Năm 1962, chuẩn bị vào đại học tại Sài Gòn, Đỗ Hồng Ngọc phân vân không biết nên chọn Y khoa, Sư phạm hay Văn khoa. Học giả Nguyễn Hiến Lê khuyên: “Nên chọn ngành y! Giỏi nghề này rồi có muốn đổi sang dạy học cũng không khó và nếu thích viết lách thì qua kinh nghiệm hành nghề nhiều năm cũng viết được”. Không ngờ về sau, cuộc đời của anh cũng ứng khớp “3 trong 1” như vậy thật…
* Thưa bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, hẳn anh đã hàm ơn học giả Nguyễn Hiến Lê từ năm đó?
– Thật ra, từ trước đó nhiều năm, tôi đã hàm ơn cụ rồi. Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, hồi mới học hết tiểu học, tôi đã phải nghỉ học 2 năm liền phụ mẹ bán hàng xén ngoài chợ.
Khi vào học đệ thất (lớp 6 bây giờ) trở lại, tình cờ trong một dịp đi giao nhận hàng cho mẹ từ Phan Thiết vào Sài Gòn, tôi mua được cuốn sách Kim chỉ nam của học sinh của Nguyễn Hiến Lê. Cuốn sách hướng dẫn về phương pháp tự học rất cụ thể, thiết thực. Sẵn có quyết tâm bù lại thời gian đã mất, sau khi “nghiên cứu” kỹ cuốn sách, tôi mạnh dạn viết thư trình bày hoàn cảnh của mình và xin học giả một lời khuyên rằng tôi có nên học “nhảy lớp” hay không. Cụ sốt sắng viết thư phân tích, đại ý: “Với ngôn ngữ, lời lẽ trong thư, tôi tin cháu có trình độ tổ chức việc tự học để học “nhảy lớp” được”. Được lời như cởi tấm lòng, tôi bắt tay thực hiện ngay. Kết quả tôi học “nhảy” 2 lớp, theo kịp bè bạn, rồi năm 1962 trở thành sinh viên y khoa như đã nói. Sau khi tốt nghiệp và hành nghề bác sĩ (từ năm 1969), tôi xuất bản cuốn sách đầu tay năm 1972: Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò với lời đề tựa rất trân trọng do học giả Nguyễn Hiến Lê viết.
* Thưa bác sĩ, đã đành là nhờ cuốn Kim chỉ nam… anh đã vươn lên được trong việc tự học, nhưng thành thật mà nói, không phải ai cũng áp dụng theo sách mà được thành công như vậy. Anh có thể trình bày thêm về kinh nghiệm tự học của mình?
– Điều cần nhấn mạnh trước tiên là do chủ quan mỗi người có ham thích học tập hay không cái đã. Tôi tự nhận thấy mình, ngay từ nhỏ, đã ham thích học tập, ham thích hiểu biết thật sự. Chất “lửa” đó trong mình gặp chất “lửa” trong cuốn sách của cụ Nguyễn Hiến Lê mới bùng lên thành đám cháy. Một nguyên tắc cần yếu cho việc tự học – không chỉ trong vài năm mà kéo dài suốt đời – là “đọc”. Nếu bạn cảm thấy có cái thú vui trong việc đọc thì không lo gì kiến thức không đến với bạn miễn là bạn có sẵn sàng tiếp nhận nó hay không, có cảm thấy lợi ích thật sự trong việc thủ đắc những kiến thức cho mình. Qua kinh nghiệm từ thời còn ngồi ghế nhà trường, tôi nhận thấy ý thức tự học, tự trau dồi kiến thức của học sinh có phát huy được hay không một phần lớn có ảnh hưởng từ cách giảng dạy của người thầy. Người thầy phải giúp cho học sinh cảm thấy niềm vui, sự hứng thú – thậm chí cả những cảm xúc phong phú trong khi tiếp nhận bài học. Trải nghiệm được những trạng thái đó rồi, thì dù khi không có thầy, người ta vẫn muốn tự mày mò học, đọc, suy nghĩ để khám phá chân lý qua sự mở mang, tích lũy kiến thức.
* Nhiều người tiếp xúc với bác sĩ, đã có nhận xét: Đỗ Hồng Ngọc rất am hiểu chuyên ngành y của mình song cũng lạ là với những chuyện vặt vảnh của đời thường, anh cũng rất quan tâm, rành rẽ?
– (Cười). Tôi nhớ khi thi vào Đại học Y khoa Sài Gòn (1962), ngoài các môn chính, nhà trường cũng tổ chức thi trắc nghiệm kiến thức xã hội với các câu hỏi rất “lộn xộn”, đại loại như: Thời Đông Châu Liệt Quốc, Thời Chiến Quốc, có ai là thầy thuốc nổi tiếng? Ông Tổ ngành y của Việt Nam, của thế giới là ai? Rồi thì là: Giá gạo hiện nay bao nhiêu tiền một ký? Giá than bao nhiêu tiền một ký?… Trả lời các câu hỏi trong phạm vi ngành học, có thể thí sinh nào cũng rành, nhưng hỏi về giá gạo, giá than, giá điện, nước… một cách “khơi khơi” như thế thì nhiều người bí. Riêng tôi, tôi không bí. Do điều kiện xa nhà, ăn ở phải tự túc, hơn nữa, từ nhỏ đã phải phụ mẹ bán buôn ngoài chợ, tôi luôn “bám sát” thực tế cuộc sống. Và có lẽ, đã như một thói quen hình thành sẵn trong mình, tôi không xa cách, lạ lẫm với những sinh hoạt dân dã hằng ngày của đời sống, của xã hội
Sau khi tốt nghiệp bác sĩ ngành nhi khoa, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc công tác tại Bệnh viện Nhi Đồng Sài Gòn suốt 12 năm liền, là Trưởng khoa Cấp cứu đầu tiên ở đây. Ông cũng tham gia giảng dạy bộ môn Nhi ở Trường Đại học Y Dược TP.Hồ Chí Minh từ năm 1981. Từ năm 1985, ông về phụ trách Trung tâm truyền thông – giáo dục sức khỏe cho đến nay. Trong quá trình hành nghề, từ kinh nghiệm thực tế, ông đã viết được một số đầu sách y học như: Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng (1975), Chăm sóc trẻ nơi xa thầy thuốc (1988), Viết cho tuổi mới lớn (1995), Thầy thuốc và bệnh nhân (2001), Như nghìn thang thuốc bổ (2001)… Bên cạnh đó, ông cũng viết tùy bút, sáng tác truyện ngắn, làm thơ và vẽ lai rai. Có thể kể: Tình người, thơ (1967), Thơ Đỗ Nghê (1973), Giữa hoàng hôn xưa, thơ (1993), Vòng quanh, thơ (1998), Gió heo may đã về, tùy bút (1999), Già ơi, chào bạn, tùy bút (1999), Những người trẻ lạ lùng, tạp bút (2001), Nghĩ từ trái tim, tạp bút (2005)… |
* Thưa bác sĩ, là người chuyên khám chữa bệnh cho người khác, có khi nào bác sĩ rơi vào trường hợp ngược lại không?
– Cách đây 8 năm, tôi bị tai biến mạch máu não. Người ta cạo trọc đầu tôi, đục hai lỗ thủng, rồi đặt ống dẫn lưu cho máu chảy vào hai chai nhỏ treo toòng teng bên dưới. Khi tỉnh dậy, tôi thấy mình nằm trần truồng trên băng ca ở phòng hậu phẫu lạnh ngắt, đắp một tấm “ra” mỏng trên người. Một cô điều dưỡng thực tập đến tiêm thuốc, đọc hồ sơ thấy tên tôi, em hỏi có phải bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc “phòng mạch mực tím” không, tôi ú ớ gật. Thế là em kêu lớn: Các bạn ơi, lại “coi” bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nè! Thì ra lâu nay các em đọc báo, biết tên tôi nhưng chưa biết mặt. Tôi không khỏi tức cười nghĩ lâu nay mình làm thầy thuốc đã “coi” của người ta cũng hơi nhiều rồi, bây giờ người ta “coi” lại mình một chút cũng phải thôi… Sau đó, mấy người bạn thân còn kể lại, khi nghe tin tôi bệnh nặng như vậy, họ đã tổ chức một buổi nhậu… “ăn mừng” vì lâu nay tôi là người cứ hay khuyên họ bớt hút thuốc, bớt uống rượu để tránh nguy cơ bệnh tật!
* Thế những giây phút có ý nghĩa nhất, đáng nhớ nhất trong đời bác sĩ?
– Thì cũng là thời điểm tôi vào bệnh viện năm đó. Trước đây, tôi làm việc như điên, cả ngày lẫn đêm, quên cả bản thân mình, quên cả thời gian, và mọi thứ cứ trôi lăn đi như thế cho đến một hôm phải vào bệnh viện cấp cứu vì tai biến mạch máu não, xuất huyết não. Khi tỉnh dậy được, tôi nghĩ thế là xong! Đột nhiên tôi nghe thấy chim hót trên cành cây ngoài cửa sổ, ánh nắng ban mai đang chiếu rọi lên giường bệnh tôi nằm. Tiếng chim, ánh nắng, trời ơi, như đã từ lâu tôi không hề biết có nó. Một cảm xúc kỳ lạ dâng trào trong tôi. Tôi thấy mình thở. Tôi thấy những người thân, bạn bè chung quanh, người nào cũng không giống như trước kia tôi đã từng thấy. Rồi tôi đứng lên được, tôi đi lại được với những bước đi chập chững. Tôi lại đi được vào toilet, lại đứng được như mọi người. Nỗi hạnh phúc khó tả ùa vào tôi. Tôi nói với bạn bè tôi rằng: “Còn đứng được trong toilet là một hạnh phúc rất lớn… Hãy sống trong giây phút hiện tại tràn đầy hạnh phúc đó đi. Các bạn đang rất hạnh phúc mà không biết. Đừng đợi như tôi. Hãy yêu cuộc sống quanh ta và yêu ta nữa. Hãy biết ơn mình”.
* Cảm ơn bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc về cuộc trò chuyện cởi mở, chân tình này.
Đ.V.T (thực hiện)
Để lại một bình luận