Tập hợp các bài viết của bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Kỳ 9: Buổi sinh hoạt ”Phật học & Đời sống” ngày 9.12.2017
Em nvquyen vừa gởi đến clip ”Phật học & Đời sống” kỳ 9, ngày 9-12-2017 tại Chùa Phật học Xá Lợi, Tp HCM (Saigon).
Cảm ơn nvquyen/nga.
Kỳ 10, thứ bảy ngày 16/12/2017 Sinh hoạt PH & ĐS tiếp tục, từ 15h-16h30 như thường lệ.
Mời các bạn tham dự.
ĐHN
Thư gởi bạn xa xôi (12/2017)
Lâu quá phải không? Thiệt ra cũng có nhiều chuyện để kể bạn nghe lắm. Mà lười. Bệnh ”Làm biếng” ngày càng nặng. May nhờ có internet mà vẫn biết được tình hình bè bạn các nơi. Được xem mấy bức chân dung Nguyệt Mai, Duyên cho Trương Vũ vẽ tuyệt đẹp, đúng như bài thơ của Phạm Cao Hoàng: vẽ tâm hồn bạn. Nhưng nghe ”nghề làm người mẫu” cũng khổ, mỗi sitting cả 3 tiếng đồng hồ, mà nhiều lần như vậy mới xong. Vậy người mẫu phải tập thiền chăng? Rồi nghe nhạc sĩ Vĩnh Điện đã ”rửa tay gác đàn” (theo lời kể của Ngọc Vân trong “gánh hát” vừa có bài thơ Vườn Xưa do Vĩnh Điện phổ nhạc). Vĩnh Điện cùng… tuổi với mình, đã phổ nhạc bài Mới Hôm Qua Thôi nhớ không? Thu Vàng cũng đã bay qua họp mặt với các bạn. Chương trình Thu Vàng và các bạn xa xôi nghe xôm quá. Thiệt vui.
Thôi, gởi vài tấm hình, kèm ”tào lao” mấy dòng chú thích cũng đủ phải không.
Nguyệt Mai về thăm mẹ đâu giữa tháng 10. Nghe nói mẹ NM gần 90, có con về bỗng đi đứng hoạt bát chớ không nằm đừ một chỗ như mấy tuần trước đó! Hay quá. Bạn bè gặp NM ai cũng vui. Một ”cô bé” hồn nhiên rất mực, chẳng thấy nét thời gian. Hẹn nhau ở Đường Sách, rồi cùng gặp một bữa ”linh đình” ở nhà Thân Trọng Minh/ Thanh Hằng. Với Khuất Đẩu, Huyền Chiêu, Thu Vàng, Lê Ký Thương, Kim Quy, Đỗ Hồng Ngọc, Ngọc Vân, nói chung gần đủ cả ”gánh hát”, chỉ thiếu Duyên / Tùng, Khánh Minh… Lẽ ra có cả Hoàng Quốc Bảo mà chàng bận đi thu nhạc không kịp về.
Buổi ”văn nghệ bỏ túi” tại nhà Thân Trọng Minh.
Từ trái: Huyền Chiêu, Thu Vàng, Ngọc Vân,TTMinh, ĐHNgọc, Khuất Đẩu, Lê Ký Thương, Kim Quy, Nguyệt Mai. Thu Vàng ôm đàn hát mấy bài, kể cả bài HQB phổ thơ TTM, ĐHN, rồi Huyền Chiêu, Ngọc Vân cùng… thi ca. Nhìn kỹ, sẽ thấy có mấy chai rượu nặng, mà chỉ có TTMinh và KĐ cụng ly nên có vẻ buồn, bởi ĐHN và LKT chỉ cụng… trà đá! Tiếc HQB chưa về kịp.
”Chuồng cu”” tòa soạn Quán Văn.
Cái ”chuồng cu” tòa soạn Quán Văn của Chủ nhiệm kiêm Chủ bút, TKTS, thầy cò, thợ xếp chữ, thợ nhà in, lon-ton… Nguyên Minh coi vậy mà hay, là nơi quy tụ quần hùng khắp nơi hội ngộ. Nguyên Minh vừa làm chuyến Bắc du về nên vung tay kể chuyện tíu tít. Nghe nói chuyến đi rất thành công.
Từ trái: Hoàng Quốc Bảo, Đỗ Nghê, Nguyên Minh, Thân Trọng Minh, Hiếu Tân, Lê Ký Thương, Kim Quy. Lúc sau thì có cả Elena, Trương Văn Dân, Nguyễn Sông Ba…
Hôm đó tình cờ cũng là hôm Nguyên Minh đang in thử vài trang Bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” vừa được Lê Ký Thương layout rất độc đáo xem sao!
Cũng ngộ. Năm 1967, mình đang còn là sinh viên y khoa, đã in tập thơ đầu tay Tình Người, thơ Đỗ Nghê, do người bạn cùng lớp là Lữ Kiều Thân Trọng Minh trình bày bìa. Đúng nửa thế kỷ sau, 2017, in tập Thơ Ngắn Đỗ Nghê do họa sĩ Lê Ký Thương, người bạn cùng nhóm Y thức layout và trình bày bìa. Quả là rất thú vị khi hôm nay cả Đỗ Nghê, Lữ Kiều, Lê Ký Thương cùng gặp nhau nơi đây!
Mấy bạn trẻ của nửa thế kỷ trước đang hì hục in thử vài trang bản thảo Thơ Ngắn Đỗ Nghê coi chơi: Nguyên Minh gò lưng trên máy, Lê Ký Thương… giám sát!
Từ trái: Nguyên Minh, Lê Ký Thương, Đỗ Nghê, Lữ Kiều và vài trang bản thảo trước mặt…
Những tập thơ Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê) từ Tình Người(1967) đến Thơ Ngắn Đỗ Nghê (2017): Thơ Đỗ Nghê, Giữa Hoàng Hôn Xưa, Vòng quanh, Thư cho bé sơ sinh & những bài thơ khác…
Bìa “Thơ Đỗ Nghê”, Ý Thức xuất bản, 1974. L
Phải nói thêm rằng tập Thơ Đỗ Nghê 1974 cũng do nhóm bạn thực hiện ở Đà Lạt: Lữ Kiều, Trần Hữu Lục, Nguyễn Sông Ba… với tranh bìa Nguyễn Trung, họa sĩ Hoàng Đăng Nhuận trình bày. Tập thơ do Hoàng Khởi Phong mang từ Đalat về Saigon cho Đỗ Nghê thời đó. Mới tìm thấy cái bìa, ở bìa bốn, chữ viết tay của Lữ Kiều, giới thiệu các tác phẩm do Ý Thức sắp xuất bản, có Hoàng Khởi Phong, Trần Hữu Lục, Lữ Quỳnh, Lê Ký Thương, Thụy Văn, Lữ Kiều, Nguyễn Mộng Giác… Ơi, một thời để nhớ!
Mấy hôm sau lại có dịp họp mặt cùng nhà thơ Ý Nhi, Nguyễn Tường Giang, Nguyệt Mai, Hoàng Quốc Bảo… ở nhà Lê Ký Thương. Ái chà, chuyện vãn nổ như bắp rang… nhất là có 3 tay y khoa cùng thời là Nguyễn Tường Giang. Thân Trọng Minh, Đỗ Hồng Ngọc!
Nguyễn Tường Giang, bạn nhớ không? Bác sĩ Giang là con của nhà văn Thạch Lam, Gió đầu mùa và Hà Nội băm sau phố phường… đó mà! Anh cũng là một nhà văn, nhà thơ…
HQB, TTM, NTG, LKT, ĐHN nhà LKT 24.11.2017
Và mọi người không quên chụp chung cái hình kỷ niệm: Nhà thơ Ý Nhi đứng giữa, sau Thu Vàng.(hình Thân Trọng Minh)
Vậy đó. Định viết mấy dòng thôi mà cũng hơi nhiều rồi đó nhé.
Hẹn thư sau,
Đỗ Hồng Ngọc.
Đỗ Hồng Ngọc bất hạnh với thi ca?
Du Tử Lê
Những tập thơ Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê) từ Tình Người(1967) đến Thơ Ngắn Đỗ Nghê (2017)
Nhiều độc giả (kể cả một số người có làm thơ) nói với tôi rằng, biết làm thơ và làm được thơ là một hạnh phúc! Tôi nghĩ khác.
Với tôi, trừ những người đến với thi ca như một thời thượng, làm dáng, hoặc, một cuộc du ngoạn ngắn hạn, thì làm thơ là một lao động (tinh thần) vất vả. Một thao tác trí tuệ ngặt nghèo. Thường khi bất lực. Đuối sức.
Với tôi, đó là một cuộc chạy đua việt dã không đích đến. Không bạn đồng hành. Khi đối diện với bài thơ thì chỉ có mình y, cùng lắm là… chiếc bóng.
Ngoài ra, tôi chưa thấy một cá nhân bình thường, không bị một khuyết tật tinh thần nào, lại ở được bền lâu, với thi ca. Tôi cũng chưa thấy một cá nhân thỏa mãn mọi lãnh vực trong đời thường, có thể tạo được một hôn phối tốt đẹp với thi ca. Tại sao?
Xin thưa, vì căn bản, thi ca là đỉnh ngọn chênh vênh, nhọn, sắc nhất của định mệnh bất toàn.
Vì căn bản, thi ca là cõi trú đầu tiên và cuối cùng của những tâm hồn bất an.
Những sinh phần liu điu, cần sự cân bằng sinh-thái-tinh-thần.
Hiểu như thế, với tôi, nhà thơ trước nhất, là người thợ đào bới để làm mới những con chữ đã cũ, hoặc hình ảnh, chân dung những mảnh đời đã mất. Khi tìm được những hầm mỏ chữ, nghĩa, những “trầm tích” gặp được ở độ sâu đủ, thì tôi cho, đó là lúc nhà thơ sức thả mình, rớt xuống.
Y hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình). Y hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu), với địch thủ trên cơ: Định mệnh. Y san bằng mọi bất toàn. Y cân bằng sinh-thái-thân-tâm. Nhưng, đau đớn thay, đó cũng là lúc, y thấy tận cùng vẫn là thất bại, hiểu theo nghĩa nào đấy – để rồi y lại khởi sự một lên đường khác (?)
Trên hành trình chữ nghĩa, ở đôi ba giao lộ, tôi may mắn được gặp một số bằng hữu. Những thi sĩ. Trong đó, có Đỗ Hồng Ngọc. Thi sĩ.
Tôi không chủ quan nghĩ rằng, Đỗ Hồng Ngọc, sẽ sẵn sàng chia sẻ những quan điểm của tôi về thi ca và, đời sống: Chữ nghĩa và sự bất toàn. Khuyết tật và định mệnh.
Nhưng, là người dõi theo hành trình văn chương của Đỗ Hồng Ngọc, trên dưới 60 năm qua – từ những bài thơ đầu đời, tới những bài thơ mới nhất trong thi phẩm “Thơ Ngắn/ Đỗ Nghê” (của năm 2017), tôi nghĩ, Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, thi sĩ, không chỉ muốn hoàn tất cuộc đua việt-dã-trí-tuệ (một mình). Ông cũng không chỉ muốn hoàn tất trận đánh sinh, tử (dài lâu) với địch thủ trên cơ, định mệnh. Mà, ông còn muốn trả ơn người, tạ ơn đời bằng chính những lao tác tinh thần, song song với những lao động đời thường, với tư cách một bác sĩ, của ông nữa.
Ở quá xa, tôi không thể tìm đến ông (như ngày nào), để ngả mũ chào ông: Một thi sĩ. Tôi viết xuống, những dòng chữ này, như một lời xin lỗi, thi sĩ.
Hôm nay, giữa thập niên 2010 của một thiên niên kỷ khác, tôi lại thấy tôi sẽ rất không phải với họ Đỗ, nếu không sớm nói với Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc rằng, cá nhân tôi, cũng rất biết ơn ông với những trang văn xuôi đẹp như thơ, ông gửi cho người, cho đời. Thí dụ “Gió Heo May Đã Về.” Thí dụ “Già Ơi… Chào Bạn.” Thí dụ “Nghĩ Từ Trái Tim.” Thí dụ “Viết Cho Các Bà Mẹ Sinh Con Đầu Lòng.” Cùng nhiều nữa… và, mới đây: “Ghi Chép Lang Thang.”
Tôi thích lắm tựa đề của tác phẩm của họ Đỗ. Ông gọi đó là những “Ghi Chép Lang Thang,” đúng nghĩa… lang thang – nơi trang 287 và 288 của tác phẩm này, khi phải trả lời câu hỏi của độc giả Lê Uyển Văn, tác giả giải thích, ghi chép lang thang, thực ra là những ghi chép không đầu không đuôi, kiểu “cà kê dê ngỗng” trong lúc lang thang nơi này hay nơi khác.
Ông chợt nghĩ, chợt nghe, chợt nhớ… một điều gì đó có khi chỉ là mùi khoai nướng, có khi chỉ là mùi dĩa bánh căn, mùi cá khô đuối xúc hột vịt,… thậm chí mùi phân trâu bò trên đường làng cũ, nhưng cũng có khi là một câu nói đanh thép của nhà vua trong bảo tàng viện với hàng trăm chiếc… thuyền thúng giăng ngang bãi biển La-Gi (1) một ngày lộng gió.
Cũng trong hai trang sách vừa kể, với bản chất khiêm cung, luôn chọn vị trí cách xa ánh đèn sân khấu tiền trường, giấu mặt trước những lời khen dù chân thật của đám đông, Đỗ Hồng Ngọc đã viết thêm.
Tác phẩm “Ghi Chép Lang Thang” của ông, không phải là chuyện “văn chương chi sự” mà, chỉ là những ghi chép riêng tư cho đừng quên với người tuổi tác. Thế rồi thế giới bỗng nhiên phẳng, người người trong nháy mắt có thể tâm tình trao đổi cùng nhau, bèn cùng mò mẫm mà “tung” lên cho bạn bè gần xa khắng khít nhau hơn. Ghi chép lang thang như vậy cũng chỉ là những cảm xúc bất chợt, không tính toán, không… hư cấu. Mà thực ra “ghi chép” cũng chẳng phải là “ghi chép”…
Ông viết: “… Có khi viết lách lăng nhăng dòm giống bài thơ mà không biết có phải thơ không, hoặc có khi ngoằn ngoèo như một phác thảo… mà không biết phải họa không”… (2)
Sau này, được đọc nhiều bài biết của bằng hữu về cõi giới văn chương Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, tôi thấy dường như quan điểm của tôi về văn chương của Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, có nhiều phần nghịch với quan điểm của nhiều tác giả khác.
Thí dụ nhà văn Nguyễn Lệ Uyên, khi viết về thế giới thi ca Đỗ Nghê – Đỗ Hồng Ngọc, trong bài tựa đề“Khói Trời Phương Đông,” đã ghi nhận rằng, Với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, từ những bài tùy bút cho đến thơ, họ Đỗ luôn trân trọng với chữ nghĩa. Ông không hề đùa cợt với chữ nghĩa, “lên gân” cho mọi sự vật… Ông cẩn thận quan sát những hiện tượng quanh mình, trong chính cuộc đời mình y như người thầy thuốc chẩn đoán căn bệnh cho bệnh nhân. Bởi vì căn bản ông là một thầy thuốc yêu nghề, có lương tâm.
Vẫn theo nhà văn Nguyễn Lệ Uyên thì, với hơn 30 tác phẩm đã xuất bản từ năm 1967 đến nay, gồm nhiều thể loại: Thơ, tùy bút, tạp văn, y học và cả Phật học… không biết nên xếp Đỗ Hồng Ngọc vào “hàng ghế” nào cho thật chuẩn.
Nhà thơ, thầy thuốc, nhà nghiên cứu, nhà văn? Đối với họ Nguyễn, vị trí nào cũng chính xác. Bởi những gì Đỗ Hồng Ngọc viết, đã xuất bản và đến tay độc giả đều tròn đầy, khiến họ thích thú đến bất ngờ. Vì ngoài cốt cách văn chương, những suy nghĩ của họ Đỗ về các vấn đề xã hội, đời sống, không xa vời; nó gần gũi, quanh quẩn, ẩn núp đâu đó quanh ta mà ta chưa thể nhìn thấy; chỉ đợi khi ông viết lên, đọc lại, ta mới chợt thấy ra… Nó vẫn có đấy nhưng ta không nhìn thấy, không nghĩ ra được nhỉ?
Nhà văn Nguyễn Lệ Uyên nhấn mạnh rằng, những điều bình thường cũ rích, trong đời sống, nhưng qua ngòi bút của Đỗ Hồng Ngọc, chúng được “hóa giải, đã giúp ta từ bỏ thói quen nhìn, nghĩ đời sống quanh ta, một cách hạn hẹp… bất cập – để từ đó, ta có được cái nhìn cởi mở, thênh thang, không thiên kiến…”
Là một người sáng tác văn chương, họ Đỗ được nhà văn tên tuổi Nguyễn Lệ Uyên ngợi ca là đã “hóa giải” phần nào chướng ngại tinh thần của người đọc thì, thành quả đó, chẳng phải là một “hạnh phúc” đáng kể hay sao? (Du Tử Lê)
Du Tử Lê
Nguồn: nguoi-viet.com
(đăng lại từ: hocxa.com)
Chú thích:
(1) Bãi biển La-Gi, thuộc thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, một thắng cảnh nổi tiếng ở miền Trung, nguyên quán của Đỗ Hồng Ngọc, được ông nhắc tới rất nhiều lần trong thơ. (Theo Wikipdia-Mở)
(2) Bài viết của Du Tử Lê, tựa đề “Đỗ Hồng Ngọc, như một lời xin lỗi” – đã đăng trên website dutule.com Tháng Giêng, 2015.
Kỳ 8: Buổi Sinh hoạt Phật học & Đời sống ngày 2.12.2017 từ 15h-16h30 tại Chùa Phật học Xá-Lợi Tp. HCM (Saigon).
Em nvquyen bận đi công việc ở tỉnh mới về, xin lỗi đã gởi trễ đến các bạn.
Nay mai sẽ có clip buổi Sinh hoạt kỳ 9, vào ngày 9.12.2017 vừa qua.
Cảm ơn nvquyen.
ĐHN
Kỳ 7, ngày 25.11.2017, : ”Phật học & Đời sống”
Tiếp tục các buổi thảo luận ”Phật học & Đời sống” mỗi chiều thứ bảy từ 15-16.30 tại Chùa Phật học Xá Lợi Tp.HCM (Có thể theo dõi từ Kỳ 1 trên trang này).
Những buổi trao đổi mang tính ”Phật pháp ứng dụng vào đời sống” này luôn rộng mở, thân mời các anh chị, các bạn cũ, mới đều có thể tham gia.
Em nvquyen phụ trách quay clip cho biết kỳ 7 có chút ”trục trặc kỹ thuật” nên âm thanh không được tốt, mong thông cảm.
ĐHN
Nguyễn Thánh Ngã
THỨC GIẤC
[Đọc bản thảo Thơ Ngắn Đỗ Nghê)
Đọc: “Giữa đêm/ thức giấc/ giữa ngày”, như cái hang hun hút. Tôi trôi tuột vào đó như cơn mơ huyền mặc. Thơ ngắn ư? Sao ngươi dài quá vậy?
Người bị cuốn trôi vào đó không có đường ra. Quả thật, cõi Đào Nguyên của thơ không dễ mở cửa cho người.
Cánh cửa “Vô môn” ấy chính là công án thiền của Đỗ Nghê.
Giữa đêm, cái thức rơi xuống một địa tầng khác. Cõi ấy là giữa ngày. Ta ngô nghê ngỡ là thực, nhưng cảnh giới ấy có khi đã…ngàn năm!
Hành giả chợt hoát ngộ.
Và cơn mộng…
Sóng quằn quại/ thét gào/ không nhớ mình là nước…
Ta chính là con sóng trườn qua cơn mộng ấy…quằn quại khổ nhục, thét gào vô vọng chính vì không hiểu mình là gì!
Đau đớn thay phận sóng. Câu than vãn nào hơn thế, hỡi nước?
Quyền năng của thơ là hãy thức dậy cái phận chữ bèo bọt…
Tôi muốn nói đến thơ ngắn của Đỗ Nghê làm sụp đổ mọi hệ lụy, mọi bến bờ thành quách…
Đừng hỏi, vì ta không nỡ hỏi:
Nước từ đâu đến
Nước trôi về đâu
Và đừng lý giải, vì ta không biết lý giải:
Từ con suối nhỏ
Từ dòng sông sâu
Từ khe núi lở
Từ dưới nhịp cầu
Từ cơn thác lũ
Từ giọt mưa rơi
Bởi tất cả chỉ là trò đùa trong một con chữ đìu hiu:
Con đường xưa đứng đợi
Ta làm chi đời ta…
Con đường xưa tạo nghiệp. Ta đã đi, và ta đã tạo tác. Từ u mê đến các vọng nghiệp. Ngỡ như không mà tràn đầy các pháp. Ta lạc chốn Đào Nguyên mộng, khó bề trở lại, thì đành rằng:
Sông ơi cứ chảy
Chảy khắp châu thân
Chảy tràn ra mắt
Chảy vùi bên tai
Ôi! Xác thân ta là một dòng sông, nước tứ đại chảy ra nhãn nhỉ tỷ thiệt thân ý… Rồi thấy biết:
Một hôm hơi thở tình cờ
Dính vào hạt bụi thành ra của mình
Vâng, “thấy biết” là cách nói của Đỗ Nghê thi sĩ, khi con mắt nghệ thuật trộn lẫn với cái nhìn đạo pháp:
Của mình chẳng phải của mình
Thì ra hơi thở của nghìn năm sau…
Trong tinh thần vô ngã, thấy biết chẳng phải của mình. Một hơi thở có thể chạm tới cả nghìn năm sau. Đó là cái nhìn giác ngộ:
Tham chẳng còn
Sân cũng hết
Si đã tuyệt
Nhưng cuối cùng rồi:
Niết bàn
Tịch diệt
Để làm chi?
Pháp nhãn tạng nào cho chúng ta thấy Niết bàn, thấy tịch diệt? Và câu hỏi lớn đã ra đời: Để làm chi?
Chúng ta hỏi Để làm chi suốt cả hai ngàn năm rồi. Và để làm chi không có câu trả lời. Như một công án mở, câu trả lời chỉ để làm cho chúng ta, những con mắt trần gian thức giấc…
Đà Lạt tháng 11.2017
N.T.N
Trường thuốc Sài Gòn ngày tháng cũ
06:33 AM – 26/11/2017 Thanh Niên
Đi ngang góc đường Võ Văn Tần – Lê Quý Đôn (TP.HCM) ai cũng biết số nhà 28 Võ Văn Tần là Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, nhưng ít người rõ nơi này ngày xưa là chùa Khải Tường, được lập theo lệnh vua Minh Mạng để ghi dấu tích nơi ngài chào đời và sau đó là Trường thuốc Sài Gòn.
Trường Y khoa Đại học đường tại số 28 đường Trần Quý Cáp, nay là Võ Văn Tần ẢNH: T.L
Nơi tập hợp những giáo sư cự phách
Người Pháp đã chiếm ngôi chùa để lập đồn lính. Đến tháng 12.1860 viên đại úy Barbet, chỉ huy trú đóng, bị nghĩa quân phục kích giết chết. Khoảng năm 1947 thì số nhà 28 này tấp nập sinh viên (SV) trường thuốc. Trường thuốc ngày xưa mang tên Y Dược hỗn hợp Đại học đường (Faculté mixte de Médecine et de Pharmacie) được thành lập sau Hiệp định Genève. Trước năm 1947, đây là chi nhánh của Trường Y khoa Đông Dương thuộc Viện Đại học Đông Dương đặt ở Hà Nội.
Trường thuốc y dược hỗn hợp này ít được biết đến vì chẳng có ngôi trường to đùng như bây giờ. Trường thuốc ngày ấy được đặt trong một tòa nhà cũ kỹ, trước kia là nhà của một bà bác sĩ, lùi mình vào giữa một sân rộng với rào cây xanh tươi, mang số 28 ở góc đường Testard – Barbet một vùng yên tĩnh, ít ai qua lại. Vì trường đặt trong một ngôi biệt thự, chẳng cải tạo lại nên giảng đường là những phòng nhỏ bé, chật hẹp.
Bài phóng sự Trường thuốc Sài Gòn của báo Đời Mới (năm 1959) cho biết: “Chỉ có ba gian ở tầng lầu trên dùng cho cả hai trường y dược nên nhiều khi không đủ, SV phải đi học nhờ ở những nơi khác như Viện Pasteur, ở phòng thí nghiệm vật lý học đường hay ở ngay nhà xác Chợ Rẫy khi học giải phẫu. Tại trường, lớp học chỉ vừa đủ để chứa một ít SV nên mỗi năm vô thêm người là cả vấn đề. Lúc sơ khai, nhà trường đóng những bàn nhỏ vừa cho hai người ngồi. Gặp phải “nạn nhân mãn”, ông viện trưởng nghĩ ra một diệu kế là cưa ngay mặt bàn làm hai theo chiều dài để tăng số bàn gấp đôi…”. Các “ông thầy” Nguyễn Chấn Hùng, Đỗ Hồng Ngọc, Trần Đông A, Ngô Thế Vinh, Trương Thìn…. thuở SV chắc đã từng ngồi trên những cái bàn này?
Dù nhỏ và chật hẹp như vậy nhưng vào đầu năm 1960, Trường Y Dược hỗn hợp có một dàn giáo sư (GS) cự phách. Được biết đến là GS Khoa trưởng Phạm Biểu Tâm, Phụ tá khoa trưởng là GS Ngô Gia Hy và 83 GS – bác sĩ (BS) Việt lẫn nước ngoài như GS Trần Quang Đệ, GS Nguyễn Đình Cát, GS Trần Ngọc Ninh, GS Nguyễn Ngọc Huy, BS giảng sư Trần Lữ Y, Bùi Duy Tâm, Nguyễn Phước Đại… Khoảng đầu thập niên 1960, Trường Y Dược hỗn hợp tách ra và đổi tên thành Y khoa Đại học đường.
Thời nào cũng vậy, mộng ước của cha mẹ của các cô gái là kiếm được chàng rể “BS, kỹ sư” cho nở mày nở mặt với thiên hạ. Tôi thì không dám mơ trở thành BS vì chỉ ham chuyện văn chương còn những thằng bạn tôi, khi còn học trung học đã mơ đời BS nên từ khi lên lớp đệ tam (lớp 10) đã chọn ban A để dễ dàng thi lấy chứng chỉ SPCN (Sciences Physiques, Chimiques et Naturelles) hoặc chứng chỉ sinh lý – sinh hóa. Khi có chứng chỉ này được xem như vào lớp dự bị y khoa. SV phải vượt qua kỳ thi tuyển vì sĩ số có hạn. Niên khóa 1971 – 1972, 952 thí sinh dự thi nhưng chỉ có 203 người vượt vũ môn (trong đó 65 nữ SV). Sau 6 năm học tập và thực tập tại các bệnh viện (chưa kể năm dự bị), SV được xem là y sĩ và có thể hành nghề tại các bệnh viện. Nhưng nếu muốn có được bằng BS y khoa, y sĩ phải trình một luận án trước một hội đồng gồm 5 thành viên. Bằng BS y khoa do trường y khoa cấp được xem là tương đương với văn bằng y khoa nước ngoài.
GS Phạm Biểu Tâm nói chuyện với SV tại tòa nhà số 28 đường Testard, sau đổi lại là Trần Quý Cáp (nay là Võ Văn Tần) ẢNH: LIFE
Ngôi trường mới của thầy thuốc
Ngày 9.5.1963 là ngày đặt viên đá đầu tiên xây dựng trung tâm giáo dục y khoa (TTGDYK) tại đường Hồng Bàng (Chợ Lớn), nay là Đại học Y Dược TP.HCM, với thiết kế của công ty kiến trúc Mỹ Smith, Hinchman&Grylls và đoàn kiến trúc sư VN do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ hướng dẫn. Bắt đầu từ năm 1961, hai bên đã cộng tác để thiết lập đồ án kiến trúc nói trên. Khoảng tháng 6.1962, hai bên đã hoàn thành đồ án xây cất TTGDYK với đầy đủ các chi tiết. Trường có nhiều phòng thí nghiệm, những giảng đường với 200 chỗ ngồi, một đại thính đường với 450 chỗ ngồi, một thư viện 200 chỗ ngồi, một quán cà phê và một bệnh viện y khoa. Với cơ sở lớn như vậy, hằng năm chỉ có độ 200 BS y khoa và 50 nha sĩ tốt nghiệp.
Sau ba năm xây dựng, ngày 16.11.1966, chính quyền Sài Gòn đã làm lễ khánh thành TTGDYK với kinh phí xây dựng là 150 triệu đồng. GS Phạm Biểu Tâm đã đọc một bài diễn văn khai mạc trong đó có đoạn đáng chú ý: “Trung tâm này sẽ xứng danh là một TTGDYK vào bậc nhất nhì vùng Đông Nam Á”.
Sau này, trường được gọi là Y khoa Đại học đường Sài Gòn trực thuộc Viện Đại học Sài Gòn. Trong gần 10 năm cộng tác giữa hai phía, trường đã hợp tác chặt chẽ với 20 bộ môn của 19 trường y tại Mỹ. Ngoài việc 140 giảng viên VN được huấn luyện tại Mỹ từ 6 tháng đến 6 năm, phía Mỹ đã gửi đến VN lượng sách, báo đồ sộ cho thư viện và một lực lượng ban giảng huấn hùng hậu với 171 giảng viên, trong đó 22 chủ nhiệm bộ môn, 37 giảng viên hợp tác dài hạn, 112 hợp tác ngắn hạn, với những tên tuổi lớn của y khoa Mỹ lúc bấy giờ. Từ ngôi trường y khoa này, xuất hiện một loạt BS tài ba, những GS – tiến sĩ y khoa đầu ngành nổi tiếng tại VN hiện tại. Nhiều thế hệ BS kế tục, đã và đang được đào tạo bởi các GS-BS thi đậu vào TTGDYK năm đầu tiên.
Năm 1976, các trường Y khoa Đại học đường Sài Gòn, Dược khoa Đại học đường Sài Gòn, Nha khoa Đại học đường Sài Gòn và Trường Đào tạo cán bộ y tế miền Nam hợp nhất thành Trường đại học Y Dược TP.HCM trực thuộc sự quản lý của Bộ Y tế.
Từ năm 1947 đến nay, 70 năm qua, Trường đại học Y Dược TP.HCM ngày càng phát triển, cũng nên nhớ lại địa chỉ 28 Võ Văn Tần – nơi xưa kia đã có một trường đào tạo những sinh viên trường thuốc “sẽ săn sóc miễn phí cho người nghèo và không bao giờ đòi hỏi một thù lao quá đáng so với công việc làm” (trích lời thề Hippocrates do BS Nguyễn Đình Cát dịch).
Lê Văn Nghĩa
(báo Thanh Niên)
…………………………………………………………………………………………
Trường Đại học Y khoa Sài Gòn
Trường Đại học Y khoa Sài Gòn là trường đại học đào tạo bác sĩ y khoa của Việt Nam Cộng hòa. Đây là một phân khoa đại học của Viện Đại học Sài Gòn.
Trường Đại học Y khoa đầu tiên ở Việt Nam là Trường Y khoa Đông Dương thuộc Viện Đại học Đông Dương (tiếng Pháp: Université de l’Indochine) đặt ở Hà Nội. Năm 1946 mở thêm một trường phụ thuộc ở Sài Gòn với tên Faculté de Médecine et de Pharmacie de Hanoi, Section de Saigon. Sau Hiệp định Genève năm 1954, cơ sở và nhân sự được dời từ ngoài Bắc vào Sài Gòn dưới tên mới: Faculté de Médecine et de Pharmacie, Université de Saigon. Đó là khởi điểm của trường Y khoa riêng của Sài Gòn. Khoảng 2/3 sinh viên y khoa Hà Nội cùng các giáo sư cũng di cư vào Nam tăng sĩ số và giảng viên.
Trụ sở của trường là số 28 đường Testard gần góc với đường Barbé (sau năm 1955 đổi là Trần Quý Cáp và Lê Quý Đôn). Đó nguyên là đất cũ của ngôi chùa Khải Tường lịch sử. Sang thời Pháp thuộc chùa bị phá. Lấp lên trên nền chùa cũ là biệt thự tư gia. Năm 1940 nữ bác sĩ Henriette Bùi, mở dưỡng đường sản phụ khoa ở đó. Bà là nữ bác sĩ đầu tiên của Việt Nam, cũng là con gái của nghị viên Bùi Quang Chiêu, một nhân vật chính trị quen thuộc ở Nam Kỳ. Bà đã hiến biệt thự cho chính phủ để trường có nơi hoạt động.
Năm 1955 Bệnh viện Bình Dân được lập để làm nơi thực nghiệm giải phẫu, bổ túc thêm cho Bệnh viện Chợ Rẫy. Năm 1956 thì mở Bệnh viện Nhi đồng trên đường Sư Vạn Hạnh; đó là cơ sở y tế đầu tiên tại Việt Nam dành riêng cho nhi khoa.[4] Cùng năm đó Trường mở riêng Cơ thể học Viện ở đường Trần Hoàng Quân, cạnh Bệnh viện Hồng Bàng.
Tháng Tám năm 1961, Trường tách Y khoa và Dược khoa làm hai. Năm 1963 thì tách Nha khoa ra khỏi. Cũng vào những năm này các giáo sư người Pháp lần lượt giải nhiệm và ban giảng huấn chuyển qua tay người Việt. Năm 1962 là năm cuối cùng bằng Bác sĩ Y khoa của Viện Đại học Sài Gòn được công nhận tại Pháp.
Trường Đại học Y khoa giữ nguyên địa chỉ ở số 28 đường Trần Quý Cáp đến Tháng Sáu năm 1966 thì dọn đến địa điểm mới là Trung tâm Giáo dục Y khoa vừa hoàn tất trên Đại lộ Hồng Bàng. Kinh phí 4 triệu rưởi Mỹ kim một nửa do cơ quan USAID của Hoa Kỳ tài trợ với sự trợ lực của Hội Y khoa Hoa Kỳ (American Medical Association, AMA), 50% góp từ ngân sách quốc gia Việt Nam Cộng hòa. Cơ sở mới được một nhóm kiến trúc sư Mỹ Việt thiết kế, trong đó Công ty CRS (Houston) là trưởng nhóm Hoa Kỳ, và Văn phòng tư vấn kiến trúc của KTS Ngô Viết Thụ là trưởng nhóm Việt Nam. Sau khi xây dựng xong, nhóm kiến trúc sư Mỹ Việt đang tiến hành thiết kế bệnh viện Y khoa thực hành cho trường Y tại một khu đất lân cận (có sân bay trực thăng) nhưng phải ngưng khi chính thể Việt Nam Nam Cộng hòa sụp đổ.
Ở Gia Định thì đặt Trung tâm Thực tập Y khoa trong Bệnh viện Nguyễn Văn Học dưới sự điều hành của Tổng quản đốc làm nơi sinh viên y khoa đem áp dụng kiến thức điều trị.
Ngoài 1 năm đầu dự bị khoa học tổng quát, học trình y khoa chính quy là sáu năm theo khuôn mẫu y khoa Pháp. Hai năm đầu học các môn cơ thể học, mô học, sinh hóa học, sinh lý, và triệu chứng học. Năm thứ ba và tư học các môn cơ thể bệnh lý, nội khoa và ngoại khoa. Cũng hai năm này sinh viên bắt đầu đi thực tập ở các bệnh viện.
Năm thứ năm và sáu chuyển sang các môn bệnh lý chuyên môn: nhi khoa, sản phụ khoa, tâm thần… và tăng thời gian thực tập ở các bệnh viện.
Năm thứ sáu cũng là năm hoàn tất luận án.
Một buổi trình luận án 1960
Sau buổi trình luận án của 2 Bs tân khoa: Nguyễn Khắc Minh, Đào Hữu Anh tại Đại học Y Khoa Sài Gòn (1960); với Hội đồng Giám khảo, hàng trước từ trái: Giáo sư Nguyễn Hữu, Giáo sư Phạm Biểu Tâm, Giáo sư Trần Đình Đệ, Giáo sư Trịnh Văn Tuất. (Bs Nguyễn Khắc Minh, Bs Đào Hữu Anh, cả hai đều trở thành giáo sư của trường Y Khoa sau này).
Đọc Lời thề Hippocrate
Serment d’Hippocrate:
“ En présence des Maîtres de cette école, de mes chers Condisciples et devant l’Effigie d’Hippocrate, je promets et je jure, au nom de l’Être Suprême, d’être fidèle aux lois de l’honneur et de la probité dans l’exercice de la Médecine. Je donnerai mes soins à l’indigent et n’exigerai jamais un salaire au-dessus de mon travail. Admis dans l’intérieur des maisons, mes yeux n’y verront pas ce qui s’y passe, ma langue taira les secrets qui me seront confiés, et mon état ne servira pas à corrompre les mœurs ni à favoriser le crime. Respectueux et reconnaissant envers mes Maîtres, je rendrai à leurs enfants l’instruction que j’ai reçue de leurs pères.
Que les homes m’accordent leur estime si je suis fidèle à mes promesses!
Que je sois couvert d’oppobre et méprisé de mes confrères si j’y manque!
……………………………………………………………………………………….
(theo Tài liệu Dr HKCUONG)
DO DUYNGOC <doduyngoc@gmail.com>
5:45 PM (11 minutes ago)
to me
NÓI LẠI CHO RÕ
Cuối tháng 10.2017, một thời gian ngắn sau khi chuyện “Treo dê bán chó” của Khải Silk và nhiều doanh nghiệp nổ ra, tôi có viết bài “TOÀN LÁO CẢ” để nói lên thực trạng của xã hội ta bây giờ. Những người tưởng thành đạt trong sự nghiệp, hàng ngày vẫn rao giảng đạo đức, dạy dỗ lớp trẻ lại toàn là lũ láo chuyên lừa đảo.
Và từ đấy, cả một hệ thống nói láo trở thành một hiện tượng khó thay đổi trong cuộc sống. Bài viết không ngờ phát tán rộng trên mạng và được đồng tình.
Thế rồi, mấy hôm nay, tôi nhận hàng trăm tin nhắn và mail cho biết là bài này một số được đề tên tác giả là BS Đỗ Hồng Ngọc và còn kèm theo hình chân dung của anh. Đó là một sự hiểu lầm, đồng thời cũng có một lời nhắn của chính BS Đỗ Hồng Ngọc đề nghị tôi nên lên tiếng đính chính việc này để tránh những việc đáng tiếc cho cả anh và tôi. Nay tôi khẳng định bài viết đấy của tôi viết, không phải của BS Đỗ Hồng Ngọc, có thể người ta thấy tên chúng tôi gần giống nhau hoặc sức ảnh hưởng đến cộng đồng của BS Đỗ Hồng Ngọc có tầm tác động rộng rãi hơn tên tôi nên ghép tên của BS vào bài viết. Đó là một việc làm không minh bạch.
Tôi xin nói lại cho rõ.
Và cũng xin lỗi Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc nếu bài viết này có mang đến những phiền toái đến anh, anh hiều cho tất cả đều ngoài ý muốn của tôi.
Có thể một thời gian ngắn nữa, tôi sẽ xoá bài này để tránh những phức tạp có thể xảy đến cho bản thân.
26.11.2017
DODUYNGOC
DODUYNGOC
0913711081
doduyngoc.jimdo.com
…………………………………………………………………………….
Ghi chú: Tôi cũng có quen biết với anh Đỗ Duy Ngọc. Có lần còn chụp hình chung với anh ở Đường Sách cùng với mấy người bạn của anh. Đỗ Duy Ngọc là một nhiếp ảnh gia có tiếng, đặc biệt về chân dung, phong cảnh… Anh tốt nghiệp Đại học Vạn Hạnh Saigon. Trẻ và đẹp trai với bộ râu tài tử, nhưng tự xưng mình sắp già, khó tánh… Nói chung anh là một người rất đáng mến.
Khi biết được việc không hay do nhiều người nhầm lẫn bài TOÀN LÁO CẢ anh viết trên Facebook bị vô tình hay cố ý gán cho tên tôi – tác giả: Bs Đỗ Hồng Ngọc – phát tán rộng rãi trên mạng, anh đã có ngay thư này gởi đến tôi để “NÓI LẠI CHO RÕ” với một tinh thần trách nhiệm cao. Tôi mong anh post cả thư này để “Nói Lại Cho Rõ” trên facebook của anh để bạn bè chúng ta được đọc để tránh sự nhầm lẫn không hay này. Tôi cũng mong các trang web khắp nơi đã ‘lăng xê’ bài viết này xin chỉnh sứa lại tên tác giả cho “Châu về Hợp Phố”.
Anh Đỗ Duy Ngọc ơi, cũng đừng vội xóa bài này trên facebook nhé, bởi nếu không, thì vô tình đã “chuyển giao” bản quyền cho tôi rồi đó!
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
………………………………………………………………………….
Trang Quanvenduong nổi tiếng “bắt vịt cồ” của Gs Huỳnh Chiếu Đẳng còn có cách ”đính chánh” khá độc đáo.
Rất cảm ơn anh HCD.
Lại ĐÍNH CHÍNH: Bài viết Toàn Láo Cả không phải của Đỗ Hồng Ngọc mà của Đỗ Duy Ngọc.
Mấy hôm trước, một người em ở Canada gởi email về hỏi bài “Toàn láo cả” tác giả ký Bs Đỗ hồng Ngọc có phải của anh không vì đọc thấy giọng văn biết là không phải.
Hôm nay, bác sĩ Vũ Ngọc Tấn ở Úc trong nhóm Y khoa bạn cùng khóa của tôi cũng gởi email hỏi:
From: yksg1969@googlegroups.com <yksg1969@googlegroups.com> on behalf of tan vu <tanvu65@hotmail.com>
Sent: Thursday, 23 November 2017 8:46 PM
To: Cam Nguyen; yksg1969
Subject: Re: BS DO HONG NGOC
Có phải bài này là của Đ H Ngọc không ( dù có hình của Ngọc) ? Xin Ngọc xác nhận lại cho rõ
Moa thấy ..có vẻ không phải là văn phong của Đ H Ngọc
Tấn
………………………………………………………………………………..
Trả lời 8h35 ngày 25.11.2017
Tấn ơi,
Đa tạ Tấn. Tác giả bài này là Đỗ Duy Ngọc.
Bạn thử nghe Toàn Láo Cả trên youtube nhé, cuối bài có tên tác giả Đỗ Duy Ngọc.
Nếu bạn có Facebook có thể vào đọc trực tiếp bài này của anh Đỗ Duy Ngọc nhé.
Không chỉ văn phong không phải của mình, mà mình đâu có viết giọng Bắc được như vậy!
Không biết bạn nào đã ”tử tế” với mình quá, đưa tên mà còn đưa cả hình ảnh lên nữa!
Ngọc
…………………………………………………………………………………………………….
Rồi tôi tìm thấy trên VIETPHO.ORG bài viết Toàn láo cả này, với tên tác giả là Bs Đỗ hồng Ngọc.
http://vietpho.org/2017/11/24/toan-lao-ca-bs-do-hong-ngoc-thang-10-2017/
Sau đó bài được phổ biến rộng rãi trên mạng, ghi tác giả là Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, kèm theo hình chân dung. Nhiều bạn đọc đọc qua thì biết ngay không phải của tôi, vì văn phong khác và từ ngữ cũng khác vùng miền. Tra trên Google và youtube thì thấy tác giả là Đỗ Duy Ngọc.
Hy vọng anh Đỗ Duy Ngọc sớm đính chính để tránh sự nhầm lẫn.
Trên VIETPHO.ORG tôi cũng vừa có comment, và hy vọng Việt Phố sớm có chỉnh sửa cho chính xác.
Trân trọng,
Đô Hồng Ngọc.
…………………………………………………………………………………………….
Comment trên Việt Phố ngày 25.11.2017
Tôi là Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Xin đính chính: Bài viết này không phải của tôi mà của tác giả Đỗ Duy Ngọc. Xin vui lòng xem trên youtube nhé.
Phần cuối clip có nêu rõ tên tác giả Đỗ Duy Ngọc.
Vậy xin Việt Phố vui lòng chỉnh sửa lại giùm.
Trân trọng cảm ơn,
Bs Đỗ Hồng Ngọc.
Email: dohongngocbs@gmail.com
Web: dohongngoc.com
………………………………………………………………………
10h 25.11.2017
Tôi không có Facebook, may có một người bạn vừa gởi tôi bài viết Toàn Láo Cả trên Facebook của anh Đỗ Duy Ngọc
https://www.facebook.com/doduyngoc/posts/10155240446188635
TUỔI GIÀ THỬ ĐỌC “THƠ NGẮN ĐỖ NGHÊ”
Hai Trầu (Houston)
Thi sĩ Đỗ Nghê và Hai Trầu bên hồ sen Kỳ Hòa (Sài Gòn) sau cơn mưa chiều, ngày 06 tháng 6-2017. (Hình do chị HT chụp)
Nhớ có lần, khoảng tháng 5 năm 2013, tôi bắt đầu làm quen với thi sĩ Đỗ Nghê (Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc) qua trao đổi trên trang nhà Dutule.com, tôi có hỏi:
“Bài thơ đầu tiên bác sĩ gởi đăng ở tạp chí nào? … Bác sĩ có làm thơ tình lãng mạn không, nếu có, xin bác sĩ cho bạn đọc được đọc một bài mà bác sĩ ưng ý nhứt nhe bác sĩ?
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc trả lời:
(…)
Những bài thơ học trò thôi không nhắc, thí dụ kiểu: “Những bước chân mềm trên cát thơm/ Em đi sa mạc rợn trong hồn?/ Buổi chiều lên đọng hai vành mắt/ Màu áo hôm nào làm sao quên…” Bài thơ đầu tiên đăng trên báo Bách Khoa năm 1960, ký với một cái tên tắt. Tuy biết ông Ngu Í cậu mình làm ở đó nhưng tôi giấu ông. Khi báo đăng, tôi mới nói. Ông ngạc nhiên và khen ngợi. Sau đó tôi lấy bút hiệu Đỗ Nghê và đăng nhiều thơ trên Bách Khoa, Mai, trong Ban biên tập báo Tình Thương (với Phạm Đình Vy, Ngô Thế Vinh, Trần Mộng Lâm…) rồi ở trong nhóm chủ trương bán nguyệt san văn học nghệ thuật Ý Thức (Nguyên Minh, Lữ Kiều, Lữ Quỳnh, Trần Hoài Thư, Lê Ký Thương…)
Năm 1967, đang là sinh viên y, tôi in tập thơ đầu tay: Tình Người và sau đó là các tập Thơ Đỗ Nghê (1974), Giữa hoàng hôn xưa (1993), Vòng quanh (1997), Thư cho bé sơ sinh & những bài thơ khác (2010)… (1)
Thế rồi từ đó, thỉnh thoảng tôi có thư từ liên lạc qua lại với bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc và một hôm có duyên may, tôi từ dưới quê Lấp Vò lên Sài Gòn và gặp được anh lần đầu vào một buổi chiều tháng 6-2017 bên hồ sen Kỳ-Hòa khi cơn mưa vừa dứt hột. Lần đó, tôi thấy mình vốn đã già quá mạng và ngồi nghe anh nói chuyện về thở và thiền mình mới thấy đọc thơ Đỗ Nghê mình phải thiệt là già mới thấu hiểu phần nào cái thâm thúy trong tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” . Chính vì vậy mà tôi mới mạo muội đặt tựa cho bài viết này là “Tuổi Già Thử Đọc “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” “.
Còn khi nào thì mới gọi là tuổi già? Đó có lẽ, theo tôi là một câu hỏi hơi khó trả lời. Riêng tôi thì, tôi có cảm tưởng là mình nay đã già lụ khụ nhiều rồi, không còn hăng hái như hồi mình còn nhỏ, ít quan tâm tới những gì cao siêu nên có thể có những hiểu biết cùng sự lãnh hội không được thấu đáo qua những vần thơ ẩn mật của một tác giả già giặn như thi sĩ Đỗ Nghê qua tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” này, nhưng tôi cứ thử lần mò xem sao!
Mở trang đầu “Thơ Ngắn Đỗ Nghê”, tôi bắt gặp bài thơ “Trái Đất”, quả đúng như cái tựa sách, thì bài thơ này ngắn thật, chỉ vỏn vẹn có ba câu và mỗi câu chỉ có hai chữ, dưới bài thơ tác giả ghi: Boston, 1993:
“Giữa đêm
Thức giấc
Giữa ngày…”
(Trái đất, Boston 1993)
Nhờ tác giả ghi Boston, tôi mới lần mò ra bài thơ thật ngắn này nó gói ghém cả một vũ trụ. Chừng như năm 1993, năm tác giả sáng tác bài thơ này là lúc anh đang có mặt ở Boston (Hoa Kỳ) cho một khóa tu nghiệp về y khoa ở trường Đại học Harvard. Người đọc không cần phải tưởng tượng nhiều như hồi còn trẻ mà chỉ cần có chút tưởng tượng như người ở tuổi già, người ta có thể vẽ được một bức tranh với một bóng người ngồi giữa đêm khuya mà ở một góc đối diện phía bên kia biển Thái Bình Dương là mặt trời đang ở trên đỉnh đầu. Vì Boston đang giữa đêm thì Sài Gòn mặt trời đang đứng bóng, giữa ngày. Cái mà tôi thích nhất trong bài thơ này là thi sĩ Đỗ Nghê đã gợi được hình ảnh con người trong vũ trụ bao la này. Hình ảnh đó gói gọn trong hai chữ “thức giấc”. Ai thức giấc đây? Hẳn phải là tác giả và tác giả chính là sự hiện hữu của một con người bằng xương bằng thịt; còn trái đất thì có ngày và đêm. Và chính con người mới biết thế nào là thức giấc, thế nào là giữa đêm và thế nào là giữa ngày ! Bài thơ chỉ sáu chữ mà gom được trời, đất và con người vào cùng một vũ trụ! Nếu không có con người giữa trời và đất, tôi tin là trái đất này, vũ trụ này mất đi phần nào cái hấp dẫn vốn làm cho mọi sinh vật trên trái đất này kể cả loài người luôn luôn muốn sống!
Tôi mê cái ý tưởng của nhà nghệ sĩ gởi gấm nỗi lòng của mình vào thiên nhiên, vũ trụ ấy, và đặc biệt những câu thơ Đỗ Nghê làm ở nơi mà bên này là “giữa đêm”và bên kia đại dương bao la là “giữa ngày”, nên tôi mới lần mò tìm thêm nhiều bài nữa. Chẳng hạn bài Thu. Những năm tháng tác giả viết về mùa Thu ở Boston cùng những nỗi niềm của kẻ xa nhà, cùng thời điểm ấy tôi cũng có mặt ở Boston, nên tôi mới thấy thấm thía những chữ mà tác giả đã dùng, anh đã chẳng những ghi lại được những giây phút của một chiều thu nghe tiếng quạ kêu rồi chợt giật mình nỗi xa nhà để biết tê tái trong lòng mà thốt nên lời, làm nao nao trong lòng đã đành mà còn làm cho người đọc già như tôi cũng nao nao buồn nhớ những năm tháng cách nay hơn hai mươi lăm năm mình cũng bồi hồi nỗi nhớ nhà như vậy!
Chiều thu
Nghe tiếng quạ
Giật mình
Nỗi xa nhà
Nhớ sao
Mà nhớ
Quá!
(Thu, Boston 1993)
Đúng rồi, thi sĩ ơi! Nhớ sao mà nhớ quá đi thôi!
Chưa hết, tác giả khắc họa mùa Thu xong rồi, anh lại diễn tả tiếp về mùa Đông ở Boston. Bạn có bao giờ tận mắt nhìn thấy mùa Đông ở Boston lần nào chưa? Bạn có bao giờ đứng nhìn tuyết rơi bay bay trong tiết trời giá lạnh ở Boston lần nào chưa? Và bạn có bao giờ nhìn ngắm những thân cây ở Boston vào mùa Đông lá rụng trơ cành không? Vâng thưa bạn, bạn thử đọc mấy câu thơ của tác giả Đỗ Nghê ghi lại, bạn sẽ cùng cảm với nhà thi sĩ về mùa Đông lạnh lẽo ấy:
Còn cây
trơ lại với cành
Với linh hồn lá
ngập ngừng trút qua…
(Đông, Boston 1993)
Vâng mùa Đông ở Boston ngày dài lắm, nhưng dưới cái nhìn của nhà nghệ sĩ, thi sĩ Đỗ Nghê không như chúng ta, những người ở tuổi già muốn kể chi li về những rừng cây với cành nhánh khẳng khiu trụi lá trơ cành mà anh còn muốn đi xa hơn cái cảm xúc của người thường là chỉ thấy cái thực ngoài đời của cảnh vật, nhà nghệ sĩ muốn chia sẽ cùng người đọc cái lạnh, cái buồn, cái cô đơn không những của những cành cây trụi lá mà anh còn muốn nói lên giùm linh hồn những chiếc lá rừng bay bay đâu đó vào những ngày mùa Thu mà chừng như là cũng không đành rời bỏ cành nhánh một thời nuôi sống đời lá những ngày nắng ấm ngày nào! Lá rụng về cội, đã đành rồi, nhưng lá đâu phải tự ý mình muốn rụng hồi nào đâu? Chính vì vậy mới “ngập ngừng trút qua” Những chữ “linh hồn”, “ngập ngừng” quả là những chữ làm cho câu thơ thêm thần sắc, tuyệt diệu! .
Cây khẳng khiu bên bờ hồ Weymouth, Boston với đàn vịt trời trên mặt hồ đóng băng. (Hình do chị Lộc Tưởng chụp)
Bạn có thể nhìn thấy những cành cây khẳng khiu trụi lá vào mùa lá rụng nhưng bạn có lần nào đi dưới tuyết giữa phố Tàu của thành phố Boston chưa?
Tuyết bay
Bay nhẹ
Phố tàu
Gió co
Ro lạnh
Phố
Đìu hiu
Theo.
(Tuyết, Boston, 1993)
Tôi có cảm tưởng những chữ “giật mình”, “nỗi xa nhà” ở bài Thu; “ linh hồn lá”, “ngập ngừng” trong tiết trời mùa Đông; cùng “ co ro” và “đìu hiu” trong bài Tuyết này là những chữ dùng mà tôi thấy giản dị nhưng không đơn giản, không dễ dàng chút nào với người đọc nhà quê già như tôi.
Ngoài đặc điểm là trong tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê”, tác giả tập trung nhiều bài thơ ngắn đã đành, mà dường như tác giả còn muốn cho người đọc có dịp nhìn ngắm lại những hiện tượng thiên nhiên thường xảy ra trong trời đất mà vì quen quá, hoặc xảy ra thường quá, không phải mỗi ngày mà dường như lúc nào cũng có thể xảy đến, ai cũng thấy nhưng ít ai để ý hoặc không màng tới. Chẳng hạn như những lượn sóng bạc đầu cao vòi vọi nhiều khi giận dữ nỗi trận ba đào, nhưng sóng quên mình vốn là nước. Mà đã là nước thì phải ở chỗ trũng, chỗ thấp, phải biết cái yếu cái mềm của mình:
“Sóng
Quằn quại
Thét gào
Không nhớ
Mình
Là nước”
(Sóng)
Ai ai trong chúng ta, có lẽ cũng đã hơn một lần thấy sóng biển đập vào vách đá nơi Đèo Cả, nơi Hòn Chồng (Nha Trang) hay sóng trên dòng sông Hậu làm chòng chành ghe xuồng vùng Vàm Cống (Long Xuyên), Cái Vồn, Cái Côn (Cần Thơ) vào những ngày mưa dông bão táp vùng gió mùa; nhưng mấy ai nghĩ sóng “không nhớ mình là nước” như câu thơ của thi sĩ Đỗ Nghê! Chỉ vỏn vẹn chừng ấy chữ, nhưng tác giả đã gởi đi một thông điệp về căn nguyên của mỗi người, của chính mình!
Và sự có mặt của “nước” cũng như sự có mặt của con người là sự có mặt ngẫu nhiên, bất định. Không ai có thể trả lời một cách chính xác nước từ đâu đến và nước trôi về đâu? Và hỏi về nguồn cội của một người cũng là một câu hỏi không dễ trả lời và có thể cũng làm đau lòng nhiều người vì nó dễ chạm vào chỗ yếu nhứt, chỗ riêng tư nhứt của mỗi người, nên thi sĩ Đỗ Nghê có lời khuyên rất nhẹ mà tha thiết biết bao!:
“Ai người nỡ hỏi
Nước đến từ đâu
Ai người nỡ hỏi
Nước trôi về đâu…”
Nước
(Paris, 1997)
Còn bàn về “vũ trụ”, về “đất” , tác giả cũng gợi cho chúng ta thấy được, biết được vũ trụ vốn biến hóa giữa có và không, giữa không và có:
“Nhẹ như không có
Có mà như không…”
(Vũ trụ)
Và con người vốn từ đất từ bùn:
“Đất động ta cũng động
Sóng thần ta cũng sóng
Giật mình chợt nhớ ra
Vốn xưa ta là đất”
(Đất)
Nhớ có lần, tôi cũng có viết về “nỗi lòng của đất” với câu mở đầu rất thật lòng:
“Tôi là đất. Tôi là bùn. Bạn ơi! Bạn có bao giờ nghĩ rằng tôi đã làm đuợc những gì cho bạn không? “(…) Và câu kết :“Tôi là bùn. Tôi là đất. Bùn là bản thể của tôi lúc tuổi chưa già và đất là hình tướng của tôi khi bùn bị va chạm vào dòng đời của vũ trụ với những vòng quay đến chóng mặt. Bạn ơi, dường như đất là nơi chốn để bạn bắt đầu một đời sống và đất cũng là nơi chốn để bạn trở về sau một đời sống.” (2)
Tóm lại, ngoài những bài thơ vừa dẫn, trong tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” , còn có thêm những bài như “Biển mặn”, “Viết tên lên cát”, “Biển vắng” có thể nói đó là một kết hợp về sự liên đới giữa cát giữa biển và giữa trái đất với con người một cách khắng khít không rời!
“Thơ Ngắn Đỗ Nghê” với chừng ấy những bài thơ tôi vừa lược dẫn, kể cũng đã gói ghém khá nhiều ý thơ mà tác giả muốn chia sẻ cùng người đọc, nhưng sẽ còn thiếu nếu chúng ta quên những bài thơ ngắn khác như “Món quà”, “Không tên”, “Lá”, “Nỗi nhớ”, “Quấn quít”… những bài thơ rất hàm súc, nhưng tôi muốn bạn, những bạn đọc rất gần gũi và ái mộ bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nên tìm đọc “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” thì chắc sẽ thú vị hơn!
Nhưng ở đây tôi muốn thưa cùng bạn bài thơ “Mới Hôm Qua Thôi” mà với tuổi già như tôi nếu đã đọc qua mà không nhắc lại, tôi nghĩ quả là mình quá thiếu sót nếu không muốn nói là người già sợ những câu thơ trong bài thơ này như một thực tế mà mình cố tình không dám chạm mặt. Và thi sĩ Đỗ Nghê đã vẽ lại bức tranh rất thật này nơi một nhà dưỡng lão mà có lẽ đã một lần anh chứng kiến cảnh người già “mới hôm qua thôi”!
Xin mời bạn:
Mới hôm qua thôi
Họ ngồi đó
Bên nhau
Đàn ông
Đàn bà
Không nhìn
Không nói
Họ ngồi đó
Gục đầu
Nín lặng
Ngửa cổ
Giật nhẹ tay chân
Có người
Trên chiếc xe lăn
Chạy vòng vòng
Có người
Trên chiếc xe lăn
Bất động
Họ ngồi đó
Hói đầu
Bạc trắng
Móm sọm
Nhăn nheo
Mới hôm qua thôi
Nào vương
Nào tướng
Nào tài tử
Nào giai nhân
Ngựa xe
Võng lọng
Mới hôm qua thôi
Nào lọc lừa
Nào thủ đoạn
Khoác lác
Huênh hoang
Mới hôm qua thôi
Nào galant
Nào quý phái
Nói nói
Cười cười
Ghen tuông
Hờn giận
Họ ngồi đó
Không nói năng
Không nghe ngóng
Gục đầu
Ngửa cổ
Móm sọm
Nhăn nheo
Ngoài kia
Tuyết bay
Trắng xóa
Ngoài kia
Dòng sông
Mênh mông
Mênh mông…
Montreal, 1993
Bài thơ tác giả ghi: Montreal, 1993. Chắc thi sĩ sáng tác cùng năm với những bài thơ về mùa Thu, mùa Đông, về Tuyết ở phố Tàu thành phố Boston, cũng 1993, khi anh có dịp qua Canada vì từ Boston qua Montreal, đường tuy dài nhưng bạn đi qua đó không phải trở ngại gì nếu bạn muốn đi chơi cho biết.
Đọc bài thơ “Mới hôm qua thôi”, tác giả dưới con mắt của một vị thầy thuốc và dưới con mắt của một nhà nghiên cứu về đạo Phật, và dưới con mắt của một người thương người cùng chất lãng mạn của một nghệ sĩ, thi sĩ Đỗ Nghê nắm tay chúng ta và anh đã dắt chúng ta đi qua một dòng sông đời trôi qua mấy mươi năm rồi với biết bao gian truân, vinh nhục, được và mất rồi ra chỉ còn là “mênh mông” với “ mênh mông…” thôi!!!. Chẳng còn lại gì! Chẳng còn lại chút gì!
Thưa bạn,
Trong tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” còn nhiều bài nữa rất đời mà cũng rất lãng mạn nữa. Nhưng tôi thấy bài thơ “Về thăm quê” hết sức ngắn mà theo thiển ý của tôi thì tôi nghĩ ý thơ trong bài này vô cùng thâm thúy.
“Lâu không về thăm quê
Những người xưa biền biệt
Lũ trẻ lớn lên
Ngơ ngác
“Ủa, chú là ai?
Làm sao chú biết…?”
Đúng vậy, lâu quá không về thăm quê nên khi mình về lại thì nhiều người, nhiều đời người ta đã ra người thiên cổ bộn rồi! Và trẻ nhỏ đời này, đời kia tiếp tục có mặt và hết sức ngơ ngác với người già. Nhưng có lẽ câu trả lời “Làm sao chú biết…?” mới là tuyệt diệu. Làm sao chú biết chú là ai? Làm sao tôi biết tôi là ai giữa cõi đời ô trọc này? Thực sự trong đời sống này mỗi mỗi chúng ta, có lẽ ai ai cũng tự cho rằng mình rất hiểu, và biết rất rõ về mình, nhưng thực tế không phải vậy! Làm sao mình nhận rằng mình biết hết mọi việc trên đời này!
Đó là chưa kể, người già nghe câu hỏi:“ Ủa, chú là ai?” và trả lời bằng mấy chữ:“Làm sao chú biết”, còn có nghĩa chú còn phải tìm tòi, phải học ở cháu nữa dù thế hệ của cháu đáng con, đáng cháu của chú! Hổng phải vậy sao? Vì nếu một người nói rằng chú biết hết mọi việc thì người đó đã đầy một bụng kinh luân rồi và đâu cần học hỏi ai điều gì nữa, nếu không muốn nói là người ấy chỉ mất thời giờ của họ thôi chứ đâu có ý lãnh hội điều gì và dĩ nhiên đâu có ích lợi gì. “Làm sao chú biết” là một lời đáp của một người biết khiêm nhường, của một người muốn nhận rằng mình dù thông thái cách mấy, dù giỏi cách mấy, dù già giặn cách mấy vẫn tự thấy mình vẫn chẳng là gì giữa dòng đời đầy nhiêu khê, bất trắc này vậy!
Nhưng, thưa bạn, khi mình ở tuổi được gọi là đang già hoặc đã già, thì cái vũ trụ mênh mông ấy cũng chính là một thực thể ở ngay trong chính mình như thi sĩ Đỗ Nghê, cũng là một bác sĩ hơn nửa thế kỷ lăn lóc với nghề qua biết bao kinh nghiệm dạn-dày với bệnh nhân và với chính bản thân mình nữa , nhà thi sĩ đã nhắc với bạn đọc của anh qua bài thơ Vũ trụ rất thực mà cũng rất gần. Nói cách khác, đây cũng là cách gởi gắm ý tưởng rất tế nhị, tác giả vốn là nhà nghiên cứu về Phật Giáo, muốn nhắn nhủ người đọc lời Phật dạy: “Hãy quay về nương tựa chính mình”:
“Khi mắt mũi kèm nhèm
Là áp thấp nhiệt đới
Khi bần thần rã rượi
Là áp thấp gần bờ
Khi huyết áp tăng cao
Là bão từ nổi dậy
Từ phía mặt trời xa
Vũ trụ chừng nhỏ lại
Còn chút xíu trong ta!”
Tóm lại, qua 103 trang sách với 56 bài thơ ngắn, quả thật tôi đã học hỏi ở thi sĩ Đỗ Nghê rất nhiều ý mới lạ qua những bài thơ ngắn cùng với chữ dùng rất bình dị mà thâm thúy, mà thực sự nếu muốn hiểu cặn kẽ những ý thơ qua từng dòng thơ của tác giả tôi nghĩ không dễ dàng chút nào. Về điềm này, tôi nghĩ rất khế hợp với lời nhận định của một thi sĩ Ba Lan, người nhận giải Nobel năm 1996, bà Wislawa Szymborska (1923-2012), có lần đã viết:”Trong ngôn ngữ thi ca, nơi mỗi chữ đều được cân nhắc, không có gì thông thường hoặc bình thường…”(3) Còn Lâm Ngữ Đường thì viết “Thi sĩ chỉ vẽ phác một cảnh, diễn một nỗi lòng thương cảm rồi để cho độc giả tưởng tượng.”(4)
Theo thiển ý của người đọc nhà quê già như tôi, tập bản thảo “Thơ Ngắn Đỗ Nghê” đều bao hàm cả hai nhận định của hai nhà vừa kể, một ở trời Âu và một ở trời Đông vậy!
Hai Trầu
Houston, ngày 22 tháng 11 năm 2017
………………………………………………………………………………………………………………………
Phụ chú:
1/ “Trò chuyện với Bác sĩ, nhà thơ Đỗ Hồng Ngọc qua những lá thư từ kinh xáng” trong bộ sách Người Đọc & Người Viết, Quyển II, của Hai Trầu, ấn hành tháng 10-2017, trang 132. Houston, Hoa Kỳ.
2/ Trong cuốn “Nhớ Về Những Bến Sông”của Hai Trầu, Hoa Kỳ, năm 2013, trang 149 hoặc bạn có thể tìm đọc trên các trang nhà “Gio-o.com”, “thatsonchaudoc.com.”.
3/“Tôi-Không-Biết”:Giới thiệu, nhận định, dịch thơ Wislawa Szymborska, giải Nobel 1996” của nhà thơ Ngu-Yên biên soạn và dịch , Tập một, do Amazon ấn hành, lần thứ nhứt, tháng 3 năm 2017, Hoa Kỳ, trang 90.Toàn tập gồm hai quyển 1&2,dày 1303 trang.
4/”Nhân sinh quan và thơ văn Trung Hoa “của Lâm Ngữ Đường do Nguyễn Hiến Lê dịch, Ca Dao xuất bản, Sài Gòn, 1970, trang 117.
Mời các bạn xem Video clip.
Rất cảm ơn em nvquyen đã chuyển clip Buổi sinh hoạt Kỳ 6 ”Phật học & Đời sống” ngày 18.11.2017 tại Chùa Xá Lợi Tp.HCM.
Xin mời các bạn (cả cũ và mới) tiếp tục đến dự Buổi sinh hoat Kỳ 7, chủ đề Bát Chánh Đạo
15h-16h30 ngày Thứ bảy 25.11.2017
tại Phòng học Chùa Xá Lợi, 89 Bà Huyện Thanh Quan, Quận 3, Tp.HCM.
Trân trọng,
Đỗ Hồng Ngọc.
Một người bạn vừa gởi ”Rất Người” của Hoshi Shinichi, do Quỳnh Chi dịch. Xin Quỳnh Chi cho phép chia sẻ nơi đây nhé.
Chúng ta cũng đang lo tình trạng ”Rất Robot” nữa đây phải không?
ĐHN
RẤT NGƯỜI
“Ningen teki” của Hoshi Shinichi – Quỳnh Chi dịch
Ông R là một người cao tuổi có gia sản bề thế, đến thăm một học giả trẻ tuổi là tiến sĩ F. Chuyện trò hồi lâu, ông R nói:
-Robot thì cũng tốt rồi, nhưng có thể nào làm cho khá hơn một chút được không? Ở nhà tôi cũng đã có sử dụng robot từ lâu rồi, nhưng không vừa ý lắm.
Tiến sĩ F bèn hỏi lại:
-Bác không vừa ý về điểm nào ạ? Cháu cũng là một chuyên gia về ngành này, nên cũng muốn biết để tham khảo ạ.
– Nói tóm lại là nhạt nhẽo vô vị. Quả là robot rất chính xác, là một thứ tiện lợi thật đấy, nhưng bảo gì cũng đáp vâng hiểu ạ, rồi chỉ biết làm đúng y như thế. Làm thật đúng một cách máy móc. Tôi hiểu là phải biết ơn thành quả này của khoa học, nhưng vẫn thấy chán làm sao ấy.
Những tưởng sẽ bị phản luận là chỉ được voi đòi tiên, nào ngờ tiến sĩ F gật đầu nói:
-Cháu hiểu được tâm trạng ấy. Từ lâu rồi, cháu đã đoán là thế nào cũng sẽ đến lúc có người đưa ra ý kiến này.
-Thật không ngờ lại được nghe những lời như vậy thốt ra từ một học giả về robot. Cậu nói thế, hẳn là đang nghiên cứu cách giải quyết, phải không?
-Vâng đúng thế. Thật ra là cháu cũng mới chế thử một robot kiểu mới. Và đã cho đi tu tập làm người rồi ạ.
-Tu tập làm người là làm sao? Tôi chưa bao giờ nghe nói tới chuyện cho robot đi tu bao giờ cả. Như thế là thế nào?
Ông R rất đỗi ngạc nhiên, mắt trợn tròn cả lên. Tiến sĩ F bèn giải thích:
-Robot từ trước đến nay khi được chế tạo thì đồng thời cũng được cài sẵn những ký ức cơ bản. Tuy nhiên đó chỉ là những ký ức đủ dùng sau này khi cần đến. Nhưng robot mới lần này thì khác. Bộ phận ký ức được chừa lại một khoảng, rồi cho sống chung với người. Vì thế so với robot từ trước đến nay thì có thêm phần trội hơn này.
-Ra là vậy, nghĩa là robot sẽ mang tính người hơn. Thế kết quả ra sao rồi?
-Dạ, chưa biết có thể nói như thế nào ạ. Là vì robot đi tu vừa mới trở về vào ngày hôm qua. Giai đoạn sắp tới là dùng thử để quan sát xem robot làm trò trống ra sao.
Vừa nghe tiến sĩ F nói xong, ông R đã hăm hở nói:
-Vậy thì cậu cho tôi đem về nhà dùng thử có được không. Tôi sẽ viết báo cáo về cảm tưởng khi sử dụng. Tôi đã chán ngấy, không còn chịu nổi những robot lâu nay, chỉ được mỗi một cái là bảo sao làm vậy. Robot mới này không có gì nguy hiểm chứ nhỉ.
-Về điểm đó thì xin bác yên tâm. Robot này đã được thiết kế để tuyệt đối không làm hại người. Thế nhưng, robot đã lĩnh hội được tính nết gì từ người, thái độ làm việc ra sao, thì hiện hoàn toàn chưa rõ ạ.
-Như thế mới là hay cậu ạ. Cậu cho tôi mượn đi. Nếu phải trả lệ phí sử dụng, tôi cũng xin trả.
Ông R cố hỏi mượn cho bằng được nên cuối cùng cũng khiến tiến sĩ F phải xiêu lòng. Thế là ông mượn được robot của tiến sĩ F và đem về nhà.
***
-Xem nào..
Ông R vừa buông mình xuống ghế và nói thế, thì robot đã đáp ngay:
-Dạ thưa ngài, có việc gì ạ?
-Xem ra thì chú mày cũng chẳng khác những robot từ trước đến giờ là bao. Nhưng thôi cũng được vậy. Ta muốn uống rượu. Hãy pha cho ta một ly cốc tay Blue Nova. Nếu không biết cách pha thì có trong sách để trên giá đấy.
Nếu là những robot từ trước đến nay thì đã bắt tay vào việc ngay, nhưng robot lần này vẫn cứ đứng yên. Ông R giục:
-Ơ kìa, sao không pha đi hả? Chú mày không pha được à?
-Dĩ nhiên là được ạ. Nhưng uống rượu là không nên. Không tốt cho sức khỏe. Hoàn toàn không có lợi lộc gì cho cả ruột gan lẫn trí óc.
-Không phải lo. Nếu đau dạ dày thì đã có thuốc uống.
-Chính vì thế nên mới là không ích lợi gì cả. Ngài nên bỏ rượu ạ. Dĩ nhiên là nếu ngài không quyết chí bỏ được, thế nào cũng bảo phải pha rượu thì robot tôi sẽ pha thôi.
-Thôi được, ta hiểu rồi. Chú mày làm ta chẳng còn hứng thú đâu mà uống rượu. Để khi nào ta tự pha lấy mà uống vậy. Thôi, thay vì uống rượu, bây giờ lái xe ra ngoại ô dạo mát vậy. Chú mày hãy lái xe cho ta.
Ông R bèn sai việc khác, nhưng robot vẫn đứng ì một chỗ. Ông R càu nhàu thì robot đáp:
-Dạo này tai nạn xe cộ ngày càng tăng, là vì phải chi giao cho robot lái thì an toàn xong vẫn có những người thích tự mình lái xe. Hễ đụng phải những hạng ấy thì không biết làm sao. Ngài nên ở yên trong nhà cho được an toàn. Nếu muốn ngắm cảnh thì xin hãy dùng tivi mầu lập thể. Nếu muốn hít thở không khí mới thì vặn nút thiết bị điều chỉnh không khí. Trừ phi ngài bảo dù có bị tai nạn cũng không sao, cứ lái xe đi thay đổi không khí, thì dĩ nhiên là tôi xin tuân lệnh. Cơ thể tôi thì dù có thế nào cũng không hề gì, không hỏng được.
-Chỉ nói toàn những chuyện dở hơi làm người ta chẳng còn muốn đi đâu nữa. Ta đi ngủ đây. Chú mày hãy dán giấy tường mới cho căn phòng này.
Thế nhưng robot lại đáp:
-Nếu vậy, ngài nên đợi thêm ít lâu nữa thì hơn ạ…. Là vì chẳng bao lâu nữa người ta sẽ phát minh ra loại giấy dán tường mới, so với các loại giấy từ trước đến nay thì bền, không bẩn, tuyệt hảo về mọi mặt như màu sắc hay âm hưởng. Nếu thay giấy dán tường bây giờ thì sẽ phí đi, vì rồi sẽ dán lại ngay thôi.
-Chú mày không phải lo về chuyện tiền bạc.
-Dạ vâng. Nếu ngài đã biết rõ là phí phạm vô ích mà vẫn ra lệnh thì..
-Thôi được. Không làm nữa. Chú mày hãy ở đấy mà nghỉ đi.
Ông R chán nản không sai robot làm gì nữa. Ông cũng gọi điện thoại cho công ty sản xuất giấy dán tường để hỏi thử xem sao, thì quả đúng như lời robot, công ty này dự định chỉ trong may mai sẽ bán ra loại giấy mới.
Ngày hôm sau, ông R đem robot đến chỗ tiến sĩ F. Tiến sĩ hỏi:
-Bác dùng thấy thế nào ạ?
-Quả là có vẻ như người, khác với những robot từ trước đến nay. Nhưng lại có vẻ người quá. Hễ mình ra lệnh sai bảo điều gì thì nó lại khuyên bảo mình, nào là không tốt cho cơ thể, nào là nguy hiểm hay vô ích. Như thế cũng là trung thành với chủ đấy, nhưng mà khó dùng quá. Hình như nó đã học được khi đi tu làm người hay ở đâu đấy, cái thói dạy đời thì phải.
-Nhưng mà có cho nó đi tu ở những chỗ hay dạy đời đâu chứ.
-Thế nhưng thực tế là như vậy. Cậu hãy xem kỹ lại cho.
Tiến sĩ F lấy làm lạ, bèn xét nghiệm thật kỹ, rất tốn thì giờ. Ông R tò mò muốn biết kết quả, thì chẳng bao lâu được tiến sĩ F cho biết:
-Ra là vậy, đúng là khác với những robot từ trước đến nay, robot này đã có tính người.
-Chắc là vậy rồi. Nhưng mà, tại sao lại có cả cái thói hay dạy đời thế chứ?
-Thưa bác, đấy không phải là thói dạy đời đâu ạ.
-Thế thì là cái gì?
-Đấy là tính lười, chỉ giỏi nại cớ để trốn việc.
Quỳnh Chi dịch “Ningen teki” của Hoshi Shinichi
Vài ”phản hồi” về trang web dohongngoc.com
Ghi chú: Nhiều bạn đọc gần xa muốn gởi lời cảm tạ, khen ngợi, đến các ”bạn trẻ” đã giúp tôi thực hiện trang www.dohongngoc.com/web/ này bấy nay.
Đó chính là Phùng Minh Bảo và Lê Thị Thùy Linh, Cty SGC là người đã thiết kế và hỗ trợ suốt nhiều năm qua trang web này từ ngày khởi sự, tháng 5 / 2009 đến nay. Đến bây giờ, khi gặp khó khăn, tôi vẫn phải làm việc từ xa ”Teamviewer” gì gì đó với các cháu vì tôi vốn dốt đặc vi tính. Lúc mới đầu, viết bài nào tôi đều phải gởi cho các cháu, rồi nhờ cháu Mai Quyên post lên. Sau thấy phiền quá, tôi học dần cách post bài, cách chèn hình… Lò mó làm riết rồi cũng quen, nhưng chậm như rùa.
Thỉnh thoảng có các clip xuất hiện trên youtube, đó là do bác sĩ TrươngTrọng Hoàng giúp, nhất là những đề tài liên quan ngành Y, Hoàng quay rồi post luôn, có khi chưa kịp coi lại! Gần đây Bs Hoàng vì ở xa và quá bận chuyên môn, ít có dịp cùng làm việc. Sau lại có em Trần Quang Hiếu cũng sẵn sàng xách máy tay đi quay những buổi nói chuyện của tôi đây đó…
Nhưng gần nhất, liên tục là các video clip là do các cháu Quyền và Nga… quay, khá chuyên nghiệp, âm thanh, hình ảnh tốt… đã kịp thời đưa lên buổi Nói chuyện về ”Thở và Thiền dưới góc độ khoa học” tại Tu viện Khánh An, và nhất là loạt trao đổi, sinh hoạt “”Phật học & Đời sống” tại chùa Phật học Xá Lợi Tp.HCM mỗi chiều thứ 7 vừa qua, được nhiều chia sẻ.
Bản thân tôi cũng dần dần ”rành” cách post các bài viết của mình, chọn hình ảnh… đưa lên cho vui. Già rồi, ngày càng lười, sắp thành ”Vườn Chuối lãn ông” (bắt chước ông Tổ Hải Thượng Lãn Ông của mình), có việc làm lai rai như vầy cũng tốt.
Tóm lại, tôi có được nhiều sự giúp đỡ của các bạn trẻ ở trang web này, đặc biệt Phùng Minh Bảo và Thùy Linh, và không biết phải chuyển lời bạn đọc gần xa đến các ”bạn trẻ” đã giúp mình thế nào cho phải, bèn trích vài đoạn dưới đây để lâu lâu cùng đọc với nhau cho vui vậy nhé.
Đỗ Hồng Ngọc.
Một vài “phản hồi” của bạn đọc (trích):
hiep54321@
Le ra trang web nay phai co mat truoc day chu khong phai den bay gio! Boi nhung dong chu ma bac si Do Hong Ngoc viet ra that su gia tri, that su huu ich, nhe nhang thoi nhung sau sac, nhu chinh cuoc doi anh, nhu chinh nep song cua anh!
quanconghl@
Em thich cai nhin trang nha cua website nay, cach dung “font”, “mau”, va cach trinh bay. Em de y xem anh co trang “doi thoai” khong, thi thay cach anh bay to y kien doi voi nhieu cau hoi bang cach dung mot bai viet de tom tat va huong dan. Em nghi day co le la cach hay nhat de duy tri “doi thoai” voi nguoi doc, gon gang hon cach “go roi to long” cua nhieu websites khac. (…) Gioi tre va nguoi doc co nhieu dieu hoc hoi duoc qua noi dung cua trang web: cai hon nhien, tu tai, cai nhin vo tu, tich cuc cua cuoc song…
phanthuy_baochau@
Khi tìm được trang web này con cảm thấy rất vui. Mỗi lần sau khi lên mạng tìm kiếm đủ thứ thông tin, trước khi offline, con lại vô đây đọc, những bài viết của thầy nhắc nhở con phải trở về. Tâm con bớt lung tung sau khi lang thang trên mạng… Àh, con còn một chuyện nữa. Đó là con đang là một sinh viên y dược. Con rất muốn được trở thành một bác sĩ như thầy…
thanhxuanadc@
Hôm nay tình cờ search trên mạng gặp được trang web của bác em rất vui mừng. Không ngờ hôm nay gặp được bác, em mừng như bắt được vàng. Em vội add vào favorite liền, em sợ bác “chạy” đi đâu mất.
trieuminh020708@
Web của Bác ngon lành nhá! có youtube nửa, cám ơn người giúp nó. TM sẻ nhớ họ đấy…
nhamnhan@
Đã từng cười rúc rich khi đọc “Thư gửi người bận rộn”,”Như thị..” và nhiều nhiều lắm những tạp văn của Bác sỹ (…). Những bài viết thật duyên, những cái nhin ý nhị, thấu suốt… Thật mong Bác sỹ mạnh khỏe, có nhiều bài tạp bút nho nhỏ cho mọi người cùng thưởng lãm. Thật vui vì biết blog này. Cảm ơn Bác sỹ.
thduong86@
… lần đầu gặp trang web này tự nhiên con thấy mừng mừng tủi tủi , vì từ này khỏi cần đi nhà sách ngó nghiêng xem bác có sách mới nào chưa để còn mua về thủ kĩ , đọc rồi để dành mai mốt già đọc tiếp . Hahaha , đừng tưởng con nói giỡn , con nói rất thiệt , tủi vì sao giờ này mình mới biết, mừng vì đã gặp ” người trong mộng ” ( mơ một lần gặp bác sĩ , ra đường lâu lâu ngó tới ngó lui coi có tình cờ gặp không). Những bài viết của bác sĩ cứ ngấm dần vào con, từng ngày từng ngày, từ khi con 16 tuổi ( lúc đó con mua tặng mẹ quyển ” Gió heo may đã về ” và đọc ké ) rồi cứ vậy, trẻ măng mà cứ suốt ngày “gió heo may ” với “già ơi ”, người nào không hiểu tưởng con không bình thường . Về sau này, những ” Như thị ” ” Bát nhã tâm kinh ” của bác vẫn theo con từng ngày, con chưa ngộ ra nhiều điều, nhưng có sao đâu, sống là trải nghiệm từng ngày mà phải không bác… Nhà con giờ rất nhiều người “nghiện” bác, có trang web này chắc sẽ rất vui, cảm ơn bác sĩ đã lập web, cảm ơn luôn người độc giả đã làm web cho bác sĩ…
huynhthi.maihuong@
Thật là đại phước,thật là hữu duyên khi con gặp được trang web này. Cuộc sống con vốn bận rộn, ở quê (Cai Lậy), yêu thích ngành y, yêu văn chương, yêu nhạc Trịnh, thích học Phật, lúc trước rất cầu toàn, bỗng dưng như trúng được kho báu… Thế giới phẳng thật kỳ diệu!!!
Con lưu ngay vào máy và đọc say mê khi vắng khách hàng, có lẽ chư Phật mười phương đã “gửi” đến cõi ta bà này một sứ giả để trị tâm bệnh và thân bệnh cho chúng sanh chăng?!
Con kính chúc bác sĩ vô lượng thọ, vô lượng quang, vô lượng cát tường để luôn là cầu nối giữa phật pháp – khoa học – văn học – và chúng sanh…
quynhanhdvtv@
…Tình cờ vào được trang web của bác, con rất mừng. Cứ như được gặp lại người quen cũ. Con “quen” bác từ khi con bắt đầu mang thai cháu đầu lòng. Năm nay, cháu đã 20 tuổi. Hồi đó, đúng là con đã gối đầu giường quyến sách “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng” của bác…
langthangtrada@
…Lại tra thêm trên mạng, ra trang nè; trang mạng của bác mang vẻ fiêu du lãng tử mà cũng thâm sâu lắm^^. Cháu học ở trường, học tôn giáo…
phuthuysimla1982@
Gặp được chú mừng quá không biệt hỏi cái gì trươc cái gì sau nữa. Bữa nay sao mò mẫm tìm được trang web của chú. Cám ơn trời hehe.
ngquynhtram@
Ngưỡng mộ chú lắm, đặc biệt là tài viết văn của chú, nhẹ nhàng mà thâm thúy. Đọc chú mới thấy tâm hồn con người trở nên đẹp với chút văn thơ. Đọc chú thấy sao tiếng Việt mình thật đẹp (đọc sách giáo khoa văn học có khi lại khó thấy!).
Cháu dốt văn số một, đọc chú cháu thấy cái ý nghĩa của văn chương. .
muitran1954@
Có “chôm” vài bài của BS đưa vào trang nhật ký của gia đình, dĩ nhiên là có ghi đủ đường link, để bạn bè và con cháu sau này có ghé mắt vào xem thì cũng theo đường link mà vào trang nhà của BS để mà suy gẫm thêm.
hodinhkhai@
Cảm cúm con uống vài viên tylenol …. Còn Stress quá thì con uống ” dohongngoc.com ” bớt liền . Mang ơn Bác lắm vì lòng tử tế của Bác dành cho mọi người trong đó có con . Mong Bác luôn an vui .
rosathythy@
… Từ ngày cháu phát hiện ra trang web này, cuộc đời cháu như có thêm niềm vui mới và cháu như tìm thấy sức mạnh, niềm tin mới. Đọc những bài viết của Bác Sĩ, nhiều khi cháu muốn phá lên cười, nhiều khi lại thấy bâng khuâng ray rứt muốn rơi nước mắt. Mỗi bài viết một cảm xúc và khi đọc lại, cháu lại tìm thấy cảm xúc mới. Cháu hiểu thêm về cuộc đời và về bản thân mình.
(…)
Nguyễn thị khánh minh: Đọc ”Thơ Ngắn Đỗ Nghê” (bản thảo, 2017)
CON ĐƯỜNG DÀI QUA NHỮNG BÀI THƠ NGẮN CỦA ĐỖ NGHÊ
Trong những điện thư gửi cho bạn hữu anh em, Nhà Thơ Đỗ Nghê (Đỗ Hồng Ngọc) thường cho đọc những bài thơ ngắn mà anh thường gọi là “thơ trời ơi.” Trời ơi là chuyện không đâu. Trời ơi là tiếng kêu ngạc nhiên. Trời ơi để diễn tả sau đó một vui mừng, một âu yếm. Trời ơi là tiếng than trong cơn bi sầu. Trời ơi đôi khi lại là bótay.com. Mà vì sao lại thốt lên như thế? Vì cảnh đời tang thương ngẫu lục. Vì sáng trưa chiều tối vút qua thoắt cái tất cả đều biến dịch trong từng khoảnh khắc. Trời ơi, Mới Hôm Qua Thôi…
Đến và đi là chuyện thường, biết những thay đổi kia là đương nhiên, thế nên, như hành giả đi ngao du trong đất trời thưởng thức phút giây đang đến rồi đi không vướng bận, sảng khoái đón nhận tất cả như chuyện trời ơi mà nhắn nhe chia sẻ với bạn đồng hành.
Đó là một thái độ sống nhẹ thường với cuộc phù du. Cho nên những bài thơ ngắn này là những trân trọng bật sáng ngay phút giây lúc đang là. Như Thiền sư Chadgud nói, “Thể xác, lời nói, ý nghĩ của chúng ta biến dịch nhanh như thời gian mũi kim xuyên qua cánh hoa hồng.”* Trong tích tắc ấy, Nhà Thơ đã cảm nhận cái trùng phùng của nghìn năm và phút giây, xẹt qua cảm xúc tức thì, lóe lên trong từng nhích kim xuyên qua thời gian lá mỏng.
Tôi cảm nhận như thế vì tính nhanh và chậm cùng cư ngụ trong mỗi bài thơ của Đỗ Nghê (ĐN). Cảm xúc như một đường tơ nối nghìn dặm không gian, thời gian vào lúc con chữ tượng nên lời thơ.
Giữa đêm
Thức giấc
Giữa ngày…
Boston, 1993
(Trái Đất, tr. 7)
Tôi thấy cả một nỗi trăn trở trên ba dấu chấm kia… Lăn về phía đêm hay ngày… lăn qua trở lại bỗng thấy phương em mặt trời đang chiếu sáng, trời ơi quê nhà! Thử hỏi nỗi nhớ xuyên qua đêm và ngày để thấy đây và kia gần quá trong một thức giấc?
Tiếng quạ vừa nhấn chiều thu, phản xạ là giật mình bật ra ánh chớp nỗi xa nhà, kêu, nhớ quá, kêu nhanh như vừa thả dây cung. Cái rơi xuống của mũi tên nhớ là một nỗi im lặng dài. Mà âm ba cảm xúc ngân ngân… Tôi không nhớ một nhà phê bình văn học đã nói, đó là “tính Trì Cữu và Trực Tốc ở một bài thơ,” tôi rất thích ý lời này, và thấy thật đúng trong không khí thơ ngắn Đỗ Nghê.
Chiều thu
Nghe tiếng quạ
Giật mình
Nỗi xa nhà
Nhớ sao
Mà nhớ
Quá!
Boston 1993
(Thu, tr. 74)
Khởi đi từ cánh hoa vàng phố thị, người chỉ thấy nhà cao, đi khơi khơi qua những con đường rồi lọt vào cơn gió bấc nhà quê, vỡ trái tim xanh nỗi nhớ nhà, thử hỏi thời gian giữa cánh hoa vàng và cơn gió bấc?
Đi giữa Sài Gòn
Phố nhà cao ngất
Hoa nở rực vàng
Mà không thấy Tết
Một sáng về quê
Chợt nghe gió bấc
Ơ hay xuân về
Vỡ òa ngực biếc!
(Gió Bấc, tr. 67)
Trong một tức thì nhìn thôi, mà mùa đang ở đang qua, mà xong bao đời lá, nhờ biết lẽ thay đổi mà người sống rất trọn vẹn từng chớp mi, vậy không phải sao, người sống được miên viễn trong khoảnh khắc?
Còn cây
trơ lại với cành
Với linh hồn lá
ngập ngừng trút qua…
Boston, 1993
(Đông Boston, tr. 72)
Cũng vậy ở bài thơ sau, tính nhanh chậm xô thời gian chập chùng trên cảm xúc chợt đến, ai ngàn năm xa kia bỗng trở thành một làn thơm tho. Trong cột gỗ vô tri bỗng nghe hồn Đường Thi ngân nga trên nét khắc nghìn xưa. Chắc là phút giây thinh lặng lắm nên đôi bên có sức thần thông giao cảm nhau?
Dưới những tàng cây
Con đường quanh co
Khúc khuỷu
Ai đã qua đây
Ngàn năm cũ
Mà hơi thở còn thơm tho vậy
Ta sờ tay vào cột gỗ
Nghe thì thầm
Đẽo gọt
Nét Đường thi.
1995
(Văn Miếu, tr. 77)
Thời gian ở đây quả là một con đường bất tận của không điểm bắt đầu không nơi kết thúc, mang mang tự hỏi quê nhà ấy là đâu, là nơi chôn nhau cắt rốn hay là nơi mà sinh tử chạm nhau để kết thúc và bắt đầu. Cũng như một vòng biến hóa của hạt nước kia,
Lâu không về thăm quê
Những người xưa biền biệt
Lũ trẻ lớn lên
Ngơ ngác
“ Ủa, chú là ai?
Làm sao chú biết…?”
(Về Thăm Quê, tr. 52)
Nước từ đâu đến
Nước trôi về đâu
Từ con suối nhỏ
Từ dòng sông sâu
Từ khe núi lở
Từ dưới nhịp cầu
Từ cơn thác lũ
Từ giọt mưa rơi
Nước đến từ đâu
Nước trôi về đâu
Từ cơn gió thoảng
Từ làn mây trôi
Từ hơi biển mặn
Từ phía mặt trời
Nước vẫn muôn đời
Không đi chẳng đến
Ai người nỡ hỏi
Nước đến từ đâu
Ai người nỡ hỏi
Nước trôi về đâu…
Paris, 1997
(Nước, tr. 9)
Ta bay vù vù trong không gian
Mà cứ tưởng nằm im
Trên gối
Mỗi ngày ta rơi rụng
Mỗi ngày ta phục sinh
Mà cứ tưởng không hề thay đổi…
(Vô Thường, tr. 49)
Có rơi rụng mới có đâm chồi, có ngày qua đi mới có ngày nay, như hạt nước kia, dòng sông kia luôn chảy và biến hóa phát sinh ra cái khác, có phải người thơ đã nhận biết và chấp nhận nhẹ nhàng những đổi thay, sinh hoại diệt, nên có được an nhiên tự tại, không còn đinh ninh vào ý nghĩ lẫn sự vật?
Sông ơi cứ chảy
Cứ chảy về trời
Cứ về biển khơi
Cứ làm suối ngọt
Cứ làm thác cao
Cứ đổ ầm ào
Cứ làm gió nổi
Cứ làm mây trôi…
Sông ơi cứ chảy
Chảy khắp châu thân
Chảy tràn ra mắt
Chảy vùi bên tai
Dòng sông không tắt
Dòng sông chảy hoài…
(Giỗ một dòng sông, tr. 28)
Có chút man mác nguyện cầu trong tình ý bài thơ này ở những “cứ, hoài…”
Ở Hội An Sớm, thấy rõ sự thay đổi nối tiếp nhau theo thời gian trong một vài bước, bước vừa chạm xuống bước cất lên, trăng đã tàn, Hội An, Ta và Gà cùng giật mình vì tiếng chổi sớm, ba câu đầu đều động, nhưng tiếng “gà gáy vàng trong sương” lại u tĩnh vậy…
Hội An còn ngái ngủ
Mái chùa ôm vầng trăng
Giật mình nghe tiếng chổi
Gà gáy vàng trong sương
(Hội An Sớm, tr. 38)
Đâu có gì thường còn, sự vật cùng ý nghĩ ta cứ quay như kính vạn hoa, vậy nên
nhắn bạn đồng hành hãy yêu thương nhau ngay lúc này, tại đây, cái sắc màu vừa hiện,
Giả sử sóng thần ập vào Nha Trang
Ập vào Mũi Né
Anh chỉ kịp quẳng em lên một chiếc thuyền thúng
Vút qua những ngọn dừa
Những đồi cát trắng
Em nhớ mang theo đôi quả trứng
Vài nắm cơm
Vài hạt giống
Đừng quên mấy trái ớt xanh…
Biết đâu mai này
Ta làm An Tiêm
Trở về làng cũ
Nơi này ta sẽ gọi là Nha Trang
Nơi kia gọi là Mũi Né…
Cho nên
Sao chẳng sớm mà thương nhau hơn?…
2011
(Giả Sử, tr. 21)
Trong tập những bài thơ ngắn này, tôi xúc động nhất là bài về Mẹ và những bài về đứa con gái yểu mệnh La Ngà, đọc lên là thấy tim mình phản xạ để đập đồng hành với cảm xúc của người thơ,
Con cài bông hoa trắng
Dành cho mẹ đóa hồng
Mẹ nhớ gài lên ngực
Ngoại chờ bên kia sông…
2012
(Bông Hồng Cho Mẹ, tr.12)
Đâu còn khái niệm sinh tử mất còn, rờ rỡ từng bước hiện thực trong phút giây giao cảm nhất của con và Mẹ, lạ thay phút chia ly lại hoan hỷ đến thế…
Mỗi năm
Mỗi người
Thêm một tuổi
Chỉ mình con
Mãi mãi
Tuổi đôi mươi…
1990
(La Ngà 3, tr. 26)
Ba dạy con
Mỗi ngày
Một chút
Không bài học nào
Như ba đã học
Từ con
Nỗi mất!
1990
(La Ngà 5, tr. 27)
Thử đặt mình vào khoảng thời gian con mãi mãi đôi mươi và cha mỗi ngày một thêm tuổi, thì mới thấm thía cảm động nỗi mất con để lại cho cha, và từ đây cha lại học thêm được cách vượt qua phiền não.
Từ đó mà tôi hiểu nghĩa lý bài thơ: Đừng nói điều hạnh phúc / Chẳng ai tin đâu / Hãy nhắc điều bất hạnh / Ai nấy đều vui… (Niềm Tin, tr .54)). Nhắc có nghĩa là chia sẻ, là thương và hiểu, nhắc để cùng nhau tìm cách vượt qua nỗi đau, và vui vì hiểu ra lẽ vô thường.
Việc cùng-tìm cách vượt qua mọi phiền não nghiệp chướng là nguyện của người đang tu tập?
Tham chẳng còn
Sân cũng hết
Si đã tuyệt
Niết Bàn
Tịch diệt
Để làm chi?
(Ngộ, tr. 51)
Khi đoạn diệt được Tham Sân Si thì người hẳn sẽ đạt được thân tâm thanh tịnh. Nhưng người tu kia lại tự hỏi Để làm chi, hưởng một mình sao? Khi tôi hỏi, Nhà Thơ bảo, “Niết Bàn này chỉ là ‘hóa thành’ như trong kinh Pháp Hoa nói, còn phải tiến thêm: Phát tâm Bồ Đề để tiếp tục hành Bồ Tát đạo với lòng Từ Bi và Trí Huệ, không chỉ Tự Lợi mà còn Lợi Tha”. (A.Tôi thấy thích thú khi đã viết từ bài Niềm Tin trên, tôi vô tình chạm khẽ vào Tự Lợi Lợi Tha này).
Trong một bài giảng của Thầy Thích Quảng Lục chùa Hội Phước cũng nói, “Có nhiều hành giả đắm chìm trong cảnh giới an lạc tịch tĩnh mà quên mất chí nguyện chia sẻ cho người khác nên đạo hạnh của họ cũng dừng lại ở mức tương đối, vì chỉ có tâm mở rộng đến tha nhân thì trí tuệ mới trải rộng khắp…”** Ra Để làm chi là một nhắc nhở về một chặng đường tiếp nối của đạo hạnh.
Con đường rất dài… và phải chăng phải tu tập hằng ngày để mình được vững vàng và theo khả năng đó mà chia sẻ nhắc nhở người khác? Như người thơ đã và đang theo đuổi hằng ngày qua những bài thơ bài viết của mình?
Thiền. Tôi rất thích một thiền đường có lần tôi đến đứng nhìn vào qua ô cửa sổ. Ở đó, thời gian không gian và ý tưởng gặp nhau ở nhịp nhàng hơi thở. Cái không khí lắng trong ấy như tỏa ra bao phủ và thấm vào người tôi. Tôi thích một góc nhỏ trong nhà nơi tôi tập thiền để chữa bịnh, người bạn bảo, cứ tập trung vào hơi thở, nhưng, bao nhiêu thứ trong đầu cứ lăng xăng, tôi thầm nguyện, bước đầu rồi sẽ vượt qua, vượt thêm để đạt được chánh niệm tự thân, vượt nữa… “Hãy nhắm mắt lại, và nghĩ đến niệm lành cho chính bạn, nếu bạn không thể cảm thấy một khát vọng chân thực cho hạnh phúc riêng của bạn- sẽ không có cách nào bạn có thể chân thực ước muốn cho kẻ khác có hạnh phúc.” (Đại SưThanissaro Bhikkhu)***
Thả lỏng toàn thân
Như treo móc áo
Ngồi xếp bằng tròn
Vai ngang lưng sổ
Dõi theo hơi thở
Như mượn từ xa
Khi vào khi ra
Khi sâu khi cạn
Chú tâm quãng lặng
Pranasati
Hơi thở xẹp xì
Thân tâm an tịnh
Không còn ý tưởng
Chẳng có thời gian
Hạt bụi lang thang
Dính vào hơi thở
Duyên sinh vô ngã
Ngũ uẩn giai không
Từ đó thong dong
Thõng tay vào chợ…
(Vè Thiền Tập, tr. 96)
Lại nghe nói, tu ở chợ mới thật là công đức viên mãn, vì tới đây hành giả đã thực sự “tâm bồ đề kiên cố” thõng tay vào chợ để Lợi Tha…
Nguyễn thị khánh minh
Santa Ana
11.2017
* Theo Phật Giáo Thực Hành Pháp Đại Hoàn Thiện
**chuahoiphuoc.net
*** https://thuvienhoasen.org/p22a24158/huong-dan-thien-tap
Những bài thơ trích từ tâp Bản Thảo 2017 THƠ NGẮN ĐỖ NGHÊ (ĐỖ HỒNG NGỌC) với sự trình bày của Họa Sĩ Lê Ký Thương
Video clip Kỳ 5: Chương trình ”Phật học & Đời sống”
Buổi sinh hoạt tại Chùa Phật học Xá-Lợi, Tp HCM, ngày 11.11.2017
Thứ bảy 18.11. 2017 từ 15-16h30 tiếp tục kỳ 6 về: ”Đạo đế”.
Thân mời các bạn thu xếp đến vui.
Trân trọng,
Đỗ Hồng Ngọc
