Hỏi-đáp về Chăm Sóc Sức Khỏe Ban Đầu (PHC)

Hỏi-đáp về Chăm Sóc Sức Khỏe Ban Đầu (PHC)

 

Ghi chú: Gần đây nhiều thư các em sinh viên Y Tế Công Cộng ở Huế, Thái Bình… quan tâm hỏi về Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ). Đây là một tín hiệu đáng mừng.

Tôi  đã post bài CSSKBĐ cho các em. Ngoài ra trên trang web này còn có những bài như Nhân viên sức khỏe công đồng, Dạy và Học, Y đức, Y nghiệp v.v… các em có thể tham khảo thêm. Đề nghị các em mạnh dạn trực tiếp hỏi các Thầy Cô để rõ thêm.

Dưới đây là vài câu hỏi-đáp.

ĐHN. 

 

Echlee. Submitted on 2014/01/06 at 7:18 chiều

Con là sinh viên khoa y tế công cộng. năm 3, trường đại học y dược Huế.
Môn: các nguyên lý về chăm sóc sức khỏe cộng đồng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

1.   tại sao nói chăm sóc sức khỏe ban đầu là bộ phận chính để đạt sức khỏe cho mọi người?

2.   phân tích định nghĩa chăm sóc sức khỏe ban đầu?

Con cảm ơn thầy!

Trả lời:

1. Tại vì CSSKBĐ (Primary Health Care) không phải là chữa bệnh sớm, mà mục tiêu là làm sao để mọi người có được sức khỏe tốt. Do vậy, điều quan trọng các em phải hiểu rõ là “Sức khỏe không phải chỉ là không có bệnh tật mà là sự sảng khoái về cả 3 mặt: thể chất, tâm thần và xã hội (WHO)”. Vậy Y tế một mình không thể tạo ra, bảo vệ và nâng cao SK cho mọi người được mà phải có sự tham gia của nhiều ngành. CSSKBĐ là một chiến lược toàn cầu để thực hiện điều này.

Cần hiểu SK cho mọi người (health for all) không phải là:

– Chữa hết mọi bệnh tật cho tất cả mọi người, hay là không còn ai bị bệnh hay tật nguyền.

SKCMN, là làm sao đạt được:

– Cho tất cả mọi người ở mọi nơi; một tình trạng sức khỏe chấp nhận được;

– Có một đời sống hữu ích về kinh tế và xã hội.

SKCMN không phải đến năm 2000 như trước đây đã nêu (vì bây giờ đã là 2014 !) nên Mục tiệu CSSKBĐ hiện nay là làm sao SKCMN ngày được tốt hơn!

Định nghĩa thuật ngữ. Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu (Primary Health Care)

Cần chú ý hai chữ Ban Đầu (Primary):      

     Từ “Ban đầu” dễ gây nhầm lẫn là “sớm, mới đầu, còn nhỏ, sơ bộ, cơ sở…”, thực ra  không phải vậy mà bao gồm những ý nghĩa như sau: CSSKBĐ là sự chăm sóc sức khỏe:

1) Thiết yếu;

2) Kỹ thuật học thực tiễn, khoa học, được xã hội chấp nhận;

3) Phổ biến đến tận cá nhân và gia đình;

4) Tự lực, tự quyết;

5) Tham gia tích cực;

6) Phí tổn vừa phải;

7) Gần gủi nơi người dân sống và lao động;

8) Nằm trong sự phát triển chung về kinh tế – xã hội của địa phương.

(Vậy phải nắm cả 8 ý này mới đầy đủ định nghĩa)

 

Submitted on 2014/01/08 at 2:13 chiều

thầy ơi, thầy giải thích rõ hơn phần ” vì sao nói CSSKBĐ là bộ phận chính để đạt được sức khỏe đến năm 2000″ cho chúng em với ạ, chúng em chưa hiểu ạ, cảm ơn thầy nha, em là bạn cùng lớp của bạn Echlee ạ

Như nói trên, cụm từ “SKCMN đến năm 2000” là sai, vì bây giờ đã 2014, và CSSKBĐ vẫn là Chiến lược ngày càng quan trọng của WHO (Tổ chức Sức khỏe Thế giới).

Mục đích tối hậu của CSSKBĐ hiện nay là làm sao cho Sức khỏe của mọi người được tốt hơn (better health for all) một cách công bằng và bình đẳng qua các giải pháp: cải thiện mạng lưới y tế cơ sở; tổ chức hệ thống y tế gần dân, đáp ứng nhu cầu và mong đợi (cung cấp tốt dịch vụ y tế); lồng ghép sức khỏe với các lãnh vực khác ( cải thiện chính sách công) và tiếp tục các mô hình hợp tác liên ngành với sự tham gia của các tổ chức quần chúng, cộng đồng.

 

trangq@gmail.com

Thu, Jan 9, 2014 at 5:48 PM

 

con chào thầy. Thưa thầy con có gặp 1 số vấn đề liên quan đến việc làm rõ định nghĩa của chăm sóc sức khỏe ban đầu, con mong thầy giải đáp giúp con ạ. con xin cảm ơn thầy.

thứ 1:  những chăm sóc” thiết yếu”  có thể hiểu là chăm sóc cơ bản, đầu tiên tác động lên con người ngay khi có nghi ngờ xuất hiện các vấn đề không ổn liên quan đến sức khỏe con người ở cộng đồng. con có thể dùng từ chăm sóc đơn giản  được không ạ

thứ 2: con có thể hiểu ” các phương pháp được xã hội chấp nhận ” trong định nghĩa là: các phương pháp đó phải đảm bảo tính nhân văn và nhân đạo, không vi phạm nhân quyền,không đi ngược lại với đạo lý làm người , 

con hi vọng thầy sẽ sớm trả lời cho con.con chào thầy ạ.

 

9.1.2014

Con nên tự giới thiệu một chút về con, thí dụ con có phải là SVYK hay không? năm thứ mấy? trường nào? hay SV khoa YTCC trường nào? ở đâu? v.v…

Thầy ĐHN

 

trangq@gmail.com

9.1.2014

 

con xin lỗi thầy ạ. con là sinh viên năm 3 khoa YTCC trường đai học y Thái Bình. kỳ này con được học về môn những nguyên lý về sức khỏe cộng đồng và  chăm sóc sức khỏe ban đầu. con cũng có đọc thêm bài giảng của thầy về chăm sóc sức khỏe ban đầu. con hiểu “ban đầu” là bao gồm thiết yếu, trên cơ sở thực tế và khoa học, được xã hội chấp nhận, các phương pháp kĩ thuật đến được cá nhân cộng đồng, với giá thành hợp lý, cần có sự phối hợp giữa các ban ngành khác nhau….chăm sóc sức khỏe ban đầu sẽ chú trọng vào công tác dự phòng là chính. Tuy nhiên để hiểu thật cặn kẽ thì con vẫn chưa hiểu đươc. Với 1 yêu cầu phân tích định nghĩa CSSKBĐ thì con nghĩ là ngoài những điều trên mình phải làm rõ chăm sóc thiết yếu là gì,vì sao lại dựa trên cơ sở thực tế khoa học, giải thích chấp nhận về mặt xã hội là như thế nào, tại sao sử dụng các kỹ thuật mang lại hiệu quả nhưng phải có giá thành phù hợp . con không chắc chắn về cách suy nghĩ của mình có đúng không . Con mong thầy giải đáp giúp con cả câu hỏi con gửi thầy lần trước ạ. con cảm ơn thầy.

 

Trả lời:

Vì đang học YTCC, trước hết con nên phân biệt một số thuật ngữ như Y tế Công cộng, Sức khỏe Cộng đồng, CSSKBĐ, Chăm sóc ban đầu… để có khái niệm chính xác (Đọc kỹ lại các bài liên quan trên web này và hỏi các Thầy cô ở trường). Về 3 câu hỏi:

1. “những chăm sóc” thiết yếu”  có thể hiểu là chăm sóc cơ bản, đầu tiên tác động lên con người ngay khi có nghi ngờ xuất hiện các vấn đề không ổn liên quan đến sức khỏe con người ở cộng đồng”.

Thiết yếu (essential) ở đây có nghĩa là không thể không có, không thể thiếu, thí dụ: gạo để ăn, nước để uống, môi trường trong sạch để thở đều thiết yếu cho sức khỏe. (Nội dung 1, 2, 3 trong 10 nội dung), nhưng Y tế không thể “lo” được mà phải Nông nghiệp, Tài nguyên Môi trường v.v…lo cho người dân. Vì thế, vai trò YTCC rất quan trọng (ở ta chưa được quan tâm đúng mức), vì nó có khả năng kết hợp, phối hợp toàn bộ các ngành liên quan đến SK người dân- trong khi Y tế chỉ lo chữa bệnh là chính!

2. “vì sao lại dựa trên cơ sở thực tế khoa học, giải thích chấp nhận về mặt xã hội là như thế nào?  con có thể hiểu ” các phương pháp được xã hội chấp nhận ” trong định nghĩa là: các phương pháp đó phải đảm bảo tính nhân văn và nhân đạo, không vi phạm nhân quyền, không đi ngược lại với đạo lý làm người”.

“Dựa trên cơ sở thực tiễn khoa học “ vì nó phải được khoa học công nhận, và được người dân chấp nhận. Thí dụ: dung dịch “nước muối đường” để bù nước trong tiêu chảy đã được nghiên cứu lâm sàng rất kỹ mới đưa ra khuyến cáo người dân dùng, phải pha đúng tỷ lệ. Nhờ vậy mà hàng năm đã cứu được rất nhiều trẻ em.

3. tại sao sử dụng các kỹ thuật mang lại hiệu quả nhưng phải có giá thành phù hợp

CSSKBĐ lấy phòng bệnh làm gốc, dựa trên nguồn lực cộng đồng là chính. Cùng một loại thuốc như nhau, nhưng chỉ cần thay đổi tên gọi và bao bì thì giá cả đã chênh nhau nhiều lần. Cộng đồng cần chọn thứ nào “mang lại hiệu quả nhưng phải có giá thành phù hợp” cho người dân đỡ tốn kém. Hiện có mấy chục ngàn loại thuốc trên thị trường nhưng Thuốc Thiết Yếu thì chỉ cần vài trăm loại hay ít hơn tùy cộng đồng.

 CSSKBĐ là một Triết lý, một Chính sách, một Chiến lược đầy nhân bản – y đức, cần được hiểu rõ và thực hành chứ không chỉ học, chỉ nói lý thuyết suông!

Chúc các em thành công.

Thầy Đỗ Hồng Ngọc

( Tp. HCM 17. 01.2014)