Thầy thuốc và bệnh nhân

Huấn luyện “thấu cảm”

07/07/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Huấn luyện “thấu cảm”

Đỗ Hồng Ngọc

Thấu cảm (empathy) không phải là thông cảm. Cũng không phải là đồng cảm. Tiếng Việt ta có nhiều từ “thấu” rất hay như thấu hiểu, thấu đáo, thấu… xương ( lạnh thấu xương! )…

Cho nên thấu cảm không dễ chút nào! Thấu cảm đòi hỏi phải có khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu rõ nguồn cơn, ngọn ngành. Từ cái hiểu sâu sắc đó mới có cách ứng xử đúng đắn, phù hợp. Đối với người thầy thuốc thì thấu cảm là đặt mình vào vị trí của người bệnh để hiểu được đằng sau nỗi đau kia còn có nỗi khổ nào, đằng sau cái bệnh kia còn có cái hoạn nào. Nhờ vậy mà mối tương giao thầy thuốc – bệnh nhân trở nên “đằm thắm” hơn, truyền thông sẽ hiệu quả hơn, có sự hợp tác tốt hơn giữa thầy thuốc và bệnh nhân.

Trong buổi thảo luận “Bàn tròn” sinh viên y khoa năm thứ hai vừa qua nhằm chuẩn bị thái độ và kỹ năng cho các em đi lâm sàng đạt hiệu quả tốt, một sinh viên nói em cầm kim chích thuốc cho bệnh nhân mà run rẩy, chỉ sợ bệnh nhân đau. Vậy là tốt. Biết sợ bệnh nhân đau là tốt. Chỉ lo lâu ngày chày tháng biến thành vô cảm. Người ta vẫn thường trách người thầy thuốc hôm nay, chỉ biết máy móc xét nghiệm mà không thấy có bệnh nhân, chẳng cần hỏi han, chẳng cần “nhìn sờ gõ nghe” gì đến bệnh nhân cả. Một em lớp lớn khuyên do quá đông sinh viên nên phải chia từng nhóm để “thao tác’ trên bệnh nhân rồi chia sẻ thông tin với nhau. Một vị thầy nhắc, đối với người bệnh, không nên dùng từ “thao tác”. Thao tác là dùng cho máy móc kia. Em hãy tưởng tượng mình chính là người bệnh đang có nhiều biến chứng trầm trọng đó được nhiều sinh viên tới ‘thao tác” thì sẽ cảm thấy thế nào? Phải luôn biết ơn người bệnh vì nhờ họ mà em được học hỏi để trở nên người thầy thuốc giỏi. Một vị thầy khác nói thêm: với cái TV cũ, hư hỏng nặng, người thợ có thể khuyên: sửa không được đâu, vô ích thôi, mua cái khác cho rồi! Còn với một bệnh nhân không thể nói vợ ông già quá rồi, chữa không được đâu, vô ích thôi, lấy vợ khác cho rồi được!

Khoa học y học ngày càng tiến bộ, nhiều kỹ thuật mới ra đời, thâm chí có khả năng thay thế bác sĩ, chẩn đoán bệnh tật, cho y lệnh chính xác. Người thầy thuốc được dạy để biết sử dụng các máy móc tân kỳ, thay đổi mẫu mã xoành xoạch đó, dần dần có khuynh hướng chạy theo kỹ thuật, lệ thụôc máy móc và qua đó cũng lạnh lùng, máy móc, “khoa học”, xa cách dần với…con người. Nó làm cho người thầy thuốc trở nên bí hiểm… chẳng khác gì các phù thủy của những bộ lạc ngày xưa! Thế nhưng con người từ xưa đến nay vẫn không thay đổi: cũng những âu lo, phiền muộn, sợ hãi, cũng những ganh tị, ghen ghét, mừng vui, cũng những già nua, tuổi tác, ốm đau, bệnh hoạn …

Mấy năm trước, trường Y khoa của Đại học California ở Los Angeles, đã làm một cuộc “thì nghiệm” lý thú nhằm huấn luyện các bác sĩ tương lai để có khả năng “thấu cảm” tốt hơn. Họ chọn một số sinh viên y khoa tình nguyện giả bệnh nhân để nhập viện điều trị. Hoàn toàn bí mật. Chỉ có giám đốc bệnh viện và điều dưỡng trưởng tham gia trong nhóm nghiên cứu mới được biết trước, còn toàn bộ nhân viên đều không được biết.

Một “ca” giả tình huống té thang lầu, có giai đọan ngất thóang qua; một ca giả đau bụng, oí mửa, mất nước, kiệt sức (cho uống Ipeca), và ca thứ ba giả bị tai nạn xe máy, đau thắt lưng, một chân bị yếu. Các sinh viên được “tập huấn” kỹ, khai bệnh trơn tru, qua mắt bác sĩ nhận bệnh. Chọn buổi chiều thứ bảy, cuối tuần, là lúc mọi người dễ lơ đễnh nhất để vào bệnh viện. Các “bệnh nhân” được thử máu, truyền dịch, chụp CT, MRI các thứ …

Sau đây là kết quả: Một sinh viên nói “Lúc đó cảm thấy bất lực, hoàn toàn mất tự chủ. Không kiểm soát được. Chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra. Chẳng ai giải thích phải làm xét nghiệm gì, lúc nào, tại sao… cũng đành“nhắm mắt đưa chân”! Người thứ hai là cô sinh viên y khoa năm thứ ba, Lisa Shapiro, nói cô hoàn toàn kinh ngạc thấy bác sĩ rất kiệm lời, lạnh lùng, luôn có vẻ mệt mỏi, như chỉ làm cho xong bổn phận, còn điều dưỡng thì khá hơn, tử tế hơn một chút. Cô cảm thấy rất hoang mang, sợ hãi, cô đơn cùng cực. Tất cả đều nói bệnh giả mà thành bệnh thiệt! Lisa Shapiro nói thêm “ Có cảm giác như mình bị sụp bẫy! Tim đập lọan xạ, huyết áp tăng vọt và có vẻ sốt cao thật sự!”. Người nằm giường kế bên cô là một bà già bệnh nặng, kêu bác sĩ suốt đêm, đèn cứ tắt rồi sáng liên tục làm cô không sao nhắm mắt nổi. Căng thẳng. Bơ phờ. Mệt mỏi!

Được hỏi qua trải nghiệm này, liệu khi ra trường trở thành bác sĩ, cô có quên sạch không? Cô khẳng định không thể nào quên! Cô chỉ nằm viện có 19 giờ đồng hồ mà thấy thời gian dài đăng đẵng. Khi bác sĩ đến thăm bệnh nói cô khá nhiều rồi, cho xuất viện, cô mừng đến phát khóc!

(Đỗ Hồng Ngọc)

http://www.viet-studies.com/DoHongNgoc_ThauCam.html

Vài tư liệu về Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện

16/06/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Vài tư liệu về Bs Nguyễn Khắc Viện

Bs Đỗ Hồng Ngọc

Như đã trình bày, ngay khi mới thành lập Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng Cán bộ Y tế Tp.HCM (1989, thực chất là một Trường đại học y khoa, đào tạo bác sĩ đa khoa hướng về cộng đồng của Tp.HCM, tiền thân của Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch ngày nay) do Bác sĩ Dương Quang Trung làm giám đốc, đã sớm hình thành Bộ môn Tâm lý-Xã hội học – Sức khỏe do Bs Đỗ Hồng Ngọc chủ nhiệm, Bs Lâm Xuân Điền, phó CN và Bs Nguyễn Khắc Viện cố vấn. Phần học về Y đức đã lồng ghép vào các bài giảng về Tâm lý học-Sức khỏe, Xã hội học-Sức khỏe, và Văn hóa-sức khỏe, tiền thân của Bộ môn Khoa học hành vi & Giáo dục sức khỏe, và Y đức-Khoa học hành vi sau này.

Ngoài những công việc liên quan đến Bộ môn, tôi còn được Bs Nguyễn Khắc Viện hướng dẫn về phương pháp thở bụng của ông khá kỹ. Có lần tại Hà Nội (8, Nguyễn Chế Nghĩa) ông còn cởi áo cho tôi xem mấy vết mổ rồi ém hơi, gồng bụng, kêu ” đấm thử một cái thật mạnh” vào bụng ông xem sao. Tôi đâu dám, chỉ đấm một cái nhè nhẹ, ông phì cười bảo phải ráng hết sức bình sanh mà đấm chứ. Tôi đấm cái bình, ông không nhúc nhích, thản nhiên như không, mặc dù người gầy nhom như một thiền sư! Bà Nhất, vợ ông đứng kế bên cười, ổng vậy đó, rất vui!

Khi hai ông bà vào Saigon, thường ở nhà trên đường Võ Di Nguy, Phú Nhuận, gần BV Nhân dân Gia định hoặc ở Viện Pasteur thì tôi và bác sĩ Trương Trọng Hoàng cũng thường được ông mời đến bàn bạc chương trình giảng dạy các thứ…

Dưới đây là vài tư liệu của Ông bà Nguyễn Khắc Viện, xin chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp ở trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch như một kỷ niệm:

Thư của Bs Nguyễn Khắc Viện gởi Bs Đỗ Hồng Ngọc.

Thư bà Nguyễn Thị Nhất, vợ Bs Nguyễn Khắc Viện giải thích thêm về phương pháp thở bụng của ông.

Nâng chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y tế (*)

11/06/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Nâng chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y tế (*)

theo TUOI TRE 11/06/2017 10:56 GMT+7

Đây là đề xuất của Cục Khoa học công nghệ và đào tạo – Bộ Y tế trong hội thảo về đổi mới đào tạo nguồn nhân lực y tế, diễn ra ngày 10-6 tại TP.HCM.

Hội thảo do Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng (TP.HCM) tổ chức, với sự tham gia của đại diện Bộ Y tế, các trường đào tạo nhóm ngành sức khỏe và sở y tế một số địa phương.

Ông Nguyễn Minh Lợi, phó cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và đào tạo – Bộ Y tế, cho rằng vấn đề hiện nay là nâng chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y tế chứ không phải số lượng.

Mới chỉ cung cấp kiến thức

Thống kê từ Bộ Y tế cho thấy cả nước hiện có 196 cơ sở đào tạo nhóm ngành sức khỏe. Riêng ngành y đa khoa có 24 trường đào tạo, trong đó có 6 trường ngoài công lập.

Chất lượng đào tạo ngành y đa khoa trong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập, việc thực hành thực tế chưa đáp ứng được yêu cầu.

PGS.TS Lê Quang Cường – thứ trưởng Bộ Y tế – cho biết ở các nước, việc đào tạo ngành y rất đặc biệt, tuyển sinh đặc biệt chứ không chỉ dựa vào điểm số, phân chia hệ thống năng lực tách bạch, không bất cập như ở Việt Nam.

Theo ông Cường, muốn có bác sĩ năng lực chuyên môn tốt, sinh viên phải được những bác sĩ giỏi ở bệnh viện hướng dẫn. Nếu không tổ chức thực hành tốt thì kiến thức cỡ nào cũng bỏ đi. Hiện tại, chương trình đào tạo của chúng ta mới chỉ dừng lại ở việc  cung cấp kiến thức.

Theo PGS.TS Trần Diệp Tuấn – hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP.HCM, giữa hệ thống y tế và các trường đào tạo ngành y dường như mạnh ai nấy làm. Các cơ sở y tế không phản hồi với cơ sở đào tạo về chất lượng nguồn nhân lực, có đáp ứng được yêu cầu chưa, cần kiến thức và kỹ năng nào…

Trong khi đó, cơ sở đào tạo lại đào tạo những gì mình muốn mà không tham khảo ý kiến đơn vị sử dụng nhân lực, xem họ cần những gì. Giữa cơ sở đào tạo và sử dụng nhân lực chưa có sự tương tác, thảo luận với nhau.

Việc tách bạch hệ thống năng lực ở Việt Nam cũng có nhiều bất cập. Theo ông Cường, ở Việt Nam người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ y khoa cũng tham gia khám chữa bệnh. Mong muốn bằng cấp quá lớn khiến nhiều người coi trọng bằng cấp hơn năng lực chuyên môn.

“Ở nước ngoài, người ta chia ra rõ ràng. Người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ chỉ thiên về nghiên cứu, giảng dạy; bằng chuyên khoa thiên về khám chữa bệnh. Năng lực chuyên khoa có giá trị cao hơn, được đãi ngộ tốt hơn” – ông Cường nói thêm.

“Ở ta lẫn lộn cái này. Luật giáo dục ĐH không coi những bác sĩ giỏi ở bệnh viện là thầy giáo. Việc hành chính hóa đã làm mất nguồn lực đào tạo của ngành y”.

Phải thi năng lực hành nghề

Tại hội thảo, ông Nguyễn Minh Lợi cho hay khung cơ cấu giáo dục quốc dân quy định đào tạo ĐH từ 3 đến 5 năm. Hiện nay nhóm ngành sức khỏe gồm hai ngành là y và dược có thời gian đào tạo vượt khung này, đòi hỏi phải sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Ông Lợi đề xuất mô hình đào tạo bác sĩ theo yêu cầu mới. Hiện chương trình đào tạo ngành y đa khoa liền mạch 6 năm, cấp bằng bác sĩ. Mô hình đào tạo mới tách thành hai giai đoạn: học 4 năm cấp bằng cử nhân y khoa, học thêm 2 năm (tại trường và bệnh viện) cấp bằng bác sĩ y khoa, tương đương trình độ thạc sĩ, nhưng chưa được hành nghề.

Người có bằng bác sĩ y khoa phải có một năm thực tập hành nghề tại bệnh viện và thi chứng chỉ hành nghề, nếu đạt mới được khám chữa bệnh và có thể tiếp tục học chuyên khoa. Hệ nghiên cứu (thạc sĩ, tiến sĩ) do Bộ GD-ĐT quản lý, hệ khám chữa bệnh do Bộ Y tế quản lý.

Với mô hình đào tạo mới này, ông Cường cho biết sẽ giải quyết được những bất cập hiện nay trong đào tạo nguồn nhân lực y tế. Theo ông Cường, người học 6 năm ra nhưng lương chỉ tương đương với người học cử nhân 4 năm là vô lý. Chế độ sẽ được thay đổi, để có chính sách người học 6 năm hưởng lương tương đương thạc sĩ.

Bộ Y tế cũng sẽ đưa ra hai hệ thống năng lực: nghiên cứu và chuyên khoa. Người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ chỉ nghiên cứu, giảng dạy, chứ không tham gia khám chữa bệnh. Theo quy định mới, Bộ Y tế cũng sẽ xây dựng chuẩn năng lực nghề nghiệp cho nhóm ngành sức khỏe.

“Việc thi chứng chỉ hành nghề rất quan trọng. Bằng lái xe còn phải thi, trong khi khám chữa bệnh lại không đánh giá năng lực là điều rất đáng quan ngại” – ông Cường nói thêm.

“Ở các nước, người ta có bộ phận đánh giá năng lực độc lập, thường là hội đồng y khoa của nhà nước, không liên quan đến các trường. Ứng viên phải qua bài kiểm tra của hội đồng này mới được hành nghề y. Sắp tới chúng ta cũng sẽ làm như thế”.

(theo Tuổi Trẻ 11/6/2017)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

(*) Tựa do ĐHN

Nguyễn V. Tuấn: Calcium trong lúc mang thai và … Đức Phật

17/05/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Calcium trong lúc mang thai và … Đức Phật

Nguyễn V. Tuấn, May 14 at 3:29am ·

Sáng nay có dịp đàm đạo với anh bạn về chuyện Ngày Lễ Mẹ (Mother’s Day), và làm cho tôi có cảm hứng quay lại chủ đề về calcium trong lúc mang thai. Tựa đề của cái note này có vẻ hơi lạ lùng, nhưng tôi có lí do để liên tưởng đến Phật khi bàn về nhu cầu calcium trong lúc mang thai. Tôi phát hiện rằng ngày xưa Phật cũng quan tâm đến xương …

Lần đầu tiên tôi tiếp cận kiến thức của Phật về xương hình như là cỡ 20 năm trước. Dạo đó, tôi chở bà nhạc đi chùa, và cũng tham gia với các Phật tử khác tụng Kinh Báo hiếu. Có lẽ hơi khác với các Phật tử đang thả hồn vào lời kinh, tôi chú ý đến đoạn Đức Phật giảng về xương, mà theo kiến thức của y học hiện đại ngày nay là chính xác.

Trong một chuyến đi hoằng pháp của Đức Phật, Ngài và đoàn tuỳ tùng đi ngang qua một đống xương khô cao như núi. Đức Phật quì xuống lạy đống xương. Vị tôn giả tên là A-Nan ngạc nhiên hỏi sao Phật làm như thế, và Ngài giải thích rằng Ngài lạy ông, bà, cha, mẹ, hay nói chung là những bậc tiền nhân. Đức Phật bèn bảo A-Nan nên sắp xếp đống xương cho thứ tự, nam nữ để riêng ra, chứ hỗn độn như thế thì rất không phải. Tôn giả A-Nan hỏi làm sao biết xương nào là của nam giới, và xương nào là của nữ giới. Đức Phật giải thích rằng việc phân biệt cũng không khó vì trọng lượng xương của nam cao hơn nữ. Ngài còn suy luận rằng sở dĩ trọng lượng xương của nữ thấp hơn nam là vì người nữ phải sinh nặng đẻ đau, mất máu, và mất sữa cho con bú. Nguyên văn những câu kinh liên quan là như sau:

Phật mới bảo: A Nan nên biết
Xương nữ nam phân biệt rõ ràng
Ðàn ông xương trắng nặng hoằng
Ðàn bà xương nhẹ đen thâm dễ nhìn.

Ngươi có biết cớ chi đen nhẹ?
Bởi đàn bà sanh đẻ mà ra
Sanh con ba đấu huyết ra
Tám hộc, bốn đấu sữa hòa nuôi con.

Nên nhớ rằng những suy luận này (chẳng biết tôi dùng chữ “suy luận” có đúng không nữa) đã được phát biểu từ hơn 2500 năm trước. Ở thời điểm đó thì chắc chắn không có thiết bị y khoa để đo lường xương mà so sánh nặng hay nhẹ. Vậy chúng ta thử “kiểm định” xem những gì Đức Phật suy luận có đúng với thực tế hay không.

Nhưng để bàn về suy luận của Đức Phật, chúng ta cần phải hiểu một chút về một hormone rất quan trọng ở nữ giới (và nam giới nữa). Đó là estrogen. Estrogen là một hormone đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều tiết qui trình chuyển hoá xương. Qui trình này rất phức tạp, nhưng với sự “tham gia” của hai nhóm tế bào tạo xương (osteoblasts) và huỷ xương (osteoclast). (Vài năm gần đây còn khám phá ra tế bào osteocytes nữa, nhưng đây là câu chuyện dài khác). Khi các tế bào tạo xương hoạt động tích cực hơn các tế bào huỷ xương, chất khoáng trong xương được tạo ra; ngược lại, khi các tế bào hủy xương hoạt động tích cực hơn tế bào tạo xương thì chất khoáng trong xương bị suy giảm.

Nồng độ estrogen trong cơ thể có chức năng ức chế các tế bào huỷ xương bằng cách ngăn chận một enzyme có tên là caspase-3. Do đó, ở nữ giới, người có nồng độ estrogen cao thường thường là những người có mật độ xương tốt. Có 3 loại estrogen chính là estradiol, estrone, và estriol. Nhưng estradiol có ý nghĩa lâm sàng hơn hai loại kia. Ở nữ, estradiol chủ yếu được sản sinh từ buồng trứng; ở nam, estradiol được chuyển hóa từ testosterone (chú ý rằng testosterone là hormone nam tính). Do đó, nồng độ estrogen có thể đo từ máu, và từ kết quả xét nghiệm có thể biết được một cá nhân thiếu hay đủ estrogen.

Ngoài estrogen ra, còn có vài yếu tố khác liên quan đến quá trình sinh sản cũng làm cho xương của phụ nữ suy giảm. Sự suy giảm xương của người mẹ xảy ra ngay trong thời gian mang thai. Trong thời gian này, nhất là 3 tháng đầu mang thai, bào thai cần calcium để phát triển bộ xương, và nguồn calcium phải đến từ người mẹ. Mặc dù trong thời gian mang thai, nồng độ estradiol tăng cao, nhưng mật độ xương của người mẹ vẫn bị suy giảm, một phần là do chuyển calcium từ mẹ sang con.

Trong thời gian bà mẹ cho con bú (sữa mẹ) thì mật độ xương cũng suy giảm. Một số nghiên cứu trên những bà mẹ ở nước ngoài cho thấy trong thời kì này, mật độ xương của mẹ giảm khoảng 3 đến 9%, đặc biệt là xương cột sống và xương đùi. Cho con bú sữa mẹ cũng có nghĩa là chia sẻ calcium (một chất khoáng quan trọng trong xương) cho đứa con. Tuy nhiên, sau đó thì mật độ xương có vẻ “khôi phục” bình thường lại. Do đó, thường thường (không phải tất cả) những bà mẹ có nhiều con cũng là những người có mật độ xương suy giảm.

Điểm qua những sự thật trên, chúng ta thấy nữ giới có mật độ xương thấp (hay nói theo ngôn ngữ của Phật là trọng lượng xương thấp) hơn nam là do 3 yếu tố chính: suy giảm estradiol trong máu, chuyển calcium cho bào thai trong lúc mang thai, và chuyển calcium cho con khi cho con bú sữa. Như vậy, suy luận của Đức Phật về sự mất máu và sinh sản dẫn đến suy giảm trọng lượng xương ở nữ cũng hoàn toàn đúng.

Một trong những giai đoạn quan trọng nhất của người phụ nữ là lúc mang thai. Câu hỏi đặt ra là trong thời gian mang thai, bà mẹ tương lai cần phải “tiếp thu” bao nhiêu lượng calcium mỗi ngày? Theo khuyến cáo của các hiệp hội nghiên cứu loãng xương và nội tiết học, câu trả lời là khoảng 1200 mg mỗi ngày, nhưng WHO thì khuyến cáo cao hơn, từ 1500 đến 2000 mg/ngày (1). Nói cách khác, nhu cầu calcium trong lúc mang thai cao hơn lúc không mang thai.

Tại sao phụ nữ mang thai cần nhiều calcium hơn lúc không mang thai? Lí do đơn giản là để chuyển cho thai nhi. Khoảng 80% lượng calcium trong bộ xương của thai nhi là được trích ra từ “ngân hàng calcium” của bà mẹ. Khi mang thai, các hormone như 1,25D hoạt động nhiều hơn để hấp thu calcium trong ruột.

Một nghiên cứu hết sức thú vị mới công bố vào tuần vừa qua về mối liên hệ giữa mẹ và con sơ sinh. Nhóm nghiên cứu UCLA ở Mĩ phân tích hệ microbiome của 107 cặp mẹ – con, và họ phát hiện rằng gần 1/3 các “vi khuẩn hiền” trong ruột của trẻ em là từ sữa mẹ, 10% là từ da của vú mẹ. Khi trẻ em bú sữa mẹ, họ được “thừa hưởng” những vi khuẩn hiền của mẹ. Nên nhớ rằng microbiome hay microbiota, có thể hiểu là hệ sinh thái trong ruột, có đến 3.3 triệu gen (so với con người chỉ có 23 ngàn gen). Do đó, thừa hưởng 30% con số 3.3. triệu này là rất lớn.

Cũng qua đó mà chúng ta thấy câu “Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình” là quả rất phù hợp.

====

Ghi chú: Cảm ơn Bs Minh Trang đã gởi bài viết này của GS Nguyễn Văn Tuấn về cho thầy Ngọc nhân Ngày của Mẹ (CN 14/5). Đúng là thầy có quen biết với GS Nguyễn Văn Tuấn, và rất mến phục ông.

Xin phép Nguyễn Văn Tuấn cho chia sẻ bài này trên www.dohongngoc.com/web/ nhé. Thân mến. DHN

“Chân mạng đế vương”(tiếp theo)

12/05/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi

“Chân mạng đế vương”(tiếp theo)

Ai mắc bệnh Gút thì hình như ít nhiều đều có “chân mạng đế vương” cả! Bằng cớ là bệnh thường luôn bắt đầu từ dưới chân, ở ngón chân cái trước rồi mới lan đi các nơi, và mặt khác, từ xa xưa, người ta cũng đã gọi Gút là bệnh của vua (maladie des rois). Lịch sử y học cũng đã ghi nhận Alexandre le Grand, Charlemagne, Louis XIV… đều bị Gut!

Vua chúa hay đi săn bắn, ăn thịt rừng, uống nhiều rượu nên dễ bị Gut. Về sau, những người giàu có cũng hay mắc phải bệnh này do những bữa ăn “đạm bạc” đầy rượu thịt của họ (theo cách giải thích bây giờ thì đó là những bữa ăn nhiều đạm và tốn bạc!) nên Gut cũng là bệnh của nhà giàu (maladie des riches).

Internet

Đau khủng khiếp. À không, nhức nữa, nhức khủng khiếp. À mà không đúng, buốt nữa, buốt khủng khiếp. Đau. Nhức. Buốt. Nhích qua nhích lại nhích tới nhích lui gì cũng đau cả. Chân sưng một cục, nóng đỏ. Mất ngủ. Mất ăn. Vua cũng phải kêu Trời! (xem www.dohongngoc.com/web/).

“Chân mạng đế vương”(tiếp theo)

Trên là trích đoạn bài viết cũ từ năm 2014! Tôi thấy “chân mạng đế vương” không đúng chút nào. Chân thì vẫn là “chân” đó mà chẳng “đế vương” tí nào cả. Khố rách áo ôm cũng bị mà thiền sư… cũng bị! Dĩ nhiên người tuổi trẻ, bia rượu nhậu nhẹt bù khú tưng bừng thì càng dễ bị hơn. Như một lời nhắc nhở. Có điều, khi tuổi càng cao thì mọi thứ yếu đi. Thận gan gì cũng uể oải. Sức đào thải acid uric kém đi nên tích tụ nhiều hơn, tạo thành muối urate, chèn vào giữa các khớp… như bỏ cát vào ổ máy đồng hồ chơi vậy.

Thuốc thì nhiều. Quảng cáo tưng bừng. Thuốc Đông thuốc Tây thuốc Nam thuốc Bắc đủ cả. Nhưng bên cạnh mặt ‘’tích cực’’ thì mặt trái cũng nhiều. Cổ điển vẫn dùng loại Colchicin là có hiệu quả. Vài ba năm nay, lúc đầu vài ba tháng tôi mới bị Gút hành cho một lần. Colchicin vài hôm thì khỏi. Bây giờ chừng tháng thôi. Rút ngắn lại. Gia tốc hơn.

Lần này, vẫn colchicin, nhưng do lòng tham không đáy, muốn cho mau hết bệnh để kịp buổi Nói chuyện (Talk) do hội quán Các bà mẹ tổ chức, bèn uống hơi nhiều lên một chút. Thế là ‘’ngộ độc”. Suốt đêm rẹt rẹt bị Tào Tháo đuổi chạy không kịp.

Internet

Bài học rút ra là: sụt gần 1,5kg trong hai ngày Gút, uống thuốc bị side effect, trong đó, phần ‘’ngộ độc’’ đóng góp 2/3.

Vậy những ai muốn giữ eo, có thể nên Gut.

Quan trọng hơn: “Duyên sinh” gì đó không thể xảy ra nếu không có lòng Tham dẫn dắt!

Thân mến,

Đỗ Hồng Ngọc.

Hội sách cho trẻ em và Giao lưu với nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

26/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thứ Năm, 20/04/2017, 14:53 [GMT+7]

Khiếu Thị Hoài

(http://baoquangnam.vn/van-hoa-van-nghe/van-hoa/201704/hoi-sach-cho-tre-em-va-giao-luu-voi-nha-tho-bac-si-do-hong-ngoc-733549/)

(QNO) – Ngày 21.4, tại Điểm dừng chân 31 Nguyễn Thái Học (TP.Hội An), Câu lạc bộ (CLB) Không gian đọc Hội An thuộc Trường Đại học Phan Châu Trinh sẽ tổ chức “Hội sách cho trẻ em” và giao lưu với nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc về chủ đề “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại”. Sự kiện có sự hỗ trợ của Trung tâm VH-TT và một số ban ngành liên quan của TP.Hội An.

Buổi giao lưu sẽ giới thiệu nhiều tác phẩm của nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Ảnh: KHIẾU THỊ HOÀI
Từ 8 giờ – 9 giờ 45 sẽ diễn ra “Hội sách dành cho trẻ em”, gồm các trò chơi nhằm kích thích sự tò mò, khơi gợi thói quen đọc sách cho thiếu niên như trò chơi “Truy tìm hiệp sĩ sách”, “Thử tài minh họa truyện tranh của bé” và trưng bày gần 100 tựa sách của nhà thơ Đỗ Hồng Ngọc cùng những sách dành cho thiếu nhi của các tác giả khác.

Ngoài ra, thiếu niên sẽ được các thành viên CLB Không gian đọc Hội An đọc và giới thiệu cuốn sách “Tuổi thơ tấm gương Việt” (Nhà xuất bản Phụ Nữ). Cuốn sách gồm 6 truyện tranh được kể bằng lời lẽ ngắn gọn, dễ hiểu và hình ảnh minh họa sinh động về 6 nhân vật, là những danh nhân Việt Nam, có năng khiếu nổi bật từ khi còn rất nhỏ như bác sĩ Dương Cẩm Chương, nhà giáo Đàm Lê Đức, nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc Trần Văn Khê, nhà thơ Công Tằng Tôn Nữ Hỷ Khương, nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. Trong cuốn sách “Tuổi thơ tấm gương Việt”, nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc được biết đến như một “con mọt sách” trong thời thơ ấu và là một người “chữa bệnh bằng văn chương” trong hiện tại.

Đại diện CLB Không gian đọc Hội An cho biết, đây là dịp để thiếu nhi Hội An có cơ hội được gặp gỡ, tiếp xúc và trò chuyện với nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, một trong những nhân vật của cuốn sách “Tuổi thơ tấm gương Việt”. Đồng thời hy vọng, việc đọc sách và gặp gỡ chính nhân vật trong trang sách như này sẽ khơi dậy trong thiếu nhi niềm khao khát đọc sách từ nhỏ và ước muốn sống, học tập để phát triển thành con người hữu ích trong xã hội.

Từ 9 giờ – 11 giờ 30 cùng ngày, tại gác 2 của Điểm dừng chân 31 Nguyễn Thái Học, nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc sẽ có buổi gặp gỡ thân mật cùng văn nghệ sĩ trí thức và người dân Hội An với chủ đề “Hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại”. Những vấn đề như hạnh phúc là gì? Tại sao cần phải sống hạnh phúc? Và làm thế nào để con người có thể hạnh phúc giữa nhịp sống nhanh và gấp gáp của cuộc sống hiện đại?… sẽ được chia sẻ, trao đổi trong không khí thân mật.

Nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc được biết đến là người chữa bệnh bằng văn chương, đã xuất bản hơn 30 cuốn sách thuộc nhiều thể loại như tạp văn, ký, thơ… Tại buổi giao lưu, CLB Không gian đọc Hội An sẽ trưng bày và giới thiệu hầu hết các tác phẩm của nhà thơ – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc như “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng”, “Thầy thuốc và bệnh nhân”, “Viết cho tuổi mới lớn”, “Nghĩ từ trái tim”, “Thư cho bé sơ sinh và những bài thơ khác”, “Thư gửi người bận rộn”, “Thấp thoáng lời kinh”, “Già ơi, chào bạn”.

KHIẾU THỊ HOÀI

Ngày Hội Ngộ Gia đình Nữ Hộ Sinh Việt Nam

12/04/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Đôi lời phát biểu trong Ngày Hội Ngộ

Gia đình Nữ Hộ Sinh Việt Nam

Ghi chú: Hằng năm, cứ vào sáng ngày Chủ nhật đầu tháng 12 là Ngày Hội Ngộ Gia đình Nữ Hộ Sinh được tổ chức tại Bệnh viện Từ Dũ Saigon (Tp HCM). Năm 2017, lại là năm kỷ niệm 70 năm Ngày Thành lập Trường Nữ Hộ sinh Quốc gia, tôi xin post lại đây bài phát biểu của tôi ngày 4.12.2016 vừa qua, đã được các bạn Nữ hộ sinh thu âm và phiên tả, và có nhã ý gởi tôi như một kỷ niệm.

Xin cám ơn Phan Thị Ngọc Mai và các bạn.

(ĐHN)

BS ĐỖ HỒNG NGỌC

Tôi đã đến đây dự buổi họp mặt Gia đình Nữ Hộ Sinh nhiều năm, cũng đã 5 – 6 năm rồi, mỗi năm cảm nhận có sự rơi rụng. Chẳng hạng trước đây có Bs Nguyễn Văn Truyền, Bs Nguyễn Lân Đính là những người Thầy đã cùng với tôi giúp cho Trường NHSQG hồi xưa, bây giờ các anh cũng đã đi xa hết, và một số các chị cũng vắng dần. Chuyện đời “ sinh bệnh lão tử” là vậy. Nhưng hôm nay đến đây tôi thấy không khí mới lạ hơn những năm trước. Không khí sôi động hơn, văn nghệ hơn, trẻ trung hơn… Không ngờ được nghe chị Thúy Lan ( K7 Huế ) hát, còn hay hơn ca sĩ chuyên nghiệp nữa, rồi hai cô vừa hát bài Về Miền Trung cũng thật bất ngờ dù không “chuyên nghiệp’’ như chị Thúy Lan, nhưng hát với tinh thần rất phấn khởi, vui vẻ, nhiệt tình đáng quý.

Xem hình ảnh trên màn hình tôi ngạc nhiên thấy nhóm GĐNHS sinh hoạt hay quá. Hết lên núi đến xuống biển. Đó là không khí rất đáng mừng cho một hội đoàn , một gia đình mà bây giờ đã mở rộng ra cả nước.

Hôm nay tôi cũng mừng thấy có riêng hẳn một nhóm các bạn NHS Huế. Các bạn văn nghệ giỏi lắm, nếu chúng ta tổ chức được những buổi họp mặt cả nước như vầy thì thật là sôi động, vui tươi.

Hôm nay tôi cũng được gặp mấy em sinh viên NHS chừng mười tám, đôi mươi, giật mình, các em nhỏ hơn mình hơn nửa thế kỷ, không ai biết ai cả, còn với các cô các chị NHS lớn tuổi ở đây thì lại rất thân quen.

Tôi may mắn năm 1972 vào dạy Trường NHSQG, môn Nhi Khoa. Lúc đó tôi đang là bác sĩ ở bệnh viện Nhi Đồng Saigon. Mỗi năm dạy 40 tiết, không nhiều, nhưng rất thân thiết vì Sản với Nhi đâu có xa cách nhau. Sau năm 1975 tôi được mời tiếp tục dạy cho tới năm 1982 mới nghỉ, nên có sự gắn bó với nhiều thế hệ NHS.

Các Thầy Cô và Ban phụ trách GĐ NHS

Tôi còn nhớ những buổi hỏi thi vấn đáp cùng với Bs Nguyễn Thị Ngọc Phượng rất vui. Trong lúc hỏi thi vấn đáp các em, chúng tôi vẫn cho cả lớp tham dự để cùng nghe, coi như một cách ôn tập, nâng cao, mang tính thực tế trong lúc hành nghề, chắc nhiều bạn ở đây còn nhớ.

Nghề NHS rất lạ, từ hồi chưa có trường đào tạo nghề NHS, người đỡ đẻ được gọi là Cô Mụ. Người ta quý trọng cô Mụ lắm. Nào cô Mụ dạy trẻ cười, cô mụ dạy trẻ khóc, dạy trẻ làm duyên… Chuyện gì cũng đổ cho cô Mụ. Cô Mụ nắn trẻ thành con trai, con gái. Trước đó nữa, trước khi có cô Mụ vườn, người ta cũng biết chạy vô rừng đẻ, ôm gốc cây đẻ, xong rồi bồng đứa nhỏ nhúng xuống nước cho nó khóc thét lên vì lạnh ngắt như bây giờ người ta xịt alcool, đét vào đít cho bé khóc. Khóc càng to càng tốt.

Ở thôn quê bà mẹ mới sanh còn phải nằm lửa. Vì lúc mang thai, kiêng cử quá đáng, sợ con to, đẻ khó, nên trẻ thường bị sanh thiếu ký, do đó cần ủ ấm. Thế nhưng nằm lửa nhiều lại gây tại hại như ta biết. Mà lạ, ăn uống đơn sơ rau lang bí đỏ, đu đủ… mà sữa rất nhiều.

Bây giờ có nhiều loại sữa nhân tạo ngoài hộp ghi chữ “ sữa có chứa chất tạo thông mình”,làm như hồi xưa chúng ta không có sữa đó để uống thì ai cũng ngu hết trơn vậy!

Có nhiều tập tục về hộ sanh ngày xưa rất hay, như ở thôn quê khi sản phụ đẻ khó, lâu, chậm, người ta bắt ông chồng phải nhảy qua nhảy lại cái mương hoặc quậy cái lu nước như để làm trơn tru cho vợ dễ đẻ; có khi ông chồng phải leo lên mái nhà mở mấy cái nút lạt (xưa nhà tranh, nhà lá, buộc bằng những nút lạt) giống như mở toang cửa nhà cho vợ dễ sanh. Những chuyện đó có vẻ “mê tín dị đoan’’ gì đó, nhưng thật ra nó có ý nghĩa về mặt tâm lý. Bà vợ đang đau đẻ nằm trong nhà đang rên, đang đau, vất vả, khó khăn như vậy mà biết có ông chồng thương yêu mình, đang quậy lu nước, leo mái nhà gỡ nút lạt, nhảy qua nhảy lại cái mương… hẳn là trong lòng rất vui, yên tâm có người chia sẻ khó khăn với mình thì việc sanh đẻ trở nên dễ dàng, cũng như bây giờ người ta cho ông chồng vào phòng sanh, nắm tay sản phụ, nói những lời động viện, khích lệ. Có điều bây giờ có khuynh hướng mổ đẻ, nằm máy lạnh… nên ông chồng đành ngồi quán bia chờ vợ sanh thôi! Hồi xưa khi đẻ xong người ta chôn nhau, giữ lại một phần cuống rún treo trên nóc bếp (hong khô), bây giờ ta ngạc nhiên thấy cuống rún được lưu giữ để tạo tế bào gốc chữa bệnh!

Gần đây những tiến bộ của khoa sinh sản ở Thụy Điển rất hay, hay hơn cả Nhật, Mỹ… là nhờ trở lại với thiên nhiên, thí dụ như: Cho bà mẹ sanh đẻ tự nhiên, không phải nằm trên giường sanh, buộc tay buộc chân… Trong lúc đau bụng có thể ngồi, bò, ôm chân bàn mà đẻ cũng được, miễn sao thoải mái tự nhiên nhất; bất đắc dĩ, có bệnh lý mới phải mổ đẻ. Bé sinh ra được cho nút vú mẹ ngay. Nhờ nút mới có phản xạ tiết sữa.

Vì sanh tự nhiên thì có sự co bóp nhồi nắn của cơn co tử cung rất cần thiết giúp trẻ hô hấp được tốt sau này, khi bé ra khỏi lòng mẹ còn chậm cắt rún để máu được truyền thêm qua cho đứa con.

Một điều cũng đáng ngạc nhiên nữa là không biết tại sao bây giờ người ta ngày càng khó có con. Cưới nhau xong rồi bị vô sinh ngày càng nhiều. Hồi xưa nghèo khó hơn bây giờ về vật chất, sao người ta đẻ dễ dàng, đầu năm sanh con trai cuối năm sanh con gái. Có lẽ xưa nhà cửa chật chội chỉ có mỗi một cái giường chung cả gia đình, lăn qua đụng lăn lại đụng thành ra đẻ hoài. Bây giờ nhà cao cửa rộng, vợ một nơi chồng một ngã, muốn găp nhau phải điện thoại trước, lên kế hoạch thành ra trứng rụng cũng khó, tinh trùng ngày càng yếu liệt. Đó cũng là những chuyện chúng ta cần phải để ý để làm sao cho con người càng sống gần gũi với thiên nhiên càng tốt phải không?

Tôi có một kỷ niệm nhỏ xin trình bày ở đây nhé. Tôi sẽ đọc một bài thơ tôi đã viết tại bệnh viện Từ Dũ, lúc còn là sinh viên y khoa năm thứ ba, đi thực tập tại đây. Thời đó mỗi sinh viên y khoa năm thứ ba phải đỡ đẻ tối thiểu 20 cas không bệnh lý.

Đó là năm 1965, cách đây 51 năm, lần đầu tiên tôi nhận một ca, để chuẩn bị đỡ đứa bé tôi đã làm tròn hết công việc cần thiết rồi, nhưng khi tôi đỡ được đứa bé đầu tiên ra đời mẹ tròn con vuông thì tôi rất xúc động.

Thời đó là thời chiến tranh bắt đầu lan tràn ơ nước ta. Đứng ở phòng sanh Từ Dũ nhìn xuống đường bây giờ là Nguyễn Thị Minh Khai, hồi xưa là Hồng Thập Tự thấy người ta đi lại rần rần, hò hét biểu tình…

Tôi viết bài thơ tựa là “Thư Cho Bé Sơ Sinh”. Tôi như là người anh lớn, ra đời trước bây giờ viết cái thư cho em bé sơ sinh mới ra đời. Bài thơ như vầy.

Khi em cất tiếng khóc chào đời
Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười
Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc
Trong cùng một cảnh ngộ nghe em!

Anh nhỏ vào mắt em thứ thuốc màu nâu
Nói là để ngừa đau mắt
Ngay lúc đó em đã không nhìn đời qua mắt thực
Nhớ đừng hỏi vì sao đời tối đen.

Khi anh cắt rún cho em
Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé
Vì từ nay em đã phải cô đơn
Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ.

Em là gái là trai anh chẳng quan tâm
Nhưng khi em biết thẹn thùng
Sẽ biết thế nào là nước mắt trong đêm
Khi tình yêu tìm đến!

Anh đã không quên buộc étiquette vào tay em
Em được dán nhãn hiệu từ giây phút ấy
Nhớ đừng tự hỏi tôi là ai khi lớn khôn
Cũng đừng ngạc nhiên sao đời nhiều nhãn hiệu!

Khi em mở mắt ngỡ ngàng nhìn anh
Anh cũng ngỡ ngàng nhìn qua khung kính cửa
Một ngày đã thức giấc với vội vàng với hoang mang
Với những danh từ đao to búa lớn
Để bịp lừa để đổ máu đó em…

Thôi trân trọng chào em
Mời em nhập cuộc
Chúng mình cùng chung
Số phận…
Con người…

Đỗ Hồng Ngọc
( BV Từ Dũ, Saigon,1965)

Câu chuyện về bài thơ này cũng có nhiều thú vị.

Bài thơ được đăng trên các báo Bách Khoa, Tình Thương… thời đó và in trong tập thở đầu tay của tôi, tập Tình Người, năm 1967.

Năm 1973 Bác sĩ Lương Phán xin bài này để đăng trên một tập san y học của ông. Tôi cũng hơi bất ngờ vì lúc đó ông trả nhuận bút cho tôi rất cao, gấp trăm lần các báo khác. Ông bảo tại vì ông thích bài thơ này lắm.

Thú vị là tờ báo y học đó đã lọt vào trong nhà tù. Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu đang ở tù, đọc được bèn phổ nhạc. Sau năm 1975 ông tìm tôi để tặng tác giả thơ. Ông nói ông định phổ nhạc bài này cho Thái Thanh hát, nhưng bây giờ thời cuộc thay đổi rồi, cất làm kỷ niệm thôi.

Sau này bài thơ đã thấy có người dịch sang tiếng Anh, tiếng Pháp.

Gần đây có ca sĩ Thu Vàng hát lại bài hát đó của Phạm Trọng Câu. Và mới đây nhạc sĩ Võ Tá Hân ở Mỹ, cũng phổ nhạc bài thơ này và ca sĩ Hoàng Quân hát. Có thể tìm thấy trên youtube.

Không ngờ sau này khi tôi làm việc ở Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Sở Y Tế Tp HCM, có 3 vị bác sĩ ở tỉnh Phú Thọ vào làm việc, một vị tình cờ biết tôi là tác giả bài thơ, mừng rỡ ôm chầm lấy tôi và nói là ở ngoài Bắc sau năm 75 có một người lính mang về cho ông bài thơ này chép tay mà không ghi tên tác giả, năm học nào ông cũng đọc cho học trò lớp Nữ hộ sinh Phú Thọ nghe và nói tác giả “khuyết danh”.

Đó là những kỷ niệm chung quanh bài thơ đã quá xưa rồi, đã hơn nữa thế kỷ rồi. Nhưng xin được chia sẻ nơi đây và cám ơn các bạn đã lắng nghe.

Xin mời nghe bản nhạc phổ bài thơ Thư cho bé sơ sinh của Võ Tá Hân:

(Saigon, ngày 4.12.2016)

Năm Mới: Trò chuyện về “Nếp sống An lạc”

09/02/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Thư gởi bạn xa xôi,

Năm Mới: Trò chuyện về “Nếp sống An lạc”

Thái Kim Lan từ Huế vào để kịp bay về Đức tối ngày 7.02.2017 (‘Mùng’ 11 Tết Đinh Dậu), còn rất Tết nên cô muốn có một buổi họp bạn, giao lưu đôi điều đầu Năm Mới. Dịp này, mình cũng vừa có cuốn sách mới : “Nếp sống An lạc” cho nên tốt nhất “phối hợp nghệ thuật” cũng hay. Thanh Thúy , Hội quán Các bà mẹ tổ chức cho buổi họp mặt thân mật này tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố, ở đó có một phòng nhỏ, ấm cúng nghe nói của Họa sĩ Sĩ Hoàng, sẵn sàng cho mượn tốt quá còn gì! Bạn nhớ Bảo tàng Mỹ thuật nằm ở đường Phó Đức Chính, xưa là ngôi biệt thự của Chú Hỏa rất đẹp, gần bên Chợ Bến Thành không?

Sáng sớm, Thanh Thúy kêu làm ơn gọi gấp cho chị TKL đi, có vẻ chị mất ngủ vì lo lắng. Thì ra, TKL vốn là một Giáo sư Tiến sĩ Triết học, đã giảng dạy nhiều năm trên bục giảng các trường Đại học ở Đức, xứ sở của triết học nên làm gì cũng phải… nghiêm túc, mà hai ‘diễn giả’ chưa hội ý bàn bạc với nhau gì cả nên lo là phải. Mình phone ngay TKL, bảo yên chí. Vui thôi mà. “Tào lao” thôi mà. Đừng lo. Tung hứng cho vui mà. Tôi sẽ làm MC cho. Trong bụng, mình nghĩ phen này phải đưa Cô Giáo sư Tiến sĩ triết học này bỏ bục giảng, xuống núi một phen, “thõng tay vào chợ” một phen vậy. Chợ Bến Thành kế bên đó thôi!

Ôi không khì đúng như dự kiến. bạn bè gặp lại, tay bắt mặt mừng. Người quen kẻ lạ đều là anh em. Nhóm bạn từ Đức về cũng đông, có vài ba vị là bác sĩ, trò chuyện rôm rả. Vài bác sĩ trẻ, học trò mình cũng có mặt. Nhiều độc giả của ĐHN, TKL, có người chưa từng gặp mà cũng đã rất thân quen… Mình muốn chia sẻ với bạn vài hình ảnh ở đây thôi nhé. Hình như nay mai, bạn Vincent Ngô sẽ có một youtube gì đó nữa.

Không khí “an lạc” trước giờ Giao lưu…

Buổi trò chuyện thân mật bắt đầu… Mình làm MC giới thiệu Nữ sĩ Giáo sư…TKL và hôm nay Cô rời bục giảng “thõng tay vào chợ… Bến Thành” Saigon!

Một không khí của ngày đầu năm mới

Bắt đầu sôi nổi với những “khái niệm” và thực tế trong đời sống hàng ngày, giữa thân với tâm, giữa an với lạc…

Cuộc tranh luận bắt đầu sôi nổi

Cuộc tranh luận bắt đầu sôi nổi, khi một người có tuổi nói về sự an lạc thực tế của mình thì một người trẻ hỏi phải chăng… chỉ những người có tuổi, về hưu rồi mới nói chuyên an lạc được?… Một vị hỏi phải chăng người nghệ sĩ phải luôn nuôi dưỡng sự “không an lạc” để có thể sáng tác? Kiểu như “thú đau thương” vậy đó! “Rồi bị thương người ta giữ gươm đao/ Không muốn chữa không chịu lành thú độc” (Xuân Diệu). Vậy là có chuyện cho “triết gia” làm việc rồi! Còn mình thì đi vào cụ thể cuộc sống, thậm chí trong nghề nghiệp y khoa để nói về mối quan hệ giữa thân với tâm, an với lạc… và dĩ nhiên không quên nhắc Nguyễn Công Trứ: Tri túc tiện túc… Tri nhàn tiện nhàn…

Một ca sĩ từ Đồng Khánh cất tiếng hát…When we were young; Ngọc Vân trình bày một bài hát của Vĩnh Điện và rồi Thu Vàng vừa bay kịp từ Đà Nẵng vào đã hát : Thoi Tơ : Em lo gì trời gió/ em lo gì trời mưa/… em cứ yêu đời đi/ như lúc ta còn thơ/… Rồi cô hát tiếp Xuân Ca của Phạm Duy: Xuân vừa về trên bãi cỏ non… tiếp đó lại hát Mũi Né: Năm nay người có về ăn Tết/ Có ngậm ngùi nghe chút ấu thơ? thơ ĐHN, nhạc Hoàng Quốc Bảo…

Đã quá trưa. Tiếp đó là buổi ký tậng sách của TKL và ĐHN.

Ông bạn Ngô Tiến Nhân tóc bạc đứng chờ, hối đi ăn trưa, đói quá rồi… Bạn nhớ anh Nhân không? Người có ngôi nhà rất đẹp ở Huế đó. Ngôi nhà mình đã giới thiệu chuyến về Huế với Nhóm Học Phật chùa Xá Lợi nhớ không? Anh rất vui tính. Anh bảo thấy có nhiều người cứ xin chụp hình kỷ niệm với mình, anh nói anh sẽ phải đứng ra thu mỗi người “5 đô”. Tại sao? Mình hỏi. “Tôi qua Ai Cập, cứ mỗi lần chụp hình với Lạc Đà người ta đều thu 5 đô cả đó thôi”. Anh trả lời. Thì ta thế!

Kiến trúc sư Bạch Anh Tuấn và Hoa Dung, vợ anh, mang tặng mình một chai Chivas để được “an lạc”… Ối Trời, mình đâu biết uống rượu. May quá, Ngô Tiến Nhân bảo chiều nay ở nhà Nguyễn Duy có buổi họp bạn, cần… rượu. Mình bèn chuyển giao ngay cho nhà thơ Nguyễn Duy. Chiều đó, Nguyễn Duy đã gọi… cảm ơn. Rượu ngon!

Vắn tắt. Hẹn thư sau.

Đỗ Hồng Ngọc.

Đoạn clip ngắn của Vincent Ngô:

https://youtu.be/1u6WzTanTL8

“Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa?” (tiếp theo)

25/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 3 Bình luận

“Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa?” (tiếp theo)

Đỗ Hồng Ngọc

Hơi thở xẹp xì/ Thân tâm an tịnh

“Xẹp xì” là đúng. Cơ thể vốn lúc nào cũng căng cứng, căng phồng, ( tonus musculaire, sự căng cơ thường trực để giữ tư thế) gây mệt mỏi và tốn hao năng lượng nhiều lắm. Bây giờ ở quãng lặng… ta được nghỉ ngơi. Cũng giống như khi làm việc mệt mỏi, căng thẳng, ta kêu « nào, xả hơi một chút đi » thì thấy khỏe ra. Xả, xẹp, xì, xọp… chính là tạo nên trạng thái tĩnh lặng, an tịnh. An tịnh cả thân và tâm. Còn lăng xăng, còn « trạo cử » thì không thể ngồi yên. Còn ngủ gà ngủ gật (thụy miên) cũng không xong, vì phải luôn «chánh niệm, tỉnh giác ». Tham nổi lên, sân nổi lên, nghi nổi lên, cùng với thụy miên, trạo cử vốn là năm thứ cản ngại trong thiền! Thực tế, khi ngủ, cơ thể ta cũng đã giảm tiêu hao năng lượng đáng kể, giảm được 50%, chỉ còn chuyển hoá cơ bản. Thế nhưng, ngủ vẫn tốn năng lượng khi chiêm bao, cũng mệt mỏi toát mồ hôi hột như thường, không kể còn trằn trọc, lăn qua, lộn lại hoài không ngủ được. Thiền nếu đúng, giảm đến 40% năng lượng dành cho căng cơ và 30% năng lượng dành cho hoạt động não bộ, nói khác đi, thiền đúng cách đã tiết giảm đến 70% năng lượng cho cơ thể, do đó, tốt hơn so với giấc ngủ. Hèn chi Phật không cần ngủ và các thiền sư rất ít khi phải ngủ!

Không còn ý tưởng/ Chẳng có thời gian

Ở trạng thái xẹp xì, thân tâm an tịnh đó thì thân đã an, tâm đã tịnh. Một trạng thái vô ngã tràn ngập, đâu còn ý tưởng lăng xăng nào nữa. Khi còn ý, khi còn tưởng thì tức khắc còn sanh sự. Và tức khắc có sự nhộn nhạo. Nhưng coi vậy mà rất khó để dứt ý tưởng lăng xăng. Phật mà còn bị Ma vương quấy nhiễu, bao nhiều hình bóng chập chờn, xua đi không dễ ! Cho nên khi thấy những ý tưởng nọ kia xuất hiện cũng là chuyện bình thường thôi. Cứ để tự nhiên. Nó đến rồi nó đi. Đừng có ráng xua đuổi. Càng xua đuổi càng dính mắc, phan duyên. Chẳng trừ vọng tưởng chẳng cầu chân. Mặt hồ tĩnh lặng thì không cần ghi bóng hạc bay qua, không cần biết hạc vàng hay hạc đỏ, hạc trống hay hạc mái… Chánh niệm vào hơi thở là cách tốt nhất cắt đứt dòng ý, tưởng lăng xăng, nhộn nhạo. Lúc đầu, ý tưởng tràn ngập, dính mắc triền miên, lâu dần sẽ giảm bớt, đừng ráng xua đuổi, đứng « tham » muốn đạt kết quả này nọ. Trở lại với hơi thở càng nhanh càng có sự tiến bộ.

Khi thân tâm an tịnh, có thể cảm nhận một sự nhẹ nhàng, sảng khoái (thiền duyệt), cũng không cần bám víu. Có thể trong một sát na, cảm nhận trạng thái vô ngã, không thời gian, không không gian, không « ngã nhân chúng sanh thọ giả… ».

Hạt bụi lang thang/ Dính vào hơi thở

Trạng thái đó không dễ, không phải lúc nào cũng có được (có lẽ trừ các vị thiền sư thiện xảo). Còn thì… dễ thấy hơn là hạt bụi « lang thang » rồi dính vào hơi thở mà… sinh sự bấy nay. Thiệt ra không có chuyện tự nhiên mà « dính vào » một cách tình cờ chi đâu. Tất cả đều có « duyên sinh » của nó, có nhân quả của nó. Nó chằng chịt, nó quấn quít với nhau đó. Nó « hẹn nhau từ muôn kiếp trước » cả đó thôi ! Dù là cát bụi tuyệt vời hay cát bụi mệt nhoài gì đi nữa thì nó vẫn phải có nghiệp báo nhơn quả. Tin không tin, tùy. Cứ hỏi tại sao ta có mặt trên cõi đời này ? Cha ta mà không gặp mẹ ta thì ta là ai ? Lúc đó mới thấy cái quấn quít cái chằng chịt, cái duyên sanh, cái này có cái kia có cái này không cái kia không. Tưởng là tình cờ mà chẳng tình cờ tí nào. Người đâu gặp gỡ làm chi đều có cái lý của nó. Nhưng không phải thuyết định mệnh. Mọi thứ vừa chặt chẽ vừa lỏng lẻo. Vậy mới khoái. Vậy mới tự do. Tuyệt đối Tự do. Tự chịu trách nhiệm. « Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa/ Thiện căn cũng tại lòng ta » (ND). Ta chọn nghiệp, cải nghiệp, chuyển nghiệp. Gène cũng có thể thay đổi đó thôi.

Duyên sinh vô ngã/ Ngũ uẩn giai không

Hiểu được duyên sinh, thấy được vô ngã thì đã « ngộ » phần nào. Vô ngã không thể nói bằng ngôn từ, khái niệm, biện luận. Phải cảm nhận vì nó là một trạng thái tâm. Đến để mà thấy. Tam giác cân Giới Định Huệ, tùy mỗi người tiếp cận tùy căn cơ nhưng nó vốn là một tam giác cân hai chiều tương tác. Cái này sinh cái kia, cái kia sinh cái nọ, hỗ trợ lẫn nhau. Anh chàng bán thịt buông dao mà đến, anh chàng trí thức suy gẫm mà tới, nhưng cả hai đều bước qua Giới, qua Định. Chánh định (Samadhi= Tam muội, Tam-ma-đề ) sẽ dẫn tới Chánh kiến, chánh Tư duy… trên con đường « Bát chánh đạo ». Để có Chánh định thì phải đi từ Thiền chỉ (Samatha), Thiền quán (Vipassana)… để thấy thực tường vô tướng, thấy Như Lai.

Từ đó thong dong/ Thỏng tay vào chợ

Đó là nhập. Ngộ rồi phải nhập chứ. Là phải học phải hành. Tri hành hợp nhất. Vào “chợ” một cách thong dong đâu có dễ. Không bị cuốn hút vào bao nỗi lo toan, phiền não đâu có dễ. Cho nên có tám vạn bốn ngàn pháp môn để tùy cơ ứng biến, để giúp mình giúp người. Học được một chút hạnh của Thường Bất Khinh (tôn trọng), của Dược Vương (chân thành), của Diệu Âm. Quán Thế Âm (thấu cảm), của Phổ Hiền, từ bi hỷ xả… đâu có dễ. Rồi còn phải học Duy-ma-cật, huệ phương tiện với phương tiện huệ, phải làm quen với Bất Nhị, với cơm Hương Tích, với trà Tào Khê …

Cõi người ta vốn là nơi hành xứ, thân cận xứ. Không trốn chạy, không buông xuôi. Đâu có dễ mà buông bỏ, mà lạnh lùng.

Đỗ Hồng Ngọc

(Saigon 01/2017)

« Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa? »

25/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

« Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa? »

Đỗ Hồng Ngọc

Ghi chú : Trong những buổi Chuyện trò về « Thân tâm an lạc », tôi thường nhắc đến Thiền như một « liệu pháp » hiệu quả để phòng ngừa và chữa trị các bệnh thời đại (SAD : Stress, căng thẳng ; Anxiety, lo âu, và Depression, trầm cảm) và thiền, cũng là một phương cách, một lối sống, giúp bảo vệ sức khỏe và nâng cao sức khỏe, chưa nói đến thiền còn là một « huệ phương tiện » để đạt đến giải thoát, có khả năng giúp hành giả « chiếu kiến ngũ uẩn giai không »…

Nhiều bạn hỏi tôi có thể chia sẻ cụ thể hơn những kinh nghiệm thiền tập của bản thân mình không. Tôi ngần ngại vì không dễ chia sẻ một cách « cụ thể » được, vì thiền của người này không hẳn là thiền của người kia, dĩ nhiên cũng vẫn có đó, những điều cốt lõi, rồi tùy căn cơ mỗi người mà « ứng biến » sao cho phù hợp tuổi tác, tâm sinh lý… Nhưng rồi trong cuốn Thiền và Sức khỏe (2012) tôi cũng đã « tiết lộ » mấy câu vè viết cho riêng mình, nhằm « giúp trí nhớ », giấu kỹ đã trên mười năm nay, nay nhân lại có bạn hỏi nữa nên đành chia sẻ nơi đây vậy.

Tùy nghi và tùy hỷ nhé.

Thân mến,

(ĐHN)

« Thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa? »

Đó là một câu chú, một “đà-la-ni” của riêng tôi mỗi buổi sáng sớm khi ngồi xuống… “diện bích”! Tôi nói diện bích vì chỗ tôi ngồi… thiền cách vách tường chưa tới một mét. Dĩ nhiên thiền không cứ phải là ngồi. Đi đứng nằm ngồi gì cũng thiền được. Nhưng ngồi thì… vui hơn, có lý hơn ! Tôi không ngồi được kiết già, bán già như truyền thống thì ngồi kiểu của… tôi, cũng như có kiểu ngồi của Tây Tạng, kiểu ngồi của Nhật bổn và kiểu ngồi của người Tây phương… Kiểu nào cũng tốt cả ! Từ mười lăm năm nay, sáng nào tôi cũng ngồi cái gọi là thiền của mình – vì không theo một trường phái nào cả, mà chỉ nắm nguyên tắc thiền Anapanasati trong Tứ Niệm xứ mà Phật đã dạy từ thuở ban đầu, trong đó đã bao gồm cả thiền chỉ và thiền quán- chừng 30-40 phút, sau đó kết hợp với các động tác thể dục nhẹ chừng 30 phút nữa mà tôi cũng coi là một thứ thiền « động », một cách « xả thiền » đó vậy. Mỗi động tác thể dục đều tác động trên từng « cơ, xương, khớp » của thân, sau thời gian tĩnh lặng, lắng nghe cái tâm mình lằng nhằng cỡ nào, và làm sao cho nó chịu yên tịnh. Tôi thấy sức khỏe mình có tốt hơn lên, sức làm việc bền bĩ hơn, trí nhớ có phần tốt hơn… Hôm nào không ngồi thiền và tập thể dục như vậy thì thấy uể oải. Lâu ngày tôi thấy mình như « ghiền » vậy. Tôi viết một bài vè để giúp trí nhớ và giấu kỹ, luôn bắt đầu bằng với « đàlani » : Thả lòng toàn thân thả lỏng chưa ?

Bài vè đó thế này:

Thả lỏng toàn thân

Như treo móc áo

Ngồi xếp bằng tròn

Vai ngang lưng sổ

Dõi theo hơi thở

Như mượn từ xa

Khi vào khi ra

Khi sâu khi cạn

Chú tâm quãng lăng

Pranasati

Hơi thở xẹp xì

Thân tâm an tịnh

Không còn ý tưởng

Chẳng có thời gian

Hạt bụi lang thang

Dính vào hơi thở

Duyên sinh vô ngã

Ngũ uẩn giai không

Từ đó thong dong

Thõng tay vào chợ…

(Đỗ Hồng Ngọc)

Động tác thả lỏng toàn thân rất quyết định trước khi vào thiền. Vào thiền mà còn căng cứng thì hỏng bét. Cho nên tự hỏi mình thả lỏng toàn thân thả lỏng chưa là hết sức cần thiết. Khi thả lỏng toàn thân như vậy, ta đã bềnh bồng trôi đi, không còn có ta có người có chúng sanh có thọ giả gì nữa thì được. Nếu thực sự thả lỏng được thì tức khắc ta đã giảm tiêu thụ năng lượng một cách đáng kể. Chim không cần vỗ cánh bay mà chỉ lượn nhẹ nhàng.

Nhưng thả lỏng cách nào?

Thả lỏng toàn thân/ Như treo móc áo

“Ðầu sọ khô cài hoa giắt ngọc, túi da hôi ướp xạ xông hương…” Trần Nhân Tông nói như thế trong Khóa Hư Lục. Có người nói thả lỏng toàn thân như xác trôi trên sông bồng bềnh. Coi thân như cái túi da hôi, coi thân như xác trôi sông…Theo tôi, tốt hơn nên coi thân là cái áo, móc lên cái móc áo, lùng nhùng rủ xuống. “Thay như thay áo” bởi cái áo thì không vĩnh cửu, nó “vô thường”, nó cần được thay. Coi thân như cái áo móc trên móc áo thì thân sẽ tòng teng buông xả hoàn toàn, thả lòng hoàn toàn tấm thân tứ đại ngũ uẩn rồi vậy. Chỉ cần vậy, đã đủ vào thiền. Đi đứng nằm ngồi gì cũng thiền. Thả lỏng, không còn cơ nào nào căng nữa, không còn dây thần kinh nào phải hoạt hóa nữa,”như như bất động” rồi vậy. Biết rằng sự căng cơ, tonus musculaire là cần thiết để giữ vững bộ xương, cho cơ thể hoạt động, đã tiêu tốn gần 40% năng lượng của cơ thể. Khi thả lỏng, khi treo lên “móc áo” thì năng lượng căng cơ không cần phải tiêu tốn nữa. Người đã nhẹ hẫng đi: thân nhẹ nhàng như mây (TCS)!

Ngồi xếp bằng tròn/ Vai ngang lưng sổ

Ngồi kiểu nào cũng được, ngồi trên ghế cũng được, nhưng nếu xếp bằng tròn được càng hay. Nó vững. Nó như kiềng ba chân. Mặc ai nói ngữa nói nghiêng. Cho nên cần có tinh tấn và nhẫn nhục là vậy. Không nhẫn nhục thì dễ bỏ cuộc. Bị chê cười mai mỉa thì bỏ cuộc. Ai cười mặc, cứ “lì” là xong! Ngồi xếp bằng còn giống cái tháp. Tháp báu. Ở trong tháp báu đó có Như Lai Đa Bảo tủm tỉm cười. Người ngồi thiền kiểu này dễ thấy Như Lai Đa Bảo của mình hơn. Đó là một cái xác khô, toàn là đất nước gió lửa C,H,O,N và các nguyên tố đồng chì sắt kẽm, Mangan, Ma nhê, Phospho, vôi vữa các thứ… Nó là báu, vì nó dùng để tạo dựng nên một sinh vật khác, có thể là cỏ cây hoa lá, có thể là sinh vật muôn loài và có thể là cái ta tái sinh. Ngồi trong tháp báu là “nhập thất” vào chính thân xác mình. Vai ngang lưng sổ để nhắc mình giữ thẳng lưng, ngang vai, nếu không thì ngôi nhà sẽ khụy, sẽ vẹo.

Yếu tố ‘thẳng lưng’ rất quan trọng, đã nêu rõ trong Thiền và Sức khỏe.

Dõi theo hơi thở/ Như mượn từ xa

Dõi theo không phải là theo dõi. Dõi theo thì nhẹ nhàng sảng khoái. Nó sao thì thấy nó vậy, không phê phán. Còn theo dõi thì căng thẳng, dò xét, lo âu, hồi hộp. Tại sao không dõi theo gì khác mà dõi theo hơi thở? Vì hơi thở dễ thấy nhất, dễ dõi theo nhất. Nó nằm ngay dưới mắt, nó nằm ngay ở mũi. Mà lúc nào cũng có nó, bất cứ ở đâu, bởi ở đâu và chỗ nào mà chẳng thở? Chọn một đối tượng khác để “quán sát” cũng được, nhưng chọn hơi thở thì tiện hơn. Nó gắn liền với thân. Mệt thì bỡ hơi tai, mệt thì gần tắt thở. Nó lại gắn liên với tâm, lúc hồi hộp lo sợ thì thở khác với lúc an vui. Nó vô thường. Hơi thở là sợi dây nối kết thân với tâm. Nó lại quyết định sự sống. Đời sống chỉ là một hơi thở không hơn không kém. Hết thở, ngưng thở là chết. Nó ở ngoài ta. Nó cóc cần ta. Cho nên dõi theo nó cũng thấy ra nhiều điều ngộ nghĩnh. Đầu tiên là nó chẳng phải của ta. Nó ở đâu đó trong không gian, trong vũ trụ. Nó chứa Nitrogen và Oxygèn cùng một số khi linh tinh khác. Ta cần Oxy để oxyt hóa thức ăn mà tạo ra năng lượng cho sự sống. Không thở thì chết. Thế nhưng có những sinh vật sống đời sống chẳng cần O2 như cỏ cây, lại có những sinh vật sống đời sống yếm khi, thí dụ loại vi trùng clostridium, khi thiếu O2 nó sống trong một vỏ bọc dày gọi là “bào tử”, co cụm lại và không chết. Đợi đủ điều kiện thì bung ra. Người ở trong thiền định, phải chăng đã sống trong một bào tử? Chữ “mượn’ cho thấy là giả tướng, là tạm bợ, đến lúc nào đó thì cũng sẽ phải trả lại thôi.

Khi vào khi ra/ Khi sâu khi cạn

Hơi thở vào thì biết vào, ra thì biết ra, sâu thì biết sâu, cạn thì biết cạn… Tóm lại, dõi theo để « biết » nó vậy. Nó vào nó ra nó sâu nó cạn. Không cần giượng cầu, không cần ép uổng, nào phải hít cho thiệt sâu, nào phải thở cho thiệt chậm, thiệt đều. Còn lâu ! Cứ thong dong. Nó sao kệ nó. Cứ tự nhiên, Cứ thong thả. Cứ bình thường. Đến lúc nào đó nó tự biết êm chậm sâu đều không cần phải ráng sức. Vấn đề chính là “dõi theo” nó. Cho dến một lúc, cũng chẳng cần biết nó vào nó ra nó sâu nó cạn ra sao. Nó mặc nó. Ta mặc ta. Ta đã hòa tan, đã tan biến với nó. Ta còn « không ta » làm sao thấy nó nữa cơ chứ? Ta chỉ mượn tạm ở giai đoạn đầu để dẫn ta vào « định ». Trong định, vượt cả tầm cả tứ, cả hỷ cả lạc, cả xả niệm lạc trú, vào thẳng xả niệm thanh tịnh nếu có thể. Và vượt qua nữa. Gaté, Gaté, Para gaté… Trong kinh Tứ niệm xứ (Satipathana) Phật đã nói rõ. Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết bàn… Từ Tứ niệm xứ, giản đơn thành thân hành niệm và từ thân hành niệm, giản đơn hơn nữa thành Anapanasati, An-ban thủ ý, thở chánh niệm, quán niệm hơi thở. Con đường càng lúc càng giản đơn mà tuyệt diệu của bậc Y vương.

Chú tâm quãng lặng/ Pranasati

Như trong bản nhạc có những quãng lặng cần thiết, hai nhịp, bốn nhịp… Thở cũng vậy. Giữa thở vào và thở ra có một quãng lặng ngắn. Giữa thở ra và thở vào có một quãng lặng dài hơn. Đó là giai đoạn ngưng nghỉ. Những người tập khí công có thể điều khiển nhịp thở thành ba thì hoặc bốn thì. Ở đây chỉ nói người bình thường thì cần đặc biệt chú ý thì thở ra. Thở ra không cần năng lượng. Thở vào thì cần năng lượng. Cho nên trước khi thở vào cần một chút ngưng nghỉ để tập trung năng lượng. Trên thực tế, khi áp suất ở phổi bằng 0 (bằng không) thì khí bên trong phổi và bên ngoài phổi hoàn toàn không phân biệt, ở đó đã có sự hòa nhâp làm một với không gian và thời gian cũng không còn. Chỉ có sự tĩnh lặng. Người thiện xảo trong thiền có thể kéo dài quãng lặng này dài ra, nối các quãng lặng với nhau thành một quãng dừng. Quãng dừng này chính là giai đoạn người ta đã sống trong bào thai,trở về bào thai Như Lai, Như Lai tạng. Dĩ nhiên vẫn có những nhịp thở rất nhẹ nhưng không hề có sự nhích lên xuống của cơ hoành. Hình như người ta thở qua da (trong Phôi thai học – Embryology- thì da và phổi có cùng nguồn gốc). Những bậc thiền sư ở giai đoạn tứ thiền (xả niệm thanh tịnh) có lẽ đã ở trạng thái này.

Prana chính là quãng lặng đó. Pra là trước, ana là thở vào. Prana là « trước khi thở vào », hay nói đúng hơn, trước khi thở. Nó chính là bào thai trong bụng mẹ, không cần phải thở. Các tài liệu cổ xưa gọi Prana là nguồn sống. Sati là niệm, là nhớ nghĩ, là chiêm nghiệm, là quán chiếu. Nhớ nghĩ, quán chiếu giia đoạn « Prana » đó, ta thấy hóa ra nguồn sống là cõi không thở, cõi ngưng thở, cõi trước khi thở…

Anapanasati thi Ana là thở vào, Apana là thở ra, Sati là niệm, nhớ, nghĩ. Phật không nói đến Prana, nhưng trong Yoga có Pranayama, « kiểm soát prana ». Không nói đến là để mỗi người tự phát hiện, tự điều chỉnh, tự kiểm soát.

Chữ OM (trong Om Mani Padme Hum) thì theo nguyên ngữ, chữ OM viết là AUM : A thở vào, U thở ra, M quãng lặng đó vậy!

(còn tiếp)

Tìm lối thoát bệnh tật nhờ ”thiền”

21/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Ghi chú: một người bạn vừa gởi tôi bài viết này của Lê Tú Lan trên báo Sức Khỏe & Đời Sống của Bô Y Tế, bèn đem ”khoe” với bạn vậy! Cảm ơn Lê Tú Lan. (ĐHN).

(http://suckhoedoisong.vn/bac-si-do-hong-ngoc-tim-loi-thoat-benh-tat-nho-thien-n25198.html)

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc: Tìm lối thoát bệnh tật nhờ thiền
NGÀY 06 THÁNG 09, 2015 | 08:00

(Báo Sức Khỏe & Đời Sống, Bộ Y Tế)

Lê Tú Lan
Một vị bác sĩ khả kính kết hợp cả hai yếu tố của một người nghệ sĩ và một nhà khoa học, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc không chỉ được gọi là bác sĩ nhi khoa, rất nhiều người còn gọi ông là bác sĩ của tuổi mực tím, tuổi trưởng thành và cả tuổi… trăng xế. Ông không chỉ đến để giúp họ chữa lành những nỗi đau thể xác mà còn xoa dịu những bất an, những mất mát về tinh thần cho từng số phận. Ấn tượng đầu tiên của tôi về ông là một bác sĩ có nụ cười hiền hậu, phong thái giản dị mà đĩnh đạc và trẻ hơn rất nhiều so với cái tuổi “thất thập cổ lai hy” của mình. Thông thường mỗi nhà văn, nhà thơ có một đối tượng “fan” hâm mộ nhất định nhưng bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc lại chinh phục được mọi giới, mọi lứa tuổi từ các em tuổi mực tím mộng mơ, đến các bà bầu ục ịch và cũng chẳng tha các vị sồn sồn hay quý vị lão niên bởi ông chính là tác giả của những tác phẩm đã đi vào lòng người nhẹ nhàng, gần gũi và tự nhiên nhất, đem lại cho mọi người tiếng cười, cảm giác dễ chịu cùng những lời khuyên đời thường, dung dị và khoa học không những giúp cho người bệnh bớt bệnh mà còn giúp họ bớt khổ trong tâm.

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc.

Trong một buổi trò chuyện với người hâm mộ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nêu lên một câu hỏi và rồi ông lại tự trả lời: Vì sao bây giờ người ta bệnh nhiều hơn xưa? Cả nước đã mở ra rất nhiều bệnh viện mà bệnh nhân vẫn cứ tràn ngập, quá tải? Đó là bởi, môi trường xã hội, trong đó có hành vi lối sống của con người đã thay đổi; đặc biệt môi trường thiên nhiên đang bị hủy hoại, cây cối bị chặt trụi, không khí bị ô nhiễm trầm trọng. Bản thân mỗi con người sống trong một xã hội căng thẳng, phải bươn chải, chạy theo đồng tiền… không còn sự thư nhàn, thoải mái. Tâm cũng bệnh mà không gian bên ngoài cũng bệnh. Đời sống căng thẳng gây bệnh tâm thần; ăn uống bất cẩn gây bệnh béo phì, tim mạch; môi trường bê bối gây bệnh ung thư; và các thứ tai nạn, thương tích… Các bệnh truyền nhiễm ngày càng phát triển, bệnh cũ bùng phát, bệnh mới ngày càng nguy hiểm hơn. Bệnh viện quá tải là chuyện dễ hiểu!

Và rồi bác sĩ kết luận: “Thuốc uống đôi khi không cần thiết nếu biết cách sống. Tôi nhận thấy nhiều bạn trẻ uống thuốc tự nhiên như phản xạ, uống cả bọc thuốc gọi là thuốc bổ, thấy người ta uống thì mình uống mà quên đi tập thể lực. Tôi cho rằng khi được nghỉ ngơi hãy thực sự hưởng giờ phút an lành, bỏ mọi nỗi lo đi thì mới tái tạo sức lao động được, thậm chí dành thời gian để sáng tạo một đề án mà mình ưa thích cũng là một phần thưởng”.

BS. Đỗ Hồng Ngọc thường xuyên có những buổi tư vấn sức khỏe với nhiều người.

Cách đây gần hai chục năm, do làm việc rất căng thẳng, lúc đó bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc là Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe của Sở Y tế TP.HCM nên thường xuyên phải tham dự hội nghị, hội thảo quốc tế và cũng thường xuyên phải cấp cứu cho bệnh nhân, nên bất ngờ ông bị một cơn tai biến quật ngã phải cấp cứu và bị mổ vài lỗ trên đỉnh đầu. Nằm trong phòng chăm sóc đặc biệt lần này không phải với cương vị bác sĩ mà là một bệnh nhân như bao bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo khác, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nhớ lại: Tôi tỉnh dậy thấy mình nằm trên băng ca, cổ họng gắn một cái ống thở và tất nhiên là tôi không nói được, một cô y tá thấy tôi mở mắt thì chạy lại xem hồ sơ của tôi rồi reo lên: “Có phải bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc báo Mực tím không ạ?”, tôi không nói được, chỉ khẽ nháy mắt ra hiệu, cô ấy lại reo lên: “Mấy bạn ơi ra mà xem bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc này”. Thật là tức cười, hoàn cảnh tôi lúc ấy thật không đáng xem chút nào. Làm trong nghề y nên tôi tự biết, cái bệnh này hay để lại di chứng, không bị cái này thì cũng bị cái kia và không hy vọng đi lại hay nói năng bình thường được. Ba bốn ngày sau khi đặt chân xuống đất, như một phản xạ, tôi tự bước đi và ngạc nhiên vô cùng. Chỉ vài bước lẫm chẫm như trẻ con tập đi mà sao hạnh phúc quá chừng. Tôi bước vào toillet, ngước nhìn vào gương, thấy đầu mình trọc lóc bình vôi, râu ria tua tủa, tôi thấy mình rất lạ mà cũng thấy đẹp nữa (cười). Thấy hay hay, tôi liền lấy giấy bút ra tự vẽ mình, riêng cái khoản đứng được trong toillet dù chỉ ít phút cũng thấy lạ lắm, thấy hạnh phúc lắm, phải nói đó là phép lạ trong cuộc sống làm tôi nhớ đến câu thơ của Huy Cận: “Hạnh phúc rất đơn sơ…”. Từ trong hoàn cảnh đó tôi mới phát hiện ra cuộc sống thật nhiệm màu, tôi nhìn thấy cái gì cũng lạ, lạ từ bước chân dò dẫm đến ánh mắt, khuôn mặt mọi người, cứ như tôi đang sống trong một kiếp khác. Bạn bè thương tôi, họ là những bác sĩ đồng nghiệp mang tới cho tôi nhiều thứ thuốc, tôi là dân trong nghề nên cũng biết thuốc này cho tôi cái lợi này thì sẽ hại tôi ở cái khác, cho nên tôi bỏ hết chỉ giữ lại một thứ để làm cho huyết áp mình ổn định, không bị tai biến nữa và tôi nghĩ ra một cách khác để chữa cho mình, đó là đi vào thiền định. Bằng phương pháp hít thở rất đơn sơ mà tôi lại thấy rất hiệu quả. Kể từ ngày đó đến nay cũng ngót nghét gần hai chục năm và tôi cũng viết được mười mấy, hai chục cuốn sách (hồi trước tôi viết ít hơn, giờ thì có thời gian suy ngẫm nhiều hơn). Đối với bản thân, tôi luôn giữ gìn để mình không bị xuống cấp nhanh quá, tóc tai mọc lại, cuộc sống an hòa hơn. Trong Phật giáo người ta thường hay chúc nhau: “Thân tâm thường an lạc” và mình an lạc, điều đó rất là cần thiết. Tóm lại, cái quan trọng nhất là thái độ sống của mình, dẫn đến cách sống. Đừng chờ đợi hạnh phúc, nó sẽ chẳng bao giờ đến, mà phải biết nhận ra hạnh phúc ở ngay đây và ngay bây giờ, tôi thực tập theo cách riêng của mình, phù hợp với mình. Từ góc độ y sinh học, tôi nghiền ngẫm, thể nghiệm và lý giải được phần nào ý nghĩa sâu thẳm của thiền nên tôi rất tin tưởng để áp dụng vào điều trị những vấn đề sức khỏe của tâm và thân. Sức khỏe của một con người không thể chỉ khu trú vào chuyện có hay không có bệnh, tật. Người thầy thuốc thường chỉ chữa cái “đau” mà không chữa cái “khổ”, chữa cái “bệnh” mà không chữa cái “hoạn”. Do vậy mà dù y học ngày càng phát triển với những thành tựu đáng kinh ngạc nhưng tình trạng tâm thần, tự tử, bạo lực, bất an và các bệnh do hành vi lối sống gây ra như tim mạch, đái tháo đường, béo phì… cứ ngày càng phát triển! Thiền, theo tôi là một lối thoát. Âu Mỹ hiện nay đang hướng về thứ “thuốc” này của phương Đông.

Lê Tú Lan

Những bệnh… vô duyên!

15/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 2 Bình luận

Những bệnh… vô duyên!

BS Đỗ Hồng Ngọc

Ghi chú: Không biết sao bài viết này bây giờ lại được lan truyền trên mạng, có lẽ người già ngày càng đông và ”những bệnh… vô duyên” ngày càng nhiều! Thỉnh thoảng tôi cũng được bạn bè gởi ngược lại cho mình bài viết này trong cả chùm ”meo” dày đặc… như một lời nhắc nhở dễ thương.

Nguyệt san Giác Ngộ số Mừng Xuân Di Lặc, Đinh Dậu 2017 cũng vừa có bài này như một lời Chúc Tết:

“Tết khỏe vui nhé!

Đừng để mắc bệnh… vô duyên nhé!”

Thân mến

ĐHN

……………………………………………………………………………………………..
Tuy già không phải là một bệnh nhưng già thì thường có bệnh.

Bệnh thì có bệnh nặng, bệnh nhẹ, bệnh có duyên và bệnh… vô duyên.

Ai cũng biết thầy thuốc là người được học hành cẩn thận để giúp ta chữa trị bệnh tật, vậy mà thầy thuốc cũng có thể gây bệnh cho ta, dù là ngoài ý muốn, cái đó gọi là bệnh do thầy thuốc gây ra (iatrogenic) mà theo GS. Phạm Khuê, một chuyên gia về Lão khoa, Chủ tịch Hội người cao tuổi Việt Nam thì có đến hơn một phần tư các bệnh ở người già là do thầy thuốc gây ra! (Bệnh học tuổi già, Phạm Khuê, NXB Y Học, 1998, trang 364).

Những bệnh… vô duyên còn có thể do chính bản thân mình, người thân trong gia đình, bạn bè, hàng xóm, hoặc các nhân viên tâm lý xã hội gây ra nữa! Bà cô của một bác sĩ bạn tôi trên 80 tuổi kêu lúc nào trong người cũng nóng bức, miệng khô nên đã mua rễ tranh, mía lau, mã đề ngoài chợ về nấu “nước mát” uống. Mát đâu không thấy, thấy đi tiểu liên tục gây thêm tình trạng mất nước trong cơ thể, lại thấy nóng bức, thấy khô miệng, lại uống thêm “nước mát”! Thì ra “rễ tranh, mía lau, mã đề” là những loại thuốc lợi tiểu (diuretics).

Một ông bác gầy còm nghe hàng xóm bày vẽ có loại tễ mập, bèn mua uống mấy cây. Mập thiệt! Nhưng người béo bệu, cơ thể bạc nhược! Thì ra, thuốc tễ đó chỉ là bột mì trộn với mật ong và Corticoid, một thứ thuốc uống vào lâu ngày gây hội chứng Cushing, ứ nước, làm mập bệu và gây ra vô số những tác dụng tai hại khác như giảm sức đề kháng, mọc lông, loãng xương, loét bao tử, cao huyết áp…

Ta cũng biết thuốc chữa đau khớp có thể gây loét dạ dày; thuốc điều trị cao huyết áp có thể gây hạ huyết áp đột ngột; thuốc trị tiểu đường làm hạ đường huyết; thuốc uống cho đỡ bị đái són ở người già thì gây khô miệng, đỏ da, mờ mắt, chóng mặt…

Một đặc điểm sinh học của người cao tuổi là khả năng thích ứng dần kém đi. Hấp thu thuốc đã chậm mà đào thải cũng chậm. Tác dụng phụ của thuốc lại thiên hình vạn trạng, tùy từng người, từng lúc, có thuốc người này dùng thì tốt mà bày cho người khác không xong, uống vào bị phản ứng ngay.

Cho nên dùng thuốc ở người già phải dò dẫm trên từng trường hợp, giảm liều, giảm lượng, đắn đo tính toán trước sau, nào bệnh trước mắt, nào bệnh tiềm tàng; thuốc chữa được bệnh này nhưng có gây ra bệnh khác không, có làm bộc phát một bệnh cũ nào đó không, người bệnh ăn uống ra sao, tiêu tiểu ra sao và trạng thái tâm thần ra sao?

Người cao tuổi cũng thường hay tự ý gia giảm thuốc, tin lời bày vẽ, ai mách gì cũng nghe, gây tương tác thuốc lung tung rất dễ sinh ra nhiều bệnh… vô duyên đáng tiếc!
Ngày càng có nhiều máy móc xét nghiệm và một số người cao tuổi cũng thường muốn được xét nghiệm này nọ.

Báo Paris Match của Pháp có đăng trường hợp một bà già bị rối loạn tiêu hóa đến khám ở một bác sĩ. Bác sĩ thấy không có gì nặng nhưng cũng gởi cụ làm thêm vài xét nghiệm cho chắc. Sau đó, bà cụ được tiếp tục làm thêm hàng loạt các xét nghiệm khác ngày càng phức tạp hơn vì xét nghiệm đơn giản không tìm ra bệnh: Siêu âm, nội soi, sinh thiết, chụp cắt lớp, chụp cản quang mạc treo…

Sau hơn một tháng chuyển từ trung tâm này đến bệnh viện kia, nằm đợi trên những băng ca lạnh lẽo, đẩy từ hành lang này sang hành lang khác, tiếp xúc với những người mang khẩu trang chỉ chừa đôi mắt lạnh lùng, bà cụ rơi vào tình trạng khủng hoảng tâm lý trầm trọng và tiêu tốn mất 35 ngàn quan Pháp. Cuối cùng các bác sĩ hội chẩn kết luận không có bệnh gì cả, chỉ bị rối loạn tiêu hóa!

Tây gọi những người sính xét nghiệm là”examinite”.

Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO) cũng cảnh báo hiện tượng over – investigation, “thăm dò quá mức cần thiết” này (Health of the Elderly, WHO, 1989).

Một số người cao tuổi được chăm sóc bảo bọc quá đáng, được làm xét nghiệm thăm dò, theo dõi liên tục làm cho người bệnh muốn… hết bệnh cũng không được; không kể trong quá trình thăm dò, chọc hút, bơm tiêm, thụt tháo… không phải là không có nguy cơ.

Dĩ nhiên nếu có bệnh thì cần phải làm để có chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. Còn thăm dò chỉ để… thăm dò thì không nên. Các chuyên gia khuyên chỉ nên làm xét nghiệm cho người già khi nhằm để chẩn đoán một thứ bệnh có thể chữa được, có thể phục hồi được, có lợi cho người bệnh hoặc để chẩn đoán phân biệt tìm ra một bệnh có tiên lượng tốt hơn, điều trị có kết quả hơn, có lợi cho bệnh nhân và gia đình hơn mà thôi. Tóm lại, biết ơn mình thì cần thiết lắm mới phải làm xét nghiệm và phải có chỉ định của bác sĩ.

Thế nhưng có thứ không phải là thuốc, không phải là thủ thuật gì cả mà vẫn có thể gây ra những bệnh vô duyên: đó là lời nói!

Có những lời nói gây hoang mang, lo lắng, làm mất ăn mất ngủ, gây kiêng cữ quá đáng làm cho tình trạng bệnh khó phục hồi hơn. Cái đó gọi là sự “dán nhãn”(labelling). Chẳng hạn như người không có chuyên môn, không đủ cơ sở khoa học chắc chắn mà “phán” cho một cái chẩn đoán kiểu như “nghi ung thư”, “hơi bị lớn tim”, hoặc một từ mơ hồ như “máu lộn mỡ, gan hơi nhiễm mỡ, viêm nhiễm phần phụ, rối loạn thần kinh thực vật”… hoặc “bị thư phù, bị người cõi trên nhập…” đều đem lại những kết quả tai hại không thể ngờ được!

Ngay cả bị dán nhãn là già cả, già nua, già yếu, mất sức rồi bị ép phải nằm yên một chỗ, lúc nào cũng có người nâng đỡ chăm sóc thì sẽ ngày càng lệ thuộc, ngày càng suy nhược, mau loãng xương, bắp cơ thoái hóa, cứng khớp nhanh.

Đáng sợ hơn cả là bị ép phải vào nằm viện, nằm nhà thương, nhà dưỡng lão, nhà nghỉ mất sức… khi vẫn còn có thể tự quản được. Thật ra đây chỉ là giải pháp cuối cùng vì một khi đã vào các cơ sở này rồi thì không hy vọng gì trở lại đời sống bình thường được nữa vì càng ngày càng thụ động, ỷ lại, lệ thuộc, suy sụp.

Các cơ sở chăm sóc cho người già thực ra rất cần thiết, miễn là phải giữ một số nguyên tắc như đảm bảo sự riêng tư, tôn trọng cá nhân, giúp tự chủ, tự quản, và tạo nhiều cơ hội cho họ tham gia sinh hoạt phù hợp
với sở thích và sức khỏe.

Tóm lại, không nên để người cao tuổi mắc thêm những bệnh… vô duyên!

(ĐHN)

Trung tâm Truyền thông & Giáo dục Sức khỏe

12/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

Trung tâm Truyền thông & Giáo dục Sức khỏe Tp.HCM

(tổng kết hoạt động 2016)

photo Truong Trọng Hoàng

Ghi chú: Tôi được mời dự và phát biểu đôi lời với các “bạn trẻ” trong Mạng lưới Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Tp HCM trong buổi tổng kết hoạt đông năm 2016 vào ngày 6.01 vừa qua với tư cách là một… ”già làng”, người đã phụ trách Trung tâm suốt 20 năm và đã về hưu cũng đã hơn 10 năm! Có dịp gặp các bạn bè cũ, đàn em, học trò trong lãnh vực này, tôi đã ”tào lao” một chút, xin chia sẻ nơi đây cùng bè bạn thân quen.

Cảm ơn Bác sĩ Trương Trọng Hoàng đã ghi hình và post lên youtube.

Họp mặt Gia đình Nữ Hộ Sinh 2016

09/01/2017 By Bac Si Do Hong Ngoc 1 Bình luận

Họp mặt Gia đình Nữ Hộ Sinh 2016

Ghi chú: Ngọc Mai, người học trò Nữ Hộ Sinh hơn 30 năm trước, gởi tôi bài phát biểu của tôi trong Ngày Họp mặt thường niên Gia đình Nữ Hộ Sinh năm nay tại Bệnh Viện Từ Dũ vào ngày 4.12.2016 vừa qua để nhờ chỉnh sửa dùng cho Bản tin hàng năm.

Xin chia sẻ nơi đây cùng bè bạn và chân thành cảm ơn Ngọc Mai.

ĐHN.

Phát biểu Ngày 4/12/2016 của Thầy ĐỖ HỒNG NGỌC

Tôi đã đến đây dự buổi họp mặt Gia đình Nữ Hộ Sinh nhiều năm, cũng 5 – 6 năm rồi, mỗi năm cảm nhận có sự rơi rụng. Chẳng hạn trước đây thường có mặt Bs Nguyễn Văn Truyền, Bs Nguyễn Lân Đính là những người Thầy đã cùng với tôi giúp cho Trường Nữ Hộ Sinh Quốc Gia hồi xưa, bây giờ các anh cũng đã đi xa hết, và một số các chị cũng vắng dần. Chuyện đời “ sinh bệnh lão tử” là vậy. Nhưng hôm nay đến đây tôi thấy không khí mới lạ hơn những năm trước. Không khí sôi động hơn, văn nghệ hơn, trẻ trung hơn… Không ngờ được nghe chị Thúy Lan ( K7 Huế ) hát, còn hay hơn ca sĩ chuyên nghiệp nữa, rồi hai cô vừa hát bài Về Miền Trung cũng thật bất ngờ dù không “chuyên nghiệp’’ như chị Thúy Lan, nhưng hát với tinh thần rất phấn khởi, vui vẻ, nhiệt tình đáng quý.

Hôm nay tôi cũng mừng thấy có riêng hẳn một nhóm các bạn NHS Huế. Các bạn văn nghệ giỏi lắm, nếu chúng ta tổ chức được những buổi họp mặt cả nước như vậy thì thật là sôi động, vui tươi.

Tôi may mắn năm 1972 vào dạy Trường NHSQG, môn Nhi Khoa. Lúc đó tôi đang là bác sĩ ở bệnh viện Nhi Đồng Saigon. Mỗi năm dạy 40 tiết thôi, không nhiều, nhưng rất thân thiết vì Sản với Nhi đâu có xa cách nhau. Sau năm 1975 tôi được mời tiếp tục dạy cho tới năm 1982 mới nghỉ, nên có sự gắn bó với nhiều thế hệ NHS. Tôi còn nhớ những buổi hỏi thi vấn đáp cùng với Bs Nguyễn Thị Ngọc Phương rất vui. Trong lúc hỏi thi vấn đáp các em, chúng tôi vẫn cho cả lớp tham dự để cùng nghe, coi như một cách ôn tập, nâng cao, mang tính thực tế trong lúc hành nghề, chắc nhiều bạn còn nhớ.

Nghề NHS rất lạ, từ hồi chưa có trường đào tạo nghề NHS, người đỡ đẻ được gọi là Cô Mụ. Người ta quý trọng cô Mụ lắm. Nào cô Mụ dạy trẻ cười, cô mụ dạy trẻ khóc, dạy trẻ làm duyên… Chuyện gì cũng đổ cho cô Mụ. Cô Mụ nắn trẻ thành con trai, con gái. Trước đó nữa, trước khi có cô Mụ vườn, người ta cũng biết chạy vô rừng đẻ, ôm gốc cây đẻ, xong rồi bồng đứa nhỏ nhúng xuống nước cho nó khóc thết lên vì lạnh ngắt như bây giờ người ta xịt alcool. Khóc càng to càng tốt.

Có nhiều tập tục về hộ sanh ngày xưa rất hay, như ở thôn quê khi sản phụ đẻ khó, lâu, chậm, người ta bắt ông chồng phải nhảy qua nhảy lại cái mương hoặc quậy cái lu nước như để làm trơn tru cho vợ dễ đẻ; có khi ông chồng phải leo lên mái nhà mở mấy cái nút lạt (xưa nhà tranh, nhà lá, buộc bằng những nút lạt) giống như mở toang cửa nhà cho vợ dễ sanh. Những chuyện đó có vẻ “mê tín dị đoan’’ gì đó, nhưng thật ra nó có ý nghĩa về mặt tâm lý. Bà vợ đang đau đẻ nằm trong nhà đang rên, đang đau, vất vả, khó khăn như vậy mà biết có ông chồng thương yêu mình, đang quậy lu nước, leo mái nhà gỡ nút lạt, nhảy qua nhảy lại cái mương… hẳn là trong lòng rất vui, yên tâm có người chia sẻ khó khăn với mình thì việc sanh đẻ trở nên dễ dàng, cũng như bây giờ người ta cho ông chồng vào phòng sanh, nắm tay sản phụ, nói những lời động viện, khích lệ. Có điều bây giờ có khuynh hướng mổ đẻ, nằm máy lạnh… nên ông chồng đành ngồi quán bia chờ vợ sanh thôi! Hồi xưa khi đẻ xong người ta chôn lá nhau, giữ lại một phần cuống rún treo trên nóc bếp (hong khô), bây giờ ta ngạc nhiên thấy cuống rún được lưu giữ để tạo tế bào gốc chữa bệnh!

Tôi viết bài thơ tựa là “Thư Cho Bé Sơ Sinh”. Tôi như là người anh lớn, ra đời trước bây giờ viết cái thư cho em bé sơ sinh mới ra đời. Bài thơ như vầy.

Khi em cất tiếng khóc chào đời
Anh đại diện đời chào em bằng nụ cười
Lớn lên nhớ đừng hỏi tại sao có kẻ cười người khóc
Trong cùng một cảnh ngộ nghe em!

Anh nhỏ vào mắt em thứ thuốc màu nâu
Nói là để ngừa đau mắt
Ngay lúc đó em đã không nhìn đời qua mắt thực
Nhớ đừng hỏi vì sao đời tối đen.

Khi anh cắt rún cho em
Anh đã xin lỗi chân thành rồi đó nhé
Vì từ nay em đã phải cô đơn
Em đã phải xa địa đàng lòng mẹ.

Em là gái là trai anh chẳng quan tâm
Nhưng khi em biết thẹn thùng
Sẽ biết thế nào là nước mắt trong đêm
Khi tình yêu tìm đến!

Anh đã không quên buộc étiquette vào tay em
Em được dán nhãn hiệu từ giây phút ấy
Nhớ đừng tự hỏi tôi là ai khi lớn khôn
Cũng đừng ngạc nhiên sao đời nhiều nhãn hiệu!

Khi em mở mắt ngỡ ngàng nhìn anh
Anh cũng ngỡ ngàng nhìn qua khung kính cửa
Một ngày đã thức giấc với vội vàng với hoang mang
Với những danh từ đao to búa lớn
Để bịp lừa để đổ máu đó em…

Thôi trân trọng chào em
Mời em nhập cuộc
Chúng mình cùng chung
Số phận…
Con người…

Đỗ Hồng Ngọc
( BV Từ Dũ, Saigon,1965)

Câu chuyện về bài thơ này cũng có nhiều thú vị.

Bài thơ được đăng trên các báo Bách Khoa, Tình Thương… thời đó và in trong tập thở đầu tay của tôi, tập Tình Người, năm 1967. Năm 1973 Bác sĩ Lương Phán xin bài này để đăng trên một tập san y học của ông. Tôi cũng hơi bất ngờ vì lúc đó ông trả nhuận bút cho tôi rất cao, gấp trăm lần các báo khác. Ông bảo tại vì ông thích bài thơ này lắm.

Gần đây có cô ca sĩ Thu Vàng hát lại bài hát đó của Phạm trọng Câu. Và mới đây nhạc sĩ Võ Tá Hân ở Mỹ, cũng phổ nhạc và ca sĩ Hoàng Quân hát. Có thể tìm thấy trên youtube.

Không ngờ sau này khi tôi làm việc ở Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Sở Y Tế Tp HCM, có 3 vị bác sĩ ở tỉnh Phú Thọ vào làm việc, một vị tình cờ biết tôi là tác giả bài thơ, mừng rỡ ôm chầm lấy tôi và nói là ở ngoài Bắc sau năm 75 có một người lính mang về cho ông bài thơ này chép tay mà không ghi tên tác giả, năm học nào ông cũng đọc bài thơ này cho học trò lớp Nữ hộ sinh Phú Thọ nghe và nói tác giả khuyết danh.

Đó là những kỷ niệm chung quanh bài thơ đã quá xưa rồi, đã 51 năm. Nhưng nó cũng còn giá trị về thời gian, giá trị về kiếp người, xin chia sẻ và cám ơn các bạn đã lắng nghe./.

Đỗ Hồng Ngọc

(Từ Dũ, 4.12.2016)

Nghe “Tôi học Phật” của Bs ĐHN

09/12/2016 By Bac Si Do Hong Ngoc Để lại bình luận

NGHE “TÔI HỌC PHẬT” CỦA BS ĐỖ HỒNG NGỌC

Thứ Bảy tuần rồi (3/12/2016) tôi được nghe nói chuyện “Tôi học Phật” ở chùa Phật học Xá Lợi, Tp.HCM do Bs Đỗ Hồng Ngọc trình bày. Đó là một may mắn cho tôi, bôn ba giữa đường đời, tôi vẫn muốn quay về học lại cái mà tôi “sẵn giỏi”, mà điều quan trọng là người nói, lại là một BS, cùng ngành nghề, là bậc Thầy đi trước, và là người đã đạt đạo, hơn mình ở mức không so sánh được.

Trong buổi nói chuyện, tôi thấy được: ông học Phật – bậc Y vương – vì nghề nghiệp chữa bệnh cứu người của mình, trên tinh thần ông gọi là “khoa học thực nghiệm”, ứng dụng lời Phật dạy vào đời sống. Và quá trình đó là quá trình Tự học, Tự vấn, Tự tra, Tự cứu, và Tự đạt, Tự thành, hay Tự chứng, Tự đắc. Nhìn quá trình đó, để tìm về nguyên bản gốc của Phật dạy, thì ông phải tìm học ngữ nghĩa thấu đáo trước hết là những “ thuật ngữ” (terminology) nhiều khi rất dễ gây nhầm lẫn, hoang mang. Cô Nguyễn thị Oanh đã từng thán phục: “Ông Đỗ Hồng Ngọc giỏi thật”, khi nhìn thấy Thầy bước qua lãnh vực Phật học. Điều đó đúng thôi, bởi vì Cô là nhà Xã hội học, đơn thuần là XHH, giải thích, giải quyết sự việc, vấn đề trên lý luận XHH, và ngừng lại – ở mức độ XHH.

Nhìn rộng ra, tôì thấy rằng ai cũng nên học Phật, mọi người đều nên học Phật. Học lấy cái “triết lý” đó, làm hành trang cho mình, để mà bớt khổ, để an lạc và hạnh phúc. Bởi vì ai sinh ra, lớn lên rồi cũng phải khổ: sanh bệnh lão tử, ái biệt ly, oán tắng hội, cầu bất đắc… Đơn giản là một đứa nhỏ sống trong nhung lụa, bảo bọc của gia đình, đến tuổi 14,15 – cũng sẽ khổ vì yêu. Sao cho nó đừng khổ? Sao cho nó có trí tuệ sáng suốt để mà nhìn, mà thấy? Sao cho đủ dũng mãnh để đương đầu? Sao cho nó được kỹ năng mà hành xử.

Chỉ có cách là trang bị, dạy cho nó từ nhỏ.

Làm sao dạy được từ nhỏ?

Chỉ có cách Cha mẹ nó phải là người học Phật. Thầy cô giáo nó là người học Phật.

Học ở đâu? Dễ học, nhanh, và phải đúng.

Sách BS Đỗ Hồng Ngọc. Viết cho người bình thường, không phải chuyên tu, viết cho mọi người , mọi giới, mọi lớp. Đọc sách BS Đỗ Hồng Ngọc, người ta có thể yên tâm đang học chính thống từ Thầy Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, không riêng theo một Tông phái nào, để thấy xuyên suốt, nhất quán lời Phật dạy; ta yên chí đang thâu tóm, tập họp tinh hoa từ các tông môn, trường phái; ta đang chắt chiu, chọn lọc để có cái cốt lõi, tinh túy nhất của Đạo Phật.

Tôi vẫn thích cuốn “GƯƠM BÁU TRAO TAY”, ngắn gọn, cô đọng, súc tích. Bây giờ biết thêm cuốn sách này đã được dịch ra tiếng Anh, vậy là sẽ thêm nhiều người nữa tiếp cận Kinh Kim Cang mà không bị điên. Tôi mừng.

Trên con đường tu học, trải nghiệm để chứng nghiệm, có lý thuyết soi đường, người ta đỡ phải mất công mày mò, lạc lối. Đọc sách BS Đỗ Hồng Ngọc, ta sẽ được cung cấp kiến thức, kỹ năng thực hành để “đến bờ kia” nhanh hơn. Và như ông nói: Bờ bên kia cũng chính là bờ bên này, khi người ta đã từ bờ mê sang bến giác. Ít ra là cũng được như ông, vận dụng được Kham nhẫn và Tri túc, là bớt khổ đi rồi. Là lìa, là dứt khổ đau, ngay khi người ta Tri túc. Ngay khi đó, người ta Bình an, Tự tại.

Tóm lại, nghe chuyện “Tôi học Phật” của BS Đỗ Hồng Ngọc để thấy mọi người sẽ nên học Phật, mình sẽ phải học Phật, để tự chữa cho mình, để mình “tự tại”, rồi từ đó mình sẽ “thế âm” mà giúp đời, giúp người.

Nghe chuyện “Tôi học Phật” của BS Đỗ Hồng Ngọc để thấy rằng mọi người trong chúng ta cũng có thể học Phật, thành đạt, chứng đắc như ông, giống như

“Yan can cook. You can cook”

hay

“Ta là Phật đã thành. Các ngươi là Phật sẽ thành” như Phật đã dạy.

Nguyễn thị Phương Trinh

(6.12.2016)