Lõm Bõm (6)
Độc cư
Rốt cuộc một mình. Một mình thôi. « Trời cao đất rộng, một mình tôi đi, một mình tôi đi… Đời như vô tận, một mình tôi về, một mình tôi về… với tôi! » (TCS). Phải. Một mình đi. Một mình về. Cao rộng thế nào, vô lượng vô biên đến đâu thì cũng một mình thôi. Lạ, cái con người. Luôn thèm có nhau. Quây quần. Đàn đúm. Rồi kêu ca nào ái biệt ly nào oán tắng hội ! Ai biểu. Sao chẳng « độc cư » đi ?
Cô đơn có vẻ là nỗi khổ lớn nhất của kiếp người. Đặc biệt ở tuổi già. Mà tuổi trẻ cũng vậy thôi. Cái lỗi ở chỗ không biết sống « độc cư ». Ngay cả khi có một mình, con người sống cô độc mà cũng chẳng « độc cư ». Người già quay quắt với dĩ vãng tiếc nhớ buồn thương… Người trẻ chẳng rời được cái laptop, ear phone, di động… . Dù đang trên núi cao hay giữa vực sâu họ cũng bị quấn quít chằng chịt ngày đêm.
Cứ tưởng độc cư là một mình ăn, một mình thở, một mình đi, một mình về… nhưng không. « Độc cư » không phải độc cư nên mới gọi là độc cư !
Một hôm có kẻ đệ tử nổi tiếng sống « độc cư », một mình đi khất thực, một mình về ngồi ăn… Phật kêu bảo, đáng khen, đáng khen, nhưng độc cư không phải vậy, không phải chỉ vậy. Đó không phải độc cư thật. Ở một mình, ăn một mình, đi một mình, ngủ một mình mà đầu óc quẩn quanh biết bao hình bóng, biết bao câu chuyện, nhớ tiếc dĩ vãng, mơ tưởng tương lai thì không thật độc cư ! Dĩ vãng qua rồi. Quấn quít với nó mãi thì gánh nặng đeo mang bao giờ đặt xuống ? Tương lai chưa tới, Que sera sera. Biết ra sao ngày sau. Chuyện ngày mai của ngày mai. What will be will be. Tướng như vậy, tánh như vậy…bổn mạt cứu cánh nó như vậy…
Vậy phải chăng an trú trong hiện tại, sống “hiện sinh” xả láng? Hiện sinh kiểu đó cũng chẳng phải hiện sinh chút nào!
Độc cư không chỉ rời xa dĩ vãng, không đắm đuối tương lai mà hiện tại cũng phải nhìn bằng con mắt khác. Mắt tuệ: vô thường, khổ, không, duyên sinh, vô ngã…
Độc cư và Thiền định không hai. Độc cư thứ thiệt thì nghe ngóng được vận hành của Như Lai trong từng sát na, là sống với Như Lai, sống cùng Như Lai, sống như lai.
Và như vậy, người ta có thể sống “độc cư” bất cứ ở đâu,giữa chợ đời, trong gia đình, dưới gốc cây,nơi rừng thẩm…
Cho nên càng sớm “độc cư” thì càng không cảm thấy cô đơn…
“Đừng theo dấu quá khứ
Hay khát vọng tương lai
Còn hiện tại thì sao? Thì “Dùng tuệ giác soi chiếu”!
Đỗ Hồng Ngọc
BS ơi, con thấy có những lúc mà như Trịnh Công Sơn nói: “rồi tình trong im tiếng, rồi tình ngoài hư hao”… Bên ngoài không còn ai, mà bên trong cũng chẳng tìm thấy mình đâu…Cái tình trạng “độc cư” như thế mới đáng sợ. Cho nên phải ráng tìm được cái “độc cư như lai” mà như bác sĩ mô tả trong bài này…
Chào Bác sĩ,
Những khi có tâm trạng, đọc lại bài này rất thấm.
Cái “những khi” ấy, càng ngày càng nhiều hơn…
Cảm ơn BS về mọi thứ.
Cảm ơn nguyentuonglinh đã thật sự chia sẻ. Cái “những khi ấy”, ai cũng vậy, hình như ngày càng nhiều hơn… Cho nên mới “lõm bõm” cho nhau.
Mừng thay! Đã nhận ra “lõm bõm” rồi đó vậy! Ở tận moscow sao?
“Bổn mạt cứu cánh” nó như vậy, đơn giản vậy. Lâu lâu con mắt thứ ba lóe lên, con thấy trước sau rốt ráo nó như vậy, nhưng lâu lâu con lại thấy rối tung mù mù. Đúng như chú nói “Còn ta lơ mơ “ngẫu hứng lý qua cầu” dễ lọt… xuống sông!”
“Người ta có thể sống “độc cư” bất cứ ở đâu, giữa chợ đời, trong gia đình, dưới gốc cây, nơi rừng thẩm…” Câu này hay quá chú! Có thực hành mới biết…
Phải, có “thực hành” mới biết. Mà, thực hành không phải dễ chút nào!!
Thưa BS Ngọc;
Thừong với những bài viết như thế này và thơ của anh Trần Vấn Lệ viết riêng cho blog ĐHN thì BGSG lưu trong 1 folder riêng trong PC nhà, lâu lâu lại đọc, nghiền ngẫm mới thú.
Xin phép gửi 1 cảm tác cùng tựa đề nhân đọc lại bài Độc Cư của BS. Cảm ơn Trang Nhà.
Độc Cư
Cứ nở đi hoa, đóa hoàng lan
Tiếc chi chờ đến độ xuân sang
Đủ duyên không dục, hoa cũng nụ
Không nghiệp có cầu, nợ chẳng mang
Một cõi trời mây đây đủ cả
Há gì nặng bụng gánh càn khôn !
Thiên kinh như ngọc chìm trong đá
Thiên hạ hà nhân hóa sở tồn ?
Ngẫm muôn nghìn kiếp hoa tàn nở
Danh thị đào, mai; thể vốn đồng
Đêm rằm lòng lặng như mặt nguyệt
Một mình ngồi vớt bóng trăng không.
(BGSG- nthqn.org)
Ta rủ nhau về chơi cõi bụi
Lòng trong gạn lọc những đa đoan
Trăm năm-chớp mắt- Trà chưa nguội
Lau nở hoa rồi rợp tóc xoan!
bài tứ tuyệt của bạn thật là hay
Thắm thía lắm. không dễ thực hành vì những người trong gia đình có để minh yên đâu?? xin gởi lời ngưỡng mộ cuộc đời đầy sắc màu của Thầy.
Cảm ơn em.
Rat cam on BS da co nhung bai viet tuyet voi lam don gian kinh dien khien nguoi doc de dang tiep thu…
Cảm ơn bạn.