Dạy học 2009
1. Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.Hồ Chí Minh- tiền thân là Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Cán bộ y tế Thành phố- vừa bước vào tuổi 20, tức là đã có 15 thế hệ bác sĩ được đào tạo dưới mái trường này đang họat động trong mạng lưới y tế thành phố.
Tôi còn nhớ khóa đầu tiên (1989-1995) chỉ có 37 em sinh viên thì nay số sinh viên năm thứ nhất đã tăng lên gấp 10 lần (Khóa 2009-2015 đã có 370 SV, trong đó 3 em từ Lào và Campuchia)…
Dạy học 2009
Nhớ lại thuở ban đầu, để chuẩn bị cho khung chương trình mới, phục vụ mục tiêu đào tạo “Bác sĩ tổng quát hướng về cộng đồng” với phương pháp và nội dung có phần khác biệt so với cách đào tạo từ các trường y truyền thống, nhóm phụ trách nội dung – Bác sĩ Dương Quang Trung, giám đốc Sở Y tế kiêm giám đốc Trung tâm lãnh đạo chung- gồm có BS Nguyễn Văn Truyền, Đỗ Hồng Ngọc, Lê Trường Giang, Nguyễn Thanh Nguyên, Dương Đình Công… liên tục có những buổi họp tại nhà Bs Nguyễn Văn Truyền ở Đakao để thiết kế chương trình trong đó có 3 tuần lễ gọi là “Nhập môn sức khỏe cộng đồng”. Các sinh viên ngay từ bước đầu vào trường đã đựơc giới thiệu hệ thống y tế, đựơc tiếp cận cộng đồng, được đi tham quan các cơ sở phòng bệnh, chữa bệnh… và sau đó là những bài học lý thuyết mang tính định hướng căn bản trên cơ sở phương pháp giáo dục chủ động. Đến nay qua 20 năm đã có ít nhiều chuyển biến, thay đổi trong triết lý, mục tiêu, nội dung và phương pháp, nhưng vẫn còn giữ lại đựơc 3 tuần lễ “nhập môn” quan trọng này. Đó là một điểm đặc sắc riêng của trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch. Nếu sau này triết lý đào tạo y khoa rất nhân văn đó bị thay thế để chạy theo khuynh hướng điều trị, kỹ thuật cao, cầu kỳ và tốn kém của thời đại “toàn cầu hóa” hiện nay trong đó y khoa được coi như là một “mũi nhọn kinh tế” thì thật đáng tiếc!
VÀI HÌNH ẢNH VỀ SĂN SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU
Chẩn đoán cộng đồng xã Hiệp Phước (1986)
Huấn luyện Nhân viên sức khỏe cộng đồng trên thực địa tại xã Tân Nhựt 1987..
BS Dương Quang Trung, Lê Trường Giang, Đỗ Hồng Ngọc ( xã Tân Nhựt, 1987)
2. Năm nào cũng vậy, trong phần “nhập môn”, tôi được phân công dạy bài Săn sóc sức khỏe ban đầu (Primary Health Care) và những năm gần đây thêm bài Y đức (Medical Ethics) cho các lớp sinh viên y khoa năm thứ nhất. Với tôi, đó là những bài học quan trọng đầu tiên cho các em nên luôn được chuẩn bị kỹ với các bạn trong nhóm như ThS, Bs Trương Trọng Hoàng, ThS Nguyễn thị Xuân Đào, ThS, Bs Ngô thị Nghiệp…
Vì sao em chọn học ngành y? Theo em, y đức là gì? Tại sao người thầy thuốc cần phải có y đức..? là những “bài làm” đầu tiên để các em “động não”, suy nghĩ… trứơc khi đựơc học bài lý thuyết. Thế nào là sức khỏe của cá nhân và cộng đồng – “sức khỏe” khác với “y tế” ra sao?-, và Săn sóc sức khỏe ban đầu (SSSKBĐ) là gì? Tại sao? Ở đâu? Cách nào?… Cho đến nay SSSKBĐ vẫn là hòn đá tảng của một hệ thống y tế công bằng và nhân đạo, phù hợp với mô hình bệnh tật luôn biến chuyển tùy tình hình phát triển kinh tế văn hoá, xã hội, chính trị của từng địa phương, từng quốc gia. Riêng Y đức – và Nghiã vụ luận y khoa (Medical deontology)- được giới thiệu tổng quát với những thí dụ cụ thể đưa đến những nguyên tắc (giá trị) cơ bản nhằm chuẩn bị cho các em một tâm thế khi “chọn nghiệp”. Dù những bài học này còn đựơc dạy ở những năm sau nhưng với tôi, năm thứ nhất này mới thực sự có nhiều ý nghĩa.
Đỗ Hồng Ngọc
Em xin chào thầy
Trước hết em xin dc cảm ơn thầy, vì thầy đã dạy chúng em trong suốt 3 tuần đầu Đại Cương SKCĐ.
Em còn nhớ như in cái buổi sáng thứ 6, khi ấy là tất cả giảng viên có mặt đông đủ để giải đáp những thắc mắc còn lại của chúng em. Lúc đó bạn lớp trưởng lớp em (lớp B) lên trình bày những ý kiến của tụi em. Trong những ý kiến đó có những ý kiến khiến các thầy phải cười méo mặt: giáo trình wá chi tiết (nếu k muốn nói là wá dài), thầy dạy buồn ngủ, …
Thực ra lúc đó, em rất muốn đứng lên phát biểu “Các thầy giảng rất lôi cuốn, nếu cảm thấy buồn ngủ đó chỉ là lý do khách wan là vì buổi trưa chiều, nóng nực ạ chứ k fải là tại các thấy giảng ko hay. Còn tài liệu thì dài thật nhưng tụi em chỉ cần học trong phần Mục Tiêu là dc rồi ạ” Nhưng do wá nhút nhát nên em đã ko nói.
Em chỉ mong các thầy cũng đừng buồn khi tụi em nhận xét như vậy, phải chăng do tụi em k bít diễn đạt đúng theo ý tụi em mà thôi.
Thầy Nguyên là tụi em được gặp mặt nhiều nhất, nên có lẽ thầy Nguyên là gần gũi với chúng em nhất. Phong thái thầy tự nhiên, hóm hỉnh wa cách thầy truyền đạt lời giảng.
Thầy Trương Thìn tuy chúng em chỉ được gặp 1 lần wa bài Y HỌC CỔ TRUYỀN nhưng đã gây ấn tượng với chúng em nhất.
Đặc biệt là thầy Ngọc, em rất thích giọng nói truyền cảm của thầy. Lời nói của thầy giảng dạy em có cảm tưởng như là những lời khuyên răn, dạy dỗ của bậc cha mẹ vậy. Ngoài ra, chúng em rất thích những câu chuyện có thực mà thầy chia sẻ, lồng vào những bài giảng. Những câu chuyện đó giúp ích cho tụi em rất nhiều về kinh nghiệm sống, cuộc đời.
Chúng em cũng xin cảm ơn thầy Công, cô Bích, thầy Minh, cô Hạnh đã dành thời gian để dạy cho chúng em những bài học đầu tiên khi bước chân vào trường Y. Hy vọng những năm sau, các thầy các cô sẽ tiếp tục dạy bảo cho lứa đàn em của tụi em.
Một lần nữa em xin chúc thầy cô có sức khoẻ và lòng nhiệt huyết ko bao giờ tắt.
Thay mặt các thầy cô Bộ môn SKCĐ, thầy Ngọc cảm ơn em và các bạn về những nhận xét trên. Mong các em cố gắng học tập vì y khoa là ngành đòi hỏi tính kiên trì, nhẫn nại rất cao. Mừng em có thì giờ theo dõi trang web của thầy. Chúc em nhiều sức khỏe, học giỏi.
Tiếng Việt mình cũng ngộ chú Ngọc ha. Đã gọi là Thầy thì sinh viên dù ở tuổi nào cũng xưng bằng em hết. Con nhớ có lần nói chuyện với thầy nhỏ tuổi hơn con, con cũng xưng bằng … em luôn
Đó mới là cái đặc sắc của tiếng Việt mình. Nếu cứ You and I thì quá dễ! Con không thấy từ “cháu” mà chuyển sang “con” cũng mất một chặng đường dài đầy… ho hen hay sao? Chú bị virus “hành” máy tính, mất hết trơn. Chú lại mù tịt. Con gởi lai dia chi web HT nha!
Da thưa thầy,
3 tuần đầu học đại cương môn sức khỏe cộng đồng là 1 trải nghiệm rất thú vị trong những ngày đầu tiên đặt chân vào trường y của em. Nhưng em vẫn tiếc hùi hụi là giá như khi đó mình đủ chín chắn hơn để nhận biết về sự cần thiết, về ý nghĩa của bài học và ghi nhớ nhiều hơn những điều thầy cô đã dạy. Bây giờ em đã là sinh viên năm 3, đã tiếp cận qua các môn đại cương như giải phẫu, sinh lý, sinh lý bệnh…, các môn lâm sàng như nội, ngoại, ngoại thần kinh…e vẫn cảm thấy mình thích môn sức khỏe cộng đồng hơn cả và có định hướng công tác tại lĩnh vực y tế công đồng sau này. Nhưng em lại nhận được những phản hồi không ủng hộ quyết định của mình như “SV y khoa học 6 năm ra trường lại làm ngành y tế cộng đồng rất uổng phí” hay “ngành y tế cộng đồng ở VN không phát triển, không thấy có những thành công nào”. Em thật sự rất muốn được biết thêm thông tin về ngành y tế cộng đồng ở nước ta và kinh nghiệm của thầy sau bao nhiêu năm công tác trong lĩnh vực này để củng cố cho lòng tin và quyết định của em là đúng. Em xin chân thành cảm ơn thầy.
Học y là phải học suốt đời em ạ. Không việc gì phải “tiếc hùi hụi” cả! Em có thể học lại các bài về Săn sóc sức khỏe ban đầu, Y đức và xem kỹ lại Mục tiêu đào tạo của nhà trường. Em cũng nên đọc thêm cuốn “Thầy thuốc và bệnh nhân” của thầy vừa mới được tái bản có bổ sung (Hỏi ở 62 Nguyễn Thị Minh Khai, Q1) và cuốn Sức khỏe gia đình. Đọc đi rồi hôm nào gặp trực tiếp thầy mới thảo luận kỹ được. Học y khoa 6 năm thực ra mới chỉ là cái nền móng ban đầu. Cứ bình tĩnh và đi theo con đường em chọn. Chữa bệnh cho một cá nhân, rất tốt, nhưng tốt hơn nữa là chữa bệnh cho cả một cộng đồng, và quan trọng hơn nữa là làm cho cộng đồng đó được khỏe mạnh… điều đó chẳng tuyệt vời sao? Cách nào ư? Thì phải học cách chứ!
Em cảm ơn thầy! Em sẽ đọc 2 quyển sách thầy giới thiệu. Sau khi đọc xong và có hiểu biết hơn, em hứa hẹn xin được gặp thầy ạ. Em chúc thầy nhiều sức khỏe và luôn vui vẻ ạ.
Thầy thiên vị, dạy tụi con ít xịtttttt
Thầy công nhận lớp con thầy dạy “ít xịt” thiệt, nhưng không có thiên vị. Chẳng qua thời điểm đó, thầy bị bệnh mới khỏi. Tuy nhiên, chắc con có đi thực tập năm thứ 4 với thầy ở Trung tâm truyền thông-Gíáo dục sức khỏe chứ?
Con vừa mới thi đậu trường Y khoa Phạm Ngọc Thạch.
Nghe thầy nói về Bài Học Đầu Tiên vô cùng quan trọng nên con cảm thấy thú vị và cũng lo lo.
Mong rằng con sẽ sớm được gặp thầy!
– Con đang học Y6. Con đang rất buồn và có nhiều bực bội khi dạo gần đây biết được nhiều mặt tối của ngành y (cụ thể là cách đào tạo ngành y ở nước ta-đại học và sau đại học). Con biết ở đâu cũng có những chuyện tiêu cực nhưng biết 1 lần quá nhiều điều không hay làm con “tiêu hóa” không nổi. Thầy là người có nhiều kinh nghiệm sống và hành nghề, vậy Thầy giúp con 1 lời khuyên để lấy lại niềm tin vào ngành y nước nhà!
Thật ra, khi vào thăm trang web của Thầy, con đã thấy thoải mái hơn nhiều.
– Tuần trước, 1 em tân sinh viên ĐH YK PNT (người quen của con) bị người bác (hiện đang là bác sĩ) hù dọa về cách học y cực khổ như thế nào, rồi bắt mua sách y về học trước…Khi em đó hỏi con, con đã khuyên em ấy: thoải mái, chăm chỉ trong suốt quá trình học nhưng đừng quá căng thẳng. Và, thay vì cho mượn tài liệu học Y1, con đã cho em ấy mượn những quyển sách của Thầy-“Thầy thuốc và bệnh nhân”, “Thư gửi người bận rộn” với mục đích nuôi dưỡng lý tưởng trở thành 1 bác sĩ tốt. Còn tài liệu thì … tính sau. Con nghĩ mình đã làm đúng. Cảm ơn những quyển sách của Thầy.
Thầy nghĩ con đã làm đủng. Phải động viên các em thay vì hù dọa.Hoc Y không cần phải học trước như vậy! Trái lại, nên đọc… tiểu thuyết. Và trước hết nên đọc cuốn Thành Trì (Citadel) của Cronin. Chính vì hiện nay có nhiều “tiêu cực” như thế trong ngành nên càng cần có những bác sĩ tương lai như con để góp phần làm cho nó bớt tiêu cực. Thực ra, kẻ có lòng nhiều lắm, người tốt quanh ta không thiếu đâu.
con đã đọc một vài quyển sách cuả thầy, con tính năm sau sẽ thi vào trường. Song con còn phân vân lắm, con không biết rõ sự khác biệt của Đại học y dược và đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch, thầy có thể chỉ cho con biết học đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch mình có được nhiều cơ hội tốt về việc làm sau khi tốt nghiệp không? và “Bác sĩ tổng quát hướng về cộng đồng” nghĩa là jì vậy thầy. Con cám ơn thầy.
Đại học Y dược ( có cả Y và Dược) trực thuộc Bô Y tế, đào tạo bác sĩ, dược sĩ cho cả các tỉnh phía Nam, khác với Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch, trực thuộc thành phố HCM, đào tạo bác sĩ riêng cho Tp. HCM. Bác sĩ ra trường phục vụ tại thành phố HCM. Tình trạng hiện nay là đang thiếu bác sĩ trầm trọng, không sợ không có việc làm. Còn “bác sĩ tổng quát” có nghĩa là không phải “bác sĩ chuyên khoa”. Học y phải học tổng quát trước, rồi sau mới chuyên khoa được. Sau khi ra trường, thành bác sĩ tổng quát rồi tùy năng khiếu có thể chọn học chuyên sâu về một lãnh vực nào đó gọi là “chuyên khoa”. thí dụ nội, ngoại, sản, nhi, mắt, tai mũi họng…
Còn “cộng đồng” thì vì ra trường phục vụ cho riêng Tp.HCM (là một cộng đồng khác với Cà Mau hay Tây Ninh) nên phải học những vấn đề sức khỏe, bệnh tật thường gặp của TP. HCM, một thành phố có 8 triệu dân (thêm vài triệu nhập cư và vãng lai), trung tâm văn hoá kinh tế xã hội của cả nước, đầu mối giao lưu quốc tế, quốc nội, “tích chứa” nhiều nguy cơ và có những đặc điểm, mô hình bệnh tật phức tạp khác với các nơi khác. Hy vọng con đã rõ phần nào. Nhưng nếu con muốn học y để “làm giàu” thì nên chọn nghề khác nhé! Thầy Ngọc.
Chao Thay,em hien la sinh vien nam nhat cua truong. Em dang co mot thac mac rat lon mong thay giai dap :”Y nghia cua viec hoc bai DAI CUONG SUC KHOE CONG DONG”.Em dang rat lung tung vi ko biet hoc bai nay nhu the nao
Chắc em đã dự buổi giảng đầu tiên của thầy rồi phải không? Nó là một phần của Đại cương sức khỏe cộng đồng. Em sẽ được học với các thầy cô khác nữa trong suốt 3 tuần lễ- kể cả đi thực địa- sau đó có buổi giải đáp chung cho cả lớp.
Dạ, thầy ơi, cho con hỏi, vai trò và vị trí của SSSKBĐ là gì? Và sự tham gia cộng đồng có ý nghĩa như thế nào?
Đọc trong bài “Săn sóc sức khỏe ban đầu” sẽ thấy.
Em kính Chào Thầy
Em là lứa sinh viên đầu tiên của Trung Tâm Đào Tạo, từng ngưỡng mộ những bài thơ của thầy.
Hiện e đang làm việc ở Ủy Ban Phòng Chống AIDS thành phố.
Em rất mong thầy luôn khỏe mạnh để em được một ngày nào đó cùng bạn bè cũ hát cho thầy nghe và được thầy giảng huấn.
Kính chào thầy
BS Minh Hải
Hải ơi,
Thầy cũng rất nhớ em. Không ngờ em về UB AIDS. Chủ nhật này 9.1 Thầy mời em về Trường PNT, lúc 8g30 sáng, đến giảng đường 205 khu B để “sinh hoạt văn nghệ” rất vui với Thầy và các bạn SV. Thầy rất mong gặp em. Cố thu xếp nhé.
Chào thầy,
Em và các bạn được học thầy không chỉ năm 1, mà còn năm 3 và năm 6.
Tụi em thuộc lứa 99-2005.
Nhưng chắn chắn thầy không ấn tượng được với đứa nào trong thế hệ này đâu
Hôm nay tình cờ ghé thăm website của thầy, viết vài dòng hỏi thăm sức khỏe
và chúc thầy cùng gia đình và bộ môn nhiều sức khỏe, thành công
Thân ái
Bs Hồng Hà
http://giangduongykhoa.net
http://115.org.vn
Cảm ơn em, Hồng Hà. Bây giờ em làm việc ở đâu? Có vui, khỏe không? Khi nào rảnh lên web đọc cho vui nhé.