Em đi khám bác sĩ, chờ lâu lắc, bác sĩ đi ăn sáng về còn bận xỉa răng. Hỏi: bệnh gì? Em khai: mụn. Bác sĩ ghi cái toa rồi kêu người khác vào! Tức muốn chết!…
minhtinh…@yahoo.com.
Vậy là may cho em đó! Tôi còn nhớ hồi học phổ thông như em, bị đau bao tử, đến khám ở một bác sĩ nổi tiếng chuyên về bệnh bao tử- đường ruột trên đường Hồng thập tự (nay là Nguyễn thị Minh Khai). Bác sĩ rất đông khách. Đợi cả buổi. Khi được gọi vào, ông phát tay kêu nằm lên bàn khám, hỏi bệnh gì, nói đau bụng. Ông vạch bụng lên chích liền 2 phát, không nói năng gì cả, rồi một cái toa bay tới… phát tay đuổi tôi ra. Lần đó tôi về hết đau bao tử luôn vì sợ quá. Dĩ nhiên sau này khi đã là bác sĩ, tôi biết ông chích cái gì và tại sao chích vào bụng như vậy… Một thời gian sau đau lại, lần này tôi đi bác sĩ khác. Ông bác sĩ này hỏi han cẩn thận, biết tôi là học trò ở trọ, ăn cơm tháng trong xóm Bàn Cờ, khuyên tôi mỗi sáng phải ăn một khúc bánh mì thịt thì mới hết… đau bao tử! Lý do: bánh mì thịt vừa cung cấp năng lượng cho tôi đủ sức học lại trung hòa được acid lúc nào cũng đầy ắp trong cái bao tử lép kẹp của tôi! Ông chính là bác sĩ Lương Phán, người thầy mà đến bây giờ tôi vẫn mãi nhớ ơn và học tập gương ông.
Trở lại chuyện minhtinh…@: Em đã đau khổ với thứ mụn trứng cá này từ lâu, có lần suýt chết vì nặn mụn, nhiều ngày ngồi trước gương soi… nghĩ rằng cả thế giới đang quan tâm tới cái mặt mụn của mình, bạn bè đang chế giễu mình nên mới đi khám bác sĩ với biết bao nỗi lo âu, sợ hãi, kỳ vọng…, thế nhưng đối với vị bác sĩ đó thì…suốt mấy chục năm nay, từ khi ra trường, ngày nào ông cũng thấy… những cái mặt mun như thế, ông biết quá rõ từ cơ chế bệnh sinh, diễn tiến của nó ra sao đến những biến chứng nào có thề xảy ra, và phải chữa trị với những thứ thuốc nào… Biết quá rồi! Và cũng ngán quá rồi! Cho nên hai bên không thể nào… gặp nhau.
Một bệnh nhân khác nói đi khám bác sĩ về, không tin tưởng vì bác sĩ chưa nghe mình kể hết mà đã ra toa nên ngần ngại không dám dùng thuốc. Có người còn cho biết, bác sĩ cho toa rồi mới cho đi làm xét nghiệm, chẳng cần coi kết quả. Trường hợp này có lẽ vị bác sĩ đã biết chắc là bệnh gì rồi nhưng thấy người nhà lo âu quá, đòi xét nghiệm nên chiều lòng. Tuy nhiên, sự chủ quan này đôi khi rất nguy hiểm!.
Tất cả đều là vấn đề truyền thông giữa thầy thuốc và bệnh nhân. Ngày nay người ta rất quan tâm tới cái gọi là “truyền thông trị liệu” (therapeutic communication), nghia là không phải chỉ có thuốc men mới trị liệu được mà cử chỉ lời nói cũng chữa được bệnh! Các nghiên cứu về quan hệ thầy thuốc- bệnh nhân cho rằng cuộc tiếp xúc giữa thầy thuốc và bệnh nhân phải được coi như là cuộc gặp gỡ giữa 2 “chuyên gia”: một chuyên gia về “bệnh tật” là bác sĩ (dòm đâu cũng thấy bệnh!) và một chuyên gia về “sức khỏe” là bệnh nhân, bởi vì chỉ có họ mới biết rõ “vấn đề” của họ, kể cả giải pháp của họ. Khai thác kỹ các yếu tố này, để cho người bệnh nói ra cho hết, “xì” ra cho hết thì bệnh của họ cũng đã “xẹp” đi một nửa! Còn một nửa nữa là chuyện của thuốc men và sự hợp tác. “Bệnh nhân thế nào thì bác sĩ thế ấy”. Bệnh nhân mà vui vẻ, xởi lởi, hợp tác, lạc quan… thì bác sĩ cũng xởi lởi, vui vẻ, lạc quan, hợp tác; còn bệnh nhân mà căng thẳng, cau có, quạu quọ, ngờ vực, thách đố… thì bác sĩ cũng thách đố ngờ vực căng thẳng quạu quọ! Tương tác mà. Ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Thế nhưng ngày nay có “trường phái” coi bệnh nhân là khách hàng, là “Thượng đế”, nên được chiều chuộng hết mình, muốn gì được nấy, bệnh ít “khuyến mãi” thành bệnh nhiều, bày vẻ cho thêm tốn kém (có bảo hiểm lo) … và kết quả là bệnh nhân được trở thành khách hàng VIP, lui tới thường xuyên!
BS Đỗ Hồng Ngọc
Kinh chao thay,
Doc bai ni cua thay con hieu ra duoc mot phan nao thai do “lanh lung” cua bac sy. Con thay Tay cung nhu Ta thoi a, viec ke le cua benh nhan thuong khong duoc luu y lam dau. Con thay tinh hinh ni co le se pho bien hon trong tuong lai. Y hoc ngay cang phat trien nhung duoi goc do technique chu khong phai humain. Co le con hoi bi quan mot chut.
Chuc thay suc khoe,
pharmaparis
Khong dau. Dung bi quan! Mot GS y khoa nuoc ngoai xem chuong trinh dao tao Y khoa cua VN minh, da co loi khuyen nen: “Less technical, more human” (nên bớt kỹ thuật mà thêm nhân văn). Mon hoc Doctor-Patient Relationship ngay cang duoc chu trọng dua vao chuong trinh dao tao o cac nuoc tien tien!
Con nghĩ, Pharmaparis nói khá dúng đó. Con cũng dã có kinh nghiệm nẩy.
* BS nhin vào COMPUTER để ghi có lẻ chi tiết bệnh, không thèm nhìn BN.
* Đôi khi còn hỏi, muốn làm BS phải không?
* Đọc báo LÁ CẢI rồi vào đây nói à?
* Cũng có lẻ BN cà kê dê ngổng hoặc bên ngòai còn nhiều BN, nên bác sỉ cho toa rồi đuổi ra.
Con Cũng nghĩ, tâm hồn như BS NGỌC, chắc chỉ đủ nuôi gia đình chứ không giàu như các BS khác. Lại dùng thời gian làm Văn Si, Thi Sĩ, Họa Sĩ …nữa, nghèo chết đi thôi!
Nói trúng bóc! Đành vậy! Hôm nào sẽ viết tiếp chuyện “Bác sĩ nghĩ gì về bệnh nhân?” để thấy những nỗi khổ của bác sĩ!
Thay oi,
Xin thay dung hieu lam la con noi xau gioi bac sy, moi nganh nghe co dac diem va dac thu rieng. Moi truong chuyen mon va ca xa hoi deu tac dong rat lon len cach hanh xu cua mot con nguoi. Con nghi BS cung khong phai la ngoai le. Chi mong sao nganh Y ngay cang chu trong toi Mon hoc Doctor-Patient Relationship, con nghi dieu do se giup ich rat nhieu cho benh nhan cung nhu bac sy. Con thay cach de cap van de rat quan trong. Benh nhan ma coc can, cau gat ( co le vi dau va lo lang ), hoi nhu sung lien thanh thi cung de “truyen lua” cho bac sy lam. Co le mon hoc Doctor-Patient Relationship ni cung phai dem ra ap dung voi phia benh nhan, than nhan nua. Trong communication thi phai ca hai phia tham gia thi moi mong co ket qua tot. Chu mot minh bac sy ganh het thi…………..??? Con nghi co le khong on lam. Ma linh vuc ni chac phai co nganh giao duc tham gia, theo y kien cua thay thi sao ?
Chuc thay suc khoe,
Pharmaparis
PS: con khong danh duoc tieng Viet co dau, mong thay thong cam cho con.
Ở các nước Tây Phương lấy Mỹ làm thí dụ vì tôi co kinh nghiệm học tập ở đây, sự tương quan giữa bệnh nhân và thầy thuốc rất quan trọng. Ngay năm thứ nhất, chúng tôi học môn Lâm Sàng Nhập Môn (Introduction to Clinical Medicine hay gọi tắt là ICM), chúng tôi được dạy về cách nói chuyện với bệnh nhân, đừng để chuyện bệnh tật của bệnh nhân hay chuyện riêng của mình ảnh hưởng đến việc thăm khám và định bệnh, cách chào hỏi với bệnh nhân như thế nào là vừa phải, cách khám bệnh làm sao nhất là đối với nữ giới để không mang tiếng lạm dụng tình dục , rồi chúng tôi được cho hỏi bệnh trên những bệnh nhân là những kịch sĩ hay những sinh viên môn kịch nghệ, được quay video và chiếu lại với lời phê bình của bệnh nhân đóng kịch ấy. Thí dụ trước khi họ quay lại video, họ cho tôi biết ý kiến về tôi là có lẽ tôi là phụ nữ Á Châu nên nói chuyện có vẻ rụt rè đối với bệnh nhân, điều đó nên tránh vì bệnh nhân cần một người thầy thuốc mà họ tin tưởng chẳng hạn. Hình như ở VN không có môn này mà thường thì đàn anh chỉ lại cho đàn em kinh nghiệm của mình thì phải .
Rất cảm ơn bạn. Học Y bao giờ cũng có dạy về Lâm sàng: Hỏi bệnh, Nhìn, Sờ, Gõ, Nghe…
“Hỏi bệnh” rất quan trọng. Nhưng chủ yếu học tại giường bệnh, học qua tấm gương của Thầy chứ chưa được học như bạn mô tả. Có điều, ngày càng có ít thì giờ để thầy thuốc và bệnh nhân tiếp xúc trực tiếp với nhau. Bây giờ có khuynh hướng thông qua… máy vi tính và các xét nghiệm. Cái thiếu chính là sự tiếp xúc và các tiếp xúc.
Đúng vậy. Phải ở cả 2 phía. Trách bác sĩ không thì không công bằng. Bệnh nhân cũng có nhiều “vấn đề” lắm! Sẽ có những bài viết về phía bệnh nhân sau. Em nói rất đúng. Môi trường chuyên môn và môi trường xã hội đều tác động rất lớn!
thưa bác, cháu là bác sĩ trẻ mới ra trường vài năm. Cháu làm ở bệnh viện ngày nào cũng gặp rất nhiều bệnh nhân với muôn màu muôn vẻ. Thật ra giao tiếp với người bệnh là một nghệ thuật thật sự, mà cháu thì đang còn quan sát các đồng nghiệp lớn tuổi và trải nghiệm thực tế…mới mấy hôm trước có 1 ông bệnh nhân nhà giàu, yêu sách đủ thứ với bác sĩ điều trị, nhức đầu về ngủ không được, thấy rằng muốn làm một bác sĩ giỏi đã khó, để thành một bác sĩ tốt còn khó hơn vạn lần!
Thưa BS Hồng Ngọc (hình như BS người Phan Thiết phải không ạ, gia đình tôi từng ở Phan Thiết ở đường Gia Long với Pharmacy Phạm Tư Tề), em nghĩ (cho đưõc xưng như thế vì tôi nhỏ tuổi hơn BS khá xa) vi tính và xét nghiệm không thể thay thế sự thăm khám của người thầy thuốc. Vì đối tượng của Bác Sĩ là bệnh nhân chứ không phải người máy, nếu thế thì bệnh nhân đâu cần gặp BS làm gì, họ chỉ cần log in các triệu chứng trên internet và tìm ra căn bệnh của mình và cách điểu trị của nó . Cho em có ví dụ, chẳng hạn ông cụ đã đến tuổi 80 thì mình đâu cần xét nghiệm PSA để tìm xem có bị ung thư tiền liệt tuyến, hay một người già cả bị tiểu đường mình đâu cần thiết họ ăn kiêng khem như những người ở tuổi trung niên, vả lại nếu không có sự thăm khám bệnh nhân làm sao có thể biết được gan lách to như thế nào và cần những xét nghiệm gì , chúng ta không thể cho xét nghiệm tất cả mọi thứ trên đời mà cần phải chẩn đoán phân biệt. Ngoái ra em xin đơn cử 1 thí dụ, ai cũng biết khi bệnh nhân tâm thần lên cơn không cần control nổi thì phải shock điện, nhưng ở bệnh viện Chợ Quán, họ chỉ ôm chặt bệnh nhân, shock, bệnh nhân lên cơn kinh giật, năm bất tỉnh dưới đất, sùi cả bọt mép, nằm im lìm như thế có lúc hàng mấy ngày rồi mới tỉnh dậy. Bên Mỹ, cách điều trị cũng thế, cũng shock điện nhưng bệnh nhân đã được chuẩn bị trước, chích thuốc ngủ, truyền IV, nằm trên giường có trấn nệm chung quanh thành giường để họ khỏi bị chấn thương lúc bất tỉnh. Thành ra cách điều trị giống nhau nhưng cách đối xử bệnh nhân khác nhau làm bệnh nhân yên lòng khi mình được điều trị bởi 1 bác sĩ nhân ái .
Nhưng thế nào là một bác sĩ “tốt”? BS tốt có phải là bác sĩ lúc nào cũng chiều ý bệnh nhân, muốn gì được đó mà… dốt chuyên môn, không chữa được bệnh? BS tốt trước hết phải là bác sĩ giỏi nghề.
Lương y như từ mẫu, thì “lương y” chính là thầy thuốc giỏi, còn từ mẫu thì… bà mẹ Mạnh Tử đã phải dời nhà đến 3 lần để con có môi trường tốt mà nên người! Vậy, trước hết, em hãy “giỏi”, còn nghệ thuật giao tiếp dần dần sẽ thêm kinh nghiệm. Chúc thành công.
Cảm ơn em. Vấn đề là ở chỗ đó. Cách đối xử và chuẩn bị tốt cho bệnh nhân rất quan trọng. Hiện nay có hiện t ượng lạm dụng xét nghiệm, vì máy móc ngày càng nhiều, ngày càng tối tân. Bác sĩ dần quên lâm sàng, không cần lâm sàng. Như vậy thật đáng tiếc. WHO cũng cảnh báo vấn đề over-investigation không cần thiết. Đúng, tôi sinh ở Phan Thiết, hồi nhỏ có học Phan Bội Châu và có đến mua thuốc và cân… ở Pharmacie Phạm Tư Tề. Em bà con thế nào? Thân mến.
cảm ơn lời khuyên của bác
BS Hồng Ngọc kính,
Em gọi Bà Phạm Tư Tề là cô ruột, con rễ của cô Tề em là BS Lương Huỳnh Ngân, em ruột BS Lương Phán mà BS có đề cập đến.
Riêng trường hợp các thân chủ nhà giàu, mình không cần phải chìu họ, vì như thế mình chỉ là thư ký còn họ là thầy thuốc cho chính họ, trường hợp Michael Jackson bên Mỹ này là trượng hợp điển hình, đôi khi mình làm theo ý bệnh nhân lại càng hại cho họ vì họ nếu có kiến thức y khoa thì họ đâu cần đến tìm gặp BS làm gì. Thực tế, em cũng gặp nhiều trường hợp như thế, em chỉ bảo họ, nếu họ muốn tôi làm thầy thuốc thì họ nên nghe lời khuyên của tôi, nếu không họ hãy tìm đến các BS khác. Tiền bạc khá quan trọng, nhưng mạng sống con người và đạo đức người thầy thuốc quan trọng hơn nhiều theo em.
Đúng vậy. Phải hành xử như vậy mới đúng là một thầy thuốc “vì bệnh nhân”. Cảm ơn em. Tôi có nhiều kỷ niệm với bác sĩ Lương Phán, tuy không trực tiếp học với ông, nhưng tôi luôn coi mình là học trò ông.
Bác sĩ Hồng Ngọc kính,
Nhờ bác Ngọc giúp cháu và cho cháu ý kiến:
Cháu sinh bé được 15tháng rồi, nhưng đầu bé nhà cháu hơi to xíu. Bé biết nhiều thứ nhưng sao bé vẫn chưa chịu đứng và đi, bé mọc được 8 cái răng. Lúc đầu bé nhà cháu biếng ăn, cháu cho uống thuốc Bio acimin, giờ uống hết thuốc, cháu định chuyển sang uống thuốc canxi Scott emusion, vì em nghe nói uống thuốc này tăng canxi và giúp bé ngủ ngon.Xin bác sĩ cháu cho bé uống thuốc này có làm sao kh?? vì sợ uống thuốc bổ nhiều ảnh hưởng cho bé và làm cho bé đầu to. Xin bác Ngọc cho cháu lời khuyên, vì là con đầu lòng nên cháu kh biết làm sao, cháu nghe mọi người giới thiệu trang web này cũng lâu, nhưng cháu chỉ đọc thôi. cháu thấy bs hài hước ghê, cháu thích lắm.
Chau nen co cuon “Viet cho cac ba me sinh con dau long” de tham khao cho ky. Dung la uong nhieu thuoc bo khong tot cho be. Nen cho be an nhieu hon va ra nang choi, de co vitamin D thien nhien thi tot hon..
Chữa bệnh không phải chỉ có thuốc ? Thái độ, cử chỉ của người thày thuốc khi tiếp xúc với bệnh nhân ( thái độ thân thiện, cử chỉ ân cần …. ) tạo cho bệnh nhân sự tin tưởng, sẽ làm giảm tới 30% bệnh tật !
Có một người tới khám bệnh tại một bệnh viện, một bác sĩ khám và cho thuốc. Bác sĩ trưởng tạm dật lấy quyển sổ khám bệnh ( từ tay bác sĩ vừa khám cho bệnh nhân đó ), lật dở xem toa thuốc đó có nhiều không ? Và còn nghi ngờ là bệnh nhân này có thể bóc tấm thẻ bảo hiểm để đi khám ở nơi khác và bằng quyển sổ khám bệnh khác ? Dở đi dở lại đến nỗi tấm thẻ bảo hiểm rách dời khỏi trang bìa của quyển sổ khám bệnh ( đã ghim bằng 2 cái ghim giấy ). Thái độ này chỉ làm cho bệnh, của bệnh đó thêm nặng !
Dinh Cong Tu noi rat dung. Tai sao ong bac si Truong nao do lai lam nhu vay nhi?
Chào Bác sỹ Đỗ Hồng Ngọc,
Cháu có đọc được bài viết “Bữa cơm thân mật với Bác sỹ Lương Phán” của Bác. Người nhà cháu hiện đang có bệnh về u nang buồng trứng, cháu có nghe nói bác sỹ Phán rất giỏi về lĩnh vực này, Bác sỹ vui lòng cho cháu biết địa chỉ của bác sỹ Lương Phán, hoặc phòng mạch để cháu được tư vấn thêm về căn bệnh. Cảm ơn Bác sỹ Ngọc nhiều. Mong nhận được hồi âm từ bác sỹ.
BS Lương Phán nay đã cao tuổi (93 tuổi) không biết có còn làm việc nữa không. Trường hợp người nhà em nên đưa đến BV Phụ Sản thì đúng hơn.
Con chào Bs Đỗ Hồng Ngọc !
Con mong Bác cho con lời khuyên về trường hợp của con con, bé được 4 tháng tuổi, ban ngày ngủ rất ít, cứ khoảng 15-20p là mở mắt dậy khóc mẹ phải dỗ lại thì mới ngủ được, chỉ thỉnh thoảng bé mới ngủ được lâu hơn, ban đêm thì có lúc được 2-3h dậy bú ko thì cứ đập tay xuống nệm, dụi mắt, nói chung giấc ngủ của bé ko được sâu giấc.Tổng cộng thời gian ngủ nguyên ngày chỉ khoảng 11-12h. Con có cho đi khám bs, họ kê đơn thuốc scott’s emulsion sáng tối mỗi lần 4ml, nhưng con đọc hdsd thì thấy thuốc dành cho trẻ từ 1 tuổi nên con có hơi lo lắng, với lại thuốc đặc nên bé uống cứ lè ra hết chứ ko chịu nuốt.Mong bác tư vấn giúp con về trường hợp này ạ, bé còn hay ọc sữa mặc dù con đã vỗ ợ hơi.Bác hồi âm sớm giúp con với nhe, chỉ có 2vc con nuôi con nhỏ nên cái gì cũng thấy lo lắng bác ạ.
Vậy thì “2vc con” nên có cuốn “Viết cho các bà mẹ sinh con dầu lòng” đi nhé. Và đọc chương BÉ NGỦ. Điều quan trọng là bé bú sữa gì? Có đủ no không? Có bệnh gì không? Phòng có nóng quá hay lạnh quá không? Bố có hút thuốc lá không?… Cuối cùng bé có tăng cân đều không? Tóm lại, đành phải đọc cuốn sách đó thôi (không phải quảng cáo đấu!) vì bác đã hướng dẫn kỹ trong đó rồi!