Mùa này, rất nhiều câu hỏi về Sốt Xuất Huyết

Bác sĩ ơi, khi nào thì phải nghĩ đến Sốt xuất huyết (SXH)?

Mùa này, khi có sốt thì phải nghĩ ngay đến Cúm A/H1N1 và SXH, nếu ở trẻ con còn phải nghĩ đến Tay Chân Miệng nữa! Thà “nghĩ đến” mà không phải còn hơn là chủ quan, để bệnh trở nặng trở tay không kịp!

Làm sao biết bị SXH?

Sốt cao đột ngột, sốt suông ( sốt khơi khơi, không kèm ho, sổ mũi gì cả!), và rất khó làm hạ sốt. Vài ngày sau có thể thấy xuất hiệu dấu xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu nưới răng (lợi), nổi vết bầm chỗ chích, cắt, lể… Khi bệnh trở nặng thì có thêm đau hụng, và dấu hiệu sốc: lạnh tay chân, mạch yếu và nhanh… Ở bệnh viện người ta còn thử máu để xem máu có bị cô đặc không (Hematocrite tăng cao) và tiểu cầu (Plaquette) có giảm không, để chẩn đoán SXH.

Tại sao SXH đến bây giờ vẫn chưa có thuốc chủng ngừa?

Bởi vì SXH do virus Dengue gây ra, mà virus Dengue có đến 4 týp, thay qua đổi lại hoài nên các nhà bác học cũng… bí! Thế nhưng, ta biết SXH do muỗi vằn truyền đi, nếu diệt hết lăng quăng (bọ gậy) thì không còn có muỗi và …cũng hết luôn SXH. Chữa trị SXH là chuyện của Y tế, còn diệt “lăng quăng bọ gậy” là chuyện của mọi người, mọi nhà.

Vậy sao không cho thử máu ngay đi để biết sớm có hơn không?

Không. Thử máu sớm không biết gì hơn! Vì lúc mới sốt, thử máu vẫn thấy bình thường, càng dễ chủ quan, bệnh trở nặng không hay. Phải qua ngày thứ 3, thứ 4 sau khi sốt thử máu mới có thể biết được. Không nên đòi thử máu khi chưa cần thiết. Bác sĩ nào ít kinh nghiệm, chiều lòng bệnh nhân cho thử máu theo yêu cầu, thấy kết quả tốt rồi nói “không sao đâu! không phải đậu!” thì nguy tai. Nhiều vụ kiện tụng cũng vì chuyện này! Tốt nhất là phải theo dõi sát, ít nhất trong một tuần lễ.

Theo dõi cách nào?

Theo dõi coi sốt “kiểu” nào? Vào ngày thứ ba thứ tư của bệnh, theo dõi coi bệnh đã giảm sốt mà có mệt mỏi hơn không, có lừ đừ, có đau bụng, nôn ói, chảy máu cam, tay chân có bị lạnh không, nếu có là bệnh đang chuyển độ đó. Từ SXH độ 1, độ 2 đã chuyển sang độ 3 độ 4, rất nguy hiểm. Mau mau đưa vào bệnh viện.  Chính người nhà phải tự theo dõi chớ lúc bệnh quá đông, nhân viên y tế theo không xuể!

Thấy ở bệnh viện chỉ truyền dịch để chữa SXH, vậy sao ngay từ đầu không cho truyền dịch có phải tốt hơn không?

Không. Nguy hiểm nữa. Truyền dịch phải đúng lúc, đúng loại dịch cần truyền và phải truyền với một tốc độ thích hợp mới có kết quả. Truyền dịch linh tinh càng làm cho bệnh trầm trọng thêm. Có thể bị run tiêm truyền (sốc nước biển), tràn dịch màng phổi, phù phổi cấp… rất nguy hiểm.

Nghe nói SXH có thể đi thầy bà “uống nước lã”  cũng khỏi?
SXH do siêu vi gây ra, đa số tự khỏi nên “uống nuớc gì” cũng khỏi. Đó là SXH độ I, độ II, không có biến chứng. Nếu  có biến chứng (độ III, IV) thì rất dễ tử vong. Vậy tốt nhất đừng có chủ quan! Chữa chạy linh tinh mất thì giờ vô ích!

BS Đỗ Hồng Ngọc

Dấu hiệu nặng phải đi cấp cứu.
Trong khi theo dõi, nếu thấy bệnh nhân:

1.Bứt rứt, lăn lộn, vật vả hoặc li bì, lừ đừ…một cách bất thường .
2.Đau bụng, đau nhiều hơn, đau vùng hông phải (vùng gan)
3.Chảy máu cam, chảy máu nướu răng (lợi), đi phân lợn cợn đen, ói có máu…
4.Tay chân lạnh giá, da đổi sắc, bầm bầm, tím tái…
5.Tiểu ít, khát nứơc nhiều.
Thì phải đưa ngay vào bệnh viện!