Ấm ách phát bệnh thêm!

Tôi mắc nhiều thứ bịnh, định bụng đi khám bác sĩ thì sẽ kể ra hết, hỏi han cho kỹ, vây mà khi gặp mặt bác sĩ thì quên hết trơn. Về nhà ấm ách… phát bệnh thêm! Phải làm sao?
minhtran…@

Tốt nhất là phải biết cách kể bệnh sử của mình. Bệnh sử là “lịch sử” của bệnh. Khởi sự từ lúc nào, với triệu chứng gì, diễn tiến ra sao…Ngắn gọn, không dài dòng nhưng chính xác và đầy đủ những thông tin cần thiết giúp bác sĩ chẩn đoán và điều trị đúng. Bác sĩ không phải là “thầy bói”, đoán mò, mà phải dựa trên bệnh sử, triệu chứng và dấu chứng cụ thể… rồi mới tổng hợp lại để có một hướng chẩn đoán và trị liệu. Bác sĩ phải biết cách  “Hỏi bệnh”- khai thác bệnh sử- rồi biết quan sát (Nhìn) thăm khám (Sờ, Gõ, Nghe…).  Những kỹ năng lâm sàng này được dạy từ những ngày đầu ở trường y, không thể thiếu ở một thầy thuốc. Nhìn cách một người khám bệnh có thể biết ngay người đó là bác sĩ… giả hay thật!  Đông y cũng có “vọng văn vấn thiết” (nhìn, nghe, hỏi, bắt mạch). Biết rõ bệnh sử gần như đã giúp cho việc chẩn đoán được hơn nửa phần rồi! Thăm khám lâm sàng giúp thêm gần… phân nửa nữa, còn lại thì nhờ xét nghiệm “cận lâm sàng” bổ sung. Do vậy người bệnh phải biết rõ bệnh sử của mình . Tốt nhất nên ghi ra giấy cho khỏi quên. Nhiều người đến bác sĩ để… thử tài, coi bác sĩ có đoán ra được bệnh của mình không, hoặc quá tin vào xét nghiệm, máy móc kỹ thuật này nọ, cho rằng bác sĩ chỉ cần xem kết quả là biết không cần hỏi bệnh hay thăm khám. Có người còn tệ hơn, tự định bệnh cho mình trước, rồi “buộc” bác sĩ phải chẩn đoán như mình nghĩ thì mới là bác sĩ “giỏi”!

Bệnh sử nên ghi rõ: khởi phát lúc nào, với triệu chứng chính là gì? các triệu chứng phụ là gì? Lý do nào dẫn tới phải đi khám bác sĩ? Đây là lần đầu hay tái khám? Đã đi khám những nới nào trước đây? Đã dùng những loại thuốc đông tây nam bắc gì ? Ngoài bệnh hiện nay còn có những bệnh gì khác trước kia không? Có những bệnh mạn tính gì không? Có bị dị ứng với thứ thuốc chích thuốc uống nào không? Trong gia đình có ai có những bệnh gì đặc biệt không? Có bệnh di truyền gì không? Rồi cần mô tả kỹ triệu chứng hiện nay: Sốt thì sốt kiểu nào? Cao hay thấp? Đứt quãng hay liên tục?… Ho thì ho bao lâu, ho kiểu gì? Ho sáng hay ho chiều, có kèm nóng sốt? Có khạc đàm? Có vướng máu?… Tiêu chảy thì tiệu mấy  lần, phân nước hay lổn nhổn? Màu sắc của phân, mùi của phân? v.v..

Tôi nhớ một câu chuyện đọc trên báo đã lâu: Một bà mẹ có đứa con trai 8 tháng tuổi, bụ bẩm khỏe mạnh, bỗng khóc thét từng cơn rồi đi tiêu ra máu, bà mẹ vội ẳm con chạy tới y tế xã. Người trực cho giấy giới thiệu về bệnh viện Bạch Mai với chẩn đoán là “Hội chứng lỵ”. Trên xe đò, đứa bé vẫn khóc thét làm bác tài xế chú ý hỏi thăm, nghe kể xong, bác chở thẳng hai mẹ con vào bệnh viện Việt Đức. Kịp lúc, bởi đó là một ca “lồng ruột” cần mổ gấp!  Hỏi tại sao bác “chẩn đoán” chính xác như vậy, bác nói nhờ đọc báo. Trên báo có nói hễ con trai tuổi đó đang khỏe bụ bẫm mà khóc thét từng cơn rồi tiêu ra máu thì phải nghĩ ngay đến lồng ruột!

.Triệu chứng (symptoms) là những điều bệnh nhân cảm nhận mà thầy thuốc không thể thấy biết, thí dụ nhức đầu, đau bụng, khó chịu… còn dấu chứng (signs) là những biểu hiện ra bên ngoài bác sĩ có thể thấy được, sờ được, nghe được như vết bầm, chỗ  sưng… Còn “bệnh” (disease) gồm toàn bộ các triệu chứng, dấu chứng và cả nguyên nhân, diễn tiến, tiên lượng…

Bệnh sử rất cần cho chẩn đoán bệnh. Nên chuẩn bị kỹ trước và ghi ra giấy cho khỏi quên…

BS Đỗ Hồng Ngọc
(dohongngocbs@gmail.com)