Ăn sao cho ngon?

Bác sĩ hại tui rồi! Bà xã tui đọc mấy bài bàn về chuyện ăn uống trên báo Phụ Nữ đã mua thêm một đống sách dinh dưỡng về nghiên cứu rồi suốt ngày cứ tính toán calo, glucid, protid, lipid… bắt tui ăn theo. Tui ăn hết nổi! Làm sao để ăn cho ngon đây ?

vanninh…@yahoo.com

Tản Đà, một thi sĩ nổi tiếng trong nghệ thuật ẩm thực, đã có câu “triết lý” về chuyện ăn sao cho ngon như sau: “Đồ ăn ngon/ chỗ ngồi ăn không ngon/ người ngồi ăn không ngon/ không ngon! Đồ ăn ngon, chỗ ngồi ăn ngon/ người ngồi ăn không ngon/ không ngon! Đồ ăn ngon/ người ngồi ăn ngon/ chỗ ngồi ăn không ngon/ không ngon!…”

Nghĩa là để ăn cho ngon cần đủ cả 3 yếu tố: đồ ăn ngon/ chỗ ngồi ăn ngon/ và người ngồi ăn cùng cũng… phải ngon! Người ngồi ăn mà không ngon – dễ ghét – thì nuốt không trôi! Người ngồi ăn mà suốt ngày cứ giở sách ra tính calo, glucid, protid….để ép mình ăn thứ này thứ kia thì rõ ràng ăn không thể nào ngon nổi! Ép dầu ép mỡ, ai nỡ ép… ăn là vậy! Nếu đọc kỹ mấy bài trước, tôi có nhắc muốn ăn ngon phải chọn món mình “khoái khẩu”, nghĩa là món mình ưa thích. Món ngon của người này chưa chắc đã là món ngon của người kia. Cho nên nếu thích thì mắm tôm, mắm ruốc, mắm sặc, mắm thái, lẫu mắm, mắm bồ hóc… gì cũng được. Miễn là “an toàn vệ sinh thực phẩm”. Chuyện calo, chuyện đủ bốn nhóm thức ăn gì đó tính sau. (Với trẻ con thì khác, nhưng cũng vẫn phải để ý đến sự “khoái khẩu” của trẻ, đừng quá máy móc làm trẻ bỏ ăn). Và dĩ nhiên muốn ăn ngon thì phải có sự thèm ăn, tức phải đói bụng. Đói thì ăn gì cũng thấy ngon! Lâu nay ta quen ăn theo giờ mà không ăn theo… bụng. Một điều đáng tiếc. Mặc dù tục ngữ Pháp có câu: L’appétit vient en mangeant, cứ ăn đi rồi sẽ thấy ngon, nhưng, còn lâu!

Chỗ ngồi ăn ngon thì ba trăm năm trứơc, Trương Trào đã viết: Trà như ẩn sĩ, rượu như hào sĩ. Rươu để kết bạn, trà để hưởng tĩnh. Trong cuộc lễ, uống nên khoan thai. Trong cuộc họp bạn, uống nên nhã. Mùa xuân nên uống ở sân. Mùa hè nên uống ở ngọai ô. Mùa thu nên uống ở trong thuyền. Mùa đông nên uống ở trong nhà. Ban đêm nên uống dưới bóng nguyệt ..(U mộng ảnh, bản dịch Huỳnh Ngọc Chiến). Có những người thường tìm đến một quán ăn nào đó không chỉ vì đồ ăn ngon mà vì chỗ ngồi ngon. Ven bờ sông, bên hồ nước, dưới bóng cây… Nghe nói ngày xưa, cái bàn mà Nguyễn Tuân thường ngồi ăn với bè bạn dù đã cũ mèm, đã tróc sơn, sờn gỗ, ông cũng cương quyết không cho thay.

Đồ ăn ngon, chỗ ngồi ăn ngon, người ngồi ăn ngon hình như vẫn… chưa đủ. Còn phải có cách ăn ngon nữa. Ăn là văn hóa. GS Trần Văn Khê, người đi đây đi đó nhiều, kể có nơi phải ăn trong im lặng, không được rào rạo, không được nhóp nhép, hít hà, không được ừng ực và tuyệt đối không đựơc khua muỗng nĩa, nhưng có những nơi ngược lại, phải nhóp nhép, phải rào rạo, ơ hơi cho rõ to, khua chén muỗng ầm ỉ mới là đúng điệu!

Nhưng ăn sao cho ngon nhất có lẽ là cách ăn “chánh niệm”, ý thức về chuyện đang ăn, quan tâm nó, để ý nó, biết ơn nó: “Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”.

Ăn uống là một khoa học, nhưng trước hết là một nghệ thuật!

BS Đỗ Hồng Ngọc.

( Tiếp theo…)

Ăn sao cho không ngon mới đáng bàn chứ ăn mà ngon là chuyện tất nhiên rồi! Bởi nếu không vậy, ông bà ta đâu có xếp chuyện ăn vào hàng đệ nhất khoái trong tứ khóai! Ăn mà không ngon thì thiên nhiên chả việc gì phải bày ra  cho mất công ta. Khi thiên nhiên bày ra cái gì đó, hẳn phải có cái lý của nó! Ăn, ngủ… là chuyện quan trọng của tồn tại đâu phải khi không mà bày đặt! Các sinh vật muốn tồn tại đều phải… ăn  chẳng riêng gì ta.  Để có thể sống, có thể họat động, thì phải có năng lượng. Để có năng lượng thì phải thở và phải ăn. Rồi ngoài chuyện tích lũy để dành còn thừa phải lo… thải bỏ! Ăn không đựơc đã mệt rồi, “thải” không đựơc còn mệt hơn! Rồi để  phục hồi năng lượng sau một ngày tiêu hao thì phải… ngủ, và cuối cùng vất vả nhất là chuyện truyền giống nên phải…  “đổ mồ hôi sôi nước mắt” là vậy! Gắn với những chuyện phiền hà đó, muốn cho nó duy trì không mệt mỏi, không than van, thiên nhiên bèn cấp phát cho nó một chút  khoái lạc đi kèm mỗi họat động như là một cách tưởng thưởng, khích lệ cho sự cố gắng không mệt mỏi!

Do vậy, ăn phải  khoái chứ, phải ngon chứ, không thì ai dại gì ăn! Thế nhưng con người dễ có khuynh hướng “thừa thắng xông lên”, khi đã khoái thì tìm cách làm cho khoái hơn, khoái hơn nữa! Khoái quá mới sinh chuyện! Ăn để có năng lượng, để thông minh thì đựơc, nhưng ăn để béo phì, để tiểu đường, để bị gút, để bị tim mạch lại là chuyện khác. Đau bụng,  ói mửa, rối lọan tiêu hóa… đều là những dấu hiệu nhắc nhở cần thiết, bất đắc dĩ lắm thiên nhiên mới phải  trừng phạt thôi! Có người không ăn mà nuốt, tọng  cành hông, xong vào toilet móc họng cho ói ra hết, làm trống bao tử để đi tiếp đến một cái quán thứ hai, thứ ba…  Có lần đến thăm một bệnh nhân nằm ở khoa tiêu hóa đã bị cắt thực quản và một phần dạ dày, đựơc đặt một ống sonde tạm để bơm thức ăn –  thấy người bệnh đang hào hứng đổ bia vào… ống sonde liên tục như ta đổ xăng vào xe gắn máy!

Con người hơn một số sinh vật khác ở chỗ… ăn gì cũng được, ăn lúc nào cũng được và dù no cách mấy cũng ăn thêm được, nhất là khi ăn trong lúc vui chơi, náo nhiệt, hào hứng, hoặc thúc ép, ganh đua! Có những cuộc đua ăn, đua uống trên…truyền hình gần đây thấy phát sợ!

Chuyện xưa kể có vị hoàng tử bị bệnh ăn không được. Bữa ăn nào cũng hất đi, rồi khóc rưng rứt. Các thái y đều bó tay. Hoàng tử ngày càng kiệt sức. Vua treo bảng cầu hiền! Một lão tiên từ trên núi xuống xin chữa, với điều kiện hoàng tử phải theo ông đi lấy thuốc! Ông đưa hoàng tử lên núi. Từ giờ thìn tới giờ ngọ không chút chi vào bụng. Hoàng tử tay chân rả rời, đói meo không dám xin ăn. Chiều tối, lão tiên đốt lửa sưởi ấm, nhân tiện lùi mấy củ khoai lang nhặt trên đường! Trời ạ, chưa bao giờ hòang tử…. có cái mũi tinh đến thế, chưa bao giờ tuyến nước bọt hoạt động ráo riết đến thế!

Bác sĩ khi nghe ta nói ăn không ngon thế nào cũng cho một đống thuốc bổ, thuốc kích thích! Càng uống càng ăn… không ngon! Vì thuốc bổ đã cung cấp đủ chất rồi, việc gì phải ăn nữa? Cũng như các nhà du hành vũ trụ, chỉ cần ngậm một viên thức ăn là đủ !

Tóm lại, phải đói thì ăn mới ngon. Khổ nỗi bây giờ ta thường bị ăn theo giờ chớ không ăn lúc đói,  chẳng khác gì bị “cưỡng” ăn! Cái gì cưỡng cũng không hay! Thứ hai là ăn với bạn thì ngon hơn ăn với kẻ thù! Có một cái phim của Julia Roberts đóng có tựa là Ngủ với kẻ thù! Ngủ với kẻ thù khổ bao nhiêu thì ăn với kẻ thù cũng khổ như vậy! Mà kẻ thù trong bữa ăn chính là những lo lắng, buồn phiền, giận dữ, những mưu toan gồm thâu lục quốc, nhất thống giang hồ, muôn năm trường trị… chứ không cần đợi đến như Quan Công ba ngày tiệc nhỏ bảy ngày tiệc to với Tào Tháo!