rồi không dám đến vì nghĩ mình hoàn toàn “ngoại đạo”; ngại sự có mặt ngu ngơ và lêu bêu của mình có thể làm hỏng cuộc gặp gỡ vui vẻ của những nghệ sĩ, bác sĩ nổi tiếng đó. Mãi đến nay tôi vẫn chưa một lần “diện kiến, phiếm đàm” với bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc – vốn là người mà tôi yêu thích và kính trọng về nhiều mặt. Không có cơ hội “diện kiến, phiếm đàm” với bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, không có một cơ hội nào học hỏi trực tiếp từ ông, điều ấy có nghĩa là tôi thực sự không có bất cứ một điều kiện nào, một kỷ niệm gì, một “chất liệu” gì để mà bạo gan sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc!
Tôi chỉ còn cách là đọc một số bài viết, bài trả lời phỏng vấn của Đỗ Hồng Ngọc, một số bài viết của các tác giả viết về Đỗ Hồng Ngọc, nhặt nhạnh đây đó một số ý kiến, nhớ nhớ, ghi ghi rồi tổng hợp và chắp vá để “làm” bài này. Tất cả những gì trích dẫn sau đây đều là của Đỗ Hồng Ngọc, thỉnh thoảng tôi có nêu lên một số ý kiến cá nhân, một số nhận xét của các tác giả cùng thời Đỗ Hồng Ngọc với mong muốn làm rõ hơn chân dung đa dạng, phong phú, nhiều vẻ rất đáng yêu và đáng trọng của Đỗ Hồng Ngọc.
Vì vậy, tôi mong bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc “từ bi hỷ xả” mà tha thứ và thông cảm cho. Mong người bạn, người em thân thiết của tôi là bác sĩ Huỳnh Kim Hơn (Hội An) mạnh tay sửa chữa, bổ sung. Và, mong các bạn tôi nếu vô tình đọc bài này và bộ Tuyển tập Đỗ Hồng Ngọc thì rộng lòng góp ý, bổ sung và sửa chữa cho. Tôi cung kính biết ơn.
Và, bây giờ là những “ghi chép lang thang” của tôi về Đỗ Hồng Ngọc.
Lạ thiệt ! Cứ nói đến Tết là nói đến ăn. Ăn Tết. Có lẽ từ xa xưa, với nền văn minh lúa nước, người dân quê xứ mình quần quật suốt năm, thiếu thốn mọi bề, cơm không đủ no, áo không đủ ấm, mỗi năm chỉ dịp Tết đến mới được mặc quần áo mới, được ăn những bữa ăn ngon và đi chơi đây đó như để bù lại những tháng ngày “công lênh chẳng quản lâu lâu/ ngày nay nước bạc ngày sau cơm vàng…!”. Và do vậy ăn Tết thường kéo dài cả vài ba tháng, đợi đến mùa sau: “Tháng Giêng ăn Tết ở nhà/ tháng Hai cờ bạc tháng Ba hội hè/ tháng Tư đong đậu nấu chè/ ăn tết Đoan ngọ trở về tháng Năm…”… Người ta tìm đủ cách để có Tết, hết Nguyên Đán tới Đoan Ngọ, rồi Trung Thu để được… ăn!
Chỗ ở của người già cần thiết kế sao cho gọn gàng, gần gũi, ấm cúng, mà đầy đủ tiện nghi. Công-tắc điện vừa tầm tay với, không phải mò tìm, không phải chồm lên để nhấn nút. Đường đi vào toilet không có bậc cấp để tránh trượt chân, té ngã. Cửa toilet đủ rộng nếu phải dùng xe lăn. Thảm trải kín kẽ và bám dính để không bị trơn tuột là những điều tưởng nhỏ mà thật cần thiết để tránh tai nạn.
