Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Thư gởi bạn xa xôi,

LU BU NGAY TET

Hôm nay đã 29 Tết rồi mà mình chẳng “nghe” chút Tết nào cả! Chắc tại không còn mấy xe ba gác đánh trống cắc cắc bùm bum rộn rã bán đầu lân trong các con hẽm nhỏ khu Bàn Cờ như mọi năm, tuy vậy hôm qua mình cũng đã đi kiếm mấy chậu hoa Sadec về chưng cho có Tết.

May thay, có cái thiếp chúc Xuân Ất Mùi tuyệt đẹp của Longriver Dinh vừa gởi về làm mình lại thấy có Tết rồi bạn ơi. Bạn xem có tuyệt không nhé!

Rồi trên blog Nguyệt Mai, đọc được mấy câu thơ rất hay của Khánh Minh:

… Thức dậy với mùa xuân đang đến
Ngày lại mở ra như biển
Làm sao kìm tôi không tràn bờ

Thế là lại sống như mơ

(Thức dậy với mùa xuân, NTKhánh Minh)

Sáng nay mình thức dậy… tuy không thấy tràn bờ gì cả nhưng cũng đi một vòng lên Bình Dương chơi. Đường đã bắt đầu vắng. Ra ngoại ô mới thấy Tết rõ hơn. Ghé thăm một bạn già. Anh Nguyễn Hiếu Học, hơn bọn mình vài ba tuổi. Anh đem bao nhiêu là tài liệu của Bùi Giáng, Sơn Nam… ngày xưa về chơi ở Bình Dương với anh ra khoe. Vui lắm.

 Bọn mình phone nói chuyện với  Mỹ Hiền, dân Lái Thiêu, cô sinh viên vừa trình luận văn Thạc sĩ văn chương tại đại học Khoa học xã hội và nhân văn Tp.HCM, rồi phone cho GS Huỳnh Như Phương, người ngồi hội đồng giám khảo hôm đó…

xem tiếp …

THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG

   ĐỖ HỒNG NGỌC (tiếp theo)

 

Nguyễn Hiền Đức

(Tổng hợp và giới thiệu)

 

4. Nhân sinh quan của Đỗ Hồng Ngọc

Tôi “lượm lặt” từ các cuốn sách, từ các bài viết, trả lời phỏng vấn của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc để tìm hiểu về nhân sinh quan của ông:

1. Trong cuộc sống điều quan trọng nhất có lẽ là thấy mình sống có ích, sống hạnh phúc và sống thảnh thơi. Tôi từ chối nhiều “ghế”, nhiều địa vị khác vì chỉ muốn làm điều mình thích, trong khả năng mình, nhờ vậy mà làm việc gì cũng thấy vui, thấy hăng say. Một người làm việc trong tinh thần bất mãn, không hài lòng với chính mình, căm ghét những người xung quanh hoặc làm việc chỉ vì sợ hãi, vì kiếm sống, vì đồng lương thì rất dễ so đo tính toán, thiếu nhiệt tâm, thiếu sảng khoái… và công việc được giao trở nên một gánh nặng…

2. Tôi sống theo một triết lý… thảnh thơi, hồn nhiên, có người cho là  ngây thơ nữa. Tôi có điều kiện để làm giàu nhưng tôi chỉ làm… vừa đủ. Tôi theo gương và thích phong cách, lối sống của: Nguyễn Công Trứ: “Tri túc tiện túc đãi túc hà thời túc! Tri nhàn tiện nhàn đãi nhàn hà thời nhàn!” (Biết đủ thì đủ, đợi đủ bao giờ cho đủ? Biết nhàn thì nhàn, đợi nhàn bao giờ mới nhàn?). “Biết đủ dầu không chi cũng đủ / Nên lui đã có dịp thì lui” là hai câu thơ của cụ Ưng Bình Thúc Giạ Thị mà tôi rất thích. Tôi luôn nhớ và thực hành lời khuyên của Nguyễn Hiến Lê: “Đừng để nghèo túng, nhưng khi đủ ăn rồi thì đừng ham làm giàu, dành thì giờ làm chuyện khác có ích hơn”. Và với Trịnh Công Sơn: “Nhạc Trịnh với tôi không chỉ để nghe mà để ngẫm, để ngấm. Nhiều ca từ tôi nghĩ phải ở trong thiền định mới thấy được”.

xem tiếp …

 

THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG

ĐỖ HỒNG NGỌC (tiếp theo)

Nguyễn Hiền Đức

(Tổng hợp và giới thiệu)

 

ĐỖ HỒNG NGỌC – TRANG VĂN, TRANG ĐỜI

3.1. « Người đọc thích anh vì tìm thấy trong văn anh sự trong sáng bình an mà ai cũng cần … »

Sau đây, tôi “lượm lặt” một số cảm nhận sâu sắc, giàu ấn tượng của nhiều nhà văn về phong cách, tài năng của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc qua những trang văn, trang đời khép mở của ông:

Học giả Nguyễn Hiến Lê: “Một bác sĩ mà lại là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị!…”.

Văn ông lưu loát, sáng sủa, giọng ông thân mật, nhiều chỗ dí dỏm, có chỗ mỉa mai chua chát nhẹ nhàng, có chỗ nên thơ. Một bác sĩ mà lại là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị”.

Và GS Cao Huy Thuần: “Anh Đỗ Hồng Ngọc thân mến, anh tạo ra được một lối viết hợp với tâm hồn của anh. Người đọc mến anh vì trải dài trên giấy là một tâm hồn đẹp. Tác giả trở thành bạn thân của độc giả. Sách của anh là liều thuốc bổ. Thời đại đang cần thuốc bổ đó. Tôi thuộc hạng người “cổ điển”, thường nghĩ rằng viết văn không phải chỉ là tiêu khiển, dù là tiêu khiển cao cấp; nói đại ngôn như người xưa, “văn dĩ tải đạo”, tùy người hiểu chữ “đạo” đó thế nào. Người đọc thích anh vì tìm thấy trong văn anh sự trong sáng bình an mà ai cũng cần. Anh nói những chuyện giản dị. Nhưng mầu nhiệm không nằm ở đâu khác hơn là trong chính những chuyện giản dị đó. Một đôi bài của anh khá đơn sơ, nhưng hồn nhiên là cái duyên của anh, anh làm thơ trước khi viết văn, cho nên đó cũng là những bài thơ…”.

xem tiếp …

THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG

ĐỖ HỒNG NGỌC

Nguyễn Hiền Đức

(Tổng hợp và giới thiệu)

Bài 2 : “DU HỌC SÀI GÒN”
VÀ HƠN 40 NĂM GẮN BÓ VỚI NGÀNH Y

2.1. Học và hành nghề y
– Đậu Tú tài II, Đỗ Hồng Ngọc băn khoăn trước ngã ba đường: Vừa muốn học y, lại muốn học sư phạm, học văn khoa. Ông được học giả Nguyễn Hiến Lê khuyên “nên học y để giúp đỡ cụ thể cho gia đình, nếu học giỏi sau này có thể làm “thầy giáo” và nếu có năng khiếu, cũng có thể viết lách được…!”, … thế là ông học y, rồi học thêm văn, rồi viết lách, giảng dạy… lai rai mấy chục năm nay.
– Năm 1962, Đỗ Hồng Ngọc đậu vào trường y khoa. Vốn là người ham đọc, ham học, ngoài việc học y, ông cũng đã ghi danh học thêm những ngành mà ông thích như văn khoa, xã hội học. Đỗ Hồng Ngọc tự bạch: “… tôi mê học và học cho đã. Tôi thấy mình hên, thi đâu đậu đó, nhưng phải nói là nhờ biết cách học, nhất là biết cách tự học. Tôi nghĩ học sinh muốn giỏi phải có chí và biết tự học”.
Những năm vào Sài Gòn “du học”, ông ở nhà trọ, ăn cơm tháng trong khu ổ chuột Bàn Cờ (nay thuộc quận 3, Tp. Hồ Chí Minh – NHĐ) và thường xuyên đến thăm Nguyễn Hiến Lê. Cụ Lê luôn động viên, khuyến khích việc học của ông và mong sau này ông dùng ngòi bút để mang lại lợi ích cho nhiều người hơn trong nghề nghiệp của mình.
– Năm 1962, Đỗ Hồng Ngọc đã vào học APM (thay cho PCB trước kia). Sinh viên muốn học y khoa phải thi đậu vào APM. Rất khó. Đậu chừng 10%. Cuối năm nếu đậu sẽ lên học tiếp 6 năm nữa ở Y khoa Đại học đường Sài Gòn, 28 Trần Quý Cáp (nay là Võ Văn Tần). Đó là khóa đầu tiên học theo chương trình mới này…Ông kể ngoài các môn thi Lý, Hóa, Sinh, sinh ngữ… còn có 20 câu hỏi tổng quát như tên ông Tồ ngành y thế giới ? ông Tổ ngành y Việt Nam ? thầy thuốc nổi tiếng thời Tam Quốc ? thầy thuốc nổi tiếng thời Đông Châu liệt quốc ? nhạc, họa v.v… và đặc biệt « giá gạo trên thị trường bao nhiêu một ký ? », « giá than trên thị trường bao nhiêu một ký » ?… những trắc nghiệm như vậy rất có ý nghĩa cho một người thầy thuốc tương lai !

xem tiếp …

 

Ghi chú:

Thứ sáu tuần trước, 6-2-2015 khi đi café với một người bạn trẻ về đến nhà thì nhận được 3 cuốn bản thảo “Tuyển tập Đỗ Hồng Ngọc” dày cả ngàn trang A4 của một người không quen biết gởi tặng. Giật mình, ai vậy nhỉ? Thấy có kẹp mảnh giấy nhỏ, ghi số điện thoại và email, ký tên Nguyễn Hiền Đức. Ai vậy nhỉ? Bèn phone thăm hỏi mới biết đó là một bạn đọc quý mến mình, đã “dõi theo” hành trình viết lách của mình từ lâu, nay tỉ mẫn “ghi chép lang thang” lại cả một tuyển tập đồ sộ gởi tặng và nói còn sẽ gởi tiếp mấy tập nữa! Sau đó được biết thêm anh tên thật là Nguyễn Hiền (5 Hiền), còn Đức là tên vợ, chị Phùng Ngọc Đức, nên lấy bút danh Nguyễn Hiền-Đức, “gốc” Hội An. Anh 5 Hiền trước 75 là Thư ký Tòa soạn của tạp chí Tư tưởng, và là thư ký riêng của HT Thích Minh Châu, phụ trách Tu thư ở đại học Vạn Hạnh. Anh tốt nghiệp Báo chí và Xã hội học, rồi cao học Sử, đại học Vạn Hạnh. Năm nay anh đã 71 tuổi, mà vẫn cứ gọi mình bằng “thầy” làm mình rất ái ngại. Hôm qua hẹn anh đi café cuối năm để anh em được biết mặt nhau. Đó là một người nghiêm túc, cẩn mật, nhiệt tâm, và rất dễ thương…

Anh gởi file Word tập tài liệu và cho phép mình cứ “tùy nghi”… Bèn thử trích một vài đoạn gởi bạn bè coi trước cho vui.

Trân trọng cảm ơn 5 Hiền,

Đỗ Hồng Ngọc

(SG 12-2-2015)

 

THỬ SƠ PHÁC CHÂN DUNG

ĐỖ HỒNG NGỌC

 

Nguyễn Hiền Đức

(Tổng hợp và giới thiệu)

 

Tôi đọc lại các tác phẩm của Đỗ Hồng Ngọc và gom góp những bài ông trả lời phỏng vấn, trò chuyện đăng trên các báo, tạp chí, kể cả trang mạng www.dohongngoc.com/web/, rồi những bài viết, những cảm nhận của nhiều tác giả, nhiều bạn đọc trong và ngoài nước… để mong sơ phác được phần nào chân dung ông. Tôi lúng túng, loay hoay mãi. Bài viết lần đầu là Sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc qua những trang văn, trang đời. Rồi bỏ. Đến Sơ phác tiểu truyện Đỗ Hồng Ngọc. Lại thấy không ổn. Và đây là bài viết lần thứ ba.

Tôi cũng đọc lại những bài của học giả Nguyễn Hiến Lê viết về những người bạn văn thân thiết như Đông Hồ, Quách Tấn, Giản Chi, Nguiễn Ngu Í…  trong Hồi ký Nguyễn Hiến Lê. Lại đọc thêm Nhớ bạn của Giáo sư Nguyễn Lương Ngọc, tiếp đến là Bạn bè một thuở của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, và cả Buồn buồn Vui vui của người anh chí cốt của tôi vừa đột ngột rời cõi tạm  (13.02.2014): Anh Năm Nguyễn Quang Sáng.

Riêng Đỗ Hồng Ngọc tôi gom lại những bài tạm gọi là “ký sự nhân vật” hoặc “Phác thảo chân dung”… ông viết về Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Khắc Viện, Nguiễn Ngu Í, Dương Cẩm Chương, Ngô Gia Hy, Trương Thìn, Trần Văn Khê, Trịnh Công Sơn, Cao Huy Thuần… đến những người bạn thân thiết của ông đang hoạt động trên nhiều lãnh vực…

Tôi lại tiếp tục đọc, tiếp tục “vịn” vào người khác. Tôi đọc Trí thức tinh hoa Việt Nam đương đại – một số chân dung. Trong Đôi điều tâm niệm, nhà báo kỳ cựu Hàm Châu viết: “… Khi viết về cuộc đời và sự nghiệp một nhân vật cùng thời, tác giả may mắn hơn ở chỗ có thể “diện kiến, phiếm đàm” với chính nhân vật ấy. Nghề làm báo tạo thuận lợi cho việc giao tiếp. Bởi thế có nhà lý luận báo chí cho rằng, một phóng viên giỏi, với cuốn sổ tay, chiếc máy ghi âm – ghi hình và tài năng phân tích, đánh giá, rất có thể trở thành một “nhà chép sử đương đại” qua các tác phẩm ký chân xác, đáng tin về những sự kiện, con người của thời đại anh ta đang sống”.

Rồi tôi lại đọc Nguiễn Ngu Í – Cuộc đời và Văn nghiệp của Châu Hải Kỳ viết về “kỳ công” của Nguiễn Ngu Í khi đi phỏng vấn: “… Với chiếc mô-bi-lết già nua, hay chiếc xe đạp cọc cạch, anh đi sớm, về khuya, bất kỳ mưa nắng, và đôi khi bất kể cả giờ giới nghiêm nữa. Muốn gợi đúng được không khí “Sống và Viết” của người mình tìm hiểu, anh lại phải tới ăn và ngủ với người đó có khi hai ba lượt, có lần tới hai ba ngày. Rồi muốn người được phỏng vấn xác nhận điều mình đã phát biểu và thực sự yên tâm đối với bài báo nói về mình, mỗi khi viết xong, anh lại chịu khó đưa bản thảo tới cho xem lại để tùy tiện sửa chữa…” (Sđd., NXB Văn hóa Thông tin, 1993, tr. 54).

Tôi cứ nghĩ mình phải đọc nhiều như vậy để mong “cảm” được một điều gì đó, “nhập” được một điều gì đó, “ngẫm” được một điều gì đó, “ngấm” được một điều gì đó để mà sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc không đến nỗi tệ quá! Vậy mà không phải vậy!

Thưa trình dài dòng như vậy cũng chỉ để nói lên một điều rằng tôi có rất nhiều hạn chế khi sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc. Tôi “theo dõi” khá kỹ về Đỗ Hồng Ngọc ít nhất từ năm 1967, khi người bạn thân cùng lớp với tôi ở Đại học Vạn Hạnh là nhạc sĩ Miên Đức Thắng phổ nhạc thơ Đỗ Hồng Ngọc và trình diễn những nhạc phẩm “phản chiến”, nhưng mãi đến nay tôi chưa một lần gặp gỡ Đỗ Hồng Ngọc. Người anh, người bạn đồng hương khá thân với tôi là nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng có lần phone cho tôi: “Ê, Năm Hiền, 9 giờ sáng mai cà phê nghe, tại…. ngồi với Đỗ Hồng Ngọc, Trương Thìn, có cả nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương nữa, và nhiều bạn bè khác. Nói chuyện vui vẻ và thú vị lắm. Nhớ đó”. Tôi dạ vâng nhưng cuối cùng rồi không dám đến vì nghĩ mình hoàn toàn “ngoại đạo”; ngại sự có mặt ngu ngơ và lêu bêu của mình có thể làm hỏng cuộc gặp gỡ vui vẻ của những nghệ sĩ, bác sĩ nổi tiếng đó. Mãi đến nay tôi vẫn chưa một lần “diện kiến, phiếm đàm” với bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc – vốn là người mà tôi yêu thích và kính trọng về nhiều mặt. Không có cơ hội “diện kiến, phiếm đàm” với bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, không có một cơ hội nào học hỏi trực tiếp từ ông, điều ấy có nghĩa là tôi thực sự không có bất cứ một điều kiện nào, một kỷ niệm gì, một “chất liệu” gì để mà bạo gan sơ phác chân dung Đỗ Hồng Ngọc!

Tôi chỉ còn cách là đọc một số bài viết, bài trả lời phỏng vấn của Đỗ Hồng Ngọc, một số bài viết của các tác giả viết về Đỗ Hồng Ngọc, nhặt nhạnh đây đó một số ý kiến, nhớ nhớ, ghi ghi rồi tổng hợp và chắp vá để “làm” bài này. Tất cả những gì trích dẫn sau đây đều là của Đỗ Hồng Ngọc, thỉnh thoảng tôi có nêu lên một số ý kiến cá nhân, một số nhận xét của các tác giả cùng thời Đỗ Hồng Ngọc với mong muốn làm rõ hơn chân dung đa dạng, phong phú, nhiều vẻ rất đáng yêu và đáng trọng của Đỗ Hồng Ngọc.

Vì vậy, tôi mong bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc “từ bi hỷ xả” mà tha thứ và thông cảm cho. Mong người bạn, người em thân thiết của tôi là bác sĩ Huỳnh Kim Hơn (Hội An) mạnh tay sửa chữa, bổ sung. Và, mong các bạn tôi nếu vô tình đọc bài này và bộ Tuyển tập Đỗ Hồng Ngọc thì rộng lòng góp ý, bổ sung và sửa chữa cho. Tôi cung kính biết ơn.

Và, bây giờ là những “ghi chép lang thang” của tôi về Đỗ Hồng Ngọc.

xem tiếp …