Viết cho người thầy thuốc trẻ
Trước hết, cần có một tấm lòng…
Có lẽ nghề y là một nghề hết sức đặc biệt, liên quan đến sinh mạng của con người nên phải được huấn luyện rất lâu, rất kỹ, mà giai đoạn đầu đã phải mất khoảng 6 – 8 năm. Sau đó, còn phải học thêm 3 – 4 năm nữa để có thể thành một thầy thuốc có đủ khả năng hành nghề chuyên khoa. Rồi phải thêm chừng 10 năm kinh nghiệm nữa mới có thể gọi là thấu đáo, vững vàng trong nghề nghiệp. Trong suốt 10 năm đào tạo huấn luyện “cơ bản” như thế, người thầy thuốc đã bị “vo tròn bóp méo” thế nào, để rồi sau này trong cuộc sống ta thường thấy mọi người cười họ “méo mó nghề nghiệp”!
Trong huấn luyện, họ phải rèn tập những kỹ năng gần như “máy móc hóa”: một làn dao, một mũi kim đều không thể ngẫu hứng tình cờ. Họ cũng phải học cả những thái độ, cử chỉ, cách ứng xử với từng trường hợp – giờ giấc hoạt động của họ được lên khuôn – chương trình hóa một cách chính xác… Rồi cả cách ăn mặc, cách nói năng. Rồi những tiêu chuẩn, những đòi hỏi trong phẩm chất đạo đức.
Họ chịu trách nhiệm về phần xác – và cả một phần hồn – của thân chủ. Một sự chậm trễ thờ ơ của họ có thể làm chết người, một sự cẩu thả đùa cợt trong lời nói có thể gây nỗi đau đớn cho người khác. Chỉ có họ mới đang đêm khuya người ta dựng dậy để nghe mô tả về phân, về nước ối, về sự khó ở của người khác… Nhưng cũng chỉ có họ, mới được người ta tin cậy mà thổ lộ tất cả “tâm can”, những đau đớn thể chất, tinh thần – bởi vì họ đã thề trước ông tổ của nghề nghiệp là không bao giờ tiết lộ bí mật của người bệnh. Có những điều người bệnh không thể nói với ai – dù là cha mẹ, vợ chồng, con cái – mà chỉ nói được với người thầy thuốc.
Để rèn luyện một nghề nghiệp như thế, họ ngay từ những ngày đầu đã được khoác lên người chiếc áo blouse trắng, bỏ đi bộ quần áo quen thuộc, nếp sống cũ ở ngoài kia. Họ mày mò với xác chết, với các bộ xương người, họ qua lại trong môi trường đầy không khí trang nghiêm, trách nhiệm cao – sơ sẩy là chết người – làm quen với mùi máu, mủ, phân và nước tiểu, nước ối…, tập nghe tiếng rên la, tập nhìn con người trần trụi, tênh hênh với những sự thực phũ phàng, với những đớn đau của nó. Để rồi ngày tháng dần qua, họ đổi thay lúc nào không hay, họ nói năng trịnh trọng, họ nhìn như quan sát, họ hỏi như điều tra, họ bình tĩnh đến lạnh lùng, họ che giấu cảm xúc rất khéo léo – nghĩa là họ thành một con người khác: một bác sĩ, một người “thầy thuốc”!
Mối quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân là mối quan hệ rất đặc biệt. Người bệnh đến với thầy thuốc không chỉ tìm kiếm những thông tin liên quan đến bệnh tật, đến thuốc men, mà còn mang theo cả những nỗi băn khoăn, lo lắng và sợ hãi…
Thầy thuốc không chỉ là một chuyên viên tư vấn (consultant) về y học mà còn phải là một chuyên viên tham vấn (counsellor) về sức khỏe,về tâm lý bởi người bệnh đến với họ vì tin tưởng rằng người thầy thuốc ngoài việc chữa bệnh còn có thể an ủi, giúp đỡ họ.
Người bệnh cũng rất nhạy cảm với những “truyền thông không lời” trong mối giao tiếp đặc biệt này. Chỉ cần nhìn nét mặt, cử chỉ, nghe giọng nói, cái vỗ vai, cái bắt tay… cũng được bệnh nhân hiểu bao nhiêu điều…
Cần nhớ rằng giao tiếp là một “trị liệu”, truyền thông là một “trị liệu”. Người thầy thuốc cần có một nền tảng văn hóa đủ rộng để được gọi là “bác sĩ”!
Do vậy, người thầy thuốc trước hết, cần có một tấm lòng!
Để lại một bình luận