LÁ THƯ TỪ KINH XÁNG của Hai Trầu

LÁ THƯ TỪ KINH XÁNG

(Kết thúc mùa WORLD CUP 2014)

Kinh Xáng Bốn Tổng ngày 17 tháng 07 năm 2014

Cháu Thái Lý,

(…) Giờ trở lại với vùng kinh xáng Bốn Tổng của chú dưới này với vụ lúa Hè Thu thì đã cắt gặt xong khá lâu rồi, lúa năm nay cũng hơi trúng trúng , đổ đồng khoảng 50 giạ/một công tầm cắt. Thời buổi bây giờ người nhà quê làm ruộng hổng giống như hồi đời trước cháu à! Lúa làm có trúng đó, nhưng hổng có nhà nào ví bồ để dự phòng có lúa ăn mãn năm như thời của chú. Họ kêu công cắt xong, gom lúa bông, suốt ra hột còn tươi rói vậy rồi kêu lái tới cân ký tính tiền liền (…) Thôi thì sống vào thời nào thì mình cũng phải theo cách làm của thời ấy vậy! Chứ biết sao bây giờ!

Cháu Thái Lý,

Cùng với màu xanh của cánh đồng lúa mới xuống giống được vài tuần, chú bắt đầu đọc hai quyển sách của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc gởi tặng do nhà văn Phạm Văn Nhàn hôm trước ghé qua kinh xáng chơi có trao lại. Đó là cuốn “Nhớ Đến Một Người” và “Thơ Đỗ Hồng Ngọc” (tức Đỗ Nghê) với tựa “Thư Cho Bé Sơ Sinh và Những Bài Thơ Khác”

Với cuốn sách thứ nhứt,“Nhớ Đến Một Người”, là một tập hợp các bài viết về 42 nhân vật trong giới văn nhân nghệ sĩ mà tác giả có dịp gặp hoặc giao tiếp rất thân thiết. Khởi đầu với nhà văn, học giả Nguyễn Hiến Lê và kết thúc với nhà văn, nhà báo Nguiễn Ngu Í, cũng là cậu của tác giả. Với 211 trang sách, qua cách dùng chữ giản dị mà ân cần, lời văn gọn mà trong sáng, đôi chỗ tác giả làm cho người đọc không thể không cười khi ông chấm phá vài nét dí dỏm như làm cho câu văn có duyên thêm cùng với tấm lòng “xao xuyến” khi nhắc qua từng người, tác giả đã giới thiệu cùng bạn đọc về những nét đặc sắc của từng nhân vật mà tác giả không thể nào quên.

Đặc biệt, trong tập sách này của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, chú để ý hai bài viết về nhà văn Nguyễn Hiến Lê vì chú rất mê đọc văn của Nguyễn Hiến Lê từ hồi còn đi học tới giờ; thứ đến là bài viết về nhà văn, nhà báo Nguiễn Ngu Í vì chú mê cách hỏi trong cuốn “Sống và Viết” của ông; và bài viết về nhà văn Võ Hồng. Sở dĩ chú nói vậy là vì hồi còn trẻ, có bận chú phải lưu lạc ra tới ngoài Nha Trang, chú có biết nhà văn Võ Hồng và có ghé thăm ông mấy lần. Mỗi lần như vậy ông cứ cầm ở lại nói chuyện hoài không muốn mình về. Có lẽ vì ông sống một mình ít người nói chuyện và phần khác vì hồi đó chú và các bạn của chú rất mê văn của Võ Hồng. Ở Nha Trang hồi mấy năm 1970 có hai người nổi tiếng trên văn đàn, đó là nhà văn Võ Hồng và thi sĩ Quách Tấn. Thi sĩ Quách Tấn thì chú hổng quen nhưng chú rất mê mấy cuốn Nươc Non Bình Định, và Xứ Trầm Hương của ông và mãi khi về già mấy năm vừa qua chú lại được đọc những lá thư trao đổi giữa thi sĩ Quách Tấn với nhà văn Nguyễn Hiến Lê với tựa sách “Những bức thư đầm ấm”, do Quách Giao là con trai của thi sĩ Quách Tấn sưu tầm.

Đó là nói về cuốn sách trên, một cuốn sách rất vui khi tác giả viết về người này người khác, còn cuốn thơ của thi sĩ Đỗ Nghê (bút hiệu của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc khi làm thơ), thì dường như ngược lại với niềm vui vừa rồi. Ở đó, có lẽ vì từ xưa đến nay thơ luôn luôn đi kèm với nỗi buồn. Không phải vậy sao những Chinh Phụ Ngâm, Cung Oán Ngâm Khúc, rồi truyện Kiều và nhiều bài thơ như Hai Sắc Hoa Tigôn, Màu Tím Hoa Sim… đều chan chứa những nỗi buồn và nó âm thầm đi vào hồn nhiều người qua nhiều thế hệ trải dài chưa biết bao giờ mới dứt. Thơ của nhà thơ Đỗ Nghê cũng không ra ngoài cái ước lệ ấy. Ngay như bài thơ đầu “Thư cho bé sơ sinh” mà tác giả lấy tên làm tựa sách , theo lẽ là một bài thơ vui, nhưng ở đó cũng có những câu báo trước những nỗi buồn. Chẳng hạn như:

“Khi em cất tiếng khóc chào đời

Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười

Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc

Trong cùng một cảnh ngộ nhe em”

…

“Nhớ đừng hỏi vì sao đời tối đen”

…

“Vì từ nay em đã phải cô đơn

Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ.”

…

“Nhớ đừng tự hỏi tôi là ai khi lớn khôn

Cũng đừng ngạc nhiên sao đời nhiều nhãn hiệu.”

(Thư cho bé sơ sinh, Từ Dũ, 1965)

Rồi đến bài “Buổi tiễn đưa” tác giả đề tặng nhà văn Trần Hoài Thư lại là một nỗi buồn đưa tiễn thời chiến tranh giữa mùa Hè đỏ lửa 1972:

“Ta nói gì hình như chưa nói

 Những dặn dò những hứa hẹn bâng quơ

Rồi người bước đường hoang lạnh quá

Ta đứng nhìn nghe ngày tháng đong đưa.”

(1972)

Cháu Thái Lý,

Là người đọc sách nhiều, chắc cháu cũng đồng ý với chú là nhà thơ nào cũng lãng mạn, cũng có chút hồn nghệ sĩ, không nhiều thì ít, phải hông cháu? Nhưng với nhà thơ Đỗ Nghê cái lãng mạn có chừng mực và cái hồn nghệ sĩ ở ông có lẽ cũng bị giới hạn bởi cái nghề bác sĩ mà ông đã chọn cho mình. Thế nên, thơ của tác giả không quá ướt át, cũng không quá bộc trực khô cằn mà ở đó chan chứa biết bao những nỗi niềm về người, về mình qua những vần thơ thật đơn giản mà lắng đọng, những chữ dùng không quá nặng hư từ mà hàm chứa biết bao điều, và đặc biệt bài thơ “Trái đất” tác giả chỉ dùng có sáu chữ mà nói lên được cái bao la của vũ trụ:

“Giữa đêm

Thức giấc

Giữa ngày.”

                      (Trái đất, Boston 93)

Nhờ tác giả ghi “Boston, 93”, người đọc mới biết tác giả làm bài thơ ấy ở bên kia đại dương với đêm bên ấy thì là ngày bên này và chính tác giả là người trằn trọc giữa canh khuya không ngủ được có lẽ vì nhớ quê nhà. Có lẽ tâm cảm của tác giả là vậy, nhưng chúng ta đi xa thêm một chút nữa thì sẽ thấy vũ trụ này có thể chưa phải là vũ trụ khi thiếu vắng con người. Do đó “thức giấc” là một hiện hữu của con người và chính con người mới biết “giữa đêm” và “giữa ngày”. Thành ra, theo chú thì đây là bài thơ ngắn và lạ nhưng lại rất gần với tuổi già như chú.

Tập thơ dày 241 trang, chia làm bốn phần, phần nào cũng buồn nhưng có lẽ phần III là buốn nhứt khi tác giả viết về một dòng sông với tên gọi “La Ngà”. Ở đó người đọc bắt gặp nỗi lòng của người cha khi nhớ về đứa con mang tên dòng sông ấy. Chú không dám đọc hết các bài thơ trong phần này vì buồn quá là buồn, nhưng mình biết phải làm gì chia sẻ cùng tác giả đây và chỉ còn hy vọng thời gian rồi cũng qua nhanh để những vần thơ buồn tê tái ấy nhẹ dần trong ký ức …

Cháu Thái Lý thân mến,

Kết thúc một mùa World Cup 2014 với niềm vui của người thắng và nỗi buồn của những đội thua, chú tin rồi cũng qua mau như dòng thời gian qua nhanh vậy. Chú thấy câu thơ của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nói với bé sơ sinh vậy mà khớp với hoàn cảnh của các đội banh kỳ World Cup vừa rồi:

“Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc

Trong cùng một cảnh ngộ nghe em”

(…)

Thân mến,

Hai Trầu

 

Đỗ Hồng Ngọc “reply”: Rất cảm ơn anh Hai Trầu, mãn mùa World Cup rồi mới ung dung trở lại với “văn chương”. Tôi cũng mê đá banh như anh mà bây giờ người ta gọi là ăn bóng đá ngủ bóng đá. Cái khác là bây giờ tôi không còn ra sân hò hét nữa mà di chuyển sân banh về nhà. Sân banh của tôi giờ có máy lạnh, ngồi coi một mình, đá theo yêu cầu, tùy hứng của mình. Đang đá, tôi kêu ngưng, buồn ngủ rồi, họ ngưng. Sáng hôm sau, họ đá tiếp…

Tôi thấy tội nghiệp Brazil. Cũng tại ông trọng tài Nhựt bắt sai trái pénalty đầu tiên làm  Brazil mang tiếng, từ đó họ xúm lại “tận diệt” Brazil! Anh coi, cầu thủ lên đầu gối làm gãy xương sống Neymar lại ở trong đội chơi đẹp, lãnh giải fair play! Lỗi Silva đáng lẽ phạt bên ngoài vòng cấm thì cho Robben đá phạt đền. Một trái việt vị thì cho thắng. Rồi một trái Oscar đáng được phạt đền thì lại bị thẻ vàng! Một trái thắng hợp lệ của Fred thì cho chơi bằng tay… Tóm lại Brazil bị trù! Chẳng qua cũng tại cái nghiệp! Nghĩ lại, mừng cho Neymar. Cả cái xứ Ba Tây đặt trách nhiệm lên lưng anh, nên anh đành phải gãy lưng thôi!

Với bóng đá hiện nay tôi thấy chỉ cần đá với thủ môn và dàn hậu vệ cũng đủ rồi. Tôi sợ “về lâu về dài” chỉ toàn robot đá banh! Họ huấn luyện cầu thủ như robot!

Cảm ơn anh đã phân tách bài “Trái đất” thiệt hay! Đúng vậy đó.  “…nhưng chúng ta đi xa thêm một chút nữa thì sẽ thấy vũ trụ này có thể chưa phải là vũ trụ khi thiếu vắng con người. Do đó “thức giấc” là một hiện hữu của con người và chính con người mới biết “giữa đêm” và “giữa ngày”.

Cảm ơn anh Hai nhe.

(ĐHN)