Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Lời Ngỏ
Một cụ già trên trăm tuổi được nhà báo phỏng vấn bí quyết, cụ cười: Có gì đâu, sáng nào tôi cũng tự hỏi hôm nay mình nên ở Thiên đàng hay Địa ngục đây, rồi ngần ngừ một lúc, tôi chọn Thiên đàng!
Chất lượng cuộc sống ( Quality of life) được định nghĩa là “ những cảm nhận của cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị mà họ đang sống, liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ”. (WHO, Tổ chức Sức khỏe Thế giới).
Thư gởi bạn xa xôi,
Hôm nay 17.7 là ngày giỗ Mẹ mình. Thấm thoát mà đã 4 năm. Bà mất ở tuổi 94, sáng suốt đến phút chót, chỉ gầy ốm xương bọc da và hai chân yếu liệt, không đi lại được…
Mình vừa bày mâm trái cây và bình bông lên bàn thờ, thắp ba cây nhang…
Và bây giờ viết cho bạn mấy dòng này.
Nhớ lại bài thơ năm nào, mình viết giữa Mùa Vu Lan, khi nhớ Bà:
BÔNG HỒNG CHO MẸ
Con cài bông hoa trắng
Dành cho mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài lên ngực
Ngoại chờ bên kia sông…
(ĐHN)
Bài thơ chỉ có mấy câu ngắn ngủn chẳng ngờ ngay sau đó nhận được một bài thơ cảm tác đầy xúc động của Bội Hoàng mà mình cất kỹ bấy nay, hôm nay xin chia sẻ cùng bạn vậy:
“Con cài bông hoa trắng
Dành cho Mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài bên ngực
Ngoại chờ bên kia sông”
(Bông Hồng Cho Mẹ)
Đỗ Hồng Ngọc
Đọc bài thơ mà mắt lệ đoanh tròng
Ai thấu hiểu một tình yêu đã mất
Ai tự hào cài hoa hồng lên ngực
Dù đã qua cái tuổi cổ lai hi!
Con chỉ muốn luôn được cài hoa đỏ
Dù tuổi đời Má đã rất mong manh,
Dù con Má đã con cháu vây quanh,
Vẫn muốn được mỗi ngày chăm sóc Má.
Được bón cơm, được đút cháo, châm trà
Được tắm rửa, được thay quần áo mới
Được ngồi bên nghe những lời Má nói
Mà dậy lên niềm thương cảm riêng tư
Má bỏ con năm Má chín mươi tư
Rời cõi tạm, Má lên đường thanh thản
Con cài hoa cho màu áo Má đỏ
Để Má về gặp Ngoại vui đoàn viên
Bội Hoàng
Khóa 19 NHS
Và cũng thiệt lạ, mấy câu thơ ngắn ngủn đó cũng đã được nhạc sĩ Võ Tá Hân phổ và hát lên với tất cả tấm lòng, bằng một thứ giọng khàn đục của một người đàn ông có tuổi, với tiếng đàn guitar của chính mình…
Mời bạn thử nghe nhé:
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
TB: Xin nói thêm rằng cả Bội Hoàng và Võ Tá Hân mình đều chưa… quen biết!
(đọc SỢI TƠ NHỆN của Cao Huy Thuần, NXB Trẻ, 2015)
Đỗ Hồng Ngọc
Đọc Cao Huy Thuần lúc nào tôi cũng thấy sảng khoái. Mới lướt qua, cứ tưởng anh kể chuyện tào lao trên trời dưới đất, đông tây kim cổ cho vui, nhưng không, đằng sau đó là tầng tầng lớp lớp những ẩn nghĩa, ẩn dụ… được giấu nhẹm bên trong. Cứ như có một cái kho tàng bí mật, nếu chịu khó khui ra từng lớp, từng lớp mới à há! Vậy mà không phải vậy. Không phải vậy mà vậy. Cho nên đọc Cao Huy Thuần đừng vội. Cứ nhởn nhơ. Cứ nhâm nhi. Ngâm, rồi ngẫm, rồi ngấm.
BS Đỗ Hồng Ngọc
Tôi đến với Thiền rất trễ. Trước đó, những năm hai mươi tuổi tôi cũng có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy Nhất Hạnh… nhưng đọc để biết, để có kiến thức thế thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái gì đó huyền bí xa vời, có phần như mê tín dị đoan nên chỉ “kính nhi viễn chi”. Tôi là một bác sĩ, hơn 12 năm làm ở Cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng Saigon, rồi hơn 20 năm phụ trách Trung tâm truyền thông và Giáo dục sức khỏe, thực hiện các chương trình Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care), tham gia giảng dạy ở đại học Y, viết sách báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta phải đưa tôi đi bệnh viện để mổ sọ não cấp cứu vì tai biến mạch máu não. Từ lúc lơ mơ đến lúc tỉnh dậy ở phòng hồi sức… hình như tôi đã trải qua một cuộc… phiêu lưu kỳ thú! Khi bước đi được trên nền đất những bước đầu tiên lẩm đẩm như một em bé, tôi thấy quả là một phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với cái đầu trọc lóc mà thấy tức cười. Bạn bè trong ngành ai cũng thương cho thật nhiều thuốc. Tôi chọn dùng một thứ duy nhất bởi biết bệnh mình không thể chữa bằng thuốc mà phải thay đổi cách sống, cách nghĩ, cách làm. Phải tìm một con đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi đọc lại Tâm Kinh “ Quán Tự Tại Bồ-tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu kiến ngũ uẫn giai không, độ nhất thiết khổ ách…”. Những câu kinh xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng rõ lạ lùng với tôi. Phải rồi. Phải tự tại thôi. Phải dựa vào chính mình thôi. Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa đã học từ mấy chục năm trước để tìm kiếm con đường mới mẻ này. Thì ra đã sẵn có một con đường mà bấy lâu tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).
Vài cảm nghĩ của Sinh viên trong buổi Hội thảo về Y Đức
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp.HCM (24.6.2015)
TỔ 12 LỚP Y2009A
(Duong Phi Nguyen)
Hoa phượng đỏ đã nở rộ trên những tán cây, những cơn mưa đầu hè chợt đến rồi chợt đi trong những buổi chiều vắng lặng. Những sinh viên Y khoa đã và đang trải qua những tháng ngày ôn thi Tốt Nghiệp và cả kỳ thi sau Đại học đều biết SV Y6 không có mùa hè.
Lịch thi căng thẳng, bài vở chất đống…Ngẫm nhìn lại dù đã được tôi luyện, đương đầu với mọi khó khăn, trở ngại trong suốt 6 năm học qua. Ấy vậy chúng tôi vẫn sợ.
Bầu không khi căng thẳng ấy ắt hẳn vẫn bao trùm lên những cái đầu đang nhồi nhét kiến thức…Cho đến khi chúng tôi nhận được thông tin tham gia vào buổi Seminar với chủ đề Y đức ngày hôm nay. Có thể xem như một cột mốc, một trạm dừng để chúng tôi tạm nghỉ một chút, để cảm nhận, suy nghĩ hay đơn giản chỉ là dành một thoáng để lắng lòng mình lại, để nhìn về con đường mà chúng tôi trải qua từ khi rời khỏi ngôi trường trung học phổ thông của mình, để bước qua cái tuổi 18 đẹp nhất cuộc đời vào ngưỡng cửa giảng đường đại học.
Thấp thoáng lời kinh
Nhắc lại Duy-ma-cật “dùng phương tiện hiện ra thân mình có bệnh”, nhân lúc có “các hàng vua quan, trưởng giả, cư sĩ, bà-la-môn, vương tôn công tử…” kéo đến thăm đã thuyết giảng: “Các nhân giả! Thân này đáng lo, đáng chán, mà nên ưa thích thân Phật. Tại sao vậy? Thân Phật tức là Pháp thân”. “Các nhân giả! Muốn được thân Phật dứt hết các bệnh của chúng sinh, nên phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.”.
“Như vậy tức là xuất gia, như vậy tức là đầy đủ”.
Thực ra “đầy” thì có đầy mà đủ thì chưa ”đủ”! Mới là điều kiện “Ắt có”, điều kiện tiên quyết – Bồ-đề tâm nguyện- còn phải có Bồ đề tâm hành nữa! Con đường ”Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành” không dễ chút nào!
Bấy giờ, Phật bảo Bồ Tát Di-lặc: “Ông hãy đến nhà Duy-ma-cật mà thăm hỏi bệnh ông ấy.”
Bồ Tát Di-lặc bạch: “Thế Tôn! Con chẳng đủ sức đảm nhận việc đến đó thăm bệnh ông ấy. Nguyên do là thế này. Con còn nhớ lúc trước, con vì vị Thiên vương ở cung trời Đâu-suất cùng quyến thuộc của người mà giảng thuyết công hạnh của địa vị Bất thối chuyển. Bấy giờ, Duy-ma-cật đến bảo con rằng: ‘Thưa Bồ Tát Di-lặc! Đức Thế Tôn có thọ ký cho nhân giả: Một đời nữa, ngài sẽ đắc quả A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Do đời sống nào mà được sự thọ ký ấy? Đời quá khứ chăng? Đời vị lai chăng? Đời hiện tại chăng? (…) Vậy nên con chẳng đủ sức đảm nhận việc đến thăm bệnh ông ấy.”
Thư gởi bạn xa xôi,
Trong bài viết ngắn về GS Trần Văn Khê,“Ngày trở về”, trên báo Tuổi Trẻ sáng nay (26.6.2015) tôi có nhắc chuyện GS Khê hằng năm cứ vào giao thừa thì làm một bài thơ Đường gọi là “Khai bút đầu Xuân” gởi tới bạn bè em cháu rồi mời mọi người họa vận cho vui. Không chỉ mình bạn hỏi thăm thêm về chuyện này mà có khá nhiều bạn gần xa cũng muốn được đọc những bài thơ xướng họa trong chốn thân quen đó. Tôi được biết hiện chỉ có một người cất giữ đầy đủ là nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương. Riêng tôi còn lưu giữ được đôi bài họa vận của mình để đóng góp với ông cho vui. Đó là bài Khai bút Mậu Dần (1998) của ông, lúc ông còn đang sống ở xứ người và bài Xuân Kỷ Mão khai bút tại quê nhà (1999), khi lần đầu ông được ăn Tết ở Việt Nam. Lần đó ông ở khách sạn Majestic nên đã có dịp lang thang đường Nguyễn Huệ, Đồng Khởi, Lê Lợi… được đắm mình trong cái Tết quê hương.
Dĩ nhiên đây chỉ là những “vần thơ” xướng họa mộc mạc, chơn chất, nhưng qua đó cũng thấy được tâm tình của ông.
Xin gởi bạn đôi bài xưa cũ đó,
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
(Saigon, tháng 6.2015)
Năm 1997, có dịp đi tu nghiệp ở Paris, tôi đến thăm GS Trần Văn Khê theo lời hướng dẫn đường đi nước bước rất cặn kẻ của ông. Ông ở ngoại ô Paris khá xa, phải đi hai ba chặng xe metro. Nhà ở thì cao chót vót, tận từng 9, “trên đầu không còn ai nữa”, ông nói. Tôi ở chơi trọn ngày hôm đó. Ông một mình loay hoay hấp lại nắm cơm do cô Tường Vân gởi cho để hai chú cháu cùng ăn trưa. Hôm đó, tôi cao hứng lén vẽ “tốc họa” cho ông bức chân dung trên mảnh giấy lau tay, đã vậy còn làm một bài thơ thất ngôn bát cú tặng ông làm kỷ niệm. Hôm sau, ông đọc cho tôi nghe bài họa vận của ông và sau đó có nhiều nhà thơ cùng họa rất vui, nào Tôn Nữ Hỷ Khương, Tường Linh, Vân Trang, Nguyễn Hải Phương (Bố của Hải Phượng), và cả nhà thơ Huy Cận… nhắc những ngày cùng Xuân Diệu gặp Trần Văn Khê ở Sầm Giang (Mỹ Tho).
Tôi chỉ ghi lại được một số bài, xin chia sẻ nơi đây cùng bè bạn.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Tôi gọi GS Trần Văn Khê bằng chú, chú Khê, như người trong gia đình vì từ nhỏ đã quen gọi như vậy. Chú Khê là bạn thiếu thời với cậu tôi, ông Nguiễn Ngu Í, khi hai người còn chung lớp chung trường ở Pétrus Ký ngày xưa.
Ghi chú: Thầy giáo Bùi Thức Phước hai hôm trước đây khệ nệ mang đến tặng tôi một ôm sách văn học của thầy vừa được một nhà làm sách ưu ái cho xuất bản nhằm “lưu giữ chút hồn quê”! Thầy làm tôi cảm động quá! Mươi năm trước nghe thầy khoe sắp có bộ sách “văn học” một thời của bọn mình cho đám trẻ bây giờ được làm quen, thế mà hằng chục năm qua không ai chịu in cho thầy vì sợ ế, sách không bán được. Lần này nhờ một nhà làm sách trẻ có lòng với văn học “cổ”, thầy đã được toại nguyện. Nhớ cái thời bọn tôi, lớp Tú Tài I đã học hết đống sách văn học này, còn Tú Tài II thì học triết học với Luận lý học, Tâm lý học, Xã hội học, Siêu hình học… mà tội nghiệp cho thế hệ con em bây giờ! Cho nên đây là một tủ sách đáng quý, đáng trọng, để đọc thêm bên cạnh bài học ở nhà trường cho con em chúng ta.
Bùi Thức Phước không phải là ai xa lạ, chính là nhà thơ Bùi Nghi Trang. Chúng tôi đã quen biết nhau gần nửa thế kỷ. Nhớ hồi đó anh than cưới vợ đã 6 năm mà chưa có mụn con, tôi bèn “tư vấn” chút xíu, anh có liền bé gái đầu lòng, rồi thừa thắng xông lên, thêm hai cu cậu nữa, nay đã là những kỷ sư, kiến trúc sư… Còn ông bạn già nhà thơ thì hom hem dần, tâm sự “bây giờ mình làm ô-sin cho lũ trẻ”. Từ ngày rời cái “chuồng cu” ở khu ổ chuột Bàn Cờ, ông về Gò Vấp, gió mát trăng thanh nên mới có dịp khệ nệ ôm đống sách đến tặng bạn hiền. Ông nói.
Bèn vui có mấy dòng gởi tới anh em,
Đỗ Hồng Ngọc.
(22.6.2015)
Ghi chú: Bản dịch Anh ngữ Gươm Báu Trao Tay (Handling down the Precious Sword) do Diệu Hạnh Giao Trinh (Paris) thực hiện sẽ được Thiện Tri Thức ấn hành song ngữ trong thời gian tới. Diệu Hạnh Giao Trinh đã viết thêm đôi dòng như một “Lời ngỏ” cho bản dịch này.
Trân trọng cảm ơn Diệu Hạnh và họa sĩ Duy,
Và xin được chia sẻ cùng bạn bè thân hữu.
DHN.
Phật sai La-hầu-la đến thăm Duy-ma-cật bệnh, La-hầu-la bạch Phật rằng: “ Con còn nhớ lúc trước, một số chàng con nhà trưởng giả ở Tỳ-da-ly có đi lại chỗ con ngụ, đảnh lễ con và hỏi rằng: ‘Dạ, thưa ngài La-hầu-la! Ngài là con của Phật, đã bỏ ngôi Chuyển luân vương xuất gia học đạo. Việc xuất gia của ngài có những lợi ích gì?’
“Con liền y theo pháp, nói với những người ấy về lợi ích, công đức của việc xuất gia.
“Bấy giờ, Duy-ma-cật đến bảo con rằng: ‘Dạ, thưa ngài La-hầu-la! Ngài chẳng nên nói những lợi ích công đức của việc xuất gia. Người ta có thể nói pháp hữu vi có lợi ích, có công đức, nhưng xuất gia là pháp vô vi. Trong pháp vô vi, không có lợi ích, không có công đức.
Duy-ma-cật liền đó nói với các thanh niên con nhà trưởng giả:
“Các ông nên cùng nhau xuất gia, ở trong Chánh pháp. Tại sao vậy? Vì rất khó gặp Phật ra đời.’
“Những người con nhà trưởng giả nói rằng: ‘Cư sĩ! Chúng tôi có nghe Phật dạy rằng: Cha mẹ chẳng cho phép, chẳng được xuất gia.’
“Duy-ma-cật nói: ‘Đúng vậy! Các ông nên phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Như vậy tức là xuất gia, như vậy tức là đầy đủ.’.
Người già ở Nursing Home, xung quanh bè bạn lại buồn, là sao? Không ai nói một tiếng nào, người quen thăm chẳng cười chào cho vui…
Phải chăng đây chẳng cõi người? Sáng không thấy ánh mặt trời chiếu ngang…Tối thì chỉ ánh điện vàng, cô y tá nhẹ bước bàn chân bay…
Tôi thăm bạn vào ở đây, ai thăm tôi nhỉ một ngày mai, kia? Hộp quà, tôi bảo bạn chia, bạn đưa tay nắm để về một bên…
Tôi dìu bạn tôi đứng lên, xin phép y tá ra hiên ngó vườn. Lần đầu tôi níu khói sương, níu bàn tay bạn, níu hồn của tôi…
Góc sân, hai đứa tôi ngồi, ngôi nhà thủy tạ bèo trôi dưới gầm. Bạn không nói, nhìn xa xăm, tôi như có nói cũng gần như im…
Ba mươi phút, không thể thêm; đồng hồ tôi lấy ra xem…hết giờ! Đưa bạn vào lại lối mơ, đưa tôi về lại chỗ mờ khói sương…
Đi thăm bạn, tôi, không thường. Nursing Home đó, bạn buồn…Trời ơi! Tôi ra xe, hạ kính, ngồi, Mai kia mốt nọ, khứ hồi ngẩn ngơ…
Trần Vấn Lệ
http://www.hoibacsinhidong.net/
https://www.facebook.com/Hoibsnhidong
Do bác sĩ Trương Hữu Khanh, bệnh viện Nhi đồng 1, Tp.HCM sáng lập và phụ trách là một trang Web và Fanpage đáng tin cậy, nhằm giúp giải đáp thắc mắc của các ông bố bà mẹ trong việc nuôi con, chăm sóc con.
Đúng như bác sĩ Trương Hữu Khanh đã công bố, “Hỏi bác sĩ Nhi Đồng” là trang tư vấn sức khỏe, nhằm góp phần chăm sóc bảo vệ và nâng cao sức khỏe trẻ em chớ không phải để chẩn đoán và điều trị, không thay thế người bác sĩ trực tiếp thăm khám, chẩn đoán và chữa bệnh cho trẻ.
Vậy các thân hữu trang www.dohongngoc.com/web/ từ nay khi có các thắc mắc gì về sức khỏe trẻ em, vui lòng gởi câu hỏi đến “Hỏi bác sĩ Nhi Đồng” để được tư vấn nhé.
Cảm ơn BS Trương Hữu Khanh và trân trọng giới thiệu đến các thân hữu,
BS Đỗ Hồng Ngọc
(7.6.2015)
