Ghi chú: Tháng 9.2013 Hội Y học Tp.HCM quyết định biên soạn một tập Tài liệu về Viện sĩ Bác sĩ Dương Qunag Trung, nguyên Giám đốc Sở y tế Tp. HCM, hiệu trưởng sáng lập Trung tâm đào tạo và Bồi dưỡng cán bộ y tế TP (nay là Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch), người có nhiều đóng góp cho ngành y tế TP HCM như sáng lập Viện Tim, phát triển mạng lưới y tế tư nhân v.v… để kỷ niệm 1 năm ngày mất của ông.
Dịp này, Hội Y học “đặt hàng” tôi viết một vài kỷ niệm với BS Dương Quang Trung, là người tôi cùng làm việc chung trong Chương trình Hiệp Phước và Trung tâm Đào tạo. Nhân ngày Thầy thuốc VN, tôi xin chia sẻ nơi đây các bài viết đơn sơ này về một người đàn anh, một người thầy thuốc chúng tôi quý mến. Trân trọng, (ĐHN)
Một vài kỷ niệm về BS Dương Quang Trung
BS Đỗ Hồng Ngọc
Tôi có nhiều kỷ niệm với bác sĩ Dương Quang Trung mà chúng tôi thường gọi thân mật là anh Tư Trung, hoặc đơn giản hơn, anh Tư. Những năm sau này – khi tuổi cao sức yếu, khi anh chỉ còn làm Chủ nhiệm Liên bộ môn Sức khỏe Cộng đồng ở Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch – mà tiền thân là Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Cán bộ Y tế Thành phố HCM (gọi tắt TTĐT) nơi anh là người sáng lập và cũng là hiệu trưởng đầu tiên – anh vẫn thường kêu riêng tôi đi cà phê để bàn vài “chuyện lớn”, như cách anh nói… Già yếu, ngoài tám mươi rồi, anh vẫn có một trí nhớ tuyệt vời, đầu óc sáng suốt kỳ lạ, đầy ắp những dự định cho tương lai.
Trước đó anh thành lập Viện Phát triển Sức khỏe Cộng đồng, rồi nay dự tính thành lập Khoa Y tế Công cộng và Y tế cộng đồng của ĐHYK PNT đồng thời triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học mới khi đề tài Phòng Khám tư vừa kết thúc. (Phát triển hệ thống y tế tư bên cạnh y tế nhà nước vốn là một trong những sáng kiến của anh, mang tính đột phá, thí điểm đầu tiên tại Tp HCM từ những năm 80, nhằm tháo gở tình trạng y tế và đáp ứng nhu cầu người dân của một thành phố đông dân nhất nước, mang những đặc thù riêng, sau này thành một chính sách chung cho cả nước.). Bây giờ anh vẫn đang tính triển khai tiếp một nghiên cứu về củng cố mạng lưới y tế cơ sở tại một quận nội thành làm thí điểm trong lúc đã ở tuổi 85. Anh hoạt động gần như không ngừng nghỉ cho đến khi mất.
Tôi nhớ có lần ngồi cà phê với anh tại quán của người cháu ngoại của anh, tôi có khuyên anh hai điều: một là có tuổi rồi, nên nghỉ ngơi thôi, và viết một cuốn hồi ký, chia sẻ kinh nghiệm cho đàn em, cũng như kể lại chuyện đời anh, một cuộc đời sôi nổi từ ngày học hành ở Pháp, tham gia phong trào sinh viên, rồi những năm tháng về Hà Nội, về miền Nam và nhất là giai đoạn khó khăn khi tiếp quản ngành y tế thành phố, cũng như thời phát triển hệ thống y tế tư nhân, triển khai Chương trình Săn sóc sức khỏe ban đầu (SSSKBĐ) thay thế cho chương trình 5 Dứt điểm không còn phù hợp, rồi hình thành Viện tim, TTĐT (trường Đại học y khoa) nhằm đào tạo thầy thuốc tổng quát hướng về cộng đồng… Điều thứ hai tôi khuyên anh là đã đến tuổi này anh nên thông qua truyền thông đại chúng làm “advocacy” đến các cấp Lãnh đạo, hình thành các chính sách y tế phù hợp, nâng cao y đức, cải thiện hệ thống, thực hiện triết lý nhân văn của SSSKBĐ v.v… Anh ngẫm nghĩ giây lâu rồi nói anh vốn là người hành động, phải làm chứ không thể viết hay nói. Tôi vẫn biết anh vốn là một người hành động, nhưng thực chất anh vẫn là một người suy tưởng giỏi, với những ý nghĩ táo bạo, có khả năng vận động ủng hộ, tổ chức phối hợp tốt, nhờ đó, trong thời điểm còn có những cơ chế cứng nhắc, phương pháp làm việc của anh tỏ ra có hiệu quả rõ rệt.
Anh Tư rất gần gũi với anh em. Tôi có dịp đi cùng anh về Hà Nội, Nha Trang và các tỉnh Nam bộ để dự hội nghị y học này khác tôi thấy anh rất gần gủi, chan hòa với anh em. Như có Hội nghị người ta bố trí cho anh chỗ ăn chỗ ở riêng với tư cách là Giám đốc Sở Y Tế Tp. HCM v.v… nhưng anh vẫn ăn ở chung với anh em trong đoàn như lần đi Hà Nội có Võ Thành Phụng, Đặng Phú Ân, Nguyễn thị Ngọc Phượng, Nguyễn Chấn Hùng, Nguyễn Văn Nghĩa v..v.. ; lần khác ở Nha Trang có Lê Thị Ngọc Ánh, Nguyễn Hải Nam, Trần Tấn Trâm… Lúc nào anh cũng bàn bạc, lấy ý kiến anh em để trình bày như một tiếng nói chung.
Nhớ khi tôi còn làm Trưởng Khu Cấp cứu và Phòng khám ngoại chẩn BV Nhi đồng, thời điểm đầu thập niên 80, có những vụ dịch Sốt xuất huyết, Viêm ruột hoại tử, Ngộ độc phấn rôm có Warfarine… hết sức căng thẳng, anh đã luôn sát cánh cùng chúng tôi. Ấn tượng sâu đậm với tôi là trong một Hội nghị Khoa học kỹ thuật tại BV Nhi Đồng 1 khoảng năm 1982, một đề tài nghiên cứu Thống kê về tình hình nhập viện và tử vong tại phòng Cấp cứu của một bác sĩ sơ bộ chuyên khoa Nhi do tôi đỡ đầu bị một giảng viên Đại học y được cho rằng đó không phải là nghiên cứu khoa học, vì theo ông thì nghiên cứu phải là một trường hợp lâm sàng, bệnh lý nào đó. Khi tổng kết, BS DQT, với tư cách GĐ SYT lại hết lời khen ngợi đề tài này, cho rằng nó giúp cải thiện cách tổ chức hệ thống y tế, cải thiện khâu nhận bệnh lọc bệnh, khâu chữa trị để hạ thấp tỷ lệ tủ vong và đẩy mạnh giáo dục sức khỏe thay đổi hành vi của người dân. Năm 1984 khi tôi thực hiện chương trình Săn sóc sức khỏe ban đầu cho Trẻ em (Primary Child Care) tại Phường 13, Q6, anh Tư theo dõi sát sao và hai năm sau, anh rút tôi về Sở, phụ trách Trung tâm Thông Tin – Tuyên truyền Y học ( T6 Y học, sau này đổi tên thành Trung tâm Truyền thông & Giáo dục Sức khỏe: T4G) để triển khai Chương trình Hiệp Phước, một Chương trình Săn sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care) toàn diện do chính BS Dương Quang Trung làm Chủ nhiệm cùng với một Ban Thư Ký gồm BS Đỗ Hồng Ngọc (Trưởng ban), BS Lê Trường Giang (Thường trực), BS Nguyễn Thanh Nguyên, BS Dương Đình Công, BS Nguyễn Ngọc Chiếu và KS Bùi Nguyên Thăng. Chương trình này đã trở thành một mô hình được nhân rộng cho toàn thành phố và một vài tỉnh bạn phía Nam sau đó.
(còn tiếp)
Để lại một bình luận