Kịch LỮ KIỀU: KẺ PHÁ CẦU

 

 

Tranh bìa: Lữ Kiều

Thiết kế bìa: Lê Giang Trần

Tựa: Khuất Đẩu

Bạt: Trần Hoài Thư – Nguyên Minh – Huyền Chiêu – Sâm Thương –
Nguyễn Lệ Uyên – Mang Viên Long – Trần Lê Sơn Ý – Nguyễn Thị Tịnh Thy

VĂN HỌC PRESS xuất bản, 2021

 

TỰA

Khuất Đẩu

Kịch là một từ Hán Việt. Theo định nghĩa của Đào Duy Anh, là rất mạnh. Như một cơn địa chấn tạo nên những đứt gãy, những hố sâu. Từ đó, Kịch được dùng để gọi những tuồng hát, những tuồng đời.

Trái đất là một tinh cầu. Mỗi vở kịch là mỗi tiểu tinh cầu. Và tác giả chính là mỗi tiểu thượng đế. Như trong kinh thánh, tác giả tạo ra ánh sáng và bóng tối, tạo ra gió và mưa, tạo ra không khí và sau cùng tạo ra nhân vật. Nhân vật được tác giả cài đặt định mệnh. Những định mệnh nâng đỡ nhau, va đập vào nhau tạo nên những số phận. Tất cả những chuyển động âm thầm ấy làm nên kịch.

Vở kịch được coi là thành công khi tạo được những dư chấn trong hồn người xem sau khi đã cho họ thấy những đứt gãy, những hố thẳm. Nhưng nếu vở kịch được viết mà chưa lên sân khấu, thì vẫn chỉ là một tinh cầu chưa chuyển động. Chúng nằm im trên giấy như cô công chúa ngủ trong rừng chờ hoàng tử đến thức dậy. Hoàng tử ấy là đạo diễn. Anh ta dùng bàn tay kỳ ảo của mình như phù thủy hô phong hoán vũ kêu gọi âm binh, làm chuyển động ánh sáng, bóng tối, gió mưa và những nhân vật. Vở kịch có da có thịt trở nên sống động là nhờ anh. Hiểu như thế để thấy rằng từ tim óc người viết cho dù là tiểu thượng đế cũng phải cần có nhiều cơ may mới có thể đến được với người xem.

Trên các sân khấu Việt Nam, có rất ít cơ may như thế. Thì đành phải “đọc” vậy. Đọc như thế nào? Đọc một cách ơ hờ như đọc một thông báo? Hỏng! Đọc như một chút tình bè bạn, cũng hỏng! Phải đọc như một đạo diễn có tài đang dựng kịch. Tức là phải làm cho vở kịch chuyển động, phải đánh thức những con chữ để nó phát ra tiếng nói. Và phải nghe bằng sáu giác quan, trong đó giác quan thứ sáu là vô cùng cần thiết. Như Kim Thánh Thán “nghe” Tây Sương Ký. Như Bùi Giáng “nghe” Malentendu, kịch của Albert Camus.

Tôi cũng tin là mình đang “nghe” như thế trước những tiểu tinh cầu của Lữ Kiều.

(KĐ)

…………………………………………..

Viết thêm: Lữ Kiều là bút hiệu của Bác sĩ Thân Trọng Minh, bạn cùng khóa Y Khoa Đại học đường Saigon (1962-1969) với tôi. Anh là một nhà văn, nhà thơ, họa sĩ và kịch tác gia có tiếng… đến nỗi người ta quên mất cái gốc… bác sĩ tim mạch của anh, đã nhiều lần triễn lãm tranh cùng Đinh Cường, Trương Thìn, Hồ Thanh, Lê Ký Thương, Lê Triều Điển… tại Đalat, Saigon, Tp HCM…

Anh cũng chính là người đã trình bày bìa tập thơ đầu tay của tôi, tập Tình Người, năm 1967 và cùng Trần Hữu Lục, Nguyễn Sông Ba… thực hiện tập Thơ Đỗ Nghê năm 1973 tại Đà Lạt rồi nhờ Hoàng Khởi Phong mang về Saigon cho Đỗ Nghê…  

(ĐHN)