Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Sinh hoạt ”Phật học & Đời sống”
Mời các bạn tiếp tục đến dự buổi Sinh hoạt 15h chiều Thứ bảy ngày 6-01-2018 tại Chùa Xá Lợi, 89 Bà Huyện Thanh Quan, Quận 3, Tp HCM (Saigon).
Sau 2 kỳ nghỉ Noel và Tết tây, chắc mọi người đều bắt đầu… uê oải.
Vậy cố gắng đến đúng giờ nhé.
Chủ đề kỳ này: THỞ & THIỀN
Bs Đỗ Hồng Ngọc
Ghi chú: Tết tây 2018, có người chuyển tới tôi bài viết cũ của mình như là một lời nhắc. Có lẽ người bạn đó nghĩ rằng tôi đang ở cái tuổi đẹp nhất của mình mà không biết, cứ hay nhắc ”hồi đó, hồi đó” hoài thấy dễ ghét!
Bèn chia sẻ cùng bạn vậy.
Thân mến,
ĐHN
Một chút lan man Ngày Tết
Đỗ Hồng Ngọc
Ngẫm lại sự đời, tôi thấy hình như hầu hết chúng ta chẳng bao giờ thực sống. Lúc còn trẻ, ta mơ ước tương lai, sống cho tương lai. Nghĩ rằng phải đạt cái này cái nọ, có được cái kia cái khác mới là sống. Khi có tuổi, khi đã có được cái này cái nọ, cái kia cái khác thì ta lại sống cho quá khứ! Hừm! Nhỏ mong cho mau lớn, lớn mong cho nhỏ lại. Quả là lý thú! Tóm lại, ta chẳng biết quý những giây phút hiện tại.
Một người 60, tiếc mãi tuổi 45 của mình, thì khi 75, họ sẽ tiếc mãi tuổi 60, rồi khi 80, họ sẽ càng tiếc 75! Vậy tại sao ta không nghĩ ta đang ở cái tuổi tuyệt vời nhất của mình lại không yêu thích nó đi, sao cứ phải…. nguyền rủa, bất mãn với nó. Có phải tội nghiệp nó không? Ta đang ở cái tuổi nào thì nhất định tuổi đó phải là tuổi đẹp nhất rồi, không thể có tuổi nào đẹp hơn nữa!
Còn đối với các vị phụ nữ cũng có khi gạt gẫm mình chút đỉnh như đi giải phẫu thẩm mỹ chẳng hạn. Xóa chỗ này, bơm chỗ nọ, lóc chỗ kia. Nhưng nhức mỏi vẫn cứ nhức mỏi, loãng xương vẫn cứ loãng xương, tim mạch vẫn cứ tim mạch… Thân thể ta cứ tiến triển theo một “lộ trình” đã được vạch sẵn của nó, không cần hỏi han ta, không cần biết ta có “chịu” không! Mà hình như, càng nguyền rủa, càng bất mãn với nó, nó càng làm dữ.
Trái lại, nếu biết thương yêu nó, chiều chuộng nó một chút, biết cách cho nó ăn, cho nó nghỉ, biết cách làm cho xương nó cứng cáp, làm cho mạch máu nó thông thoáng, làm cho các khớp nó trơn tru thì nó cũng sẽ tử tế với ta hơn. Từ ngày “thế giới phẳng” thông qua internet, ta còn sống với đời sống ảo. Ta ngồi đây với người nhà nhưng chuyện trò với một người nào khác, cười đùa, nhăn nhó, giận dữ, âu yếm với một người nào khác ở nơi xa. Khi bắt lại câu chuyện với mọi người bên cạnh thì nhiều khi đã lỡ nhịp!
Hiểu ra những điều tầm thường đó, tôi biết quý thời gian hơn, quý phút giây hiện tại, ở đây và bây giờ hơn. Nhờ vậy mà không có thì giờ cho già nữa! Hiện tại với tôi thì không có già, không có trẻ, không có quá khứ vị lai. Dĩ nhiên, không phải trốn chạy già mà hiểu nó, chấp nhận nó, thưởng thức nó. Khi biết “enjoy” nó thì quả có nhiều điều thú vị để phát hiện, để khám phá.
Từ ngày biết thương “thân thể” của mình hơn, tử tế với nó hơn, thì có vẻ tôi… cũng khác tôi xưa. Tôi biết cho thân thể của mình ăn khi đói, không ép nó ăn lúc đang no, không cần phải cười cười nói nói trong lúc ăn. Món gì khoái khẩu thì ăn, chay mặn gì cũng tốt. Cá khô, mắm ruốc gì cũng được, miễn là đừng nhiều muối quá!
Một người bạn tôi mắc bệnh “ăn không được”, “ăn không biết ngon” vậy mà vẫn béo phì, đi không nổi, là bởi vì các con thương ông quá, mua toàn sữa Mỹ mắc tiền cho uống! Sữa giàu năng lượng, nhiều chất béo bổ quá, làm sao còn có thể ăn ngon, làm sao không béo phì cho được?
Giá ông nghèo một chút còn hay hơn! Kho quẹt, rau muống mà tốt, miễn ông ăn thấy ngon, thấy sướng! Tôi cũng biết cho thân thể của mình ngủ hơn. Ngủ đầy giấc, đủ giấc. Ngủ đủ giấc là cơ hội tốt nhất cho các tế bào não phục hồi, như sạc pin vậy. Sạc không đủ mà đòi pin ngon lành sao được!
Bảy trăm năm trước, Trần Nhân Tông viết: Cơ tắc xan hề khốn tắc miên! (Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền!) trong bài Cư trần lạc đạo, (ở đời mà vui đạo)! Ông là vị vua nhà Trần sớm nhường ngôi cho con, lên tu ở núi Yên Tử, Tổ sư thiền phái Trúc Lâm. Tu hành như vậy mà khi quân Nguyên xâm lấn nước ta, ông liền xuống núi, ra tay dẹp giặc, xong, phủi tay lên núi tu tiếp!
Mỗi người có đồng hồ sinh học của riêng mình, không ai giống ai, như vân tay vậy, cho nên không cần bắt chước, chỉ cần lắng nghe mình. Phương pháp này, phương pháp nọ của người này người kia bày vẽ chẳng qua cũng chỉ để tham khảo, nắm lấy nguyên tắc chung thôi, rồi áp dụng vào hoàn cảnh riêng cụ thể của mình, tính cách mình, sinh lý mình. Phương pháp nào có sự ép buộc cứng ngắc quá thì phải cảnh giác!
Nên nhớ rằng tới tuổi nào đó, tai ta sẽ bắt đầu kém nhạy, mắt bắt đầu kém tinh, đầu óc bắt đầu kém sắc sảo. Tai kém nhạy để bớt nghe những điều chướng tai. Mắt kém tinh để bớt thấy những điều gai mắt. Đầu óc cứ sắc sảo hoài ai chịu cho nổi! Tuy vậy, tai kém mà muốn nghe gì thì nghe được, không thì đóng lại; mắt kém mà muốn thấy gì thì thấy được, không thì khép lại. Thế là “căn” hết tiếp xúc được với “trần”. Tự dưng không tu hành gì cả mà cũng như tu, cũng thực tập ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm!
Rồi một hôm đẹp trời nào đó ta còn có thể phát hiện mắt mình chẳng những nhìn kém mà còn thấy những ngôi sao lấm chấm, những lốm đốm hoa trên bầu trời trong xanh vời vợi kia. Nếu không phải do một thứ bệnh mắt nào đó thì đây hẳn là hiện tượng thoái hóa của tuổi già, nói nôm na là mắt xài lâu quá, hết thời hạn bảo hành.
Cái mà người xưa gọi là “hoa đốm hư không” chính là nó. Tưởng hoa đốm của trời, ai dè trong mắt mình! Chính cái “tưởng” của ta nhiều khi làm hại ta. Biết vậy ta bớt mất thì giờ cho những cuộc tranh tụng, bớt tiêu hao năng lượng vào những chuyện hơn thua. Dĩ nhiên có những chuyện phải ra ngô ra khoai, nhưng cái cách cũng đã khác, cái nhìn đã khác, biết tôn trọng ý kiến người khác, biết chấp nhận và nhìn lại mình.
Khi 20 tuổi người ta băn khoăn lo lắng không biết người khác nghĩ gì về mình. Đến 40 thì ai nghĩ gì mặc họ. Đến 60 mới biết chả có ai nghĩ gì về mình cả! Tóm lại, chấp nhận mình là mình và từ bi với mình một chút. Có lẽ như vậy hay hơn!
(ĐHN)
Vài dòng về bài hát ”Giỗ một dòng sông”
Đỗ Hồng Ngọc
“Giỗ Một Dòng Sông” là bài thơ ngắn tôi viết nhân ngày giỗ La Ngà, đã in trong tập Thơ Ngắn Đỗ Nghê cùng với vài bài thơ nho nhỏ khác: La Ngà 3, La Ngà 5…
Không ngờ buổi gặp gỡ với các bạn trong Gia đình Hoa Sen ở Đà Lạt ngày 23.12.2017 vừa qua lại có được một kỷ niệm thật đẹp, thật cảm động với tôi đến vậy!
Tôi được đón mời trang trọng và ấm áp, gần gũi, thân tình trong một không khí gia đình đặc biệt giữa những ngày lạnh buốt cao nguyên trong mùa Giáng sinh trong một buổi ”trà đạo” lạ lùng giữa những người bạn chưa từng biết nhau mà như đã quen từ thuở nào xa. Tất cả thành viên trong gia đình Hoa Sen đó ai cũng có pháp danh là ”Nhiên”: Thảo Nhiên, Thuần Nhiên, Như Nhiên, Hồn Nhiên… Họ cùng hát những khúc thiền ca do Thuần Nhiên, một thành viên nhạc sĩ sáng tác. Mỗi người một nhạc cụ… nồng nhiệt tham gia. Còn tôi thì ”bỗng nhiên” bất ngờ được thưởng thức trà thơm và tiếng đàn tiếng hát đượm buổi thiền vị này.
Tôi đọc vài bài thơ đáp lễ và rất may tôi có mang theo duy nhất một cuốn bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” liền trao tặng cho người nhạc sĩ. Không ngờ, ngay trong đêm Noel đó, 24.12.2017 anh đã viết nên ca khúc ”Giỗ một dòng sông” và gởi ngay cho tôi bài hát mộc do anh tự hát trong đêm, giữa lúc bên ngoài là tiếng chuông Giáng sinh rộn rã…
Tự bài hát, lời hát, âm điệu… như đã nói lên tất cả! Tôi nghe, không cầm được nước mắt. Bài hát lan truyền thật nhanh trong nhóm bạn bè gần xa.
Thuần Nhiên bảo chờ anh ”dàn dựng” lại cho đàng hoàng đã, nhưng tôi nói, thôi, hát mộc đơn sơ vậy là đã quá đủ và quá quý với tôi rồi. Và tôi xin phép anh cho post lên đây. Cảm ơn Phi Hùng Tôn Thất đã thu qua điện thoại, và cảm ơn nvquyen chỉnh sửa giao diện và ky (phụ đề) lời bài hát thật đẹp rồi post lên youtube để chia sẻ cùng bè bạn hôm nay.
Đỗ Hồng Ngọc và nhạc sĩ Thuần Nhiên (Nguyễn Đức Vinh). Đà Lạt 23.12.2017
Gia đình Hoa Sen họp mặt ở gác ”trà đạo” của Thảo Nhiên, Đà Lạt 23.12.2017 cùng Đỗ Hồng Ngọc.
Đỗ Hồng Ngọc (giữa) với Gia đình Hoa Sen, Đà Lạt 23.12.2017
Cảm ơn Ns Thuần Nhiên đã vừa gởi cho bản nhạc viết tay này. DHN
Viết thêm: Ngày 11.12.2017, nhạc sĩ Thuần Nhiên đã gởi bản nhạc chính thức, có chỉnh sửa vài chỗ so với bản viết tay ban đầu. Xin gởi bạn để tùy nghi nhé:
Thư gởi bạn xa xôi,
Nguyễn Xuân Thiệp (phovanblog) gởi mình trang thơ trên báo Trẻ Dallas giới thiệu vài bài thơ ngắn trong tập Thơ Ngắn Đỗ Nghê sắp phát hành, xin chia sẻ cùng bạn nơi đây:
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê)
Ghi chú: Ngày Thứ bảy 16.12.2017 vừa qua, trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch Tp.HCM tổ chức một buổi ”hội thảo” về Bí quyết sống khỏe dành cho các bệnh nhân đang sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Phòng Khám Bác sĩ Gia đình của Trường.
PGS TS BS Nguyễn Thanh Hiệp, hiệu phó, tha thiết mời tôi đến chia sẻ đôi điều… Tôi hỏi em muốn tôi nói về vấn đề gì? Hiệp (một học trò cũ của tôi) bảo Thầy muốn nói gì cũng được! Tôi có được 30 phút. Vì còn nhiều chuyên gia khác (Tâm lý có cô TS Lý Thị Mai, Dinh dưỡng: TS Bs Yến Phi, Nhi khoa TS Bs Hiệp, Bs Bình, Thể dục thể thao: Bs Song Hà…).
Tôi chỉ dùng flipchart (bảng giấy) để vừa nói, vừa viết, vẽ… cho gọn vì dự định chỉ nói ” ba điều bốn chuyện” là xong. Tuy vậy cũng có Bs Nguyên Hùng, bộ môn Khoa học hành vi – Giáo dục sức khỏe do tôi phụ trách trước đây, ghi lại hình ảnh này. Hùng không ”chuyên nghiệp” lắm nên âm thanh và hình ảnh không được rõ. Tuy vậy, một số bạn ở xa không tham dự được muốn tôi cứ ”post” lên… coi chơi cho vui. Thôi thì…
Cảm ơn Nguyên Hùng, cảm ơn nvquyen,
Đỗ Hồng Ngọc.
ĐỖ HỒNG NGỌC (Đỗ Nghê)
* Lê Ngọc Trác
Cô đọng, đầy đủ ngữ nghĩa, giai điệu nhẹ nhàng, cuốn hút, nội dung thể hiện chủ đề của bài thơ, gợi mở cho người đọc suy nghĩ về một không gian kỷ niệm, gần gũi trong cuộc sống. Đó là một bài thơ hay:
“…Một sáng về quê
Chợt nghe gió bấc
Ơ hay xuân về
Vỡ òa ngưc biếc!”
(Trích “Gió bấc” của Đỗ Hồng Ngọc)
Những ai đã từng sống ở miền cực Nam Trung bộ hay ở phố biển La Gi tỉnh Bình Thuận đều có chung một cảm nhận: “Gió bấc” ở miền quê này là lúc đất trời chuyển sang mùa, Tết đến, xuân về với quê hương và con người. Thời gian đi được tính bằng nhịp sóng vỗ bờ. Và gió, gió bấc cũng là nhịp mùa đi của đất trời. Gió là những lằn roi của cuộc đời. Gió là tín hiệu của mùa xuân vui… Những người dân quê hương La Gi chúng tôi đã từng yêu những câu thơ của Đỗ Hồng Ngọc gắn bó với quê hương như thế.
Nhà thơ Đỗ Hồng Ngọc còn có bút danh là Đỗ Nghê. Anh sinh năm 1940. Đỗ Hồng Ngọc là niềm tự hào của quê hương La Gi và dòng họ Đỗ, một trong bốn dòng họ (Huỳnh, Đỗ, Từ, Nguyễn) sinh sống và gắn bó với La Gi từ thời mở đất lập làng thời xa xưa. Lúc sinh thời, Châu Anh – Đỗ Đơn Chiếu thường nói về Đỗ Hồng Ngọc – người cháu thân yêu của mình với những tình cảm trìu mến: Chúng tôi nhớ nhất là tiếng cười hào sảng nhắm tít đôi mắt đờ mi của ông khi ông đang nhắc chuyện gì sảng khoái nhất. Đỗ Hồng Ngọc bước vào con đường văn chương khi còn đang theo học Đại học Y khoa những năm 60 của thế kỷ trước. Trước năm 1975 thơ của anh đã có chỗ đứng trên thi đàn miền Nam. Nhà văn học giả Nguyễn Hiến Lê đã từng viết về Đỗ Hồng Ngọc: “Một bác sĩ, lại là một thi sĩ thì luôn luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị…”.
Theo dõi cuộc đời và sáng tác của Đỗ Hồng Ngọc, chúng ta vừa ngạc nhiên vừa cảm phục sức lao động và sáng tạo của anh. Từ năm 1967, Đỗ Hồng Ngọc đã xuất bản thi phẩm: “Tình Người”. Từ đó đến nay, anh đã viết và xuất bản rộng rãi gồm 5 tập thơ: Thơ Đỗ Nghê (1974), Giữa hoàng hôn xưa (1993), Vòng quanh (1997), Thư cho bé sơ sinh…(2010). Bên cạnh anh còn xuất bản các tập văn và tùy bút được đông đảo bạn đọc yêu thích như: Gió heo may đã về (1997), Già ơi chào bạn (1999), Những người trẻ lạ lùng (2001), Cành mai sân trước (2005), Nghĩ từ trái tim (2003), Thư gửi người bận rộn (2005), Như thị (2007)…
Ngoài ra, Đỗ Hồng Ngọc còn viết nhiều đầu sách về y khoa; “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng” là cuốn sách gối đầu giường của nhiều đôi vợ chồng trẻ gần 50 năm qua.
Đọc thơ Đỗ Hồng Ngọc, người đọc vừa thích thú, vừa ngạc nhiên trước sự đổi mới phong cách và bút pháp của anh. Cách đây gần 3 năm, chúng tôi tình cờ đọc trên trang cá nhân của nhà văn Nguyễn Nghiệp: 4 câu thơ của chính Đỗ Hồng Ngọc viết trên giấy sổ tay đã được chụp hình:
“Con cài bông hoa trắng
Dành cho Mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài lên ngực
Ngoại chờ bên kia sông”…
(2012)
Đọc xong 4 câu thơ ngắn chỉ với 20 từ, lòng chúng tôi rung lên như bị chạm điện, thốt lên: Tuyệt tác! Chúng tôi thầm nghĩ, với 4 câu thơ trên của Đỗ Hồng Ngọc là đỉnh cao của nghệ thuật thơ ca. Anh đã đặt một dấu son ngời sáng cho con đường sáng tạo thi ca của mình. Có lẽ một bài văn viết nhiều trang chưa chắc đã vượt qua được 4 câu thơ của Đỗ Hồng Ngọc về tình mẫu tử. Một bài thơ ngũ ngôn chỉ với 4 câu mang chủ đề “Bông hồng cho mẹ” trong mùa báo hiếu sẽ bay xa, vươn cao, làm lay động tâm hồn biết bao người yêu thơ trong chúng ta. Ai cũng có mẹ và trong chúng ta ai cũng là người con có hiếu. Với vỏn vẹn 4 câu thơ, Đỗ Hồng Ngọc đã nói lên được “cõi người” và tấm lòng của những người con trong cuộc đời. Nhiều nhà phê bình văn học đã từng đề cập 4 câu thơ trên với nhiều cung bậc, và cho rằng thơ Đỗ Hồng Ngọc đượm tư tưởng Phật giáo. Riêng chúng tôi xem đây là tuyệt chiêu của Đỗ Hồng Ngọc. Làm thơ cũng như làm những công việc khác trong cuộc sống. Một người thợ mộc lành nghề đục đẽo những lỗ mộng, đường nét tinh xảo. Một bác sĩ tận tâm với nghề, có bàn tay vàng khi phẫu thuật cho người bệnh không có vết sẹo, chỉ để lại những hoa văn tuyệt đẹp trên cơ thể người bệnh. Chỉ với 3 điều: Chân, Thiện, Mỹ. Ai làm được và đạt được 3 điều trên sẽ thành công. Làm thơ cũng như thế. Đọc xong một câu thơ, người đọc nhớ mãi là thơ hay và nhận ra tác giả là một người tài hoa.
Từ thi phẩm “Tình người” năm 1967 đến năm 2017, Đỗ Hồng Ngọc có “Thơ Ngắn Đỗ Nghê“. Người yêu thơ đều nhận ra: Đỗ Hồng Ngọc sáng tạo không ngừng, tạo ra nét riêng trong thơ của mình và thu hút được đông đảo người yêu thơ. Đỗ Hồng Ngọc viết cô đọng, từ ngữ bình dị. Không lên gân, không hô hào sáo rỗng. Thơ của anh không bi lụy hay cay cú bất cứ điều gì. Đỗ Hồng Ngọc viết một cách chân thật về những điều bình dị trong cuộc sống mà lay động đến con tim người yêu thơ. Anh không triết lý lộ liễu. Thơ của anh bên trong những câu chữ bình dị làm cho người đọc tự cảm, tự hướng đến một chân trời mênh mông mới. Chúng tôi không dám triết lý cao xa, chỉ nhận ra giữa Đạo và Đời không có khoảng cách trong thơ Đỗ Hồng Ngọc. Tất cả rất đời, an nhiên, đầy ắp tình cảm trong cuộc sống. Là những người đọc bình thường, chúng tôi biết: Những nhà thơ tài hoa và Đỗ Hồng Ngọc viết những câu thơ từ trái tim mình. Chúng tôi cảm nhận thơ bằng trái tim mình. Xin phép được trích tản mạn những bài thơ ngắn của Đỗ Hồng Ngọc, để bạn đọc yêu thơ tự đọc, tự cảm, như thế thú vị hơn!:
“Sóng
quằn quại
thét gào
Không nhớ
mình
là nước”.
(Sóng)
“Nước từ đâu đến
Nước trôi về đâu
Từ con suối nhỏ
Từ dòng sông sâu
…
Từ cơn gió thoảng
Từ làn mây trôi
Từ hơi biển mặt
Từ phía mặt trời
…
Ai người nỡ hỏi
Nước trôi về đâu…”
(Nước)
“Lắng nghe hơi thở của mình
Mới hay hơi thở đã nghìn năm xưa
Một hôm hơi thở tình cờ
Dính vào hạt bụi thành ra của mình
Của mình chẳng phải của mình
Thì ra hơi thở của nghìn năm sau”.
(Thở)
Khi đang viết bài viết tản mạn này, chúng tôi chợt nghe cơn gió bấc ùa về với phố biển La Gi. Trong cái lạnh của những ngày cuối năm, chúng tôi chợt nhớ đến những câu thơ Đỗ Hồng Ngọc viết về quê nhà:
“…
Biển xanh lùa sóng bạc
Cát vàng hoàng hôn xưa
Tiếc em về chốn cũ
Tình vương đến bao giờ
Tiếc đời phơ tóc bạc
Thương mãi núi mây xa
…
Nụ mai vàng trước ngõ
Góc phố bờ quạnh hiu
Con đường xưa đứng đợi
Ta làm chi đời ta
Thương em còn thương mãi
Nắng vàng thơm quê nhà”.
(Trích: “Quê nhà“)
Chúng tôi nghe “nắng vàng thơm quê nhà” trong thơ Đỗ Hồng Ngọc. Nắng. Gió. Thấm đẫm yêu thương trong cuộc đời này khi mùa xuân đang đến gần với con người và đất trời…
(Lê Ngọc Trác)
(Phố biển La Gi 20/12/2017)
LA GI mùa bấc thổi…
(minh họa Đỗ Hồng Ngọc)
Kỳ 10: Sinh hoạt Phật học & Đời sống
Chiều thứ bảy 16.12.2017 là buổi Sinh hoạt Phật học & Đời sống kỳ 10, tại Chùa Phật học Xá-Lợi Tp.HCM (Saigon) chủ đề Tứ Niệm Xứ (Satipathana).
Sau buổi này sẽ tạm nghỉ 2 kỳ: Thứ bảy 23.12 (Noel) và Thứ bảy 30.12 (Tết Tây). Ngày 6.1.2018 lúc 15-16h30 sẽ tiếp tục Sinh hoạt với Chủ đề Anapanasati (Quán niệm hơi thở), hay Quán niệm sự Thở vào Thở ra (Nhập tức xuất tức niệm; An-ban Thủ ý).
Các buổi Sinh hoạt này độc lập với nhau, là những buổi thảo luận cởi mở về một chủ đề riêng lẻ, dù cũng theo ”một đường dây” là Ứng dụng những lời Phật dạy vào Đời sống. Mời các bạn thu xếp được thời gian cứ đến dự, không cần theo một trình tự.
Cho đến nay đã sinh hoạt được 10 kỳ, rất mong có những đóng góp ý kiến, chia sẻ của các bạn đã và đang tham dự cũng như các bạn theo dõi trên các clip.
Một lần nữa, rất cảm ơn nvquyen/nga, hai bạn trẻ đã tình nguyện hỗ trợ quay video clip và đưa lên youtube để bạn bè dù ở xa xôi hoặc bận bịu không đến dự được cũng dễ theo dõi.
Trân trọng,
Đỗ Hồng Ngọc.
Kỳ 9: Buổi sinh hoạt ”Phật học & Đời sống” ngày 9.12.2017
Em nvquyen vừa gởi đến clip ”Phật học & Đời sống” kỳ 9, ngày 9-12-2017 tại Chùa Phật học Xá Lợi, Tp HCM (Saigon).
Cảm ơn nvquyen/nga.
Kỳ 10, thứ bảy ngày 16/12/2017 Sinh hoạt PH & ĐS tiếp tục, từ 15h-16h30 như thường lệ.
Mời các bạn tham dự.
ĐHN
Thư gởi bạn xa xôi (12/2017)
Lâu quá phải không? Thiệt ra cũng có nhiều chuyện để kể bạn nghe lắm. Mà lười. Bệnh ”Làm biếng” ngày càng nặng. May nhờ có internet mà vẫn biết được tình hình bè bạn các nơi. Được xem mấy bức chân dung Nguyệt Mai, Duyên cho Trương Vũ vẽ tuyệt đẹp, đúng như bài thơ của Phạm Cao Hoàng: vẽ tâm hồn bạn. Nhưng nghe ”nghề làm người mẫu” cũng khổ, mỗi sitting cả 3 tiếng đồng hồ, mà nhiều lần như vậy mới xong. Vậy người mẫu phải tập thiền chăng? Rồi nghe nhạc sĩ Vĩnh Điện đã ”rửa tay gác đàn” (theo lời kể của Ngọc Vân trong “gánh hát” vừa có bài thơ Vườn Xưa do Vĩnh Điện phổ nhạc). Vĩnh Điện cùng… tuổi với mình, đã phổ nhạc bài Mới Hôm Qua Thôi nhớ không? Thu Vàng cũng đã bay qua họp mặt với các bạn. Chương trình Thu Vàng và các bạn xa xôi nghe xôm quá. Thiệt vui.
Thôi, gởi vài tấm hình, kèm ”tào lao” mấy dòng chú thích cũng đủ phải không.
Nguyệt Mai về thăm mẹ đâu giữa tháng 10. Nghe nói mẹ NM gần 90, có con về bỗng đi đứng hoạt bát chớ không nằm đừ một chỗ như mấy tuần trước đó! Hay quá. Bạn bè gặp NM ai cũng vui. Một ”cô bé” hồn nhiên rất mực, chẳng thấy nét thời gian. Hẹn nhau ở Đường Sách, rồi cùng gặp một bữa ”linh đình” ở nhà Thân Trọng Minh/ Thanh Hằng. Với Khuất Đẩu, Huyền Chiêu, Thu Vàng, Lê Ký Thương, Kim Quy, Đỗ Hồng Ngọc, Ngọc Vân, nói chung gần đủ cả ”gánh hát”, chỉ thiếu Duyên / Tùng, Khánh Minh… Lẽ ra có cả Hoàng Quốc Bảo mà chàng bận đi thu nhạc không kịp về.
Buổi ”văn nghệ bỏ túi” tại nhà Thân Trọng Minh.
Từ trái: Huyền Chiêu, Thu Vàng, Ngọc Vân,TTMinh, ĐHNgọc, Khuất Đẩu, Lê Ký Thương, Kim Quy, Nguyệt Mai. Thu Vàng ôm đàn hát mấy bài, kể cả bài HQB phổ thơ TTM, ĐHN, rồi Huyền Chiêu, Ngọc Vân cùng… thi ca. Nhìn kỹ, sẽ thấy có mấy chai rượu nặng, mà chỉ có TTMinh và KĐ cụng ly nên có vẻ buồn, bởi ĐHN và LKT chỉ cụng… trà đá! Tiếc HQB chưa về kịp.
”Chuồng cu”” tòa soạn Quán Văn.
Cái ”chuồng cu” tòa soạn Quán Văn của Chủ nhiệm kiêm Chủ bút, TKTS, thầy cò, thợ xếp chữ, thợ nhà in, lon-ton… Nguyên Minh coi vậy mà hay, là nơi quy tụ quần hùng khắp nơi hội ngộ. Nguyên Minh vừa làm chuyến Bắc du về nên vung tay kể chuyện tíu tít. Nghe nói chuyến đi rất thành công.
Từ trái: Hoàng Quốc Bảo, Đỗ Nghê, Nguyên Minh, Thân Trọng Minh, Hiếu Tân, Lê Ký Thương, Kim Quy. Lúc sau thì có cả Elena, Trương Văn Dân, Nguyễn Sông Ba…
Hôm đó tình cờ cũng là hôm Nguyên Minh đang in thử vài trang Bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” vừa được Lê Ký Thương layout rất độc đáo xem sao!
Cũng ngộ. Năm 1967, mình đang còn là sinh viên y khoa, đã in tập thơ đầu tay Tình Người, thơ Đỗ Nghê, do người bạn cùng lớp là Lữ Kiều Thân Trọng Minh trình bày bìa. Đúng nửa thế kỷ sau, 2017, in tập Thơ Ngắn Đỗ Nghê do họa sĩ Lê Ký Thương, người bạn cùng nhóm Y thức layout và trình bày bìa. Quả là rất thú vị khi hôm nay cả Đỗ Nghê, Lữ Kiều, Lê Ký Thương cùng gặp nhau nơi đây!
Mấy bạn trẻ của nửa thế kỷ trước đang hì hục in thử vài trang bản thảo Thơ Ngắn Đỗ Nghê coi chơi: Nguyên Minh gò lưng trên máy, Lê Ký Thương… giám sát!
Từ trái: Nguyên Minh, Lê Ký Thương, Đỗ Nghê, Lữ Kiều và vài trang bản thảo trước mặt…
Những tập thơ Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê) từ Tình Người(1967) đến Thơ Ngắn Đỗ Nghê (2017): Thơ Đỗ Nghê, Giữa Hoàng Hôn Xưa, Vòng quanh, Thư cho bé sơ sinh & những bài thơ khác…
Bìa “Thơ Đỗ Nghê”, Ý Thức xuất bản, 1974. L
Phải nói thêm rằng tập Thơ Đỗ Nghê 1974 cũng do nhóm bạn thực hiện ở Đà Lạt: Lữ Kiều, Trần Hữu Lục, Nguyễn Sông Ba… với tranh bìa Nguyễn Trung, họa sĩ Hoàng Đăng Nhuận trình bày. Tập thơ do Hoàng Khởi Phong mang từ Đalat về Saigon cho Đỗ Nghê thời đó. Mới tìm thấy cái bìa, ở bìa bốn, chữ viết tay của Lữ Kiều, giới thiệu các tác phẩm do Ý Thức sắp xuất bản, có Hoàng Khởi Phong, Trần Hữu Lục, Lữ Quỳnh, Lê Ký Thương, Thụy Văn, Lữ Kiều, Nguyễn Mộng Giác… Ơi, một thời để nhớ!
Mấy hôm sau lại có dịp họp mặt cùng nhà thơ Ý Nhi, Nguyễn Tường Giang, Nguyệt Mai, Hoàng Quốc Bảo… ở nhà Lê Ký Thương. Ái chà, chuyện vãn nổ như bắp rang… nhất là có 3 tay y khoa cùng thời là Nguyễn Tường Giang. Thân Trọng Minh, Đỗ Hồng Ngọc!
Nguyễn Tường Giang, bạn nhớ không? Bác sĩ Giang là con của nhà văn Thạch Lam, Gió đầu mùa và Hà Nội băm sau phố phường… đó mà! Anh cũng là một nhà văn, nhà thơ…
HQB, TTM, NTG, LKT, ĐHN nhà LKT 24.11.2017
Và mọi người không quên chụp chung cái hình kỷ niệm: Nhà thơ Ý Nhi đứng giữa, sau Thu Vàng.(hình Thân Trọng Minh)
Vậy đó. Định viết mấy dòng thôi mà cũng hơi nhiều rồi đó nhé.
Hẹn thư sau,
Đỗ Hồng Ngọc.
Đỗ Hồng Ngọc bất hạnh với thi ca?
Du Tử Lê
Những tập thơ Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê) từ Tình Người(1967) đến Thơ Ngắn Đỗ Nghê (2017)
Nhiều độc giả (kể cả một số người có làm thơ) nói với tôi rằng, biết làm thơ và làm được thơ là một hạnh phúc! Tôi nghĩ khác.
Với tôi, trừ những người đến với thi ca như một thời thượng, làm dáng, hoặc, một cuộc du ngoạn ngắn hạn, thì làm thơ là một lao động (tinh thần) vất vả. Một thao tác trí tuệ ngặt nghèo. Thường khi bất lực. Đuối sức.
Với tôi, đó là một cuộc chạy đua việt dã không đích đến. Không bạn đồng hành. Khi đối diện với bài thơ thì chỉ có mình y, cùng lắm là… chiếc bóng.
Ngoài ra, tôi chưa thấy một cá nhân bình thường, không bị một khuyết tật tinh thần nào, lại ở được bền lâu, với thi ca. Tôi cũng chưa thấy một cá nhân thỏa mãn mọi lãnh vực trong đời thường, có thể tạo được một hôn phối tốt đẹp với thi ca. Tại sao?
Xin thưa, vì căn bản, thi ca là đỉnh ngọn chênh vênh, nhọn, sắc nhất của định mệnh bất toàn.
Vì căn bản, thi ca là cõi trú đầu tiên và cuối cùng của những tâm hồn bất an.
Những sinh phần liu điu, cần sự cân bằng sinh-thái-tinh-thần.
Hiểu như thế, với tôi, nhà thơ trước nhất, là người thợ đào bới để làm mới những con chữ đã cũ, hoặc hình ảnh, chân dung những mảnh đời đã mất. Khi tìm được những hầm mỏ chữ, nghĩa, những “trầm tích” gặp được ở độ sâu đủ, thì tôi cho, đó là lúc nhà thơ sức thả mình, rớt xuống.
Y hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình). Y hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu), với địch thủ trên cơ: Định mệnh. Y san bằng mọi bất toàn. Y cân bằng sinh-thái-thân-tâm. Nhưng, đau đớn thay, đó cũng là lúc, y thấy tận cùng vẫn là thất bại, hiểu theo nghĩa nào đấy – để rồi y lại khởi sự một lên đường khác (?)
Trên hành trình chữ nghĩa, ở đôi ba giao lộ, tôi may mắn được gặp một số bằng hữu. Những thi sĩ. Trong đó, có Đỗ Hồng Ngọc. Thi sĩ.
Tôi không chủ quan nghĩ rằng, Đỗ Hồng Ngọc, sẽ sẵn sàng chia sẻ những quan điểm của tôi về thi ca và, đời sống: Chữ nghĩa và sự bất toàn. Khuyết tật và định mệnh.
Nhưng, là người dõi theo hành trình văn chương của Đỗ Hồng Ngọc, trên dưới 60 năm qua – từ những bài thơ đầu đời, tới những bài thơ mới nhất trong thi phẩm “Thơ Ngắn/ Đỗ Nghê” (của năm 2017), tôi nghĩ, Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, thi sĩ, không chỉ muốn hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình). Ông cũng không chỉ muốn hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu) với địch thủ trên cơ, định mệnh. Mà, ông còn muốn trả ơn người, tạ ơn đời bằng chính những lao tác tinh thần, song song với những lao động đời thường, với tư cách một bác sĩ, của ông nữa.
Ở quá xa, tôi không thể tìm đến ông (như ngày nào), để ngả mũ chào ông: Một thi sĩ. Tôi viết xuống, những dòng chữ này, như một lời xin lỗi, thi sĩ.
Hôm nay, giữa thập niên 2010 của một thiên niên kỷ khác, tôi lại thấy tôi sẽ rất không phải với họ Đỗ, nếu không sớm nói với Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc rằng, cá nhân tôi, cũng rất biết ơn ông với những trang văn xuôi đẹp như thơ, ông gửi cho người, cho đời. Thí dụ “Gió Heo May Đã Về.” Thí dụ “Già Ơi… Chào Bạn.” Thí dụ “Nghĩ Từ Trái Tim.” Thí dụ “Viết Cho Các Bà Mẹ Sinh Con Đầu Lòng.” Cùng nhiều nữa… và, mới đây: “Ghi Chép Lang Thang.”
Tôi thích lắm tựa đề của tác phẩm của họ Đỗ. Ông gọi đó là những “Ghi Chép Lang Thang,” đúng nghĩa… lang thang – nơi trang 287 và 288 của tác phẩm này, khi phải trả lời câu hỏi của độc giả Lê Uyển Văn, tác giả giải thích, ghi chép lang thang, thực ra là những ghi chép không đầu không đuôi, kiểu “cà kê dê ngỗng” trong lúc lang thang nơi này hay nơi khác.
Ông chợt nghĩ, chợt nghe, chợt nhớ… một điều gì đó có khi chỉ là mùi khoai nướng, có khi chỉ là mùi dĩa bánh căn, mùi cá khô đuối xúc hột vịt,… thậm chí mùi phân trâu bò trên đường làng cũ, nhưng cũng có khi là một câu nói đanh thép của nhà vua trong bảo tàng viện với hàng trăm chiếc… thuyền thúng giăng ngang bãi biển La-Gi (1) một ngày lộng gió.
Cũng trong hai trang sách vừa kể, với bản chất khiêm cung, luôn chọn vị trí cách xa ánh đèn sân khấu tiền trường, giấu mặt trước những lời khen dù chân thật của đám đông, Đỗ Hồng Ngọc đã viết thêm.
Tác phẩm “Ghi Chép Lang Thang” của ông, không phải là chuyện “văn chương chi sự” mà, chỉ là những ghi chép riêng tư cho đừng quên với người tuổi tác. Thế rồi thế giới bỗng nhiên phẳng, người người trong nháy mắt có thể tâm tình trao đổi cùng nhau, bèn cùng mò mẫm mà “tung” lên cho bạn bè gần xa khắng khít nhau hơn. Ghi chép lang thang như vậy cũng chỉ là những cảm xúc bất chợt, không tính toán, không… hư cấu. Mà thực ra “ghi chép” cũng chẳng phải là “ghi chép”…
Ông viết: “… Có khi viết lách lăng nhăng dòm giống bài thơ mà không biết có phải thơ không, hoặc có khi ngoằn ngoèo như một phác thảo… mà không biết phải họa không”… (2)
Sau này, được đọc nhiều bài biết của bằng hữu về cõi giới văn chương Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, tôi thấy dường như quan điểm của tôi về văn chương của Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, có nhiều phần nghịch với quan điểm của nhiều tác giả khác.
Thí dụ nhà văn Nguyễn Lệ Uyên, khi viết về thế giới thi ca Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, trong bài tựa đề“Khói Trời Phương Đông,” đã ghi nhận rằng, Với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, từ những bài tùy bút cho đến thơ, họ Đỗ luôn trân trọng với chữ nghĩa. Ông không hề đùa cợt với chữ nghĩa, “lên gân” cho mọi sự vật… Ông cẩn thận quan sát những hiện tượng quanh mình, trong chính cuộc đời mình y như người thầy thuốc chẩn đoán căn bệnh cho bệnh nhân. Bởi vì căn bản ông là một thầy thuốc yêu nghề, có lương tâm.
Vẫn theo nhà văn Nguyễn Lệ Uyên thì, với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, gồm nhiều thể loại: Thơ, tùy bút, tạp văn, y học và cả Phật học… không biết nên xếp Đỗ Hồng Ngọc vào “hàng ghế” nào cho thật chuẩn.
Nhà thơ, thầy thuốc, nhà nghiên cứu, nhà văn? Đối với họ Nguyễn, vị trí nào cũng chính xác. Bởi những gì Đỗ Hồng Ngọc viết, đã xuất bản và đến tay độc giả đều tròn đầy, khiến họ thích thú đến bất ngờ. Vì ngoài cốt cách văn chương, những suy nghĩ của họ Đỗ về các vấn đề xã hội, đời sống, không xa vời; nó gần gũi, quanh quẩn, ẩn núp đâu đó quanh ta mà ta chưa thể nhìn thấy; chỉ đợi khi ông viết lên, đọc lại, ta mới chợt thấy ra… Nó vẫn có đấy nhưng ta không nhìn thấy, không nghĩ ra được nhỉ?
Nhà văn Nguyễn Lệ Uyên nhấn mạnh rằng, những điều bình thường cũ rích, trong đời sống, nhưng qua ngòi bút của Đỗ Hồng Ngọc, chúng được “hóa giải, đã giúp ta từ bỏ thói quen nhìn, nghĩ đời sống quanh ta, một cách hạn hẹp… bất cập – để từ đó, ta có được cái nhìn cởi mở, thênh thang, không thiên kiến…”
Là một người sáng tác văn chương, họ Đỗ được nhà văn tên tuổi Nguyễn Lệ Uyên ngợi ca là đã “hóa giải” phần nào chướng ngại tinh thần của người đọc thì, thành quả đó, chẳng phải là một “hạnh phúc” đáng kể hay sao? (Du Tử Lê)
Du Tử Lê
Nguồn: nguoi-viet.com
(đăng lại từ: hocxa.com)
Chú thích:
(1) Bãi biển La-Gi, thuộc thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, một thắng cảnh nổi tiếng ở miền Trung, nguyên quán của Đỗ Hồng Ngọc, được ông nhắc tới rất nhiều lần trong thơ. (Theo Wikipdia-Mở)
(2) Bài viết của Du Tử Lê, tựa đề “Đỗ Hồng Ngọc, như một lời xin lỗi” – đã đăng trên website dutule.com Tháng Giêng, 2015.
Kỳ 8: Buổi Sinh hoạt Phật học & Đời sống ngày 2.12.2017 từ 15h-16h30 tại Chùa Phật học Xá-Lợi Tp. HCM (Saigon).
Em nvquyen bận đi công việc ở tỉnh mới về, xin lỗi đã gởi trễ đến các bạn.
Nay mai sẽ có clip buổi Sinh hoạt kỳ 9, vào ngày 9.12.2017 vừa qua.
Cảm ơn nvquyen.
ĐHN
Kỳ 7, ngày 25.11.2017, : ”Phật học & Đời sống”
Tiếp tục các buổi thảo luận ”Phật học & Đời sống” mỗi chiều thứ bảy từ 15-16.30 tại Chùa Phật học Xá Lợi Tp.HCM (Có thể theo dõi từ Kỳ 1 trên trang này).
Những buổi trao đổi mang tính ”Phật pháp ứng dụng vào đời sống” này luôn rộng mở, thân mời các anh chị, các bạn cũ, mới đều có thể tham gia.
Em nvquyen phụ trách quay clip cho biết kỳ 7 có chút ”trục trặc kỹ thuật” nên âm thanh không được tốt, mong thông cảm.
ĐHN
Nguyễn Thánh Ngã
THỨC GIẤC
[Đọc bản thảo Thơ Ngắn Đỗ Nghê)
Đọc: “Giữa đêm/ thức giấc/ giữa ngày”, như cái hang hun hút. Tôi trôi tuột vào đó như cơn mơ huyền mặc. Thơ ngắn ư? Sao ngươi dài quá vậy?
Người bị cuốn trôi vào đó không có đường ra. Quả thật, cõi Đào Nguyên của thơ không dễ mở cửa cho người.
Cánh cửa “Vô môn” ấy chính là công án thiền của Đỗ Nghê.
Giữa đêm, cái thức rơi xuống một địa tầng khác. Cõi ấy là giữa ngày. Ta ngô nghê ngỡ là thực, nhưng cảnh giới ấy có khi đã…ngàn năm!
Hành giả chợt hoát ngộ.
Và cơn mộng…
Sóng quằn quại/ thét gào/ không nhớ mình là nước…
Ta chính là con sóng trườn qua cơn mộng ấy…quằn quại khổ nhục, thét gào vô vọng chính vì không hiểu mình là gì!
Đau đớn thay phận sóng. Câu than vãn nào hơn thế, hỡi nước?
Quyền năng của thơ là hãy thức dậy cái phận chữ bèo bọt…
Tôi muốn nói đến thơ ngắn của Đỗ Nghê làm sụp đổ mọi hệ lụy, mọi bến bờ thành quách…
Đừng hỏi, vì ta không nỡ hỏi:
Nước từ đâu đến
Nước trôi về đâu
Và đừng lý giải, vì ta không biết lý giải:
Từ con suối nhỏ
Từ dòng sông sâu
Từ khe núi lở
Từ dưới nhịp cầu
Từ cơn thác lũ
Từ giọt mưa rơi
Bởi tất cả chỉ là trò đùa trong một con chữ đìu hiu:
Con đường xưa đứng đợi
Ta làm chi đời ta…
Con đường xưa tạo nghiệp. Ta đã đi, và ta đã tạo tác. Từ u mê đến các vọng nghiệp. Ngỡ như không mà tràn đầy các pháp. Ta lạc chốn Đào Nguyên mộng, khó bề trở lại, thì đành rằng:
Sông ơi cứ chảy
Chảy khắp châu thân
Chảy tràn ra mắt
Chảy vùi bên tai
Ôi! Xác thân ta là một dòng sông, nước tứ đại chảy ra nhãn nhỉ tỷ thiệt thân ý… Rồi thấy biết:
Một hôm hơi thở tình cờ
Dính vào hạt bụi thành ra của mình
Vâng, “thấy biết” là cách nói của Đỗ Nghê thi sĩ, khi con mắt nghệ thuật trộn lẫn với cái nhìn đạo pháp:
Của mình chẳng phải của mình
Thì ra hơi thở của nghìn năm sau…
Trong tinh thần vô ngã, thấy biết chẳng phải của mình. Một hơi thở có thể chạm tới cả nghìn năm sau. Đó là cái nhìn giác ngộ:
Tham chẳng còn
Sân cũng hết
Si đã tuyệt
Nhưng cuối cùng rồi:
Niết bàn
Tịch diệt
Để làm chi?
Pháp nhãn tạng nào cho chúng ta thấy Niết bàn, thấy tịch diệt? Và câu hỏi lớn đã ra đời: Để làm chi?
Chúng ta hỏi Để làm chi suốt cả hai ngàn năm rồi. Và để làm chi không có câu trả lời. Như một công án mở, câu trả lời chỉ để làm cho chúng ta, những con mắt trần gian thức giấc…
Đà Lạt tháng 11.2017
N.T.N
Trường thuốc Sài Gòn ngày tháng cũ
06:33 AM – 26/11/2017 Thanh Niên
Đi ngang góc đường Võ Văn Tần – Lê Quý Đôn (TP.HCM) ai cũng biết số nhà 28 Võ Văn Tần là Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, nhưng ít người rõ nơi này ngày xưa là chùa Khải Tường, được lập theo lệnh vua Minh Mạng để ghi dấu tích nơi ngài chào đời và sau đó là Trường thuốc Sài Gòn.
Trường Y khoa Đại học đường tại số 28 đường Trần Quý Cáp, nay là Võ Văn Tần ẢNH: T.L
Nơi tập hợp những giáo sư cự phách
Người Pháp đã chiếm ngôi chùa để lập đồn lính. Đến tháng 12.1860 viên đại úy Barbet, chỉ huy trú đóng, bị nghĩa quân phục kích giết chết. Khoảng năm 1947 thì số nhà 28 này tấp nập sinh viên (SV) trường thuốc. Trường thuốc ngày xưa mang tên Y Dược hỗn hợp Đại học đường (Faculté mixte de Médecine et de Pharmacie) được thành lập sau Hiệp định Genève. Trước năm 1947, đây là chi nhánh của Trường Y khoa Đông Dương thuộc Viện Đại học Đông Dương đặt ở Hà Nội.
Trường thuốc y dược hỗn hợp này ít được biết đến vì chẳng có ngôi trường to đùng như bây giờ. Trường thuốc ngày ấy được đặt trong một tòa nhà cũ kỹ, trước kia là nhà của một bà bác sĩ, lùi mình vào giữa một sân rộng với rào cây xanh tươi, mang số 28 ở góc đường Testard – Barbet một vùng yên tĩnh, ít ai qua lại. Vì trường đặt trong một ngôi biệt thự, chẳng cải tạo lại nên giảng đường là những phòng nhỏ bé, chật hẹp.
Bài phóng sự Trường thuốc Sài Gòn của báo Đời Mới (năm 1959) cho biết: “Chỉ có ba gian ở tầng lầu trên dùng cho cả hai trường y dược nên nhiều khi không đủ, SV phải đi học nhờ ở những nơi khác như Viện Pasteur, ở phòng thí nghiệm vật lý học đường hay ở ngay nhà xác Chợ Rẫy khi học giải phẫu. Tại trường, lớp học chỉ vừa đủ để chứa một ít SV nên mỗi năm vô thêm người là cả vấn đề. Lúc sơ khai, nhà trường đóng những bàn nhỏ vừa cho hai người ngồi. Gặp phải “nạn nhân mãn”, ông viện trưởng nghĩ ra một diệu kế là cưa ngay mặt bàn làm hai theo chiều dài để tăng số bàn gấp đôi…”. Các “ông thầy” Nguyễn Chấn Hùng, Đỗ Hồng Ngọc, Trần Đông A, Ngô Thế Vinh, Trương Thìn…. thuở SV chắc đã từng ngồi trên những cái bàn này?
Dù nhỏ và chật hẹp như vậy nhưng vào đầu năm 1960, Trường Y Dược hỗn hợp có một dàn giáo sư (GS) cự phách. Được biết đến là GS Khoa trưởng Phạm Biểu Tâm, Phụ tá khoa trưởng là GS Ngô Gia Hy và 83 GS – bác sĩ (BS) Việt lẫn nước ngoài như GS Trần Quang Đệ, GS Nguyễn Đình Cát, GS Trần Ngọc Ninh, GS Nguyễn Ngọc Huy, BS giảng sư Trần Lữ Y, Bùi Duy Tâm, Nguyễn Phước Đại… Khoảng đầu thập niên 1960, Trường Y Dược hỗn hợp tách ra và đổi tên thành Y khoa Đại học đường.
Thời nào cũng vậy, mộng ước của cha mẹ của các cô gái là kiếm được chàng rể “BS, kỹ sư” cho nở mày nở mặt với thiên hạ. Tôi thì không dám mơ trở thành BS vì chỉ ham chuyện văn chương còn những thằng bạn tôi, khi còn học trung học đã mơ đời BS nên từ khi lên lớp đệ tam (lớp 10) đã chọn ban A để dễ dàng thi lấy chứng chỉ SPCN (Sciences Physiques, Chimiques et Naturelles) hoặc chứng chỉ sinh lý – sinh hóa. Khi có chứng chỉ này được xem như vào lớp dự bị y khoa. SV phải vượt qua kỳ thi tuyển vì sĩ số có hạn. Niên khóa 1971 – 1972, 952 thí sinh dự thi nhưng chỉ có 203 người vượt vũ môn (trong đó 65 nữ SV). Sau 6 năm học tập và thực tập tại các bệnh viện (chưa kể năm dự bị), SV được xem là y sĩ và có thể hành nghề tại các bệnh viện. Nhưng nếu muốn có được bằng BS y khoa, y sĩ phải trình một luận án trước một hội đồng gồm 5 thành viên. Bằng BS y khoa do trường y khoa cấp được xem là tương đương với văn bằng y khoa nước ngoài.
GS Phạm Biểu Tâm nói chuyện với SV tại tòa nhà số 28 đường Testard, sau đổi lại là Trần Quý Cáp (nay là Võ Văn Tần) ẢNH: LIFE
Ngôi trường mới của thầy thuốc
Ngày 9.5.1963 là ngày đặt viên đá đầu tiên xây dựng trung tâm giáo dục y khoa (TTGDYK) tại đường Hồng Bàng (Chợ Lớn), nay là Đại học Y Dược TP.HCM, với thiết kế của công ty kiến trúc Mỹ Smith, Hinchman&Grylls và đoàn kiến trúc sư VN do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ hướng dẫn. Bắt đầu từ năm 1961, hai bên đã cộng tác để thiết lập đồ án kiến trúc nói trên. Khoảng tháng 6.1962, hai bên đã hoàn thành đồ án xây cất TTGDYK với đầy đủ các chi tiết. Trường có nhiều phòng thí nghiệm, những giảng đường với 200 chỗ ngồi, một đại thính đường với 450 chỗ ngồi, một thư viện 200 chỗ ngồi, một quán cà phê và một bệnh viện y khoa. Với cơ sở lớn như vậy, hằng năm chỉ có độ 200 BS y khoa và 50 nha sĩ tốt nghiệp.
Sau ba năm xây dựng, ngày 16.11.1966, chính quyền Sài Gòn đã làm lễ khánh thành TTGDYK với kinh phí xây dựng là 150 triệu đồng. GS Phạm Biểu Tâm đã đọc một bài diễn văn khai mạc trong đó có đoạn đáng chú ý: “Trung tâm này sẽ xứng danh là một TTGDYK vào bậc nhất nhì vùng Đông Nam Á”.
Sau này, trường được gọi là Y khoa Đại học đường Sài Gòn trực thuộc Viện Đại học Sài Gòn. Trong gần 10 năm cộng tác giữa hai phía, trường đã hợp tác chặt chẽ với 20 bộ môn của 19 trường y tại Mỹ. Ngoài việc 140 giảng viên VN được huấn luyện tại Mỹ từ 6 tháng đến 6 năm, phía Mỹ đã gửi đến VN lượng sách, báo đồ sộ cho thư viện và một lực lượng ban giảng huấn hùng hậu với 171 giảng viên, trong đó 22 chủ nhiệm bộ môn, 37 giảng viên hợp tác dài hạn, 112 hợp tác ngắn hạn, với những tên tuổi lớn của y khoa Mỹ lúc bấy giờ. Từ ngôi trường y khoa này, xuất hiện một loạt BS tài ba, những GS – tiến sĩ y khoa đầu ngành nổi tiếng tại VN hiện tại. Nhiều thế hệ BS kế tục, đã và đang được đào tạo bởi các GS-BS thi đậu vào TTGDYK năm đầu tiên.
Năm 1976, các trường Y khoa Đại học đường Sài Gòn, Dược khoa Đại học đường Sài Gòn, Nha khoa Đại học đường Sài Gòn và Trường Đào tạo cán bộ y tế miền Nam hợp nhất thành Trường đại học Y Dược TP.HCM trực thuộc sự quản lý của Bộ Y tế.
Từ năm 1947 đến nay, 70 năm qua, Trường đại học Y Dược TP.HCM ngày càng phát triển, cũng nên nhớ lại địa chỉ 28 Võ Văn Tần – nơi xưa kia đã có một trường đào tạo những sinh viên trường thuốc “sẽ săn sóc miễn phí cho người nghèo và không bao giờ đòi hỏi một thù lao quá đáng so với công việc làm” (trích lời thề Hippocrates do BS Nguyễn Đình Cát dịch).
Lê Văn Nghĩa
(báo Thanh Niên)
…………………………………………………………………………………………
Trường Đại học Y khoa Sài Gòn
Trường Đại học Y khoa Sài Gòn là trường đại học đào tạo bác sĩ y khoa của Việt Nam Cộng hòa. Đây là một phân khoa đại học của Viện Đại học Sài Gòn.
Trường Đại học Y khoa đầu tiên ở Việt Nam là Trường Y khoa Đông Dương thuộc Viện Đại học Đông Dương (tiếng Pháp: Université de l’Indochine) đặt ở Hà Nội. Năm 1946 mở thêm một trường phụ thuộc ở Sài Gòn với tên Faculté de Médecine et de Pharmacie de Hanoi, Section de Saigon. Sau Hiệp định Genève năm 1954, cơ sở và nhân sự được dời từ ngoài Bắc vào Sài Gòn dưới tên mới: Faculté de Médecine et de Pharmacie, Université de Saigon. Đó là khởi điểm của trường Y khoa riêng của Sài Gòn. Khoảng 2/3 sinh viên y khoa Hà Nội cùng các giáo sư cũng di cư vào Nam tăng sĩ số và giảng viên.
Trụ sở của trường là số 28 đường Testard gần góc với đường Barbé (sau năm 1955 đổi là Trần Quý Cáp và Lê Quý Đôn). Đó nguyên là đất cũ của ngôi chùa Khải Tường lịch sử. Sang thời Pháp thuộc chùa bị phá. Lấp lên trên nền chùa cũ là biệt thự tư gia. Năm 1940 nữ bác sĩ Henriette Bùi, mở dưỡng đường sản phụ khoa ở đó. Bà là nữ bác sĩ đầu tiên của Việt Nam, cũng là con gái của nghị viên Bùi Quang Chiêu, một nhân vật chính trị quen thuộc ở Nam Kỳ. Bà đã hiến biệt thự cho chính phủ để trường có nơi hoạt động.
Năm 1955 Bệnh viện Bình Dân được lập để làm nơi thực nghiệm giải phẫu, bổ túc thêm cho Bệnh viện Chợ Rẫy. Năm 1956 thì mở Bệnh viện Nhi đồng trên đường Sư Vạn Hạnh; đó là cơ sở y tế đầu tiên tại Việt Nam dành riêng cho nhi khoa.[4] Cùng năm đó Trường mở riêng Cơ thể học Viện ở đường Trần Hoàng Quân, cạnh Bệnh viện Hồng Bàng.
Tháng Tám năm 1961, Trường tách Y khoa và Dược khoa làm hai. Năm 1963 thì tách Nha khoa ra khỏi. Cũng vào những năm này các giáo sư người Pháp lần lượt giải nhiệm và ban giảng huấn chuyển qua tay người Việt. Năm 1962 là năm cuối cùng bằng Bác sĩ Y khoa của Viện Đại học Sài Gòn được công nhận tại Pháp.
Trường Đại học Y khoa giữ nguyên địa chỉ ở số 28 đường Trần Quý Cáp đến Tháng Sáu năm 1966 thì dọn đến địa điểm mới là Trung tâm Giáo dục Y khoa vừa hoàn tất trên Đại lộ Hồng Bàng. Kinh phí 4 triệu rưởi Mỹ kim một nửa do cơ quan USAID của Hoa Kỳ tài trợ với sự trợ lực của Hội Y khoa Hoa Kỳ (American Medical Association, AMA), 50% góp từ ngân sách quốc gia Việt Nam Cộng hòa. Cơ sở mới được một nhóm kiến trúc sư Mỹ Việt thiết kế, trong đó Công ty CRS (Houston) là trưởng nhóm Hoa Kỳ, và Văn phòng tư vấn kiến trúc của KTS Ngô Viết Thụ là trưởng nhóm Việt Nam. Sau khi xây dựng xong, nhóm kiến trúc sư Mỹ Việt đang tiến hành thiết kế bệnh viện Y khoa thực hành cho trường Y tại một khu đất lân cận (có sân bay trực thăng) nhưng phải ngưng khi chính thể Việt Nam Nam Cộng hòa sụp đổ.
Ở Gia Định thì đặt Trung tâm Thực tập Y khoa trong Bệnh viện Nguyễn Văn Học dưới sự điều hành của Tổng quản đốc làm nơi sinh viên y khoa đem áp dụng kiến thức điều trị.
Ngoài 1 năm đầu dự bị khoa học tổng quát, học trình y khoa chính quy là sáu năm theo khuôn mẫu y khoa Pháp. Hai năm đầu học các môn cơ thể học, mô học, sinh hóa học, sinh lý, và triệu chứng học. Năm thứ ba và tư học các môn cơ thể bệnh lý, nội khoa và ngoại khoa. Cũng hai năm này sinh viên bắt đầu đi thực tập ở các bệnh viện.
Năm thứ năm và sáu chuyển sang các môn bệnh lý chuyên môn: nhi khoa, sản phụ khoa, tâm thần… và tăng thời gian thực tập ở các bệnh viện.
Năm thứ sáu cũng là năm hoàn tất luận án.
Một buổi trình luận án 1960
Sau buổi trình luận án của 2 Bs tân khoa: Nguyễn Khắc Minh, Đào Hữu Anh tại Đại học Y Khoa Sài Gòn (1960); với Hội đồng Giám khảo, hàng trước từ trái: Giáo sư Nguyễn Hữu, Giáo sư Phạm Biểu Tâm, Giáo sư Trần Đình Đệ, Giáo sư Trịnh Văn Tuất. (Bs Nguyễn Khắc Minh, Bs Đào Hữu Anh, cả hai đều trở thành giáo sư của trường Y Khoa sau này).
Đọc Lời thề Hippocrate
Serment d’Hippocrate:
“ En présence des Maîtres de cette école, de mes chers Condisciples et devant l’Effigie d’Hippocrate, je promets et je jure, au nom de l’Être Suprême, d’être fidèle aux lois de l’honneur et de la probité dans l’exercice de la Médecine. Je donnerai mes soins à l’indigent et n’exigerai jamais un salaire au-dessus de mon travail. Admis dans l’intérieur des maisons, mes yeux n’y verront pas ce qui s’y passe, ma langue taira les secrets qui me seront confiés, et mon état ne servira pas à corrompre les mœurs ni à favoriser le crime. Respectueux et reconnaissant envers mes Maîtres, je rendrai à leurs enfants l’instruction que j’ai reçue de leurs pères.
Que les homes m’accordent leur estime si je suis fidèle à mes promesses!
Que je sois couvert d’oppobre et méprisé de mes confrères si j’y manque!
……………………………………………………………………………………….
(theo Tài liệu Dr HKCUONG)
DO DUYNGOC <doduyngoc@gmail.com>
5:45 PM (11 minutes ago)
to me
NÓI LẠI CHO RÕ
Cuối tháng 10.2017, một thời gian ngắn sau khi chuyện “Treo dê bán chó” của Khải Silk và nhiều doanh nghiệp nổ ra, tôi có viết bài “TOÀN LÁO CẢ” để nói lên thực trạng của xã hội ta bây giờ. Những người tưởng thành đạt trong sự nghiệp, hàng ngày vẫn rao giảng đạo đức, dạy dỗ lớp trẻ lại toàn là lũ láo chuyên lừa đảo.
Và từ đấy, cả một hệ thống nói láo trở thành một hiện tượng khó thay đổi trong cuộc sống. Bài viết không ngờ phát tán rộng trên mạng và được đồng tình.
Thế rồi, mấy hôm nay, tôi nhận hàng trăm tin nhắn và mail cho biết là bài này một số được đề tên tác giả là BS Đỗ Hồng Ngọc và còn kèm theo hình chân dung của anh. Đó là một sự hiểu lầm, đồng thời cũng có một lời nhắn của chính BS Đỗ Hồng Ngọc đề nghị tôi nên lên tiếng đính chính việc này để tránh những việc đáng tiếc cho cả anh và tôi. Nay tôi khẳng định bài viết đấy của tôi viết, không phải của BS Đỗ Hồng Ngọc, có thể người ta thấy tên chúng tôi gần giống nhau hoặc sức ảnh hưởng đến cộng đồng của BS Đỗ Hồng Ngọc có tầm tác động rộng rãi hơn tên tôi nên ghép tên của BS vào bài viết. Đó là một việc làm không minh bạch.
Tôi xin nói lại cho rõ.
Và cũng xin lỗi Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc nếu bài viết này có mang đến những phiền toái đến anh, anh hiều cho tất cả đều ngoài ý muốn của tôi.
Có thể một thời gian ngắn nữa, tôi sẽ xoá bài này để tránh những phức tạp có thể xảy đến cho bản thân.
26.11.2017
DODUYNGOC
DODUYNGOC
0913711081
doduyngoc.jimdo.com
…………………………………………………………………………….
Ghi chú: Tôi cũng có quen biết với anh Đỗ Duy Ngọc. Có lần còn chụp hình chung với anh ở Đường Sách cùng với mấy người bạn của anh. Đỗ Duy Ngọc là một nhiếp ảnh gia có tiếng, đặc biệt về chân dung, phong cảnh… Anh tốt nghiệp Đại học Vạn Hạnh Saigon. Trẻ và đẹp trai với bộ râu tài tử, nhưng tự xưng mình sắp già, khó tánh… Nói chung anh là một người rất đáng mến.
Khi biết được việc không hay do nhiều người nhầm lẫn bài TOÀN LÁO CẢ anh viết trên Facebook bị vô tình hay cố ý gán cho tên tôi – tác giả: Bs Đỗ Hồng Ngọc – phát tán rộng rãi trên mạng, anh đã có ngay thư này gởi đến tôi để “NÓI LẠI CHO RÕ” với một tinh thần trách nhiệm cao. Tôi mong anh post cả thư này để “Nói Lại Cho Rõ” trên facebook của anh để bạn bè chúng ta được đọc để tránh sự nhầm lẫn không hay này. Tôi cũng mong các trang web khắp nơi đã ‘lăng xê’ bài viết này xin chỉnh sứa lại tên tác giả cho “Châu về Hợp Phố”.
Anh Đỗ Duy Ngọc ơi, cũng đừng vội xóa bài này trên facebook nhé, bởi nếu không, thì vô tình đã “chuyển giao” bản quyền cho tôi rồi đó!
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
………………………………………………………………………….
Trang Quanvenduong nổi tiếng “bắt vịt cồ” của Gs Huỳnh Chiếu Đẳng còn có cách ”đính chánh” khá độc đáo.
Rất cảm ơn anh HCD.
