Lê Uyển Văn
Đọc hai tập thơ “Giữa hoàng hôn xưa” và “Vòng quanh” của Đỗ Hồng Ngọc , càng thấm thía thế nào là “ một thứ thơ đích thực. Không cố buồn khi chưa đủ buồn. Không cố vui khi chưa đủ vui. Không cố nhớ khi chưa đủ nhớ! Thứ thơ mọc từ cội rễ tâm hồn, tự nhiên và giản dị như lời nói.” ( Lời tựa của “ Giữa hoàng hôn xưa”-Đỗ Trung Quân). Thật sự, không có gì thâm sâu , bí hiểm cả, chỉ là niềm cô đơn thầm kín, nỗi buồn rực rỡ của xưa xa nhưng làm cho đời sống “bớt bất trắc hơn”, “tuyệt vọng bỗng có vẻ đẹp riêng” như bông hoa nở muộn mằn bên trời hanh nắng .
Tôi yêu làn tóc mỏng manh trôi trong dòng lục bát của “ Tóc phai sợi nhỏ”:
“ Rồi thôi rồi chỉ một lần
Áo vàng em mặc mùa xuân gọi về
Thời gian sông nước trôi đi
Tóc phai sợi nhỏ thương hoài ngàn năm”
(Giữa Hoàng Hôn Xưa)
Vướng vít nhưng không khiến lòng quá đau thương, bịn rịn, không vò xé mà chỉ thấy trống trơ:
“Ta về lối cũ
Nghe lòng lạnh băng
Thiếu em hoàng hậu
Ngai vàng như không”
( Giữa hoàng hôn xưa)
Với “ Vòng quanh”, tác giả đã chép thơ lên hành trình “lang thang” của mình, từ Huế, Văn miếu …đến Paris,Boston, Montreal, …
Đây là lần bao nhiêu cũng không nhớ, tôi đã đọc bài thơ “ Tuyết” – bài thơ tôi nắn nót ghi lại trong Sổ tay thơ- tuy nhiên, cảm giác chạm vào bài thơ được in trong tập “ Vòng quanh” mà chính tác giả tặng thì lạ lẫm hơn nhiều:
“Tuyết bay
Bay nhẹ
Phố Tàu
Gió
co ro lạnh
Phố đìu hiu
theo.”
( Vòng Quanh)
Bài thơ nhỏ nhắn, chấm phá đơn sơ như tranh thủy mặc. Chỉ có màu trắng xóa của tuyết trên phố Tàu. Sao không là hình ảnh tuyết rơi ở một khu nào khác ? Phải chăng ở phố Tàu, khu của người Á Đông, thì tuyết như lạnh hơn, phố đìu hiu hơn bởi niềm giá băng không chỉ do nhiệt độ, mà còn là cái lạnh của ly hương? Những bông tuyết rơi…rơi… rơi theo nhịp thơ ngắn, rất ngắn và những giọt lòng cũng thế, thánh thót rớt cho đầy nỗi niềm của người Việt đang đi giữa trời Tây !
Một tứ thơ bất ngờ ở “ Sóng” khiến tôi “chết chìm” trong đó:
“ Sóng quằn quại
Thét gào
Không nhớ
Mình
Là nước”
(Vòng Quanh)
Hình như có bóng dáng Ba Sô đâu đây khi đọc mấy dòng này. Sóng cũng từ nước mềm mại, ngọt lành, hiền hòa mà ra đấy thôi ! nhưng sóng lại cuộn trào với một đời sống riêng của sóng…Đếm chữ trong một bài thơ thì cũng không cảm được gì nhưng tôi đã thử đếm, đúng mười âm tiết ( chứ không phải mười từ) cho một bài thơ thâm thúy ! cho “ Sóng” bao la và thẳm sâu như biển !
“ Paris tháng Sáu” ,“ Trong một nhà giữ lão ở Montreal” , “Những bài La Ngà”…đều là những bài thơ ấn tượng đối với tôi. Đọc những bài thơ này, cảm thấy những bon chen, giành giật, đua tranh trên thế gian thật nhọc nhằn và vô nghĩa ; cảm thấy chữ “tình” trong đời sống thực tại mới quan trọng làm sao !
Để kết thúc bài viết nhỏ, ghi lại những ấn tượng đầu tiên sau khi đọc hai tập thơ của Đỗ Hồng Ngọc , tôi xin chép lại bài “ Nỗi nhớ”- một bài thơ đậm mùi vị thuốc thang mà vẫn không kém màu lãng mạn- gửi đến mọi người :
“ Thôi hết cồn cào
Thôi không quặn thắt
Chỉ còn âm ỉ
Chỉ còn triền miên
Thì thôi cấp tính
Thì đành kinh niên.
(Vòng Quanh)
Giữa Hoàng Hôn Xưa, THƠ
Đỗ Hồng Ngọc
Tranh bìa: Trịnh Công Sơn
Trình bày :Lữ Quỳnh
Nxb TRẺ, 1993
Mỗi ngày đọc lại những bài thơ trong ” Giữa hoàng hôn xưa” và ” Vòng quanh” , em lại nhận ra vẻ đẹp khác của chúng, lại ngạc nhiên về chúng ! Xin một lần nữa cảm ơn tác giả ạ !
Cảm ơn em. Mong hôm nào em cho biết đã “phát hiện” ra những gì đã làm em ngạc nhiên nhé.
Chao thay, thay co the gui cho em mot so bai tho cua thay khong, em khong co co hoi de cam nhung quyen sach tren tren tay, thay co the gui qua email cua em cung duoc, em rat cam on thay.
Trên http://www.dohongngoc.com/web/ thay da dua len mot vai bai roi do. Nhung co le thay se tim lai 2 tap THO cu cua thay de goi tang em. Em ban hoc qua, khong den T4G de nhan duoc thi cho dia chi, thay nho nguoi mang den cho em vay.
Uyển Văn xin cụ thể hóa những “phát hiện” của mình sau đây ạ !
“ Chừng nào, chúng ta hiểu hết một câu thơ, chừng ấy câu thơ chết” ( G. Lorca)- phải chăng đây là bản chất của thơ , sự lung linh muôn vẻ, muôn màu từ góc nhìn của người nhận diện? Và thơ Đỗ Hồng Ngọc cũng không nằm ngoài quy luật đó nên mỗi lần đọc, tôi lại nhìn ra những câu thơ, những bài thơ “ tưởng rằng đã quen” bao điều mới mẻ, bao nỗi ngạc nhiên.
Không ngạc nhiên sao được,hôm nay,tôi gặp lại “ Giữa hoàng hôn xưa” mà nghe xôn xao như lần đầu tiếp xúc.Nỗi buồn từng lởn vởn trong “ Sân ga” chợt tan mau như sương, nghe chút ngọt ngào và ấm áp từ mối tình tươi trẻ, ấp ủ một mơ ước thanh tân:
“Về một thảo nguyên mênh mông
Một miền cát trắng
Một xứ sở hươu nai
Thác ngàn chuyển động
Ta sẽ cất một mái nhà
Anh làm thầy ba
Em cô sáu
Anh là thầy mo
Em cô giáo
Của lũ hươu nai”
Sân ga thường gợi chia ly, “ Sân ga” “ giữa hoàng hôn xưa” là tiếng gọi khao khát lên đường, đi đến với thảo nguyên xa xôi, nơi cỏ cây, nơi muông thú hiền hòa để được làm thầy mo, cô giáo ở một thế giới “hồn nhiên như nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”. Vâng, tuy hai người, hai tấm lòng song song với khoảng cách “suốt đời, không lời hẹn ước” nhưng vẫn không day dứt nỗi buồn thương, u ám, vẫn rực lên màu hy vọng của tình yêu.
Không ngạc nhiên sao được, khi đọc “ Giờ mới nên quen” hơn một lần thì cảm giác khác hẳn. Giọng điệu tự sự chuyên chở tình cảm thẳm sâu đối với hồn Việt, với quê hương, với những điều thiêng liêng và cả những điều bình dị:
Em nói năm năm ở giữa Sài Gòn
Chưa một lần nghe đài thành phố
( Trong những đêm mưa dầm
Trong những ngày nắng đổ)
Cũng chưa một lần nghe Tiếng nói Việt Nam
Em chỉ nghe quen
Những tiếng nói phát đi từ một nơi xa lạ
Của những người không quen !
Bây giờ ở giữa Luân Đôn mù sương
Trong một building chọc trời Nữu Ước
Trên những chuyến xe đi về xuôi ngược
Những phố phường bon chen
Sao em thèm nghe tiếng nói Việt Nam
Sao em thèm nghe tiếng nói quê hương
Tiếng nói của cha
Tiếng nói của mẹ
Tiếng nói của bể
Tiếng nói của rừng
Của lũy tre, bờ ao, gốc rạ
Của những khó khăn vất vả
Của những vui sướng tự hào
Em nói năm năm ở giữa Sài Gòn
Chưa một lần nghe đài thành phố
Chưa một lần nghe Tiếng nói Việt Nam
Bây giờ ở nơi xa xôi đó
Em mới thèm nghe tiếng nói của quê hương
Như thèm miếng dưa hấu, miếng bánh chưng, miếng mứt gừng ngày Tết
Dĩ nhiên, em có thể mua
Không thiếu một thứ gì trong một cửa hàng self service
Nhưng không tìm ra ngọn lửa hồng nấu bánh chưng xanh
Không tìm ra một mảnh lá mượt như nhung
Những hạt nếp thơm mùi sữa mẹ
Nên năm năm ở giữa Sài gòn
Em vẫn là em xa lạ
Bây giờ ở nơi xa xôi đó
Em mới nên quen…
Tưởng như nghịch lý, ở giữa quê mình mà lạ xa với tiếng nói, với làng thôn, với phong tục đến lúc phiêu bạt ở chân trời mới thấy thành quen .Nhưng rõ ràng đó là một quy luật. Quy luật của trái tim, khi phải bứt rời rẻo đất thân quen, những điều tầm thường như gạch ngói bỗng hóa thành ngọc vàng bởi được bao bọc bằng thương yêu, bằng kỷ niệm. Những khái niệm ngược nhau lạ – quen được dùng với một nghĩa hàm ngôn đã tạo nên một hiệu ứng vô cùng thú vị.
Chỉ là một chữ “quen” hết sức nhẹ nhàng, không đao to búa lớn mà nghe rưng rức một tình yêu máu thịt. Đó là điều ngạc nhiên nhất của tôi !
“Tôi còn nợ” “ Lục địa giận hờn” “ Gọi tên”…cũng là những bài thơ đến với tôi bằng một sinh lực mới, nhưng nói ra e rằng quá dài cho một comment. Xin hẹn ở bài viết sau vậy!
Và qua LUV tôi cũng phát hiện lại thơ mình! Cảm ơn em. Nhớ cái thuở muốn làm thầy mo quá!