Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Ghi chú: Một số các em vừa tốt nghiệp Bác sĩ y khoa Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp HCM, đã chọn nhiệm sở về các Bô môn muốn trao đổi cùng tôi vài kinh nghiệm về Dạy và Học. Xin gởi đến các em các bài viết dành cho các giảng viên lớp “người lớn” trước đây để tham khảo.
Khi tiếp xúc với sinh viên, dù là mới vào trường, cũng nên nhớ rằng họ đã là “người lớn”, cần tôn trọng và thấu cảm.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.xem tiếp …
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch
TP Hồ Chí Minh
Bài đọc thêm 1
(SĂN SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU)
PRIMARY HEALTH CARE
BS. Đỗ Hồng Ngọc
Cố vấn Bộ môn Y đức- Khoa học hành vi
Nguyên Trưởng Bộ môn KHHV & GDSK,
Mục tiêu: Bài đọc thêm này nhằm giúp SV Y1 hiểu rõ bài giảng tại lớp và làm bài thi được tốt hơn vào cuối Học phần Sức khỏe Cộng đồng (niên khóa 2015-2016):
1) Lịch sử và Thuật ngữ Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ);
2) 8 yếu tố nội dung CSSKBĐ của Alma Ata;
3) 4 nguyên tắc tiếp cận CSSKBĐ.
I . LỊCH SỬ: Hội nghị Alma-Ata 1978 về CSSKBĐ:
Trước Hội nghị về Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) tại Alma-Ata, 1978,
Tổ chức Sức khoẻ Thế giới (WHO) nhận định:
– 80% dân chúng không được chăm sóc sức khỏe một cách thỏa đáng và tình trạng sức khỏe nói chung là không thể chấp nhận được;
– Nhân sự, kinh phí và trang thiết bị phân phối không công bằng – tập trung chủ yếu ở đô thị trong khi đa số dân chúng sống ở vùng nông thôn;
– Hệ thống y tế rập khuôn theo tây phương, là một hệ thống chủ yếu dựa vào điều trị, vào bệnh viện với kỹ thuật học cầu kỳ, tốn kém, không quan tâm đến bối cảnh kinh tế văn hóa và nếp sống của người dân địa phương;
– Đào tạo theo kiểu cũ, không phù hợp;
– Môi trường xã hội và thiên nhiên thay đổi. Nhiều bệnh tật mới xuất hiện, phức tạp, phản ánh tình trạng kinh tế – xã hội – chính trị, nên không thể giải quyết vấn đề đơn thuần bằng cách tiếp cận lâm sàng, cá thể như trước mà đòi hỏi phải có một phương pháp tiếp cận mới;
Hội nghị quốc tế về Săn sóc Sức khỏe Ban đầu (SSSKBĐ) được tổ chức từ ngày 6-12 tháng 9-1978 tại Alma-Ata, Kazakhstan, do WHO và UNICEF bảo trợ, với 134 nước- trong đó có Việt Nam- và 67 tổ chức quốc tế tham dự.. Hội nghị đưa ra Bản Tuyên ngôn nổi tiếng về SSSKBĐ là Tuyên ngôn Alma-Ata, gồm 10 điểm, là chiến lược y tế toàn cầu nhằm đạt mục tiêu “Sức khỏe cho mọi người” (SKCMN)..
Thư gởi bạn xa xôi (10.2015),
Đúng như bạn nói, vài tuần nay mình khá bận! Năm học mới đã bắt đầu tại trường Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp.HCM (Saigon). Hai năm nay, năm nào cũng có cả ngàn sinh viên Năm thứ nhất bạn ạ! Đông quá, không đủ chỗ, phải chia ra làm 4 giảng đường ở các tầng khác nhau. Sinh viên chỉ trực tiếp nghe thầy ở một giảng đường (508) còn các giảng đường khác (407, 507, 602) chỉ… nghe tiếng và nhìn slides qua màn hình. Năm ngoái còn tệ hơn vì thậm chí nghe cũng không rõ. Năm nay có tiến bộ, nghe đã tốt hơn, và có gắn một cái camera… để sinh viên có thể nhìn bóng thầy thấp thoáng! Chỉ có vậy!
Sinh viên Y1 Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (2015)
Vài cảm nghĩ của Sinh viên trong buổi Hội thảo về Y Đức
Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tp.HCM (24.6.2015)
TỔ 12 LỚP Y2009A
(Duong Phi Nguyen)
Hoa phượng đỏ đã nở rộ trên những tán cây, những cơn mưa đầu hè chợt đến rồi chợt đi trong những buổi chiều vắng lặng. Những sinh viên Y khoa đã và đang trải qua những tháng ngày ôn thi Tốt Nghiệp và cả kỳ thi sau Đại học đều biết SV Y6 không có mùa hè.
Lịch thi căng thẳng, bài vở chất đống…Ngẫm nhìn lại dù đã được tôi luyện, đương đầu với mọi khó khăn, trở ngại trong suốt 6 năm học qua. Ấy vậy chúng tôi vẫn sợ.
Bầu không khi căng thẳng ấy ắt hẳn vẫn bao trùm lên những cái đầu đang nhồi nhét kiến thức…Cho đến khi chúng tôi nhận được thông tin tham gia vào buổi Seminar với chủ đề Y đức ngày hôm nay. Có thể xem như một cột mốc, một trạm dừng để chúng tôi tạm nghỉ một chút, để cảm nhận, suy nghĩ hay đơn giản chỉ là dành một thoáng để lắng lòng mình lại, để nhìn về con đường mà chúng tôi trải qua từ khi rời khỏi ngôi trường trung học phổ thông của mình, để bước qua cái tuổi 18 đẹp nhất cuộc đời vào ngưỡng cửa giảng đường đại học.
Ghi chú:
Thạc sĩ Bác sĩ Trương Trọng Hoàng hiện là Phó trưởng Bộ môn Y đức – Khoa học hành vi của trường Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch Tp.HCM. Ngày Nhà giáo VN 20.11 năm nay thầy Hoàng gởi đến tôi 2 bài viết (một bài viết mới và một bài viết cũ) và cho biết: “Từ đầu niên khóa đến giờ em lu bu nhiều chuyện (…) nên ít có dịp đi cà phê đàm đạo cùng anh (…). Em xin kính chúc anh và gia đình luôn khỏe về cả thể chất, tâm thần và xã hội cũng như luôn cảm thấy an lạc”.
Xin được chia sẻ cùng các bạn sinh viên.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Thầy thuốc – Bệnh nhân
BS Đỗ Hồng Ngọc
Ghi chú: Tôi được Thư mời của Hội Tai Mũi Họng Tp. HCM và các tỉnh phía Nam tham gia giảng dạy Lớp Tai Mũi Họng Lão Khoa bài “Tâm lý bệnh nhân” – dĩ nhiên là bệnh nhân già! – vào ngày 16.10.2014. Theo BTC cho biết thì các bạn đồng nghiệp rất mong gặp tôi hôm đó. Phần tôi, tôi cũng rất mong gặp các bạn đồng nghiệp bởi với tôi đó là những dịp tốt để giao lưu và học hỏi.
Tôi cũng ngờ rằng các bạn muốn nghe tôi vì tôi vừa già vừa hay bệnh nên có nhiều kinh nghiệm với đề tài này nên tôi vui lắm, còn chuẩn bị sau buổi trao đổi sẽ mời các bạn nghe bài hát : “Mới hôm qua thôi” của Vĩnh Điện nữa!
Chuẩn bị đâu đó sẵn sàng cả rồi, thế mà gần ngày đến lớp, tôi ngã bệnh phải vào viện check up, nên đành viết thư cáo lỗi. Đến nay vẫn thấy trong lòng áy náy, bèn ghi lại mấy ý tóm tắt dưới đây để chia sẻ cùng các đồng nghiệp vậy.
Thân mến, ĐHN.
Thầy thuốc và Bệnh nhân (già)!
n Ngày càng đông bệnh nhân già đến khám ở BV, ở Phòng khám tư;
n Bệnh nhân già, mỗi người mỗi khác, không ai giống ai;
n Người già nhiều kinh nghiệm sống / chịu ảnh hưởng nhiều nền văn hóa khác nhau;
n Bác sĩ cần nhạy cảm và có hiểu biết rộng về các nền văn hóa, bác sĩ mà chỉ biết kỹ thuật không thôi thì chưa đủ! (cultural competence)
Ghi chú:
Các ngày 26.9.2014 và 1.10.2014 tôi được mời trao đổi cùng các đồng nghiệp thuộc Sở Y Tế Tp. HCM đề tài Y đức và Y nghiệp cho lớp “Bồi Dưỡng Quản Lý Bệnh Viện Dành Cho Trưởng Khoa” (mỗi lớp khoảng 120 bác sĩ).
Mặc dù tôi đã gởi lại lớp toàn bộ Powerpoint hôm đó nhưng một số bạn đề nghị gởi thêm bài tóm tắt để dễ tham khảo, thảo luận. Vậy xin gởi mấy dòng để tùy nghi.
Thân mến,
ĐHN.
Thư gởi bạn xa xôi (10.14)
Hôm qua (3/10/2014) là buổi “Tổng kết học phần Sức khỏe cộng đồng đại cương” nhằm hệ thống lại toàn bộ 2 tuần lễ học môn Sức khỏe cộng đồng (SKCĐ) cho sinh viên Y1 vào đầu khóa học để chuẩn bị cho kỳ thi học phần. Do mình có tham gia giảng dạy 2 bài là Săn sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care) và Y đức nên được mời đến dự để trả lời thắc mắc của SV nếu có. Dĩ nhiên không chỉ riêng cho 2 bài mà mình đã phụ trách. Sau khi học lý thuyết ở giảng đường, sinh viên được chia nhóm nhỏ để thảo luận rồi trình bày kết quả lượng giá các bài giảng, những điều tâm đắc, những điều chưa hiểu rõ cùng với những đề nghị. Quy trình này năm nào cũng thực hiện như vậy, mục đích là giúp các em tập nhận xét, phản biện, đề xuất v.v…
BS Đỗ Hồng Ngọc
Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU-VN), tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Tp.HCM (Bv Chợ Quán cũ) có nhã ý mời tôi làm “diễn giả” cho Chương trình Café- Khoa học của OUCRU tháng 6 này với chủ đề “ Làm thế nào để trở thành một bác sĩ hạnh phúc?” vào chiều 3/7/2014 vừa qua tại Khoa xét nghiệm kỹ thuật cao của OUCRU.
Dự kiến lúc đầu chỉ khoảng vài chục bác sĩ trẻ (< 40) đang trên đường “tìm hạnh phúc” nhưng có lẽ do tính thời sự của đề tài, do mối quan tâm hiện nay của đa số các thầy thuốc nói chung nên … mở rộng cho cả các bác sĩ… trẻ dưới 60! Vì thế buổi trò chuyện có khá đông, hơn 60 bạn đồng nghiệp tham dự. Tôi phải nói ngay rằng mình không phải là một “bác sĩ hạnh phúc” chi đâu, chẳng qua chỉ là một bác sĩ già, ra trường gần nửa thế kỷ, có chút ít kinh nghiệm nên được mời và sẵn sàng làm “chủ xị” cho buổi thảo luận hôm nay. Tôi cũng nói giờ trưa nóng nực này thì có lẽ làm một giấc ngủ trưa thoải mái và sau đó về đi câu cá là hạnh phúc nhất! (“Câu cá”, tiếng lóng của chúng tôi, tức là làm phòng mạch tư, phòng khám ngoài giờ để kiếm sống!).
Theo “format” của OUCRU thì “café-khoa học” không phải là một buổi thuyết trình một chiều mà là buổi trao đổi mạn đàm, với phương pháp giáo dục chủ động tạo tham gia.
Chương trình Săn sóc sức khỏe ban đầu toàn diện tại Tp.HCM
BS Đỗ Hồng Ngọc
Chương trình Hiệp Phước, một Chương trình Săn sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care) toàn diện vừa là một Nghiên cứu khoa học, vừa là một chương trình hoạt động chiến lược của ngành, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội xã Hiệp Phước, huyện Nhà Bè Tp.HCM năm 1986 do BS Dương Quang Trung làm Chủ nhiệm cùng với “ê kíp” là một Ban Thư Ký gồm BS Đỗ Hồng Ngọc (Trưởng ban), BS Lê Trường Giang (Thường trực), BS Nguyễn Thanh Nguyên, BS Dương Đình Công, BS Nguyễn Ngọc Chiếu và KS Bùi Nguyên Thăng. Chương trình này đã trở thành một mô hình được nhân rộng cho toàn thành phố và một vài tỉnh bạn phía Nam.
Hỏi-đáp về Chăm Sóc Sức Khỏe Ban Đầu (PHC)
Ghi chú: Gần đây nhiều thư các em sinh viên Y Tế Công Cộng ở Huế, Thái Bình… quan tâm hỏi về Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ). Đây là một tín hiệu đáng mừng.
Tôi đã post bài CSSKBĐ cho các em. Ngoài ra trên trang web này còn có những bài như Nhân viên sức khỏe công đồng, Dạy và Học, Y đức, Y nghiệp v.v… các em có thể tham khảo thêm. Đề nghị các em mạnh dạn trực tiếp hỏi các Thầy Cô để rõ thêm.
Dưới đây là vài câu hỏi-đáp.
ĐHN.
Con là sinh viên khoa y tế công cộng. năm 3, trường đại học y dược Huế.
Môn: các nguyên lý về chăm sóc sức khỏe cộng đồng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.
1. tại sao nói chăm sóc sức khỏe ban đầu là bộ phận chính để đạt sức khỏe cho mọi người?
2. phân tích định nghĩa chăm sóc sức khỏe ban đầu?
Con cảm ơn thầy!
ECH LEE
Thầy Ngọc gởi tài liệu này để ECH LEE và các bạn tùy nghi tham khảo.
Thân mến,
ĐHN
7 đặc điểm của “người lớn” đi học?
BS Đỗ Hồng Ngọc
Nếu để họ tham gia xây dựng “kế họach học tập” và “tự đánh giá” thì lớp sẽ tăng tính chủ động, hiệu quả sẽ cao hơn.
Ghi chú: Tiếp tục chia sẻ một số kinh nghiệm về dạy và học, đặc biệt cho lớp người lớn trong công tác Truyền thông – Giáo dục sức khỏe (cũng có thể áp dụng cho sinh viên, học sinh).
7 điều cần nhớ để Dạy cho… hay!
BS Đỗ Hồng Ngọc
(Nguyên Giám đốc T4G Tp.HCM)
1. Giảng viên phải luôn chú trọng đến “bề ngoài” của mình:
Tự tin/ Nhiệt tình/ Cởi mở và đáng tin cậy.
Ăn mặc đúng mực, nghiêm trang;
Đi, đứng, ngồi, cử động hai tay phù hợp.
2. Quan tâm tới môi trường học tập: khung cảnh, cách sắp đặt chỗ ngồi cho học viên, giảng viên. Chú ý phần âm thanh, ánh sáng, phương tiện nghe nhìn, học cụ cần thiết…
TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM
Ghi chú:
Gần đây các sinh viên học về Khoa học hành vi- Giáo dục sức khỏe và các bạn đồng nghiệp đang hoạt động trong lãnh vực truyền thông- giáo dục sức khỏe ở cơ sở (từ Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng ở miền Bắc đến Đà Nẵng, Huế, Bình Thuận… miền Trung và các tỉnh miền đông miền tây Nam bộ) thường gởi email yêu cầu tôi chia sẻ ít nhiều kinh nghiệm trong lãnh vực này… Tôi không thể trả lời riêng từng trường hợp nên nghĩ tốt hơn là “post” lên đây một số bài giảng đã thực hiện trong những năm tôi còn phụ trách T4G Tp.HCM. Các bạn có thể tùy nghi sử dụng, miễn là ghi rõ “nguồn” (source) theo thông lệ là được.
Thân mến,
BS Đỗ Hồng Ngọc.
Làm thế nào để soạn một tài liệu
truyền thông –giáo dục sức khỏe cho hay?
BS Đỗ Hồng Ngọc
(Nguyên giám đốc Trung tâm Truyền thông
– Giáo dục sức khỏe Tp.HCM)
7 điều cần nhớ khi soạn một tờ Bướm giáo dục sức khỏe
1. Tờ bướm là một mảnh giấy cỡ A4.
Xếp lại bằng nhiều cách. Có thể xếp làm đôi , làm ba, làm tư…
Khi xem có thể trãi rộng nguyên một tờ A4. Do vậy, trình bày phải chú ý yếu tố này để sắp xếp cho đẹp.
2. Tờ bướm đưa những thông tin cần thiết đến đối tượng đích (như viên thuốc cho đúng người bệnh). Thường được đọc ngay tại chỗ, nhưng nhiều khi mang về nhà để coi đi coi lại, thậm chí truyền bá cho người này người khác, do đó tác động lớn hơn là ta tưởng!
Do vậy, phải làm thật cẩn trọng!
