Trang nhà của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Lõm bõm học Phật
Chuyện kể một đệ tử từ xa lặn lội đến tìm thầy học đạo, bất kể gió mưa, băng tuyết. Vị thầy là một thiền sư từ Tây Trúc đến, tu thiền nhiều năm, ngồi nhìn vách đá. Đệ tử quỳ trước hang động suốt nhiều ngày đêm, áo quần tơi tả, đói lạnh, xanh xao… Vị thiền sư vẫn mặc. Cho đến một hôm, thấy thử thách như vậy là đã đủ, thiền sư quát hỏi:
“Ngươi đến tìm ta có việc chi?”
Đệ tử lập cập thưa: “Con chỉ muốn được tâm an”.
“Vậy ngươi đưa tâm đây Ta an cho”, thiền sư bảo.
Lõm bõm học Phật
Theo Sư phụ học thiền đã nhiều năm vẫn chưa có một định nghĩa chính xác về thiền là gì nên một hôm nhân cùng Sư phụ bơi thuyền dạo chơi trên hồ nước mênh mông trước thiền viện, thấy Thầy có vẻ sảng khoái, vui tươi, người đệ tử đánh bạo hỏi:
– Thưa sư phụ, thiền là gì ạ?
Đỗ Hồng Ngọc
Người thầy thuốc được dạy để chữa cái đau, cái bệnh cho con người nhưng con người không chỉ đau, chỉ bệnh, con người còn khổ nữa! Nỗi khổ còn khủng khiếp hơn cả nỗi đau, dày đặc dài lâu hơn nỗi đau, làm cho con người héo hắt, không sao có thể đạt được sức khỏe mà theo định nghĩa của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO, 1946) là: Sự sảng khoái (bien-être; well-being) toàn diện về thể chất, tâm thần và xã hội, chớ không phải chỉ là không có bệnh hay tật! Chính cái khổ rồi cũng dẫn đến cái đau, cái bệnh, làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe của con người. Ai cũng biết người mẹ đang cho con bú mà khổ vì ghen thì sữa có thể bị dứt đột ngột, con phải bị đói. Thuốc gì chấm dứt cơn ghen, tái lập phản xạ tiết sữa? Ai cũng biết người đau bao tử, người cao huyết áp không phải chỉ là do bao tử, do huyết áp, do vi trùng mà do sự bực dọc, đè nén, căng thẳng (stress) trong các mối quan hệ với gia đình, xã hội và cả với chính bản thân mình.
Lõm bõm học Phật
Đỗ Hồng Ngọc
Hai ngàn sáu trăm năm trước, một nhà minh triết phương Đông – Đức Phật – bảo đừng vội tin, đến nếm thử đi rồi biết! Đến là thực hành. Nếm thử là cảm nhận. Phải tự mình thực hành và tự mình cảm nhận. Không thể nhờ ai khác. Rồi Ngài vạch ra một con đường “thoát khổ” cho chúng sanh.
« Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết-bàn »…
Có một con đường như vậy thật ư? Phật nói chắc là phải có rồi. Nói từ hồi bắt đầu dạy những bài học đầu tiên cho đến lúc sắp nhập Niết bàn. Nói đi nói lại. Sợ người ta quên. Sợ người ta coi nhẹ, mải mê chạy theo những “hí luận” nọ kia… Đó là thiền Tứ niệm xứ (Satipathana), thân-thọ-tâm-pháp. Rồi hình như thấy Tứ niệm xứ hãy còn có vẻ phức tạp quá, Ngài giản lược vào Thân hành niệm, rồi lại giản lược lần nữa cho phổ cập đến tất cả mọi người: Anapanasati (còn gọi là An-ban thủ ý, Nhập tức xuất tức niệm) để ai ai cũng có thể tiếp cận mà thực hành con đường “giải thoát”, bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào .
Ana là thở vào, Apana là thở ra và Sati là niệm, là nhớ, nghĩ. Nhớ nghĩ về sự thở vào thở ra. Chỉ có vậy thôi sao ? Chỉ có vậy. Mà vô vàn. Mà “bất khả tư nghì”.
Thư gởi bạn xa xôi (4.16 tiếp theo)
Thiền và Sức khỏe người có tuổi
“Người có tuổi” là lứa tuổi trung niên, khoảng từ 30 đến 60! Chưa già mà cũng không còn trẻ nữa.
Gặp nhiều vấn đề của lứa tuổi: cả về thể chất, tâm thần, và xã hội. Trách nhiệm với gia đình, với xã hội nặng nề hơn. Cha mẹ già nhanh, con cái lớn nhanh. Giao tiếp bạn bè rộng mở. Công danh. Sự nghiệp. Trách nhiệm. Các mối quan hệ trong gia đình và ngoài xã hội đã thay đổi, tâm sinh lý cũng đã thay đổi, khó giữ được sự cân bằng trong cuộc sống, ảnh hưởng đến sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần…
THƯ MỜI
Các bạn trong Ban Phật Học chùa Xá Lợi có nhã ý mời tôi có một buổi trò chuyện thân mật đầu năm tại Chùa như mọi khi, vào 19h ngày Thứ Bảy, 5/3/2016, lần này với đề tài Đức Phật, bậc Y vương.
Dĩ nhiên… đây là dịp để nói về y học, về bệnh hoạn, về sức khỏe và con đường nào Phật đã “chẩn đoán, điều trị…” nỗi khổ của kiếp người với những loại “thuốc” đặc hiệu nào để giúp có được “Thân tâm An lạc”, “Vạn sự như ý” như lời chúc đầu năm của chúng ta.
Rảnh, ghé vui.
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Thư gởi bạn xa xôi,
Nhân Ngày Quốc Tế Người Cao Tuổi (IDOP) 1.10, mình nhận lời mời của nhóm các bạn trẻ SGC (Phùng Minh Bảo, Thùy Linh, người đã giúp thực hiện trang nhà www.dohongngoc.com/web/) và Nha khoa Apona (Hồng Anh), có buổi giao lưu thân mật về THIỀN với SỨC KHỎE NGƯỜI CAO TUỔI cho một số bạn bè thân hữu.
BS Đỗ Hồng Ngọc
Tôi đến với Thiền rất trễ. Trước đó, những năm hai mươi tuổi tôi cũng có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy Nhất Hạnh… nhưng đọc để biết, để có kiến thức thế thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái gì đó huyền bí xa vời, có phần như mê tín dị đoan nên chỉ “kính nhi viễn chi”. Tôi là một bác sĩ, hơn 12 năm làm ở Cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng Saigon, rồi hơn 20 năm phụ trách Trung tâm truyền thông và Giáo dục sức khỏe, thực hiện các chương trình Chăm sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care), tham gia giảng dạy ở đại học Y, viết sách báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta phải đưa tôi đi bệnh viện để mổ sọ não cấp cứu vì tai biến mạch máu não. Từ lúc lơ mơ đến lúc tỉnh dậy ở phòng hồi sức… hình như tôi đã trải qua một cuộc… phiêu lưu kỳ thú! Khi bước đi được trên nền đất những bước đầu tiên lẩm đẩm như một em bé, tôi thấy quả là một phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với cái đầu trọc lóc mà thấy tức cười. Bạn bè trong ngành ai cũng thương cho thật nhiều thuốc. Tôi chọn dùng một thứ duy nhất bởi biết bệnh mình không thể chữa bằng thuốc mà phải thay đổi cách sống, cách nghĩ, cách làm. Phải tìm một con đường khác thôi. Rồi tình cờ tôi đọc lại Tâm Kinh “ Quán Tự Tại Bồ-tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu kiến ngũ uẫn giai không, độ nhất thiết khổ ách…”. Những câu kinh xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng rõ lạ lùng với tôi. Phải rồi. Phải tự tại thôi. Phải dựa vào chính mình thôi. Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa đã học từ mấy chục năm trước để tìm kiếm con đường mới mẻ này. Thì ra đã sẵn có một con đường mà bấy lâu tôi mãi xa lạ. “Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết Bàn…” (Satipatthana, Tứ Niệm Xứ).
Lạ, phải nói phồng ngực… thở vào hay căng ngực thở vào mới đúng chứ, vì phổi ở trong ngực kia mà, sao lại nói “phình bụng… thở vào”? Nhưng không! Phổi ở trong ngực nhưng thở vào thở ra được chủ yếu là nhờ cơ hoành, một cơ vắt ngang giữa bụng và ngực, có nhiệm vụ thụt lên thụt xuống để “bơm hơi” vào phổi như cái piston trong ống xi-lanh (seringue) vậy. Vì thế, thở bụng mới là cách thở sinh lý, tự nhiên nhất, vì cơ hoành chịu trách nhiệm đến 80% khối lượng khí vào ra ở phổi trong khi các cơ hô hấp khác chỉ chiếm 20% thôi. Cứ quan sát một bé đang ngủ thì biết: Nó thở đều đều, nhẹ nhàng, và… thở bằng bụng! Chỉ có cái bụng nó là phình lên xẹp xuống thôi chớ cái ngực vẫn im re. Thở bụng là cách thở tự nhiên không chỉ của người mà của…mọi loài. Thử quan sát con thằn lằn, con tắc kè, con ễnh ương… thì biết. Nó chỉ toàn thở bằng bụng. Chỉ có cái bụng nó là phình lên xẹp xuống đều đều thôi. Chỉ cần cơ hoành nhích lên nhích xuống chút xíu là đã đủ cung cấp khí cho cơ thể rồi. Khi mệt, cần nhiều oxy hơn thì cơ hoành sẽ “thụt” mạnh hơn, nhanh hơn thế thôi. Nhớ rằng thở là chuyện bình thường nhưng tối quan trọng. Nhịn ăn vài tuần chưa chết, nhịn uống vài ba ngày chưa chết, nhưng không thở 5 phút thì đã chết vì thiếu dưỡng khí. Ai cũng phải thở, lúc nào cũng phải thở và ở đâu cũng phải thở. Người già càng cần biết cách thở… nếu muốn sống lâu và ít bệnh tật, ít ốm đau vặt.
Nguyễn Đại Hùng Lộc
Sáng nay Chủ nhật 13-07-2014, tôi đã có dịp tham dự một buổi trò chuyện với Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc tại Press Café (Hội Nhà báo) ở Alexandre de Rhodes, Q.1.
Đã từ lâu tôi mua những cuốn sách nhỏ khổ 17×17 cm do Bác sĩ viết về những trải nghiệm của mình về cuộc sống, về văn thơ, đặc biệt là về Phật học dưới góc nhìn của một trí thức. Mẹ tôi cũng rất thích những tản văn nhẹ nhàng nhưng sâu lắng, cùng với những chia sẻ, kiến giải rất độc đáo nhưng không kém phần triết lý về Tâm Kinh Bát nhã, về kinh Kim Cang hay Pháp Hoa. Lứa tuổi nào cũng tìm thấy mình trong những trang sách của Bác sĩ cho dù tuổi mới lớn, tuổi trưởng thành hay là người bận rộn cho đến tuổi sắp già và bắt đầu vào lứa tuổi cổ lai hy.
thấp thoáng lời Kinh
Phổ Hiền Bồ-tát khuyến phát
Đỗ Hồng Ngọc
Khuyến là khuyến khích, động viên… còn phát ở đây là Phát tâm Bồ đề, là bước khởi đầu của con đường Bồ tát đạo. Phẩm 28, phẩm cuối của kinh Diệu pháp Liên hoa chính là phẩm Phổ Hiền Bồ-tát khuyến phát. Đã đến lúc không chỉ nói mà phải làm; không chỉ học, hiểu mà phải “đúng theo lời dạy mà tu hành”… Tu và hành đi đôi với nhau. Tu để Hành và Hành để Tu. Pháp Hoa khởi đầu với Văn Thù và kết thúc với Phổ Hiền là “tri hành hợp nhất” đó vậy.
Ghi chú: Dưới đây là những câu hỏi về Thiền mà các bạn thường đặt ra cho tôi. Để nắm bắt đầy đủ, xin vui lòng xem chi tiết trong cuốn “Thiền & Sức khỏe”.
Trân trọng,
ĐHN.
Thiền và… vài câu hỏi-đáp
BS Đỗ Hồng Ngọc
Thiền học khác Phật học như thế nào? Zen là gì? Học thiền mà không theo đạo Phật được không?
Được chứ! Nên nhớ Thiền đã có từ ngàn xưa trước khi có Phật giáo. Nhiều tôn giáo cũng ứng dụng thiền vào việc tu tập như định tâm, cầu nguyện, đọc kinh, “thần chú”… tất cả đều có mục đích thanh lọc thân tâm, từ đó mà tuệ giác (huệ) sẽ bừng sáng. Tuy vậy, thiền Phật giáo có những sắc thái riêng, con đường dẫn tới giải thoát rốt ráo.
Thiền học là một phần của Phật học, nhưng là phần cốt lõi. Phật học có nhiều tông phái như Nguyên thủy, Đại thừa, Thiền tông, Mật tông, Tịnh độ tông v.v… nhưng nguồn gốc vẫn là một.
Thiền ứng dụng vào y học, vào tâm lý học hiện đại còn có những sắc thái khác nữa. Hiện nay có nhiều trung tâm thiền không tôn giáo mọc ra khắp nơi trên thế giới. Nhiều người hướng dẫn thiền tập bằng rất nhiều cách khác nhau, nên rất cần phải “tỉnh táo” để chọn lựa cách nào phù hợp nhất với cá nhân mình, có cơ sở khoa học, để không gây hoang mang, thất vọng hoặc gây những “side-effects” không hay khác.
Zen có gốc từ chữ Dhyana (Sanskrit) hay Jhana (Pali), được dịch âm thành Chan (Hoa) rồi Zen (Nhật) Thiền (Việt) v.v… Tây phương dịch là Meditation. Các từ khác liên quan đến thiền nên biết để tiện tra khảo: Niệm, chánh niệm (Sati) là Mindfulness; Quán niệm hơn thở hay An-ban thủ ý (Anapanasati) là Mindfullness of breathing…
Như Danh
Source : http://giacngo.vn/vanhoa/2013/12/01/3AD000/
đăng ngày 08/12/2013
Ở tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng cách viết, cách nói của bác sĩ (BS) Đỗ Hồng Ngọc vẫn trẻ trung, tinh tế, có pha chút hài hước, và đặc biệt là rất đằm thắm, sâu sắc. Thông điệp trong tác phẩm của ông như thể được chắt lọc từ tri thức, kinh nghiệm sống phong phú của một vị bác sĩ, sự chiêm nghiệm lời Phật dạy qua những biến cố của cuộc đời.
Sáng ngày thứ bảy 30.11.2013, tại Khoa Văn học-Ngôn ngữ Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Văn khoa) Tp.HCM có buổi Giao lưu “Thơ, Thở & Thiền” giữa tác giả Đỗ Hồng Ngọc và sinh viên khoa văn do CLB Văn học – Nghệ thuật của khoa cùng Cty Văn hóa Phương Nam phối hợp tổ chức. Sáng sớm đã thấy một số sinh viên tề tựu và không ít bạn đọc “cao tuổi” thân thiết của Đỗ Hồng Ngọc cũng đã có mặt. Thầy Đoàn Lê Giang, khoa trưởng và thầy Huỳnh Như Phương cũng đến khá sớm. Buổi giao lưu đã diễn ra trong không khí thân mật, đầm ấm, gần gũi, đậm chất “văn nghệ” khi những bài thơ, bài nhạc của tác giả được ngâm, được hát qua giọng ca của Thiên Huân, và Nguyễn Hải cùng với nhiều câu hỏi khá sôi nổi của các bạn trẻ văn khoa.
Dưới đây là vài hình ảnh và đường link coi trên Youtube (do Bác sĩ Trường Trọng Hoàng thực hiện).
Giao lưu Thơ, thở & thiền với BS Đỗ Hồng Ngọc tại ĐH KHXH&NV 30/11/2013
Nhân dịp này cũng xin được nhắc lại, buổi trò chuyện dự kiến tại Đại học Hoa Sen đã được hoãn, hẹn một dịp khác thuận tiện hơn.
(ĐHN)
Quang cảnh thân mật của buổi trò chuyện tại Văn khoa, sáng 30.11.2013
Sinh viên đặt nhiều câu hỏi rất lý thú về “Thơ, Thở & Thiền”
Nguyễn Hải ngâm bài thơ Mũi Né của ĐHN với guitar phụ họa.
Đúng là sinh viên Văn khoa, rất mê THƠ…
