Lõm bõm học Phật

Đỗ Hồng Ngọc: Bác sĩ viết từ trái tim

21/05/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Phạm Chu Sa

(PL)- Mười mấy năm qua, sách của Đỗ Hồng Ngọc luôn nằm trong danh mục bán chạy nhất, được tái bản nhiều lần, được trưng bày trên các kệ trang trọng nhất trong các nhà sách. Đúng là một hiện tượng.

Sách của Đỗ Hồng Ngọc không phải là những tiểu thuyết diễm tình, éo le, gay cấn, cũng chẳng phải là sách nhất thời “ăn theo” một sự kiện nào đó, hay những sách dạy làm giàu thời thượng… Đó là những tập tản văn về một nếp sống an lạc, về thiền như Nghĩ từ trái tim, Như thị, Cõi Phật đâu xa, Cành mai sân trước… Các tập tùy bút về sức khỏe viết cho người cao tuổi như Gió heo may đã về, Già ơi chào bạn, Thiền và sức khỏe, Nếp sống an lạc… Và cả những ký sự nhân vật như Những người trẻ lạ lùng, Nhớ đến một người, Một hôm gặp lại… viết về những người quen thân với tác giả, trong đó có nhiều trí thức, văn nghệ sĩ nổi tiếng.

Cõi thơ của Đỗ Hồng Ngọc

Nhiều người nghĩ Đỗ Hồng Ngọc là một bác sĩ làm thơ, viết văn và gọi anh là bác sĩ – nhà văn. Nhưng tôi vẫn thích gọi anh là thi sĩ – bác sĩ bởi Đỗ Hồng Ngọc có cốt cách thi sĩ trong con người bác sĩ. Anh làm thơ và có thơ in từ thời sinh viên – tập Tình người (năm 1967), ký bút hiệu Đỗ Nghê. Mấy năm sau khi ra trường là Thơ Đỗ Nghê (năm 1973). Tập thơ đã gây được tiếng vang trong văn đàn bấy giờ. Sau này anh trích một số bài trong hai tập thơ trên rồi in lại trong các tập thơ Giữa hoàng hôn xưa (năm 1993) và Thư cho bé sơ sinh và những bài thơ khác (năm 2010). Bài thơ làm tựa chính Thư cho bé sơ sinh… Đỗ Hồng Ngọc viết năm 1965, khi còn là sinh viên y thực tập tại BV Từ Dũ: Khi em cất tiếng khóc chào đời/ Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười/ Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao kẻ cười người khóc/ Trong cùng một cảnh ngộ nghe em…/ Khi anh cắt rún cho em/Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé/ Vì từ nay em đã phải cô đơn/ Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ… Thôi trân trọng chào em/ Mời em nhập cuộc/ Chúng mình cùng chung/ Số phận con người.

Tôi nhớ hình như khoảng sau ngày ký Hiệp định Paris (năm 1973) ít lâu, anh gửi tặng tôi tập Thơ Đỗ Nghê mới xuất bản. Tập thơ in ronéo nhưng trình bày khá trang nhã. Thơ Đỗ Nghê bàng bạc khát vọng hòa bình và cả nỗi ám ảnh của chiến tranh, đã gây được tiếng vang trong văn đàn bấy giờ. Anh ru con: Ngủ đi con ngủ đi con/ Rồi ngày mai khôn lớn/ Cầm súng với cầm gươm. Và anh ru vợ (hay người yêu?): Ngủ đi cưng, ngủ đi cưng/ Kề tai đây anh bảo/ Coi như mình chẳng có quê hương.

Năm 1997 Đỗ Hồng Ngọc ra mắt tập thơ Vòng quanh, một “bút ký thơ” kèm những ký họa rất thú vị của chính tác giả vẽ lại những nơi chốn anh đã đi qua: Huế, Hà Nội, Boston, Montreal, Bắc Kinh… nhưng có lẽ ấn tượng nhất với thi sĩ là Paris. Một tâm hồn thi sĩ như Đỗ Hồng Ngọc mà lạc lối tới Paris giống như anh “trở về”. Vòng quanh ra đời sau chuyến đi Paris năm 1997. Thơ viết về Paris lan man gần phân nửa tập thơ: Paris với anh lạ mà không lạ/ Có cái gì đó rất thân quen/ Như sáng nay thăm lại tháp Eiffel… (Paris tháng Sáu). Hoặc: Ở Paris có thể/ Vào một quán cà phê quen/ Từ ba trăm năm cũ/ Làm một ly đen/ Với Voltaire, Bonaparte/ Hoặc Benjamin Franklin/ Khề khà cùng Jean Paul Sartre… (Café).

Đỗ Hồng Ngọc từ ông bác sĩ trở thành một nhà văn bestseller, các công ty sách tranh nhau xin xuất bản sách.

Và cõi người của một bác sĩ

Tác phẩm đầu tay viết về y học Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò anh ký tên thật bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, xuất bản năm 1972. Tôi nhớ lần đầu gặp Đỗ Hồng Ngọc khi anh mang tặng tôi cuốn sách này, nhờ tôi giới thiệu trên tuần báo Tuổi Ngọc (bấy giờ tôi là thư ký tòa soạn). Tuổi Ngọc là “tuần báo của tuổi mới lớn”, độc giả của báo cũng là đối tượng độc giả của cuốn sách. Tòa soạn là căn gác xép chật chội của nhà in nên anh và tôi ngồi ở quán cà phê trong con hẻm bên cạnh. Đỗ Hồng Ngọc là một người lịch thiệp, cử chỉ từ tốn, nói năng nhẹ nhàng, dễ gây cảm tình với người đối thoại. Hai năm sau Đỗ Hồng Ngọc viết cuốn y học thứ hai Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng. Cả hai cuốn sách viết về y học thường thức nói trên tái bản không biết bao nhiêu lần bởi cứ lứa tuổi học trò này lớn lên lại có lứa khác tìm đọc. Những bà mẹ này sinh con đầu lòng rồi lại có những bà mẹ sinh con đầu lòng khác. Những lời khuyên nhẹ nhàng cho lứa tuổi học trò hay các bà mẹ trẻ lần đầu sinh con với văn phong dí dỏm của Đỗ Hồng Ngọc rất hấp dẫn người đọc. Kể cả đến nay, sau 45 năm, hai tập sách y học thường thức ấy vẫn tiếp tục tái bản. Thế mới thấy cái duyên của BS Đỗ Hồng Ngọc. Học giả Nguyễn Hiến Lê khi viết tựa cho cuốn Những tật bệnh thông thường… đã viết: “Một bác sĩ mà là một thi sĩ luôn làm cho chúng ta ngạc nhiên một cách thú vị”.

Năm 1997, Đỗ Hồng Ngọc cho ra đời một tập sách y học thường thức nhẹ nhàng Gió heo may đã về. Tác giả mượn một câu trong ca khúc Nhìn những mùa thu đi của Trịnh Công Sơn: “Gió heo may đã về/ Chiều tím loang vỉa hè/ Rồi mùa thu bay đi…” làm tựa tập tản văn viết cho lứa tuổi chớm già. Chỉ trong năm 1997 Gió heo may đã về đã tái bản đến ba lần, đủ thấy sức hút của tác phẩm. Mặc dù đề tài viết về sức khỏe của tuổi già đã có nhiều bác sĩ tên tuổi viết như BS Nguyễn Ý Đức, một chuyên gia về lão khoa nổi tiếng ở Mỹ, hoặc GS Ngô Gia Hy đã viết nhiều cuốn về tuổi già. Thế nhưng Gió heo may đã về được viết dưới dạng tùy bút nhẹ nhàng như những lời tâm sự, người đọc dù khó tính mấy cũng sẽ mỉm cười thích thú khi đọc. Tác giả cũng khá bất ngờ khi tập tản văn nhận được sự đón nhận nhiệt tình của đông đảo bạn đọc – có lẽ hầu hết ở lứa tuổi chớm già như anh.

Các tập ký sự nhân vật: Những người trẻ lạ lùng, Nhớ đến một người… Đỗ Hồng Ngọc viết về những cuộc gặp gỡ, những cuộc chia tay, những cuộc hạnh ngộ diệu kỳ. Anh nhớ những gương mặt, những cá tính, những tài năng không thể nào quên, như học giả Nguyễn Hiến Lê, một tấm gương kiên nhẫn, có ảnh hưởng không nhỏ trong cuộc đời anh. Hay bác sĩ – họa sĩ Dương Cẩm Chương, một bậc trưởng thượng cả trong y khoa và hội họa Việt Nam, hoặc nhạc sĩ Trần Văn Khê, nhà văn Võ Hồng, nhà văn Võ Phiến, bác sĩ – nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện…

“Trái tim có cách nghĩ riêng của mình”

Từ những tập sách viết về y học với một giọng văn nhẹ nhàng, các ký sự nhân vật như những lời tình tự đến những bài thơ trăn trở một thời tuổi trẻ hay những câu thơ lãng mạn ở tuổi chớm già, hình như Đỗ Hồng Ngọc không viết từ những nghĩ suy bình thường mà viết từ trái tim, dù trái tim không phải để suy nghĩ mà để yêu thương. Như trong tập Nghĩ từ trái tim (viết về Tâm Kinh Bát Nhã), Đỗ Hồng Ngọc đã viết “trái tim có cách nghĩ riêng của mình mà nhiều khi khối óc không sao hiểu được”. Đỗ Hồng Ngọc kể lúc anh dưỡng bệnh ở BV An Bình cuối năm 1997 sau khi mổ sọ não ở BV 115, anh đọc được Trái tim hiểu biết của thiền sư Nhất Hạnh viết về Bát Nhã ba-la-mật-đa Tâm Kinh do một người bạn cho mượn. Anh đọc và nghiền ngẫm. Trong lời dẫn nhập sách, Đỗ Hồng Ngọc viết: “Nghiền ngẫm rồi ngập ngừng. Rồi bức xúc, phải viết ra cho khỏi quên, để lâu lâu còn coi lại một mình. Ba năm nghiền ngẫm, sáu tháng viết và hơn hai năm ngại ngần, thỉnh thoảng đọc và sửa, nhờ vài bạn thâm giao chỉ thêm cho, rồi tìm tòi, tham khảo, loay hoay…”. Mãi đến sáu năm sau, cuối năm 2003, tập Nghĩ từ trái tim mới được ấn hành. Anh giới thiệu và giảng giải Tâm Kinh theo cách của anh, một bác sĩ, không ẩn dụ mà là những ví dụ, những từ ngữ dễ hiểu, dễ đi vào tâm thức người đọc.

Nghiền ngẫm Tâm Kinh để chữa bệnh cho chính mình

Đỗ Hồng Ngọc tâm sự: “Tôi tự nhiên mà khoái Tâm Kinh. Có thể là có duyên sao đó. Sau cơn mê, mổ xong tôi tỉnh dậy. Cười một mình. Ngu ơi là ngu. Đáng đời ơi là đáng đời. Rồi tôi lạ lẫm nhìn nắng chiếu qua khung cửa. Lạ lẫm nghe tiếng chim hót. Lạ lẫm thấy lá thông lắc lư trong gió…”. Đỗ Hồng Ngọc bảo anh viết những cảm nghĩ trong khi nghiền ngẫm Tâm Kinh cũng là để làm một phương thuốc chữa bệnh cho chính mình và chia sẻ cùng vài bạn bè thân hữu “đồng bệnh tương lân”. Và kể từ sau Nghĩ từ trái tim, những tập tản văn y học, tùy bút thiền, bút ký thơ, ký sự nhân vật của Đỗ Hồng Ngọc với văn phong thanh thoát, đầy chất thơ, nhẹ nhàng như gió thoảng liên tiếp được ấn hành rồi tái bản, tái bản…

PHẠM CHU SA

(báo phapluattphcm.com.vn 21/05/2017)

Nguyễn V. Tuấn: Calcium trong lúc mang thai và … Đức Phật

17/05/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Calcium trong lúc mang thai và … Đức Phật

Nguyễn V. Tuấn, May 14 at 3:29am ·

Sáng nay có dịp đàm đạo với anh bạn về chuyện Ngày Lễ Mẹ (Mother’s Day), và làm cho tôi có cảm hứng quay lại chủ đề về calcium trong lúc mang thai. Tựa đề của cái note này có vẻ hơi lạ lùng, nhưng tôi có lí do để liên tưởng đến Phật khi bàn về nhu cầu calcium trong lúc mang thai. Tôi phát hiện rằng ngày xưa Phật cũng quan tâm đến xương …

Lần đầu tiên tôi tiếp cận kiến thức của Phật về xương hình như là cỡ 20 năm trước. Dạo đó, tôi chở bà nhạc đi chùa, và cũng tham gia với các Phật tử khác tụng Kinh Báo hiếu. Có lẽ hơi khác với các Phật tử đang thả hồn vào lời kinh, tôi chú ý đến đoạn Đức Phật giảng về xương, mà theo kiến thức của y học hiện đại ngày nay là chính xác.

Trong một chuyến đi hoằng pháp của Đức Phật, Ngài và đoàn tuỳ tùng đi ngang qua một đống xương khô cao như núi. Đức Phật quì xuống lạy đống xương. Vị tôn giả tên là A-Nan ngạc nhiên hỏi sao Phật làm như thế, và Ngài giải thích rằng Ngài lạy ông, bà, cha, mẹ, hay nói chung là những bậc tiền nhân. Đức Phật bèn bảo A-Nan nên sắp xếp đống xương cho thứ tự, nam nữ để riêng ra, chứ hỗn độn như thế thì rất không phải. Tôn giả A-Nan hỏi làm sao biết xương nào là của nam giới, và xương nào là của nữ giới. Đức Phật giải thích rằng việc phân biệt cũng không khó vì trọng lượng xương của nam cao hơn nữ. Ngài còn suy luận rằng sở dĩ trọng lượng xương của nữ thấp hơn nam là vì người nữ phải sinh nặng đẻ đau, mất máu, và mất sữa cho con bú. Nguyên văn những câu kinh liên quan là như sau:

Phật mới bảo: A Nan nên biết
Xương nữ nam phân biệt rõ ràng
Ðàn ông xương trắng nặng hoằng
Ðàn bà xương nhẹ đen thâm dễ nhìn.

Ngươi có biết cớ chi đen nhẹ?
Bởi đàn bà sanh đẻ mà ra
Sanh con ba đấu huyết ra
Tám hộc, bốn đấu sữa hòa nuôi con.

Nên nhớ rằng những suy luận này (chẳng biết tôi dùng chữ “suy luận” có đúng không nữa) đã được phát biểu từ hơn 2500 năm trước. Ở thời điểm đó thì chắc chắn không có thiết bị y khoa để đo lường xương mà so sánh nặng hay nhẹ. Vậy chúng ta thử “kiểm định” xem những gì Đức Phật suy luận có đúng với thực tế hay không.

Nhưng để bàn về suy luận của Đức Phật, chúng ta cần phải hiểu một chút về một hormone rất quan trọng ở nữ giới (và nam giới nữa). Đó là estrogen. Estrogen là một hormone đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều tiết qui trình chuyển hoá xương. Qui trình này rất phức tạp, nhưng với sự “tham gia” của hai nhóm tế bào tạo xương (osteoblasts) và huỷ xương (osteoclast). (Vài năm gần đây còn khám phá ra tế bào osteocytes nữa, nhưng đây là câu chuyện dài khác). Khi các tế bào tạo xương hoạt động tích cực hơn các tế bào huỷ xương, chất khoáng trong xương được tạo ra; ngược lại, khi các tế bào hủy xương hoạt động tích cực hơn tế bào tạo xương thì chất khoáng trong xương bị suy giảm.

Nồng độ estrogen trong cơ thể có chức năng ức chế các tế bào huỷ xương bằng cách ngăn chận một enzyme có tên là caspase-3. Do đó, ở nữ giới, người có nồng độ estrogen cao thường thường là những người có mật độ xương tốt. Có 3 loại estrogen chính là estradiol, estrone, và estriol. Nhưng estradiol có ý nghĩa lâm sàng hơn hai loại kia. Ở nữ, estradiol chủ yếu được sản sinh từ buồng trứng; ở nam, estradiol được chuyển hóa từ testosterone (chú ý rằng testosterone là hormone nam tính). Do đó, nồng độ estrogen có thể đo từ máu, và từ kết quả xét nghiệm có thể biết được một cá nhân thiếu hay đủ estrogen.

Ngoài estrogen ra, còn có vài yếu tố khác liên quan đến quá trình sinh sản cũng làm cho xương của phụ nữ suy giảm. Sự suy giảm xương của người mẹ xảy ra ngay trong thời gian mang thai. Trong thời gian này, nhất là 3 tháng đầu mang thai, bào thai cần calcium để phát triển bộ xương, và nguồn calcium phải đến từ người mẹ. Mặc dù trong thời gian mang thai, nồng độ estradiol tăng cao, nhưng mật độ xương của người mẹ vẫn bị suy giảm, một phần là do chuyển calcium từ mẹ sang con.

Trong thời gian bà mẹ cho con bú (sữa mẹ) thì mật độ xương cũng suy giảm. Một số nghiên cứu trên những bà mẹ ở nước ngoài cho thấy trong thời kì này, mật độ xương của mẹ giảm khoảng 3 đến 9%, đặc biệt là xương cột sống và xương đùi. Cho con bú sữa mẹ cũng có nghĩa là chia sẻ calcium (một chất khoáng quan trọng trong xương) cho đứa con. Tuy nhiên, sau đó thì mật độ xương có vẻ “khôi phục” bình thường lại. Do đó, thường thường (không phải tất cả) những bà mẹ có nhiều con cũng là những người có mật độ xương suy giảm.

Điểm qua những sự thật trên, chúng ta thấy nữ giới có mật độ xương thấp (hay nói theo ngôn ngữ của Phật là trọng lượng xương thấp) hơn nam là do 3 yếu tố chính: suy giảm estradiol trong máu, chuyển calcium cho bào thai trong lúc mang thai, và chuyển calcium cho con khi cho con bú sữa. Như vậy, suy luận của Đức Phật về sự mất máu và sinh sản dẫn đến suy giảm trọng lượng xương ở nữ cũng hoàn toàn đúng.

Một trong những giai đoạn quan trọng nhất của người phụ nữ là lúc mang thai. Câu hỏi đặt ra là trong thời gian mang thai, bà mẹ tương lai cần phải “tiếp thu” bao nhiêu lượng calcium mỗi ngày? Theo khuyến cáo của các hiệp hội nghiên cứu loãng xương và nội tiết học, câu trả lời là khoảng 1200 mg mỗi ngày, nhưng WHO thì khuyến cáo cao hơn, từ 1500 đến 2000 mg/ngày (1). Nói cách khác, nhu cầu calcium trong lúc mang thai cao hơn lúc không mang thai.

Tại sao phụ nữ mang thai cần nhiều calcium hơn lúc không mang thai? Lí do đơn giản là để chuyển cho thai nhi. Khoảng 80% lượng calcium trong bộ xương của thai nhi là được trích ra từ “ngân hàng calcium” của bà mẹ. Khi mang thai, các hormone như 1,25D hoạt động nhiều hơn để hấp thu calcium trong ruột.

Một nghiên cứu hết sức thú vị mới công bố vào tuần vừa qua về mối liên hệ giữa mẹ và con sơ sinh. Nhóm nghiên cứu UCLA ở Mĩ phân tích hệ microbiome của 107 cặp mẹ – con, và họ phát hiện rằng gần 1/3 các “vi khuẩn hiền” trong ruột của trẻ em là từ sữa mẹ, 10% là từ da của vú mẹ. Khi trẻ em bú sữa mẹ, họ được “thừa hưởng” những vi khuẩn hiền của mẹ. Nên nhớ rằng microbiome hay microbiota, có thể hiểu là hệ sinh thái trong ruột, có đến 3.3 triệu gen (so với con người chỉ có 23 ngàn gen). Do đó, thừa hưởng 30% con số 3.3. triệu này là rất lớn.

Cũng qua đó mà chúng ta thấy câu “Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình” là quả rất phù hợp.

====

Ghi chú: Cảm ơn Bs Minh Trang đã gởi bài viết này của GS Nguyễn Văn Tuấn về cho thầy Ngọc nhân Ngày của Mẹ (CN 14/5). Đúng là thầy có quen biết với GS Nguyễn Văn Tuấn, và rất mến phục ông.

Xin phép Nguyễn Văn Tuấn cho chia sẻ bài này trên www.dohongngoc.com/web/ nhé. Thân mến. DHN

“Tôi Học Phật”

12/05/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Buổi Nói chuyện “Tôi Học Phật” tại chùa Thiên Quang, Bình Dương

Đỗ Hồng Ngọc.

Tháng 3/2017 vừa qua tôi có buổi Nói chuyện với đề tài “Tôi Học Phật” tại chùa Thiên Quang, Bình Dương, với tăng ni sinh Khóa Đào tạo từ xa, trong một chương trình ngoại khóa, do Ni sư Hương Nhũ mời.

Tham dự buổi hôm đó không chỉ các vị tăng ni sinh mà cón có một số thiện nam tín nữ, nhiều bạn trẻ và nhóm các em khuyết tật đến sinh hoạt tại chùa.

Đây không phải là một buổi “pháp đàm” hay “pháp thoại” gì cả, mà chỉ là một buổi trao đổi thân mật, chia sẻ kinh nghiệm học Phật “lõm bõm” của mình nên tôi đã áp dụng phương pháp khác lạ một chút, để “thay đổi không khí”. Tôi bắt đầu bằng một vài “Trò chơi” sinh động, và muốn tạo buổi giao lưu “hai chiều” với thời gian dành cho hỏi-đáp. Sau đó, vì thời gian hạn chế, tôi đã phải mang về một số câu hỏi chưa kịp trả lời, hẹn lại một dịp khác.

Buổi trò chuyện nhờ đó khá sinh động, với nhiều tiếng cười vui…

Ni sư Hương Nhũ, trụ trì Chùa Thiên Quang vừa gởi tôi bản youtube này, nên xin được chia sẻ cùng các bạn.

Thân mến.

ĐHN

Thơ mùa Phật Đản: BỔN SƯ

29/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 5 Bình luận

“Bổn sư”

Có người hỏi Bổn sư của tôi là ai?

Xin thưa, Phật Thích-ca Mâu-ni

Mà không phải ngài là bổn sư của riêng tôi

Bổn sư của tất cả mọi người

Ai chẳng niệm “Nam mô Bổn sư Thích-ca Mâu-ni Phật”

Nhưng tôi, ngoài bổn sư còn có vô số các vị thầy

Ai cũng là thầy tôi

Ai tôi cũng học hỏi được điều gì quí báu…

Thầy tôi là Thiện Hoa, Minh Châu, Nhất Hạnh, Thanh Từ,

Thầy tôi là Trí Tịnh, Trí Quang, Chơn Thiện

Thầy tôi là Trí Hải, Viên Minh…

Thầy tôi cả anh em bạn bè nơi này nơi khác

Bởi ai cũng là Phật sẽ thành

Bởi ai cũng là Bồ-tát

Và tôi nữa cũng là thầy của tôi

Tôi dạy dỗ chính mình bằng lời Phật dạy

Tôi học vô thường qua mái tóc làn da

Học vô ngã trong nhịp tim hơi thở

Học đời là bể khổ

Có con đường an lạc kề bên

Tôi học Văn-thù hỏi Duy-ma-cật cách quán chúng sanh

Duy-ma cười ấy là ảo vật của nhà ảo thuật

Tôi bắt chước lời Phật hỏi Duy-ma quán Như Lai cách nào

Duy-ma cười, có gì đâu

Cũng như quán pháp thân của Phật, của tôi, của chúng sanh các loại…

Bổn sư của tôi là nhà khoa học

Kêu đừng vội tin mình, đừng vội tin ai

Cứ đến thử đi rồi biết…

Bổn sư tôi là nhà giáo dục

Dạy những điều hạnh phúc đơn sơ

Từng bước làm người

Chớ vội chi làm Phật…

Bổn sư tôi là một nhà y học

Quán tưởng tự thân mà thấy vũ trụ mênh mông

Mỗi hạt cát sông Hằng

Cũng biết sinh bịnh lão tử

Biết từng phút giây trong cơ thể

ngũ uẩn đùa vui…

Cho nên bổn sư tôi

Vị Phật ra đời đã bước đi bảy bước

Thất tình lục dục

Đâu dễ lìa xa

Tham sân si cũng là hạt giống nở hoa

Thôi cứ học từ từ

“Bổn sư” còn vẫn dạy…

Đỗ Hồng Ngọc

Bên sông Hàn Đà Nẵng, 22.4.2017

Ghi chú: Trần Tuấn Mẫn, phone nhắc gởi bài gấp cho Văn hóa Phật giáo số đặc biệt Phật Đản. Tôi đang ở Đà Nẵng, bận bịu với các buổi trò chuyện giao lưu, quýnh quá, cũng ừ ừ. Sáng sớm 22.4, ngày có buổi giao lưu chính thức ở Hội sách bên bờ sông Hàn, dậy sớm, nhìn sông Hàn gợn sóng lăn tăn, bỗng nhớ lại những lần đi đây đi đó nói chuyện ở các Chùa thường bị hỏi “bổn sư” của tôi là ai, bèn viết nhanh bài… thơ kỳ cục này, vốn là câu trả lời đã sẵn trong bụng từ lâu. Không có giấy má đem theo nên lấy phong bì khách sạn mà viết… Lúng túng, chưa biết làm sao gởi về Tòa soạn báo VHPG thì may sao Nguyễn Quang Chơn bảo cứ đọc, Chơn gõ vào điện thoại, rồi gởi cái vèo, ngay trong lúc hai anh em chờ ăn sáng. Cảm ơn Internet. Cảm ơn Nguyễn Quang Chơn, Thôi chèn thêm mấy cái hình này để kỷ niệm một chuyến Về… Miền Trung vậy!

(ĐHN)

Nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và những khoảnh khắc đáng nhớ ở Hội An

26/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

16:35, 25/04/2017 (GMT+7)

Khiếu Thị Hoài

(Nguồn: báo Quảng Nam Online)

(QNO) – Cuối tuần qua, trong buổi trò chuyện thân mật với văn nghệ sĩ trí thức của Quảng Nam, Đà Nẵng được CLB Không Gian Đọc Hội An, thuộc trường Đại học Phan Châu Trinh tổ chức tại Hội An, nhà thơ bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã chia sẻ mối duyên của ông với thành phố di sản và đề tặng Hội An hai bài thơ tứ tuyệt.

Từ trái: Bác sĩ Huỳnh Kim Hơn (Hội An), Bs Đỗ Hồng Ngọc, Cô Khiếu Thị Hoài

Từ trái: Bác sĩ Huỳnh Kim Hơn (Hội An), Bs Đỗ Hồng Ngọc, và Cô giáo Khiếu Thị Hoài

Giao lưu với nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc về “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại”

Trò chuyện cùng các bé…

Nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc giao lưu với độc giả thiếu nhi Hội An.

Nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc giao lưu với văn nghệ sĩ trí thức Quảng Nam, Đà Nẵng.
Đến Hội An chỉ trong vòng một ngày, nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã có hai cuộc giao lưu với người yêu sách của thành phố di sản. Trong cuộc giao lưu với các độc giả lứa tuổi thiếu nhi, nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cùng các thành viên của CLB Không Gian Đọc Hội An giới thiệu cuốn sách “Tuổi thơ tấm gương Việt” (Nhà xuất bản Phụ Nữ). Tại đây, các độc giả thiếu nhi đã có cơ hội được tiếp xúc với nhân vật được mệnh danh là “con mọt sách” thuở thiếu thời.

Trong cuộc giao lưu giữa nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc với văn nghệ sĩ trí thức Quảng Nam được tổ chức tại điểm dừng chân 31 Nguyễn Thái Học, chủ đề “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại”, nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc chia sẻ: “Đến Hội An, nhìn người gánh hàng rong, thấy phố yên ắng và dòng sông bình yên nằm bên phố xá là đã thấy hạnh phúc rồi. Ở những thành phố lớn chúng ta không thể thấy những khung cảnh yên bình như vậy”. Ông nói, trong vài năm trước, ông đã đến Hội An, yêu vẻ đẹp về đêm và vẻ đẹp ban sớm của nơi này mà viết hai bài tứ tuyệt.
Hai bài thơ rất ngắn, nhưng đã diễn tả được vẻ đẹp tinh tế của Hội An:

Hội An còn ngái ngủ

Mái chùa ôm vầng trăng

Giật mình nghe tiếng chổi

Gà gáy vàng trong sương

(Hội An sớm),

Bập bềnh cơn sóng rợn

Nghìn lồng mắt chao nghiêng

Những linh hồn thức dậy

Thở cùng Hội An đêm

( Hội An đêm).

Ngay sau hai buổi giao lưu, hai bài thơ của nhà thơ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã được ông đề tặng trên một chiếc mẹt tre và trên một bức phướn treo ở cửa sổ của điểm dừng chân miễn phí dành cho du khách tham quan Hội An. Ông Võ Hạ Châu – Trung tâm Văn hóa thể thao nói “Đây là món quà kỷ niệm mà điểm dừng chân dành cho du khách của chúng tôi vinh dự nhận được. Du khách khi đến đây sẽ rất ấn tượng với bài thơ được đề tặng một cách độc đáo như thế này”.

KHIẾU THỊ HOÀI

Nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc giao lưu với bạn đọc Hội An

26/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

14:07, 24/04/2017 (GMT+7)

Minh Quân

(Nguồn: báo Quảng Nam Online)

(QNO) – “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại” – đó là những câu chuyện rất đời thường mà nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc vừa giao lưu với các văn nghệ sĩ, người yêu thơ Quảng Nam, diễn ra tại Điểm dừng chân 31 Nguyễn Thái Học (TP.Hội An).

Buổi giao lưu do CLB Không Gian Đọc Hội An (thuộc trường Đại học Phan Châu Trinh) tổ chức cùng sự hỗ trợ của Trung tâm Văn hoá thể thao TP.Hội An.
Nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc giao lưu với người yêu thơ tại Hội An. Ảnh MINH HẢI

“Giàu có, sang trọng, đầy đủ… chắc gì đã có được hạnh phúc?” – nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc gợi mở câu chuyện về hạnh phúc của con người trong cuộc sống hiện nay. Bởi tất cả bị cuốn theo nhịp sống xô bồ, kinh tế đã hướng con người dường như ít quan tâm đến nhau, kể cả trong gia đình.

“Bây giờ con cái đi làm về đóng cửa phòng, một mình lướt, bấm điện thoại. Trong gia đình gặp nhau tâm sự đã khó rồi huống gì ở xã hội? Không tâm sự, không hiểu nhau… Con nhỏ về bị ép học bài, học thêm; cha mẹ lo toan chuyện kinh tế, cơm áo gạo tiền nên ít có thời gian quan tâm đến con cái, gia đình… Đó là hiện đại, đã hạnh phúc chưa?” – nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nêu thực trạng.

Với tấm lòng và sự am hiểu về văn thơ, cuộc sống và cả số phận con người, nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã chia sẻ những câu chuyện lôi cuốn người nghe. Ảnh MINH HẢI

Chủ đề của buổi giao lưu chính là “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại”. Vì vậy những vấn đề như hạnh phúc là gì? Tại sao cần phải sống hạnh phúc? Và làm thế nào để con người có thể hạnh phúc giữa nhịp sống gấp gáp của cuộc sống hiện đại… được nhà thơ Đỗ Hồng Ngọc chia sẻ một cách chân tình.

Nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc được độc giả và bè bạn trìu mến gọi là “người chữa bệnh bằng văn chương”. Ông có hơn 30 tác phẩm thơ, tạp văn đã xuất bản như “Gió heo may đã về”, “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng”, “Thầy thuốc và bệnh nhân”, “Viết cho tuổi mới lớn”, “Nghĩ từ trái tim”, “Thư cho bé sơ sinh và những bài thơ khác”, “Thư gửi người bận rộn”, “Thấp thoáng lời kinh”, “Già ơi, chào bạn”…

MINH QUÂN

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc ở Đà Nẵng

26/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Apr24
Bài và hình ảnh của Nguyễn Quang Chơn

Bs Đỗ Hồng Ngọc nói chuyện về
“Hạnh phúc trong đời sống hiện đại” ở Hội An – tháng 4.2017

(từ trái: Bs Huỳnh Kim Hơn, Bs Đỗ Hồng Ngọc và Cô giáo Khiếu Thị Hoài)

Anh Đỗ Hồng Ngọc nổi tiếng mọi thứ. Là bác sĩ nhi giỏi. Nhà thơ tài năng từ khi còn đi học. Nhà học Phật uyên áo. Tay viết ký tài ba. Thiền hành bền vững…

Tháng tư năm 2017 này ở Đà Nẵng có hội sách. Công ty Phương Nam mời anh ra nói chuyện và giao lưu cùng độc giả. Tháng ba anh đã gởi email báo tin. Tháng tư Tâm đã soạn kế hoạch “hành Bắc phương”, không biết có trùng ngày anh ra không, nên chỉ trả lời “hờ hững”. “Dạ, hẹn gặp anh!” Vậy là… anh giận. “Chơn có vẻ không nhiệt tình!”…
Hi hi, mình biết tính anh. Rất thận trọng chu đáo mọi việc. Dẫu đi làm hay đi chơi anh đều như thế. Nên luôn muốn có sự chuẩn bị rõ ràng, chứ không chung chung được!…

May quá, chuyến đi của 2 vợ chồng kết thúc ngày 19 thì 20 anh ra. Vậy là được dành thời gian trọn vẹn cho anh…

Anh Ngọc được ban tổ chức bố trí ở một phòng khách sạn nhìn ra bờ sông Hàn thơ mộng cho hợp với tâm hồn đầy thơ của ông bác sĩ . Và tình cờ chỉ cách căn hộ vợ chồng tôi chưa tới 100 bước chân. Vậy là quá duyên. Quá vui. Quá tiện…

Ngay buổi chiều, chúng tôi đưa anh thăm “Biên cương hành” Phạm Ngọc Lư. Hai anh tay bắt mặt mừng. Mừng vì anh Lư bị K, bệnh viện đã chữa trị hết thuốc, cho về nhà để…, thì bỗng anh khỏe ra, hôm nay da dẻ hồng hào, tóc mọc lại, hân hoan như trẻ nít, biểu diễn cho bác sĩ Ngọc thấy những bước đi tới đi lui vững vàng. Thật là cảm động!

Đỗ Hồng Ngọc đã gần 80 mà bước chân vẫn trầm ổn. Giọng tự tại. Thần sắc ung dung… Hội “Không gian đọc” ở Hội An mời anh nói chuyện về “Hạnh phúc trong đời sống hiện đại“. Một không gian ấm đẹp bên sông Hoài với gần 70 thân hữu cùng những người ái mộ đã đến nghe và giao lưu cùng anh. Có nhà thơ Hoàng Lộc đến gặp anh để chỉ bắt tay chào mừng rồi bay đi Mỹ. Có thi sĩ bụi đời Nguyễn Như Mây đi xe máy từ Phan Thiết ra chơi, biết tin, cũng ở lại rộn ràng, làm không khí thêm náo nhiệt, thêm vui. Nhiều người trẻ tuổi cũng có mặt. Đặc biệt, thượng tọa Như Giải từ Duy Xuyên cũng hạ san gặp bác sĩ nhà thơ, nhà Phật học!…

Buổi sáng sau cà phê, tôi lên kế hoạch đưa anh vượt Hải Vân Quan. Đỗ Hồng Ngọc thích lắm. Anh ghét chui qua những đường hầm khô khan. Chỉ thích sông biển núi đèo. Đèo Hải Vân đã có hầm chui từ lâu. Đường đèo hiểm trở chỉ thường dành cho du lịch. Chúng tôi lên giữa lưng chừng thì trời trở gió, mây mù và mưa nặng hạt, tầm nhìn chưa tới 2 mét. Lên đến đỉnh mưa gió vần vũ. Mù che kín Hải Vân Quan. Tôi sợ anh cảm lạnh thì sẽ hỏng cuộc nói chuyện tối nay của anh nên vội quay về. Dầu biết rằng bên kia đèo có mấy người nổi tiếng khác cũng đang sắp vượt đèo vào Đà Nẵng, đang hẹn hò cùng anh. Đó là vợ chồng luật sư, nhà giáo, đại gia Ngô Tiến Nhân và nhà báo lỗi lạc tài hoa Nguyễn Trọng Chức.

Anh Nhân và chị Bình người gốc Huế nhưng sinh ở Hà Nội. Học tập tại Hungary. Sống tại Sài Gòn. Và, Huế là “một cõi đi, về”. Anh chị rất quảng giao và cũng là người học Phật. Giới văn nghệ sĩ… “heo may” trong và ngoài nước, đa số đều quen thân với anh chị…

Anh Chức thì khỏi nói. Người cao đẹp. Dáng dấp như tài tử xi nê với hàng ria mép rất Charles Bronson! Anh làm báo từ trước 75, đã từng thư ký tòa soạn Tuổi Trẻ Chủ nhật và nhiều báo khác. Anh lại dây mơ rễ má với Tâm. Cô ruột anh lấy chú ruột Tâm nên hai gia đình thân quen đã lâu. Anh Ngọc ngạc nhiên khi thấy chúng tôi mới gặp mà đã thân tình!…

Thật là vui. Anh Chức quen biết tùm lum. Có nhiều kỷ niệm với sông Hàn nên bạn bè nghe tin rủ rê loạn xạ…

Anh Chức và anh Nhân vừa có máu văn nghệ lại có máu… tửu đồ nên chúng tôi thật hợp. Mấy ngày với thiền sư Đỗ Hồng Ngọc không được đối ẩm cho đã. Nay gặp hai bằng hữu của Lệnh Hồ đại ca thật sướng. Chúng tôi hể hả uống rượu vui đùa. Đỗ Hồng Ngọc cứ nhìn chai rượu vơi dần mà nhăn mặt. “Sư thầy” cái chi cũng biết, cái chi cũng giỏi, chỉ có rượu là lơ tơ mơ. Thấy chúng tôi khoái hoạt về các loại whisky, cognac, anh như… vịt nghe sấm. Khuôn mặt thờ ơ. Rồi. Đành lòng… đàm đạo với Tâm và chị Bình!

Thấy tôi sung sướng ẩm tửu để anh… lạc loài, anh bảo tôi “trả thù”. “Quân tử… ba ngày trả thù chưa muộn! “Hi hi!…

Đêm giao lưu với độc giả bên bến sông Hàn, bên cây cầu Rồng màu sắc, trong một đêm se lạnh với gió mùa đông bắc thổi về, thật tuyệt! Mọi người nghe anh nói về an lạc. Nghe ca sĩ Thu Vàng hát, và đặt những câu hỏi cho anh…

Buổi giao lưu của Bs Đỗ Hồng Ngọc với độc giả Đà Nẵng, 22.4.2017 (ảnh: Phương Nam)

Có những người đi bộ 5 cây số đến từ sớm để hỏi anh một câu rồi hân hoan đi bộ trở về. Có một nhà báo trẻ đẹp từ Hà Nội vào công tác biết tin cũng có mặt đặt cho anh câu hỏi mở màn thật đặc sắc và thực tế. Nhiều. Nhiều cánh tay giơ lên để xin hỏi và được nghe anh nhỏ nhẹ từ tốn ấm áp trả lời, để thấy một chút “an lạc trong nếp sống” như chủ đề cuộc nói chuyện hôm nay!…

Trời đã khuya. Mọi người già, trẻ vẫn vây anh xin chụp hình lưu niệm và xin chữ ký. Tâm cả ngày cùng tôi sát cánh bên anh cũng nhõng nhẽo mua tập thơ Đỗ Nghê Đỗ Hồng Ngọc “Thư cho bé sơ sinh” để được anh ký tặng riêng!…

Vậy là “công việc” anh đã hết. Chúng tôi lên “kế hoạch” đi chơi! Sáng hôm sau, đoàn chúng tôi thuê xe đi Tam kỳ, thăm làng bích họa Tam Thanh… Bãi biển hoang sơ. Người dân chân chất. Cái làng chài nhỏ bé, bỗng nên thơ bởi những bích hoạ của các họa sĩ Hàn quốc, đã trở thành điểm đến trữ tình. Nhiều bạn trẻ đổ về đây để thăm viếng. Selfie. Chúng tôi ngồi trong bóng mát nhà quê. Uống ly nước dừa. Ăn ly chè đậu đen mà nghe mát ruột…

Tôi tranh thủ thời gian để đưa các anh chị đi thăm hồ Phú Ninh. Một hồ thủy nông hữu ích đã giúp bao ruộng lúa của Quảng Nam vàng óng… Công trình thủy lợi này đã có kế hoạch xây dựng từ thời VNCH nhưng vì chiến tranh nên không thực hiện được. Sau 75, chính quyền mới tiếp quản và kêu gọi tất cả các thanh thiếu niên trong tỉnh góp sức dựng xây, đã tưới tiêu cho cả một vùng ruộng rộng lớn bao la Thăng Bình, Tam Kỳ, Núi Thành…

Chúng tôi đi thuyền ra giữa lòng hồ. Neo ở một mỏ nước khoáng mãi tuôn lên từ một đường ống cắm sâu vào lòng đất, với nguồn nước nóng đến 64 độ nhiều khoáng chất tốt cho cơ thể. Được nhà nước chế biến thành nước khoáng Phú Ninh thơm ngọt và bổ dưỡng…

Trên đường về ngang Vĩnh Điện, chúng tôi ghé ngang Thạch Trúc Viên để thăm kỳ sĩ ẩn cư Mạc Phụ Đynh Trầm Ca. Anh là nhạc sĩ nổi danh với “mười năm tình cũ”, với bài thơ nhớ quê đầy chất giang hồ mà tình quê lai láng….

…. Quán cóc bốn thằng ngồi cụng ly
Quê nghèo một thuở rủ nhau đi
Chiều nay quê cũ thổi mây nhớ
Xuống đậu ngang đầu bốn miệng ly…”

Trời. Những người xa quê ngồi uống bia hoài hương vườn cũ. Thấy bọt bia trắng mà tưởng mây từ ải vân quan thổi về, đậu gieo thương nhớ. Ý tưởng thật tài tình!…

… Quán cóc bốn thằng ngồi như mê
Có ai vừa nhắc chuyện ngoài quê
Ai ca giọng Quảng nghe thương quá
Bốn cốc hoài hương chảy ngược về!

Quá hay. Tuyệt cú với Mạc Phụ tài hoa!…

Mạc Phụ Đynh Trầm Ca
phác thảo của Nguyễn Quang Chơn

Kịp sketch cho Mạc Phụ hai bức chân dung rồi chia tay bịn rịn. Chiều nay mấy anh còn đi Hội An. Tôi còn nhóm bạn từ Úc về chơi. Ngày mai tôi cũng phải đi Sài Gòn. Anh Chức cũng bay. Nghe thấy phone của nhóm văn nghệ Đà Nẵng, nghe đâu có nhiều nhà thơ, thầy thuốc nam, đạo sĩ, “hùng anh quần hội”, gọi mời anh Ngọc ngày mai giao lưu. Anh quá bận rộn, vậy mà cứ “an lạc”, thật hay!….

Cuộc vui nào rồi cũng phải chia tay. Cám ơn anh Đỗ Hồng Ngọc. Cám ơn anh Nguyễn Trọng Chức, anh Ngô Tiến Nhân, chị Bình, bằng hữu của các anh. Và, cám ơn Tâm nữa, đã làm cho Đà Nẵng những ngày đầu hè thơm thảo, ấm tình!…

Nguyễn Quang Chơn
24/4/2017

( theo tranthinguyetmai.wordpress.com)

Khuất Đẩu: MÙI NHỚ

18/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Khuất Đẩu

Hương gây mùi nhớ, trà khan giọng tình
Nguyễn Du

Mùi đầu tiên, ấy là mùi của mẹ. Không chỉ là mùi sữa tanh tanh nồng nồng mà còn là mùi thịt da ngọt bùi, mùi của mồ hôi và mùi của nước mắt. Ở mẹ còn có mùi bồ kết rịn rịn trong từng kẽ tóc, mùi bã trầu cay xè mỗi khi mẹ ôm tôi vào lòng nựng nịu. Rồi miếng cơm đầu đời do mẹ nhai đút vào miệng chưa có răng, nghe ra có mùi của nước bọt. Những mùi không hợp vệ sinh ấy chẳng những đã không làm hại mà còn nuôi tôi phổng phao bụ bẫm.

Khi biết ăn biết chơi, thích nhất vẫn là mùi của những món quà quê mùa. Bánh ú gói lá chuối mở ra thơm ngậy mùi đậu, bánh ít đen bóng thơm mùi lá gai, bánh thuẫn vàng rực thơm mùi trứng, cốm bắp trộn đường thơm mùi mật và bánh xèo kêu xèo xèo thơm mùi mỡ.
Cây trái, thì mùa nào thức ấy, mùi ổi chín thơm ngầy ngậy, mùi xoài tượng thơm như tẩm mật ong, còn mùi mít thì đố ai mà giấu nổi.

Hoa, thì hoa bưởi hoa chanh thơm như là nước hoa hảo hạng. Còn hoa cau, thì hương của nó như hương của đất trời. Có lẽ vì tỏa hương từ ngọn cây cao vút, nên chẳng những nó trong suốt như khí trời mà còn mênh mang lồng lộng, nhất là trong những đêm trăng sáng. Cũng có thể bảo, những đêm ấy trăng trong vườn rất thơm.

Lớn hơn một chút, cảm nhận được cái mùi rất xôn xao trong những ngày giỗ chạp. Đó là mùi hoa vạn thọ hăng hăng trên bàn thờ, mùi chuối chín trên cỗ bồng, mùi chiên xào thơm đến ngạt mũi, mùi nhang trầm huyền ảo, mùi rượu đế lênh đênh…
Đến khi xa quê, lạc bước vào phố thị ồn ào, thì cái mùi tôi nhớ nhất, ấy là mùi nước mưa. Không phải mùi của mặt đất khê nồng khi cơn mưa bắt đầu. Mà là mùi của những giọt nước trên mái tranh còn tí tách rơi trên thềm nhà trong khi mưa đã tạnh, mùi của cây lá trong vườn vừa được tắm gội, mùi của không khí trong veo, mùi của sự yên bình, mùi của nhịp đời đi rất chậm.
Đó là mùi của tuổi thơ tôi, một tuổi thơ lấm lem, nghịch phá, nhưng đáng yêu xiết bao, giờ đã thành mùi nhớ đôi lúc đến nôn nao cồn cào.

Còn đây là mùi nhớ của một cô bé.
Cô ấy gọi là “Bùa Hương”.
“Thứ hương gì một lần cảm nhận đến ngỡ ngàng, để rồi mỗi lần cảm xúc dấy lên là Nó lại ùa về sống động rủ rê mình tan theo? Nó đến, Nó ở, Nó theo như một thứ bùa ấm áp, như có bầu có bạn, làm mình thật hạnh phúc lẫn bâng khuâng. Làm mình bay bổng. Lơ lửng. Hay quay chong chóng. Nghĩa là một kẻ bị bỏ bùa.”
Cái “Bùa Hương” ấy là “phút này đây…nghe được hương trâm trâm bên vệ đường rầy xe lửa về quê nội…hương nồng của sân gạch đỏ sau cơn mưa bất chợt mùa Hạ, không biết nắng thơm hay mưa thơm hay mùi gạch đỏ đẩy đưa mình ngào ngạt thế…và mênh mang hồ sen của một ngôi chùa sư nữ ở cạnh nhà thời thơ ấu chắp cho tâm linh ta đôi cánh …đã để mình tan ra trong mùi hương rằm…cái mùi hương vô nhiễm ấy…hương nắng lẫn hương xuân thì nhẹ lòng những phôi phai…mùi sum vầy của những ánh đèn hắt ra từ những ô cửa sổ…nghe hương lá tre khô quê nội, ngồi bên thềm nhà hít hà cái mùi nắng…buổi sáng hớp một ngụm cà phê nóng, nắng vàng vương trên ly theo vào lưỡi, mm…”
Còn có một mùi bỏ bùa cô nữa, ấy là mùi nước giếng cổ đóng đầy rêu trong đêm trăng: “ chị Bích ơi, em biết sẽ có ngày chị em mình lại về nhà nội và tắm khuya bên bờ giếng ấy, phải là đêm có trăng để em thấy được những mảnh trăng sáng bắn tung tóe từ người chị…” Cái mùi của nước thẳm sâu từ trong lòng đất ấy chan rưới trên thịt da của tuổi “em tuy mới mười lăm/ mà đã lắm người thăm”* nó mát rượi đến tận tuổi bảy mươi. Cái mùi ấy, đúng là mùi hương thời gian của Đoàn Phú Tứ, một mùi hương không nồng mà thanh thanh.
Cô bé ấy không giống với các cô gái tân thời mà rất giống với cô gái đi chùa Hương cách đây gần 100 năm của Nguyễn Nhược Pháp. Nghĩa là rất trong sáng, rất tinh tế và cũng rất nhiều mộng mơ. Và vì vậy, dường như suốt đời, ngay cả lúc đau bệnh nằm một chỗ, cô cũng chỉ biết có mỗi một việc rất tiền định là làm thơ.

Cô bé ngày xưa ấy giờ là nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh. Thơ của cô thì nhiều người “khen hay, hay quá! Ai nghe mà (chẳng) ngẩn ngơ”*. Tôi chỉ muốn nói đôi điều về quê nội của cô (cũng là quê ngoại của các con tôi). Cái ấn tượng đầu tiên để lại trong tôi, chính là những hàng cau trong ánh hoàng hôn khi xe lửa vừa qua khỏi ga Ninh Hòa, những ngọn cau bỗng sáng bừng lên như những cây nến khổng lồ.
Đẹp và buồn lạ lùng.
Khi đọc những trang đầu tập tản văn Bóng Bay Gió Ơi, tôi kêu thầm, sao mà giống quê mình quá vậy. Cũng có hoa trâm trâm, có đồng lúa chín vàng, có những con mương nhỏ và cái giếng gạch nước trong và mát, có những giọt mưa rơi trên thềm nhà, có bà có mẹ…Thế nên, dù cách nhau một đại dương bao la, tôi vẫn thấy rất gần, hay nói đúng hơn tôi cũng bị cái mùi hương tuổi nhỏ của cô bỏ bùa.
Cô viết “theo cảm xúc mà đi”, và cảm xúc của cô mênh mang bất tận. Rất nhiều hương, rất nhiều màu, rất nhiều tiếng chim và tiếng người.
Tôi đang “ăn theo” xúc cảm của cô, nên xin thú thực rằng, có được bài viết này là nhờ đọc những trang thơ xuôi của cô, những trang thơ “thanh thanh tím ngát hương thời gian”.

Xin được cảm ơn cô dù rằng chính danh phải thưa “bà”.

Ninh Hòa, 18/4/2017
Khuất Đẩu

*mượn thơ Nguyễn Nhược Pháp

(Nguồn: phovanblog.blogspot.com)

Lõm bõm học Phật: Bất Nhị và Như Lai

15/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 3 Bình luận

Bất Nhị và Như Lai

Nhưng hình như , Bất Nhị chính là… Như Lai!

Hãy nghe Duy Ma Cật “mô tả“ Như Lai: “… chẳng ở bên này, chẳng ở bên kia, chẳng ở giữa dòng; không tối, không sáng; không danh, không tướng; không mạnh, không yếu; không sạch, không nhơ. Chẳng phải hữu vi, chẳng phải vô vi… Chẳng lại, chẳng đi. Chẳng ra, chẳng vào, chẳng thủ, chẳng xả…“.

“Không phải hữu tướng, không phải vô tướng, không tác, không khởi, không sanh, không diệt, không sợ, không lo, không mừng, không chán; không phải đã tồn tại, không phải sẽ tồn tại, không phải đang tồn tại…”.

Cho nên với Như Lai “Chẳng thể dùng trí mà hiểu, chẳng thể dùng thức mà biết“. “Không thể dùng tất cả ngôn thuyết để hiển thị hay phân biệt, tất cả ngôn ngữ đàm luận đều dứt tuyệt“

Đến với Như Lai chỉ còn cách ú ớ, quơ tay quơ chân, đánh đấm la hét thôi… hoặc giỏi lắm thì im lặng như Duy Ma Cật. Ờ há! Vậy hả? Thì ra thế!

Thế nhưng,

”Nói ra là bị kẹt/

Không nói cũng không xong”

(Thiền sư Chơn Nguyên, Thế kỷ XVII).

Còn Tăng Triệu, viết tựa cho bản dịch Duy Ma Cật sở thuyết từ thế kỷ thứ V thì viết:

“…Thưa, Thánh trí vốn vô tri, mà muôn vàn phẩm loại đều được soi tỏ. Pháp thân vốn vô tướng, nhưng lại ứng hiện theo từng hình tướng đặc thù. Vần điệu chí cao thì vẫn không lời, mà thư tịch huyền vi khắp nơi quảng bá.

… Vả, chúng sinh mãi ngủ vùi, phi ngôn thì lấy gì để đánh thức? Đạo không vận chuyển đơn côi. Đạo hoằng do người.
Cho nên, Như Lai sai Văn Thù nơi phương khác; triệu Duy-ma từ quốc độ kia; cùng tụ hội Tỳ-da-ly để chung truyền đạo ấy”.

(Tăng Triệu, tựa Duy-ma-cật sở thuyết, thế kỷ thứ V.
Tuệ Sỹ dịch Việt, mùa Thu, PL. 2548)

“Chúng sanh trong cõi này cang cường, khó chuyển hóa, nên Phật phải giảng thuyết bằng ngôn ngữ cứng rắn để điều phục. Bày ra thiên đàng địa ngục, ngạ quỷ súc sanh cho họ sợ, để họ tự sửa cái tâm mình”.

Có người lùng sục truy tìm Như Lai mà không thấy đâu, có người tình cờ thấy biết Như Lai qua tiếng gió, tiếng sóng, tiếng ngói vỡ, tiếng lá rụng ngoài sân, mảnh trăng treo đầu bẹ chuối, sương mai lấp lánh hạt kim cương…

Phật đã mở toang kho tàng bí mật của Như Lai khi Phật vào bảo tháp, tay bắt mặt mừng, chuyện trò rôm rả với Như Lai Đa Bảo đã diệt độ từ lâu xa. Phật đã “khai thị” cho chúng sanh “ngộ nhập” Tri kiến Phật từ đó.

“Thấy biết” Như Lai, sống với Như Lai, sống trong Như Lai, nên Phật mới tủm tỉm cười một mình. Thôi nhé. Đừng làm phiền Ta nữa nhé.

“Bên trời xanh mãi
Những nụ mầm mới
Để lại trong cõi thiên thu hình dáng nụ cười…”

(Trịnh Công Sơn).

Đỗ Hồng Ngọc

(Văn hóa Phật Giáo, số 271, tháng 4/2017)

Lõm bõm học Phật: “Nói không được”

15/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Nói không được

Buổi hôm đó Duy Ma Cật hỏi: “Thưa các nhân giả, Bồ-tát nhập pháp môn Bất-nhị như thế nào?”.

Một vị trả lời : “ Sanh và diệt là hai. Pháp vốn không sanh, tức không diệt. Đắc vô sanh pháp nhẫn ấy là nhập pháp môn Bất nhị.”

Bất Nhị (Không hai) dĩ nhiên không phải Một. Sanh có chứ. Tử có chứ. Nhưng sanh tử không hai bởi là một dòng chảy liên tục do duyên sinh. Chết là sự chấm dứt tạm thời của một hiện tượng tạm thời. Sanh với tử không hai, sóng với nước không hai, thì cao với thấp, giàu với nghèo, sang với hèn, da xanh da đỏ da vàng da đen đều “bất nhị”. Cho nên phải giữ ‘’trực tâm’’ làm gốc. Chánh giác luôn đi cùng Chánh đẳng là vậy.

Phật dạy Bảo Tích và năm trăm vị Bồ tát tương lai xuất thân từ trí thức, đại gia, vương tôn công tử ở Tỳ-da-ly hôm đó: “Bồ Tát tùy lòng ngay thẳng (trực tâm) mà khởi làm. Tùy chỗ khởi làm mà được lòng sâu vững (thâm tâm). Tùy lòng sâu vững mà tâm ý được điều phục….”.

Cho nên Thường Bất Khinh mới chắp tay xá lạy mọi người, cho nên Dược Vương mới đốt hai cánh tay đến mấy ngàn năm …

Nhưng làm sao để vào cửa Bất nhị (nhập Bất nhị pháp môn)? Làm sao để sống trong “bất nhị”, sống với “”bất nhị”? Thì, trước hết phải “hành thâm” Bát Nhã, phải thấy không, thấy duyên sinh, thực tướng vô tướng…

Một vị nói: “Ta với vật của ta là hai. Nhân có cái ta nên có vật của ta. Nếu không có cái ta, ắt chẳng có cái gọi là vật của ta. Đó là vào pháp môn Bất nhị”

Một vị nói: “Cấu và Tịnh là hai…” rồi Tận và Bất tận, Minh với Vô minh, Động với Niệm… Từng cặp từng cặp có vẻ đối kháng nhau chan chát vậy mà thực ra là “bất nhị”.

Các vị Bồ tát mỗi người trình bày con đường tu chứng nhập pháp môn Bất Nhị của mình rồi, bèn thưa hỏi Bồ-tát Văn Thù:

“Thưa ngài Văn Thù, thế nào là Bồ tát vào pháp môn Bất Nhị?”

“Thưa các vị, theo như ý tôi, đối với tất cả các pháp thì không nói, không thuyết, không chỉ danh, không giải thích, lìa khỏi mọi sự vấn đáp. Đó mới là nhập pháp môn Bất Nhị.” Bồ-tát Văn Thù trả lời.
Rồi liền quay sang hỏi Duy-ma-cật: “Chúng tôi mỗi người đều nói ra cả rồi, vậy nhân giả cũng nên nói ra, thế nào là Bồ-tát nhập pháp môn Bất nhị?”
Duy Ma Cật làm thinh. Chẳng nói chẳng rằng chi cả!

Văn-thù bèn vỗ tay khen: “Tuyệt diệu! Thật là tuyệt diệu! Cho đến không có cả ngữ ngôn, văn tự, đó mới thật là nhập pháp môn Bất Nhị vậy.”

Lúc đó mọi người mới ngớ ra.

Thì ra là vậy!

Cứ tưởng Duy-ma-cật… bí!

Đỗ Hồng Ngọc

(Văn hóa Phật giáo, số 271, tháng 4/2017)

“…sóng lao xao bờ tôi’’ (*)

14/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

“…sóng lao xao bờ tôi’’ (*)

tặng Nguyễn Xuân Thiệp

Đỗ Hồng Ngọc

Thiệp biết không,

Không phải tự dưng mà khánh minh thiệt thà kể chuyện tỉnh dậy sau cuộc mổ:

“Tôi tỉnh dậy nỗi sợ ập tới

Chợt nhớ giờ vòm cây mở rộng hơi đêm

Cho những con chim bên thềm nhà tôi đi ngủ

…

Cơn đau vỡ sóng

… Và tôi biết. Tôi đã trôi qua vết cắt bằng sự chờ đợi của những trái tim

Tôi đi qua con đường mê bằng ánh mắt lời kinh thắp sáng”

Không phải tự dưng mà đỗ hồng ngọc cũng kêu lên xin cám ơn, cám ơn:

“xin cám ơn cám ơn

cơn bệnh ngặt nghèo quật ta kịp lúc

… cho ta trở về làm con thú trinh nguyên

cho ta trở về làm em bé sơ sinh

không lý trí không nghĩ suy không toan tính ”

Rồi, không phải tự dưng mà hồ đình nghiêm cũng viết:

‘’như con nít tập đánh vần hoạn nạn

sinh lão bệnh . rồi cà lăm

…Tôi ra viện làm bạn với cây gậy

tập giữ thăng bằng đi với ba chân’’

Không phải tự dưng mà khánh minh mà đỗ hồng ngọc mà hồ đình nghiêm

cùng tấu lên màn hợp xướng

ở đó, nguyễn xuân thiệp làm nhạc trưởng

vung chiếc đũa thần

emergency

“như chiếc lá khô. bay.đảo” (**)

không có kiếm phổ

chẳng có phượng cầu hoàng

không có người xuống ngựa kẻ dừng chèo

mà kiếm phong rào rào

vương phủ

“nằm trong emergency chiều nay

không có mảnh trăng thượng huyền trên tuyết

chỉ có cánh bướm màu hổ hoàng. trong mê sảng. và thơ

khuôn mặt bạn bè. những con đường đã đi

từ vương phủ”

“bây giờ cuối tháng ba. vẫn trong emergency

nằm nhớ. như cây

… như chim về. hoàng hôn. đồi cỏ tía

có khi nhìn mây trôi. nghĩ tới ngày phiêu bạt

đêm nằm mơ. thấy bạn xưa. khóc cười trên những nhánh phố

đời sống. mùi cỏ khô”

còn lâu Thiệp ơi, còn lâu mới như cây trăm cành nhớ. Còn lâu.

Chỉ là chiếc lá mong manh.

Như chiếc lá cuối cùng. Trước cơn bão tố.

tôi bây giờ

sống như lá rụng

…tôi. như chiêc lá

rụng

bên vệ đường

khi mùa đông tới

Phải rồi. Nó vậy đó. mưa và tuyết / trắng. miền trung tây.

Nó cứ vậy đó. Tathàgata.

‘Không hẹn mà đến/ Không chờ mà đi/ Bốn mùa thay lá thay hoa thay mãi đời ta…’ (*).

Cho đến lúc nào đó, ta nhìn ra ta từ cõi không nào kia

một mình. trong bệnh viện

nằm nghe gió

từ cõi mạn đà la nào

thổi qua trang kinh cổ

…nơi trò chuyện với basho. nghe dế gáy. trăng tàn

với ức trai. khi ráng trời phủ xuống chòm cây

và pablo neruda. trong ngày đầy tin bão

và nghĩ thầm rằng

màn đã hạ. vở kịch không hồi vĩ thanh

còn ai nhớ ai

những mẩu chuyện cũ không người kể lại

vậy mà không phải vậy.

người ta vẫn còn kể lể đó, rằng xưa…

“Có người thi sĩ

đem vần thơ. trải xuống cuộc đời

đến tận, tâm hồn chúng ta

một bến bờ. xa xôi lắm…”

như Duyên.

Và, Tô Thẩm Huy khi nói về

‘’hình ảnh của một con người còn giữ được cái chất thiên lương của kẻ sĩ phương Đông’’,

Cho nên Thiệp ơi, một hôm khi người ta quán tưởng chính mình, sẽ chợt nhận ra

a. cuộc đời. những mẫu cắt dán

một cơn gió

cuốn đi. như lá khô

bởi, khi có cái “Tri Kiến’’ cuộc đời là những mẫu cắt dán, là trò chơi puzzle của trẻ con, một thứ ngũ uẩn chắp vá, tạm thời, thì tức khắc từ cõi mạn đà la / thổi qua trang kinh cổ:

Gaté, gaté, paragaté, parasamgaté, Bodhi Svàha!

Ở đó sẽ thấy ngón tay chỉ trăng

đi về phía ngọn đồi. bàn tay chỉ

mặt trăng

Và rồi tuyết sẽ tan. Và rồi gió sẽ ngừng thổi. Và rồi nắng sẽ lên.

nhưng tôi vẫn tin

tuyết rồi sẽ tan. gió ngừng thổi lộng qua những con đường

và nắng sẽ lên

người gặp lại người. trong bàn tay ấm

lại thấy

những bông hoa loa kèn. đỏ

người đứng. trông theo người

và những đám mây. trôi

Thiệp ơi, người gặp lại người. trong bàn tay ấm

bởi khúc hợp tấu emergency vẫn còn lay động, vẫn còn làn ‘’sóng lao xao bờ tôi’’…

cùng bạn bè như từ muôn kiếp trước, khi

‘’…hạt bụi lang thang

dính vào hơi thở

duyên sinh vô ngã

ngũ uẩn giai không

từ đó thong dong

thõng tay vào chợ’’

(ĐHN)

phải vậy không?

(4/2017)

……………………………………………..

(*) Trịnh Công Sơn

(**) Bold, thơ Nguyễn Xuân Thiệp.

Rung động sáu cách…

31/03/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Rung động sáu cách…

« Lúc bấy giờ, Đức Phật cùng lúc phóng ánh sáng từ nhục kế và nơi tướng lông trắng giữa chặng mày, soi khắp tám trăm muôn ức na-do-tha hằng hà sa các cõi Phật ở phương Đông… » (Pháp Hoa).

Ít khi nào Phật phải phóng hào quang cùng lúc từ hai nơi như vậy. Phải có cái gì lạ lắm ở đây! Ta thường chỉ thấy Phật phóng hào quang từ nơi tướng lông trắng giữa chặng mày mà cũng đã đủ chiếu khắp cả một muôn tám nghìn cõi ở phương Đông, suốt từ địa ngục A-tỳ cho đến trời Sắc Cứu Cánh. Vậy mà lần này, hào quang « quét » xa hơn và « focus » như để tìm kiếm một cái gì đó, để tìm gặp một « người quen » nào đó!

Thì ra Diệu Âm. Diệu Âm Bồ-tát từ xa vời vợi bỗng rung động toàn thân. Rung động sáu cách! Phải có cùng một tần số thì mới rung động sáu cách được. Nếu không, chỉ trơ như đá !

Ánh sáng đến từ đỉnh đầu (nhục kế) không phải là ánh sáng trí tuệ. Đây là ánh sáng của cảm xúc. Nó làm cho người ta run rẩy, bứt rứt,… Và tức khắc Diệu Âm Bồ-tát hoá thành ngàn cánh sen xanh mướt bay vèo vèo đến Ta-bà, nơi Phật đang nói kinh Pháp Hoa.

Diệu Âm là vị Bồ-tát có hạnh « thấu cảm » chuyên biệt, sâu sắc nhất. Thấu cảm (empathy) là khả năng đặt mình vào địa vị của người khác mà hiểu cho thấu suốt nguồn cơn.

Con đường đến trái tim người phải là con đường của cảm xúc, của sự rung động, không thể bằng lý trí, nghĩ suy, toan tính… Âm thanh chính là con đường đó, mau chóng nhất, gần gũi nhất.

Tiếng hú, tiếng kêu, tiếng rên… chẳng phải là thứ âm thanh của trần thế cần được lắng nghe đó sao? Khúc nam ai, nam bình, dạ cổ hoài lang… không làm rung động sáu cách đó sao?

Tiếng mõ, tiếng chuông, tiếng tụng niệm đủ để chuyển hóa. Tiếng tỳ bà đêm khuya lạnh ngắt đã khiến cho người xuống ngựa kẻ dừng chèo? Tiếng chuông chùa Hàn San đã làm lung lay bóng nguyệt?

Phật bảo Văn Thù: « Đức Đa Bảo Như Lai đã diệt độ từ lâu đây, sẽ vì các ông mà hiện bày thân tướng của Bồ-tát Diệu Âm ». Thì ra phải có Đa Bảo Như Lai « diệt độ từ lâu » mới gọi ra được. Thì ra người ta không thể « nhìn » được cảm xúc nếu không có xúc cảm ! Không thể lấy lý trí, nhất là lý trí tích cóp mà «thấy » được cảm xúc. Những ai hằng sống với Đa Bảo, hằng thân thiết với Đa Bảo mới nhận ra được Diệu Âm: « Mắt như cánh hoa sen xanh rộng lớn, diện mạo đẹp hơn nghìn muôn mặt trăng, thân sắc vàng ròng vô lượng công đức trang nghiêm, ánh sáng chói rực »…

Không thể không khiến ta… rung động sáu cách !

Đỗ Hồng Ngọc

Muốn mau thành Phật?

31/03/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Muốn mau thành Phật?

Một hôm Phật nói Ta sắp nhập Niết bàn rồi, ai muốn hỏi gì thì hỏi ngay đi.

Các vị Bồ-tát nhao nhao hỏi:

· Thế tôn, có pháp môn nào giúp cho mau thành Phật không? (Pháp Hoa).

Ối trời! Thành Phật đã là chuyện hy hữu, tu hành nhiều đời nhiều kiếp trầy vi tróc vảy chưa ăn thua gì mà bây giờ còn muốn cho mau thành Phật nữa ư?

Vậy mà, Phật tủm tỉm cười:

· “Có đó. Có một pháp môn giúp cho mau thành Phật đó. Pháp môn này gọi là Vô Lượng Nghĩa. Bồ-tát nếu tu được pháp môn Vô Lượng Nghĩa này sẽ mau thành đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác!”.

· Nhưng, sao gọi là Vô lượng nghĩa?

· “Vô lượng nghĩa này từ một pháp sanh ra, một pháp ấy chính là Vô tướng”.

· Nhưng, sao gọi là Vô tướng?

· “Vô tướng đây nghĩa là vô tướng mà chẳng phải vô tướng, chẳng phải vô tướng mà vô tướng, nên gọi là Thật tướng”.

Thiệt là lùng bùng lỗ tai! “Vô tướng mà chẳng phải vô tướng, chẳng phải vô tướng mà vô tướng”…

Thì ra để thấy được Thật tướng thì phải tu pháp Vô tướng. Vì còn thấy có tướng, còn dính mắc vào tướng, còn loay hoay trong tướng – cái biểu hiện bên ngoài – thì không thể thấy Tánh.

“Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Hễ còn có tướng thì đều là hư vọng cả thôi. Cho nên mới bảo một khi “thoát khỏi các tướng thì được gọi là Phật” (Kim Cang: ly nhất thiết tướng tức danh chư Phật).

Có vẻ dễ nhỉ?

Nhưng. Còn lâu! Còn lâu mới thoát được!

Nhớ rằng Vô tướng mà chẳng phải vô tướng, chẳng phải vô tướng mà vô tướng.”… mới là thật tướng. Nếu không thì thành gỗ đá mất thôi.

Cho nên cái chân không cũng chính là cái diệu hữu, cái diệu hữu cũng chính là cái chân không đó thôi!

Bấy lâu xà quần, dính mắc. Bấy lâu khắc khoải loay hoay. Không ai buộc cả. Tự mình buộc rồi tự mình gỡ. Mau hay chậm, tùy nghi!

Bấy lầu sống trong hữu tướng, sống trong hư vọng, trong cái “vậy mà chẳng phải vậy”, cứ tưởng thiệt, cứ tưởng bở, bị lường gạt hoài mà chằng hay biết! Tỉnh ngộ thì nhiều khi đã muộn.

Cho nên biết buông bỏ, biết sống trong cái “vô tướng / thật tướng” kia thì hết sinh sự!

Phật giải thích rõ hơn: “Các pháp xưa nay vắng lặng như hư không, sanh trụ dị diệt niệm niệm chẳng dừng mà bản thể của nó vẫn là như như bất động, thường trụ: nó chính là vô tướng”.

Sinh sự là tại mình.

Mau chậm là tùy mình đó vậy.

Đỗ Hồng Ngọc

Chuyến về Cà Mau và Đồng Tháp (2)

20/03/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 4 Bình luận

Thư gởi bạn xa xôi,

Chuyến về Cà Mau và Đồng Tháp (tiếp theo)

Đỗ Hồng Ngọc

Trên đường về Đồng Tháp thăm Tràm Chim ở Tam Nông, đoàn ghé Sóc Trăng ăn trưa, mua mấy thứ bánh pía, bánh hạnh nhân, còn ăn thêm chè đậu trắng sầu riêng nước cốt dừa đặc sản! Đúng là “hảo ngọt”!

Đường từ Cao Lãnh đi Tam Nông còn gặp những căn nhà cũ kỹ bên bờ đê còn sót lại những cây cầu dịu dàng dễ thương lắm. Nhưng cầu khỉ thì không còn thấy đâu nữa! Có lẽ sau này chỉ cón thấy cầu khi ở nhà Bảo tàng (mua vé vào coi) hoặc vài khu du lịch Đất phương nam. Nhớ anh Hai Trầu quá.

Đến Tam Nông đã quá chiều, không kịp đi Tràm Chim. Thôi để sáng mai. Mấy năm trước, Tràm Chim xơ xác lắm mà nay đã sắp xếp lại rất khang trang, lịch sự, từ khu hướng dẫn đến khu vệ sinh!

đồng tháp mười

trạm canh

Nhiều căn nhà nổi trên một vùng nước mênh mông, bát ngát. Tiếng đàn ca tài tử, tiếng nhạc bolero… Tối quây quần nghe NTB “thuyết pháp’’ một lúc về Nhơn quả, về Duyên sanh, sau đó là buổi trình diễn văn nghệ bỏ túi. Trần Cung ôm đàn hát, Cường và mọi người hát theo…

Người ơi mau về đây
Về bên bếp hồng tay cầm tay
Cười lên chan chứa tươi làn môi
Nhớ phút vui đêm này

(…) Ơi, bếp hồng sưởi ấm, bếp hồng tươi

Tiếng ca xa vời hát mừng, mừng lửa hồng tươi ...

Sáng thật sớm, lên đường vào Tràm Chim. Một chuyến đi bằng tắc ráng (vỏ lãi) dài 21km trên dòng kênh xanh xanh. Mênh mông tràm là tràm. Mênh mông sen là sen. Và chim. Đủ thứ chim, chim còng cọc, chim cóc, chim cổ rắn… Có con còn giăng cánh ra phơi ngon lành. Khu cò như dành riêng. Ôi đủ thứ cò… Và cỏ. Và súng. Cỏ năng ống, cỏ lác, cỏ ma… Súng cơm, súng ma, súng cò bợt… Mình thực sự cảm động khi nghe cô hướng dẫn viên gọi tên các con chim là “bạn chim”…

Năm nay nước nổi về muộn, mà ít. Độ sâu ở đây chưa tới 2m. Lại nhớ người bạn đồng nghiệp Ngô Thế Vinh báo động từ lâu: Mekong, dòng sông nghẽn mạch…

Gọi là mùa nước nổi nhưng năm nay nước chẳng về bao nhiêu. Sông nước cạn dần. Nhớ Ngô Thế Vinh. Anh vừa mới được giải thưởng đặc biệt rất xứng đáng cho 2 cuốn sách Cửu Long cạn dòng biển Đông dậy sóng và Cửu Long dòng sông nghẽn mạch… Có lần, anh kêu mình viết đôi dòng giới thiệu cho cuốn sách:

“Cứu lấy một dòng sông!

Khi một mạch máu nhỏ bị nghẽn sẽ đưa đến những tai biến đáng tiếc cho con người. Y học đã có thể can thiệp làm tan cục máu đông, đặt stent nong mạch hoặc phẫu thuật bắc cầu by-pass để khơi thông dòng chảy. Không có máu đưa dưỡng khí đến, các tế bào không sản sinh được năng lượng cho sự sống. Cho nên, khi một dòng sông lớn như Cửu Long giang mà bị nghẽn mạch, ấy là cả một vùng đất mênh mông sẽ tắt đi nguồn năng lượng sống!

Bạn tôi, người thầy thuốc đặt vội ống nghe lên lòng đất để kịp nghe nhịp đập thoi thóp của dòng sông. Anh lặn suối trèo non lên tận đầu nguồn, lắng nghe dòng sông thở, dòng sông rên… Anh kêu to cho mọi người nghe: Dòng sông đang nghẽn mạch. Dòng sông đang nghẽn mạch! Hãy cứu lấy dòng sông! Đừng để nó qua đời. Đừng để nó biến chứng thành một biển Đông dậy sóng!

Căn nguyên thì đã rõ. Chỉ vì lòng “tham sân si” của con người. Không gì khác. Lời kêu cứu của anh cũng đã được lắng nghe. Nhưng có muộn quá không khi can thiệp chỉ là những biện pháp chắp vá sơ cứu tạm thời mà không tìm thấy căn nguyên từ lòng tham không đáy của con người với nào muôn năm trường trị, nào nhất thống giang hồ, trường sinh bất tử…!

Người thầy thuốc đó là bác sĩ Ngô Thế Vinh, bạn tôi. Anh học cùng tôi dưới mái trường Y khoa đại học đường Saigon hơn nửa thế kỷ trước. Lúc còn là sinh viên, anh đã là một nhà văn, nhà báo, đã có những tiểu thuyết nặng lòng với đất nước quê hương. Tôi không chút ngạc nhiên khi thấy bạn tôi vất đi chiếc áo blouse trắng, cầm lấy cây viết, ngược dòng nước Cửu Long để tìm xem dòng sông thương yêu kia đã nghẽn mạch ở đâu, tại sao, lúc nào, bởi ai?

Tôi mừng thấy nay tiếng kêu cứu của anh đã có vẻ được lắng nghe từ nhiều phía. Người thầy thuốc của dòng sông kia đã làm được phần phải làm của mình để cứu lấy dòng sông, cũng có nghĩa là cứu lấy những mầm xanh cho trái đất.

Hy vọng rằng dòng sông sẽ hồi sinh kịp lúc. Và dĩ nhiên, đến lúc người ta đã phải “phục hồi chức năng” cho nó phải không Vinh?”

Đỗ Hồng Ngọc (7.2013)

Sáng sớm hôm sau, đoàn từ giả Tràm Chim, trở về lại chợ Cao Lãnh, mua ít trái cây đặc sản cam xoàn, xoài cát hòa lộc, nhãn, vú sữa, đu đủ… không thiếu thứ gì!

Ghé thăm đền thờ Ông bà chủ chợ Cao Lãnh Đỗ Công Tường ( hình như đây là nơi duy nhất người dân lập đền thờ Chủ chợ và thờ cả ông lẫn bà) nghe nói rất linh thiêng (*)! Rồi ghé chùa cổ Giác Lâm 300 năm ăn bữa cơm chay trước khi rời Đồng Tháp về lại Tp.HCM kết thúc một chuyến hành hương thú vị về đất Phương Nam.

(14-16/3/2017)

Đỗ Hồng Ngọc.

……………………………………………………………………………………………………………………………….

(*) Cụ Đỗ Công Tường (? – 1820) tục danh là Lãnh, là người có công lập chợ và có công cứu giúp dân lúc bệnh tả hoành hành đầu thế kỷ 19. Sau khi mất, ông được người dân lập đền thờ, được vua nhà Nguyễn phong là Thành hoàng, và tên ông từ lâu cũng đã trở thành địa danh, đó là Cao Lãnh, hiện trực thuộc tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam (theo Internet).

Chuyến về Cà Mau và Đồng Tháp (1)

20/03/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Thư gởi bạn xa xôi,

Chuyến về Cà Mau và Đồng Tháp,

Đỗ hồng Ngọc

Lúc đầu mình không định đi. Xa xôi quá. Chân cũng vừa bớt Gút. Thế rồi Nguyễn Tường Bách, rồi Trần Trọng Thức và cả Ngô Tiến Nhân “rủ rê” mấy lần, đành xách túi theo bạn cho vui vậy. Vả lại Lửa Việt tours của Mỹ cũng không phải ai xa lạ. Bèn rủ thêm Thân Trọng Minh. Cả nhóm 25 người thì đã có 9 người từ Đức về, 2 người từ Mỹ, nên có “yếu tố nước ngoài” chắc thú vị. Cũng là một dịp giao lưu học hỏi. Đặc biệt có Phan Chánh Dưỡng, dân Cà Mau thứ thiệt, mời mọi người ghé thăm nhà và hứa chiêu đãi đặc sản tôm cua Cà Mau nên ai cũng “háo hức”. Nhớ PCD không? Ông là người có nhiều trải nghiệm trong thời kỳ đổi mới, và đã góp phần trong giai đoạn hình thành khu Phú Mỹ Hưng ngày nay đó.

4 giờ sáng đã phải có mặt để xuất phát vì đường dài lắm, xa lắm, để sao về kịp nhà PCD dự bữa cơm trưa, mọi người đang chờ. Đến thành phố Cà Mau rồi còn phải đổi xe nhỏ để đi đoạn đường dài vất vả mới đến huyện Trần Văn Thời, sông ông Đốc, phía vịnh Thái Lan, mới tới nhà PCD. Bạn biết không, mình là người già nhất trong nhóm, rồi mới đến Thức, TTMinh đó nhé… Các bạn khác đều còn rất trẻ, mới mấp mé 70. Trẻ và đẹp trai nhất có lẽ là Lê Trọng Nhi và Trần Sĩ Chương, trên dưới 60 gì đó thôi.

đất Phương Nam

hai má con (ảnh Đỗ Hồng Ngọc)

Bà má PCD năm nay 97 tuổi, còn sáng suốt, tai thính, mắt sáng, cứ hỏi con tôi đâu rồi con tôi đâu rồi làm mình nhớ bà má mình quá. Bà lớn hơn bà má PCD ba tuổi và đã mất ở tuổi 94. Bữa cơm… nhà quê quá thịnh soạn, ê hề, tôm cua, gà, vịt, lươn, ốc… các thứ. Thấy mình ăn có vẻ hơi kiêng vì sợ Gút, mọi người khuyên… ăn đại đi rồi uống thuốc! OK. Chỉ không uống rượu, bia. Cơm xong xe chạy lòng vòng cho đi thăm Cảng cá sông ông Đốc. Nghe nói đây là một cảng cá rất lớn, ghe tàu các nước lân cận thường xuyên ghé về, có khả năng thành một thương cảng quốc tế. Từ đó về Mũi Cà Mau còn cả trăm cây số. Phải mau về kịp trước khi mặt trời lặn. Từ Năm Căn có thể đi Cano về Ngọc Hiển, tận Đất Mũi, nhưng lúc này quốc lộ 1 đã hoàn tất, xe chạy tốt, trừ đoạn gần đến Cột mốc quốc gia GPS 0001 thì đường đang làm, đi vất vả. Cà Mau nghĩa là nước đen, phù sa, hình thành một tam giác có mũi nhọn nên gọi là Mũi Cà mau, phía Đông giáp với biển Đông, phía Tây và Nam giáp vịnh Thái Lan, ở đó nhìn cả mặt trời mọc và lặn. Cột mốc tọa độ quốc gia GPS 0001 (cây số 0). Được xây dựng vào năm 1995.

Chợ quê

Cảng Cá sông Ông Đốc

Cà Mau với mình không xa lạ nhưng lần này thì lạ và xa. Ba mươi năm trước, Cà Mau còn gắn với Bạc Liêu thành tỉnh Minh Hải, mình cũng đã từng đi vỏ lãi đến tận Năm Căn thăm một cơ sở Y tế. Cách đây 3 năm lại có dịp về Cà Mau có lớp huấn luyện Y đức cho tỉnh, thế nhưng chưa lần nào về tận Ngọc Hiển, nơi có cột mốc số 0 của đất nước ta như lần này.

Một vùng sông nước chằng chịt, mênh mông, hoang vắng. Rừng ngập mặn, mắm, đước, tràm… mọc đầy bên những chòi lá quạnh hiu. Nhưng Cà Mau bây giờ đang phát triển, không còn đỉa lội như bánh canh, cá sấu, cọp hùm đe dọa như thời Hương rừng Cà Mau của Sơn Nam hay Rừng mắm của Bình Nguyên Lộc…

rừng Đước Cà Mau

Bạn biết không, mình đọc Rừng Mắm của Bình Nguyên Lộc từ đời thuở nào rồi mà bây giớ mới biết rừng mắm là gì bạn ạ. Thương lắm. Nó hiền hòa, nó giản dị, nó lặng lẽ âm thầm bồi đắp. Nó tiên phong, luôn đi trước một bước, mọc lên từ mảnh đất phù sa mới bồi đắp mềm nhũn, nên rễ nó phải ngóc lên để thở, nở hoa từ rễ, trái trên cành lá li ti (ăn được), trái rụng thì chui vào bùn đen, mọc thành cây, chen chúc nhau, dựa dẫm vào nhau mà… thành rừng, vo đất, đúc khuôn lại cho cây đước cây tràm lấn tới, nối đuôi nhau trong một vùng rừng ngập mặn đặc trưng này. Đước thì rễ xúm xít chụm lại như cùng nâng cây lên, hít lấy khi trời. Cây đước làm than làm cũi thì hết sảy, dùng cất nhà thì không bị mối mọt bao giờ…

Hãy đọc lại một đoạn trong Rừng Mắm của Bình Nguyên Lộc:

“- Cây gì mà lạ vậy ông nội ? Trổ bông ngay dưới gốc ?

– Bông trổ trên đầu những cái rễ ăn lên mà người ta gọi là rễ gió. Cây nầy là cây mắm. Đây là rừng mắm đây.

– Cây mắm ? Sao tui không nghe nói đến cây mắm bao giờ ?

– Con không nghe nói vì cây mắm không dùng được để làm gì hết, cho đến làm củi chụm cũng không được.

– Vậy chớ trời sanh nó ra làm chi mà vô ích dữ vậy ông nội, lại sanh hằng hà sa số như là cỏ ấy ?

– Bờ biển nầy mỗi năm được phù sa bồi thêm cho rộng ra hàng mấy ngàn thước. Phù sa là đất bùn mềm lủn và không bao giờ thành đất thịt được để ta hưởng nếu không có rừng mắm mọc trên đó cho chắc đất. Một khi kia cây mắm sẽ ngã rạp. Giống tràm lại nối ngôi mắm. Rồi sau mấy đời tràm, đất sẽ thuần, cây ăn trái mới mọc được.

Thấy thằng cháu nội ngơ ngác chưa hiểu, ông cụ vịn vai nó mà tiếp:

– Ông với lại tía của con là cây mắm, chơn giẫm trong bùn. Đời con là tràm, chơn vẫn còn lấm bùn chút ít, nhưng đất đã gần thuần rồi. Con cháu của con sẽ là xoài, mít, dừa, cau.

Đời cây mắm tuy vô ích, nhưng không uổng”.

(Bình Nguyên Lộc)

Đến Cà Mau làm sao không nhớ Sơn Nam! Trong Hương rừng Cà Mau, mình thích nhất truyện Tình nghĩa giáo khoa thư bạn ạ. Lần nào đọc cũng muốn khóc. Lạ thiệt.

Nhớ Sơn Nam, mình nhớ lần ghé thăm ông bệnh nằm Chợ Quán, rồi nhớ lần gởi tặng ông cuốn Già ơi… chào bạn của mình. Lúc đó ông cũng đã 75 tuổi rồi. Ông đọc xong nói: hay thì hay nhưng em viết cái này cho mấy ông già thành thị, còn mấy ông già nhà quê thì sao?

Thân Trọng Minh và Đỗ Hồng Ngọc
(Mũi Cà Mau 14.3.2017)

Mình giựt mình. Ông nói đúng. Mình chỉ nói cái già chung, quên già thành thị với già nhà quê! Nhớ cái hồi ông Nguyễn Hiến Lê đọc cuốn “Viết cho các bà mẹ sanh con đầu lòng” cũng vậy, ông nói, cháu là một bác sĩ Nhi khoa giỏi đó, nhưng viết cái này chỉ cho các bà mẹ trẻ có học ở thành thị, còn các bà mẹ ở nông thôn thì sao? Mình hoảng quá, bèn viết thêm cuốn “Chăm sóc con em nơi xa thầy thuốc” có rất nhiều hình vẽ!

(còn tiếp)