Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Ghi chú: Hòa thượng Thích Giác Toàn tức Nhà thơ Trần Quê Hương có nhã ý mời tôi có buổi giao lưu thân mật về Ăn chay và Sức khỏe trong Chương trình “Văn hóa ẩm thực xanh – Sức khỏe – Chia sẻ tình yêu thương” tại Pháp viện Minh Đăng Quang vào chiều Chủ nhật 15/11/2015 lúc 15h.
Chương trình tổ chức Buffet chay trong 3 ngày, 13-15/11 có ông Yan Can Cook “biểu diễn”, trổ tài nấu thức ăn chay cho chúng ta.
Rảnh, đến chơi nhé!
Thân mến,
ĐHN
Ghi chú: Một số các em vừa tốt nghiệp Bác sĩ y khoa Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp HCM, đã chọn nhiệm sở về các Bô môn muốn trao đổi cùng tôi vài kinh nghiệm về Dạy và Học. Xin gởi đến các em các bài viết dành cho các giảng viên lớp “người lớn” trước đây để tham khảo.
Khi tiếp xúc với sinh viên, dù là mới vào trường, cũng nên nhớ rằng họ đã là “người lớn”, cần tôn trọng và thấu cảm.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.xem tiếp …
Viết cho người thầy thuốc trẻ
Có lẽ nghề y là một nghề hết sức đặc biệt, liên quan đến sinh mạng của con người nên phải được huấn luyện rất lâu, rất kỹ, mà giai đoạn đầu đã phải mất khoảng 6 – 8 năm. Sau đó, còn phải học thêm 3 – 4 năm nữa để có thể thành một thầy thuốc có đủ khả năng hành nghề chuyên khoa. Rồi phải thêm chừng 10 năm kinh nghiệm nữa mới có thể gọi là thấu đáo, vững vàng trong nghề nghiệp. Trong suốt 10 năm đào tạo huấn luyện “cơ bản” như thế, người thầy thuốc đã bị “vo tròn bóp méo” thế nào, để rồi sau này trong cuộc sống ta thường thấy mọi người cười họ “méo mó nghề nghiệp”!
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch
TP Hồ Chí Minh
Bài đọc thêm 1
(SĂN SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU)
PRIMARY HEALTH CARE
BS. Đỗ Hồng Ngọc
Cố vấn Bộ môn Y đức- Khoa học hành vi
Nguyên Trưởng Bộ môn KHHV & GDSK,
Mục tiêu: Bài đọc thêm này nhằm giúp SV Y1 hiểu rõ bài giảng tại lớp và làm bài thi được tốt hơn vào cuối Học phần Sức khỏe Cộng đồng (niên khóa 2015-2016):
1) Lịch sử và Thuật ngữ Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ);
2) 8 yếu tố nội dung CSSKBĐ của Alma Ata;
3) 4 nguyên tắc tiếp cận CSSKBĐ.
I . LỊCH SỬ: Hội nghị Alma-Ata 1978 về CSSKBĐ:
Trước Hội nghị về Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) tại Alma-Ata, 1978,
Tổ chức Sức khoẻ Thế giới (WHO) nhận định:
– 80% dân chúng không được chăm sóc sức khỏe một cách thỏa đáng và tình trạng sức khỏe nói chung là không thể chấp nhận được;
– Nhân sự, kinh phí và trang thiết bị phân phối không công bằng – tập trung chủ yếu ở đô thị trong khi đa số dân chúng sống ở vùng nông thôn;
– Hệ thống y tế rập khuôn theo tây phương, là một hệ thống chủ yếu dựa vào điều trị, vào bệnh viện với kỹ thuật học cầu kỳ, tốn kém, không quan tâm đến bối cảnh kinh tế văn hóa và nếp sống của người dân địa phương;
– Đào tạo theo kiểu cũ, không phù hợp;
– Môi trường xã hội và thiên nhiên thay đổi. Nhiều bệnh tật mới xuất hiện, phức tạp, phản ánh tình trạng kinh tế – xã hội – chính trị, nên không thể giải quyết vấn đề đơn thuần bằng cách tiếp cận lâm sàng, cá thể như trước mà đòi hỏi phải có một phương pháp tiếp cận mới;
Hội nghị quốc tế về Săn sóc Sức khỏe Ban đầu (SSSKBĐ) được tổ chức từ ngày 6-12 tháng 9-1978 tại Alma-Ata, Kazakhstan, do WHO và UNICEF bảo trợ, với 134 nước- trong đó có Việt Nam- và 67 tổ chức quốc tế tham dự.. Hội nghị đưa ra Bản Tuyên ngôn nổi tiếng về SSSKBĐ là Tuyên ngôn Alma-Ata, gồm 10 điểm, là chiến lược y tế toàn cầu nhằm đạt mục tiêu “Sức khỏe cho mọi người” (SKCMN)..
Thư gởi bạn xa xôi,
Nhân Ngày Quốc Tế Người Cao Tuổi (IDOP) 1.10, mình nhận lời mời của nhóm các bạn trẻ SGC (Phùng Minh Bảo, Thùy Linh, người đã giúp thực hiện trang nhà www.dohongngoc.com/web/) và Nha khoa Apona (Hồng Anh), có buổi giao lưu thân mật về THIỀN với SỨC KHỎE NGƯỜI CAO TUỔI cho một số bạn bè thân hữu.
Bạn thân,
Mình bây giờ bắt đầu làm biếng tệ rồi, thôi thì, ghi lại vài nét kèm hình ảnh nhé:
Đáng lẽ giờ này mình đang ở Nha Trang dự Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Trường Phật học Khánh Hòa cùng với Trần Đình Sơn theo lời mời của thầy Thích Minh Thông, hiệu trưởng. Thầy đã ân cần phone trước, dặn cố gắng đi và đóng góp ý kiến với Trường trong Hội thảo dịp này, thế nhưng cả vài tuần nay mình bị… đau khớp gối nên đành xin phép vắng. Hẹn một dịp nào khác về Nha Trang sẽ đến thăm Trường và quý Thầy, quý tăng ni sinh của Trường…
Cám ơn bạn đã nhắc nhở, nếu không, mình càng ngày càng có vẻ lười ra. Quả thật, “làm biếng” là sướng nhất đời bạn ạ! Hèn chi mà ông Tổ nghề y của mình tự xưng là Hải Thương Lãn Ông: ông già lười ở làng Hải Thượng!
Chuyện “linh tinh” thì nhiều lắm. Ngoài những buổi đi “tào lao” với nhóm này nhóm nọ, nơi này nơi kia, đề tài này đề tài khác, mình sẽ kể bạn nghe vào một dịp khác. Hôm nay có vài chuyện vui vui, mới thôi.
Kể nghe nhe.
Đỗ Hồng Ngọc.
Lời Ngỏ
Một cụ già trên trăm tuổi được nhà báo phỏng vấn bí quyết, cụ cười: Có gì đâu, sáng nào tôi cũng tự hỏi hôm nay mình nên ở Thiên đàng hay Địa ngục đây, rồi ngần ngừ một lúc, tôi chọn Thiên đàng!
Chất lượng cuộc sống ( Quality of life) được định nghĩa là “ những cảm nhận của cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị mà họ đang sống, liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ”. (WHO, Tổ chức Sức khỏe Thế giới).
Vài cảm nghĩ của Sinh viên trong buổi Hội thảo về Y Đức
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp.HCM (24.6.2015)
TỔ 12 LỚP Y2009A
(Duong Phi Nguyen)
Hoa phượng đỏ đã nở rộ trên những tán cây, những cơn mưa đầu hè chợt đến rồi chợt đi trong những buổi chiều vắng lặng. Những sinh viên Y khoa đã và đang trải qua những tháng ngày ôn thi Tốt Nghiệp và cả kỳ thi sau Đại học đều biết SV Y6 không có mùa hè.
Lịch thi căng thẳng, bài vở chất đống…Ngẫm nhìn lại dù đã được tôi luyện, đương đầu với mọi khó khăn, trở ngại trong suốt 6 năm học qua. Ấy vậy chúng tôi vẫn sợ.
Bầu không khi căng thẳng ấy ắt hẳn vẫn bao trùm lên những cái đầu đang nhồi nhét kiến thức…Cho đến khi chúng tôi nhận được thông tin tham gia vào buổi Seminar với chủ đề Y đức ngày hôm nay. Có thể xem như một cột mốc, một trạm dừng để chúng tôi tạm nghỉ một chút, để cảm nhận, suy nghĩ hay đơn giản chỉ là dành một thoáng để lắng lòng mình lại, để nhìn về con đường mà chúng tôi trải qua từ khi rời khỏi ngôi trường trung học phổ thông của mình, để bước qua cái tuổi 18 đẹp nhất cuộc đời vào ngưỡng cửa giảng đường đại học.
http://www.hoibacsinhidong.net/
https://www.facebook.com/Hoibsnhidong
Do bác sĩ Trương Hữu Khanh, bệnh viện Nhi đồng 1, Tp.HCM sáng lập và phụ trách là một trang Web và Fanpage đáng tin cậy, nhằm giúp giải đáp thắc mắc của các ông bố bà mẹ trong việc nuôi con, chăm sóc con.
Đúng như bác sĩ Trương Hữu Khanh đã công bố, “Hỏi bác sĩ Nhi Đồng” là trang tư vấn sức khỏe, nhằm góp phần chăm sóc bảo vệ và nâng cao sức khỏe trẻ em chớ không phải để chẩn đoán và điều trị, không thay thế người bác sĩ trực tiếp thăm khám, chẩn đoán và chữa bệnh cho trẻ.
Vậy các thân hữu trang www.dohongngoc.com/web/ từ nay khi có các thắc mắc gì về sức khỏe trẻ em, vui lòng gởi câu hỏi đến “Hỏi bác sĩ Nhi Đồng” để được tư vấn nhé.
Cảm ơn BS Trương Hữu Khanh và trân trọng giới thiệu đến các thân hữu,
BS Đỗ Hồng Ngọc
(7.6.2015)
Lạ, phải nói phồng ngực… thở vào hay căng ngực thở vào mới đúng chứ, vì phổi ở trong ngực kia mà, sao lại nói “phình bụng… thở vào”? Nhưng không! Phổi ở trong ngực nhưng thở vào thở ra được chủ yếu là nhờ cơ hoành, một cơ vắt ngang giữa bụng và ngực, có nhiệm vụ thụt lên thụt xuống để “bơm hơi” vào phổi như cái piston trong ống xi-lanh (seringue) vậy. Vì thế, thở bụng mới là cách thở sinh lý, tự nhiên nhất, vì cơ hoành chịu trách nhiệm đến 80% khối lượng khí vào ra ở phổi trong khi các cơ hô hấp khác chỉ chiếm 20% thôi. Cứ quan sát một bé đang ngủ thì biết: Nó thở đều đều, nhẹ nhàng, và… thở bằng bụng! Chỉ có cái bụng nó là phình lên xẹp xuống thôi chớ cái ngực vẫn im re. Thở bụng là cách thở tự nhiên không chỉ của người mà của…mọi loài. Thử quan sát con thằn lằn, con tắc kè, con ễnh ương… thì biết. Nó chỉ toàn thở bằng bụng. Chỉ có cái bụng nó là phình lên xẹp xuống đều đều thôi. Chỉ cần cơ hoành nhích lên nhích xuống chút xíu là đã đủ cung cấp khí cho cơ thể rồi. Khi mệt, cần nhiều oxy hơn thì cơ hoành sẽ “thụt” mạnh hơn, nhanh hơn thế thôi. Nhớ rằng thở là chuyện bình thường nhưng tối quan trọng. Nhịn ăn vài tuần chưa chết, nhịn uống vài ba ngày chưa chết, nhưng không thở 5 phút thì đã chết vì thiếu dưỡng khí. Ai cũng phải thở, lúc nào cũng phải thở và ở đâu cũng phải thở. Người già càng cần biết cách thở… nếu muốn sống lâu và ít bệnh tật, ít ốm đau vặt.
tặng Ngô Thế Vinh
Khi một mạch máu nhỏ bị tắt nghẽn sẽ gây tai biến đáng tiếc cho một con người. Y học làm tan cục máu đông đặt stent bắt cầu by pass để khơi thông. Không có máu đưa dưỡng khí tới các tế bào không sản sinh được năng lượng cho sự sống. Khi dòng sông nghẽn mạch cả một vùng đất mênh mông sẽ rồi tắt ngấm!
Người thầy thuốc đặt vội stétho lên mặt đất để nghe nhịp đập thoi thóp nhịp thở thều thào của dòng sông … Anh kêu to cầu cứu. Dòng sông đang nghẽn mạch! Hãy cứu lấy dòng sông! Đừng để nó qua đời. Đừng để Mekong cạn dòng cho biển Đông dậy sóng!
Căn nguyên thì đã rõ. Chỉ vì lòng tham ngu muội của con người. Nhưng có muộn quá không khi can thiệp chỉ là sơ cứu mà không tìm thấy căn nguyên: muôn năm trường trị, nhất thống giang hồ, trường sinh bất tử…!
Người thầy thuốc bạn tôi Ngô Thế Vinh từ dưới mái trường y xưa nửa thế kỷ đã viết nên những trang sách nặng lòng với đất nước quê hương nay vất stétho cầm lên cây viết ngược dòng Cửu Long tận đầu nguồn tìm xem dòng sông nghẽn mạch từ đâu tại sao lúc nào bởi ai?
Người thầy thuốc đã làm tất cả việc cần làm. Để cứu lấy dòng sông. Cứu lấy những mầm xanh cho trái đất… Hy vọng sẽ hồi sinh dòng sông nghẽn mạch, sẽ đặt stent, sẽ làm by pass sẽ phục hồi chức năng… phải không Vinh?
Đỗ Hồng Ngọc (2013)
Khi còn trẻ, ta dễ thấy cái “ăn” là quan trọng, khi về già mới biết cái “chuyện lớn” kia càng quan trọng hơn! Triết gia Lâm Ngữ Đường bảo: “Hạnh phúc ư? Rất đơn giản. Nó nằm ở ruột già! Ruột già mà điều hòa thì ta hạnh phúc, còn không thì ta khổ sở. Chỉ có vậy thôi!” (Sống đẹp, bản dịch Nguyễn Hiến Lê). Ngày trước, trên báo Bách Khoa có một truyện ngắn tựa là “Chuột khâu đít” kể ở một nhà kia, chuột nhiều quá, phá phách chịu không nổi. Nuôi mèo, đặt bẫy, thuốc chuột, keo dính chuột… chẳng ăn thua! Thế rồi gia chủ nghe người ta khuyên bắt lấy một con chuột to, khâu đít nó lại, rồi thả ra. Mới đầu chẳng có chuyện gì xảy ra nhưng chỉ vài ba hôm sau, con chuột bị khâu đít bắt đầu tấn công các con chuột khác, bởi vì nó đang khổ vì bón mà những con chuột khác cứ phây phây, chí chóe, thấy ghét! Từ đó không còn một con chuột nào dám lai vãng nhà ông ta nữa!
Ăn uống rất quan trọng đối với tuổi già. Thức ăn mang lại các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Các chất này sẽ được oxyt-hóa để tạo ra năng lượng giúp cơ thể hoạt động. Một trong những lý do người già dễ bị uể oải, lừ đừ… là do thiếu năng lượng. Ở người có tuổi, còn thêm nỗi khổ vì “hàm răng chiếc rụng chiếc lung lay”, dạ dày teo nhỏ, dịch vị tiết ra không đủ, dễ bị bón, dễ bị rối loạn tiêu hóa như ta đã biết. Con cháu thương tình, tìm món ngon vật lạ ép ăn, tìm thuốc bổ vitamin các thứ ép uống… thì tình trạng càng bi đát hơn vì càng làm cho ăn mất ngon, không còn thấy thèm ăn!
Có cách nào để có một “bác sĩ riêng” không? Dễ mà không dễ! Thường chỉ khi đau ốm hoặc bệnh đã nặng rồi mới vội vàng chạy kiếm bác sĩ. May nhờ rủi chịu. Đặc biệt với người già hay đau yếu bệnh hoạn, nhiều lo âu sợ hãi lại càng cần một bác sĩ “riêng”.
Thật không may nếu gặp một bác sĩ “lạnh lùng”, thiếu tâm lý chăm sóc người cao tuổi, thích hù dọa, thích bày vẽ làm cho hoảng sợ thêm, hoặc dụ dỗ mê tín vào một thứ thuốc tiên thuốc thánh, một thứ máy móc tân kỳ “nhảm nhí” nào đó… trong khi vấn đề chính của người già khi đau ốm là “sức khỏe tâm thần” bên cạnh thể chất đương nhiên đã phải suy yếu theo thời gian. Có cách nào để có một bác sĩ “riêng” cho người già trong nhà không là vấn đề nên nghĩ tới sớm. Ngày nay nhiều bác sĩ chịu đến nhà, nhiều phòng khám cử người đến chăm sóc người bệnh tại nhà. Đây là một điều tốt. Vấn đề là chọn bác sĩ “riêng” đó như thế nào?
