Trả lời “phỏng vấn” của Phùng Hoàng Anh (Hà Nội)
Ghi chú: Phùng Hoàng Anh là nhà giáo, hội viên Hội nhà văn Hà Nội, quê Phương Khê, Ba Vì, Tây Sơn (nay thuộc Hà Nội), là cháu họ Nguyễn Hiến Lê. Theo lời Phùng Hoàng Anh thì Bà nội của anh là em họ cụ Nguyễn. Hoàng Anh vừa có một chuyến vào Nam thực tế, nhân tim thăm người bà con gọi cụ Lê bằng bác ruột hiện đang sống tại Cần Thơ. Dịp này, anh có đến tìm thăm tôi tại TP. HCM. Nay anh gởi tôi mấy câu “phỏng vấn” từ xa, tôi đã trả lời như sau,và xin chia sẻ cùng bè bạn trên trang này.
1. Thưa nhà văn Đỗ Hồng Ngọc, đến nay ông đã bước sang tuổi 72, nếu đánh giá lại chặng đường đã qua của mình với những thành công có được, ông thấy đáng quí nhất là điều gì ?
Chưa. Tôi mới 71. Tính theo tuổi Tây. Nhưng tôi không hề có ý thức về tuổi tác bạn ạ. Tôi thấy nó gỉa tạo. Nó là thứ thời gian trừu tượng. Không thật. Tôi đang sống với mẹ mình, năm nay bà mới 95 tuổi và lúc nào cũng coi tôi như một đứa trẻ nít. Tôi nhớ André Maurois bảo có người 20 tuổi mà đã quá già, trong khi có người 80 mà hãy còn rất trẻ. Lại nhớ bài thơ tình hay nhất của Bertrand Russel viết là lúc ông đã 92 tuổi: To Edith!
Tôi chưa bao giờ “đánh giá lại chặng đường đã qua của mình” nên chẳng biết nó ra sao. Tôi cứ lững thững. Và mỗi bước lững thững cũng đã là một niềm vui rồi. Ai đó đã nói “Hạnh phúc là con đường chứ không phải đích đến”. Và Bùi Giáng cũng nhắc “Xin chào nhau giữa con đường/ Mùa xuân phía trước miên trường phía sau…” nhớ không?
Với tôi, được sẻ chia ấy là điều hạnh phúc. Và có thể nói, “thành công” chính là hạnh phúc chớ không phải gì khác. Thành công không đo đạc bằng tiền tài danh vọng mà bằng hạnh phúc- sự cảm nhận rất chủ quan của nội tâm mình. Hải Thượng Lãn Ông lên non hái thuốc về chữa bệnh cho người giữa lúc bản thân ông cũng đang bị bệnh: ông gọi cái đó là hạnh phúc. Tôi muốn học “Ông già Lười”. Những điều tôi viết ra là từ cảm nhận chủ quan, từ trải nghiệm cá nhân cũng như kinh nghiệm trong nghề nghiệp có được để sẻ chia. Nó không phải là “văn chương” gì đâu nên khi được gọi là “nhà văn” tôi ngại lắm. Tôi chỉ viết những chuyện đời thường, cái ăn, cái ngủ, cái thở, cái nghĩ, cái sống… Được bạn bè đọc, đồng cảm, vậy là quý rồi. Tóm lại, với tôi, cái đáng quý nhất là hạnh phúc được sẻ chia. Mà hạnh phúc thì “rất đơn sơ” bạn ơi.
2. Ông vốn là một Bác sĩ, duyên cớ gì mà ông lại trở thành nhà thơ Đỗ Nghê và nhà văn Đỗ Hồng Ngọc như ngày nay ? Có phải ông chịu ảnh hưởng từ người cậu của mình là nhà văn Nguiễn Ngu Í ?
Câu hỏi này ngộ ghê! “Duyên cớ” gì ư? Làm gì có một thứ duyên cớ gì để ta trở thành… nhà thơ hay nhà văn? Chẳng khác chi ta hỏi duyên cớ gì mà hoa nở mà trăng lên? Nó Như thi, nó Như lai, bạn ơi. Bạn bảo tôi “vốn là” một bác sĩ. Điều này thì lại không đúng rồi. Bác sĩ không thể “vốn là” được. Nó là một cái nghề, phải học hành đàng hoàng và vất vả 6-7 năm trời bạn ạ. Rồi phải hành nghề chừng mươi năm mới có ít nhiều kinh nghiệm “chẩn bệnh bốc thuốc”! Trái lại, làm thơ, viết văn, tôi chưa thấy ai phải học hành 6-7 năm trời ở trường ốc như vậy cả. Đó mới thật là một thứ “vốn là”, hay nói cách khác, nó là một thứ “nghiệp”, gắn tự trong gène. Bạn biết đó, có những “thần đồng” thơ, có những nhà văn “thiên tài”. Ngược lại, nhiều tiến sĩ… văn chương thì không viết được văn, tiến sĩ âm nhạc thì không sáng tác được nhạc… Dĩ nhiên họ có thể nghiên cứu và giảng dạy. Lạ vậy đó. Nó cần năng khiếu, một thứ “vốn là”, thứ “trời cho”. Ảnh hưởng tác động từ bên ngoài nếu có, rất ít! Không phải ông chủ báo nào cũng viết được báo, không phải ông chủ nhà xuất bản nào cũng viết được sách. Khi người ta “gắng sức” để trở thành nhà thơ, nhà văn thì thường… người ta không trở thành nhà gì cả! Nó tự tâm. Văn chương chi sự/ thốn tâm thiên cổ.
3. Ông đã viết rất nhiều sách với nhiều đề tài khác nhau, theo ông, ông tâm đắc cuốn sách nào nhất ?
Cuốn nào đang làm hay vừa làm xong thì thấy “tâm đắc”. Nhưng, như bạn thấy đó, sách tôi viết không thuộc loại “sáng tác”, không phải tiểu thuyết hay truyện ngắn, truyện dài… Tôi không có khả năng “hư cấu”! Tôi theo một trường phái cũ rích: “văn dĩ tải đạo”. Ecrivant hơn là écrivain bạn ạ. Tôi viết vì thấy nó có ích cho tôi, cho người khác về một vấn đề nào đó. Viết cho tuổi mới lớn, viết cho các bà mẹ, viết cho tuổi chớm già v.v… là để tự chữa bệnh cho mình và cũng để giúp ít nhiều cho bạn bè gần xa. Nó không phải “sáng tác”, không làm văn chương, không có tưởng tượng, hư cấu gì cả.. Một người bạn Nhật bảo sách tôi không “best seller” mà là “long seller”. Dĩ nhiên, khi về… già (ủa, bây giờ thì có già?) thì những cuốn nghiêng về tâm linh có vẻ là những cuốn tôi tâm đắc nhiều hơn, chẳng hạn Nghĩ từ trái tim, viết về Tâm kinh bát nhã, và Gươm báu trao tay, viết về kinh Kim cang…
4.Thời gian này ông đang tập trung viết về đề tài nào và bao giờ thì ông cho ra mắt độc giả ?
Tôi đang cho in cuốn Nhớ đến một người, sắp ra mắt nay mai. “Nhớ đến một người” với tôi là “để nhớ mọi người…”(TCS). Đây là một tập hợp các bài viết rải rác của tôi trong hơn 20 năm qua về các nhân vật thân quen, dĩ nhiên dưới cái nhìn rất chủ quan vừa cận thị, vừa “méo mó nghề nghiệp” của mình.
Tôi cũng đang hoàn thành cuốn “Thư gởi người bận rộn” (Tập 2) vì ngày càng có thêm nhiều người bận rộn… rất bận rộn như bạn biết đó!
Con đã nhận được thư Bác gửi và đã xem bài trên trang của Bác, con phải rút kinh nghiệm khi sử dụng từ ngữ để hỏi, đặc biệt là những câu hỏi đối với các nhà văn, nhà báo, nhà thơ…Con cảm ơn Bác nhé.
Người bà con gọi cụ Lê bằng bác ruột chính là bà Nguyễn Thị Hữu Hạnh, con gái duy nhất của cụ Nguyễn Hữu Hùng, cụ Hùng là em trai cụ Lê. Bà Hạnh được gần cụ Lê suốt những năm tháng tuổi thơ, được cụ Lê nuôi ăn học, sau này trở thành bà giáo, bà Hạnh năm nay 65 tuổi, hiện sống ở Cần Thơ, còn người con trai duy nhất của cụ Lê là ông Nguyễn Nhật Đức hiện đang sống tại Pháp, người cháu gái gọi cụ Lê là bác ngoại là bà Tô Lệ Hằng hiện đang sống cùng Quận với ông Nguyễn Ngật Đức, cháu vẫn liên hệ với các vị bên Pháp.
Bác sĩ ơi. con có bà nội năm nay 70 tuổi, bà cũng là 1 big fan của bác sĩ . Bà nội có bệnh này lạ lắm mỗi lần trời chuyển mưa hay âm u là người nội con ra mồ hôi hơn tắm, nhưng mà trời nắng thì không có mồ hôi như vậy. Bà nội con cũng thử nhìu bài thuốc dân gian đến thuốc tây vẫn không hết. Bác sĩ cho nội con ý kiến!
Những câu trả lời thật dí dỏm và luôn chặt chẽ.
Vâng, “long seller”, chắc ai cũng công nhận điều đó!
BS ơi! lại gom bài này về cất rồi.
Cái đó gọi là “Rối loạn thần kinh thực vật”. Không có gì đáng lo. Nên “Thở để chữa bệnh”.
Đọc trao đổi của thầy và LUV về những con số, em nhớ có lần gặp lại thầy cũ (thời đại học). Em tấm tắc khen thầy quá trẻ, sau hai mấy năm gặp thầy vẫn như xưa, trông thầy chỉ khoảng năm mấy. Thầy bảo bây giờ tôi mới năm mấy, hồi xưa tôi ba mấy.
Trước đây em có thấy ảnh BS Đỗ Hồng Ngọc trên sách, trên báo. Hôm trước gặp thầy ngoài đời, thấy vẫn như xưa. không già hơn tí nào.
Bác sĩ trả lời hay lắm! Kính phục!
Cảm ơn B/S nhiều.
Bác sĩ ơi, à không, phải là thi sĩ ơi mới đúng. Mà con nghĩ xưng hô như vậy cũng không phải. Thôi thì cho phép con được xưng hô với Thầy là Thầy vậy. Bởi danh xưng cũng chỉ là danh xưng, Thầy vốn không phải là Thầy nên mới thực sự là Thầy đó thôi. 🙂
Cũng như bao nhiêu người khác có duyên may được gặp gỡ những sẻ chia của Thầy, con vô cùng hạnh phúc. Và thật hạnh phúc khi thời gian tới con được gặp Thầy và được Thầy trực tiếp chia sẻ tại trường Đại học Hoa Sen về chủ đề Thiền và sức khỏe sinh viên. Niềm vui ấy lớn lao nhưng con biết mình phải tiếp tục bây giờ, ở đây và không nên chờ đợi. Ngày được gặp Thầy sẽ đến như nó đang đến phải không Thầy? 🙂
Từ lần đầu được tiếp xúc với những sẻ chia của Thầy con đã muốn cảm ơn Thầy rất nhiều, cuộc sống con từ đó mà có thêm được nhiều thì giờ mà rỗi rảnh, mà tận hưởng, mà sống. Niềm hạnh phúc từ sự thảnh thơi đó có lẽ nếu dùng ngôn từ để cố gắng diễn tả thì sẽ không còn chút giá trị. 🙂
Dẫu biết rằng từ ngữ không thể diễn tả được cảm xúc, nhưng cũng có thể mượn nó để chuyên chở đôi điều cảm nhận, như mượn một chiếc bè chở người qua sông. Con xin được gửi lời cảm ơn chân thành, vì tất cả cũng như không vì lẽ gì đến Thầy, người mà con chưa từng được gặp mặt nhưng đã nhìn thấy nhau từ rất lâu. 🙂
Con không biết viết gì nữa rồi Thầy ơi, thôi thì “Còn gặp nhau thì hãy cứ vui”, Thầy nhé. 🙂
Cảm ơn em, Trí Thông. “Sở ngôn tức phi thị danh”, em nói đúng. Có dịp gặp nhau, trao đổi thêm nhé. Vì ở chỗ đông người, cũng khó mà chia sẻ được nhiều điều. Thân mến,
DHN.
Hôm nay Thầy giao lưu ở Hoa Sen thật thú vị. Con nghĩ về nhà sẽ có nhiều cô ngồi thở bụng và quán về “anh Hưng” Thầy à. 🙂
Cảm ơn Trí Thông. Thầy cũng muốn gặp nói chuyện với em chút mà không biết em là ai đành chịu.
Nếu em để ý, thầy đã tiếp cận 3 bước: 1) Thở bụng 2) Quán niệm hơi thở và 3) Tuệ giác. Phần Tuệ giác (hay thầy còn gọi là Ngộ nhập) chưa thể nói sâu vì đối tượng chủ yếu là SV, phải từng bước đơn giản trước, trên cơ sở khoa học y học.
Đây là tin nhắn của anh Hưng về buổi giao lưu: “Rất vui và hữu ích Thầy ơi! Em có phản hồi rất tốt từ mọi người. Em hi vọng giữa CT GDTQ và Thầy sẽ có nhiều hợp tác sâu sắc hơn trong thời gian tới. Cảm ơn Thầy”. Nguyễn Minh Hưng.
Con cảm ơn bác. Con tìm được rất nhiều thông tin hữu ích trên trang web của bác ah.
Con có phải là Hài Yến ở NĐ1 không? Công việc chính của con hiện nay là gì? Phù hợp với ngành YTCC không? Hôm học với bác trong lớp Thong tin Suc khoe con thấy thế nào?
Tôi vừa email cho ông. thì lại mở trang này. Tôi mới lướt qua thôi. và sẽ đọc dài dài sau này. Tôi sẽ giới thiệu với bạn bè để họ cũng được đọc như tôi. Cám ơn ông lắm.
Huyền
Cảm ơn Cô Huyền. Trên trang này có kể chuyện về cuốn “Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng” đó ạ.
Xin phép cô được chuyển email lên “Nhớ đến một người” để chia sẻ kinh nghiệm “dạy đọc sách” cho con, cháu.
Kính Bs Ngọc,
Không rõ có phải nhờ duyên hay không mà tôi gặp đươc trang nhà của Bs ? Số là tôi lấy tên chung cư mình ở làm nick cho comment của mình trên blog của bạn bè (HongNgoc), lò dò thế nào gặp trang này, bèn bookmark ngay. Chúng tôi kính phục Bs ngay từ những bài viết rời chen các ca từ của NS Trịnh Công Sơn dí dỏm, dễ đi vào lòng người rồi đến một lọat các tập Gió heo may. .. Già ơi. . ., Thư gữi. . . Cũng chẳng khóai ru v.v… Vì vậy, thấy đâu đó có bài của Bs là cất giữ (kể cả trên Doanh nhân SG cuối tuần). Tất nhiên vẫn thiếu nhiều (vd Cành mai sân trước tìm chưa ra ở vài nhà sách). Trân trọng cám ơn Bs. về tất cả những gì vợ chồng tôi được đọc và cũng xin thưa là Bs đã giúp chúng tôi rất nhiều về tinh thần và tri thức trong nhiều năm qua. Mong sớm được đọc “Nhớ đến một người” và “Thư gữi người bận rộn 2” dẫu rằng chúng tôi ở vào độ tuổi hoặc gần đạt trạng thái bớt bận rộn! Trân trọng.
Anh Hoang Quy ơi,
Cảm ơn anh chị.
“Nhớ đến một người” và ” Thư gởi người bận rộn (tập 2)” đã phát hành rồi, đang có mặt ở các nhà sách anh ạ! ĐHN.
Kính thưa Bs,
Càng đọc càng cảm phục và em rất vui khi biết Bs đã trực tiếp chia sẻ tại trường Đại học Hoa Sen về chủ đề Thiền và sức khỏe sinh viên tức là đi vào từng nhóm đối tượng cụ thể.
Em muốn mời Bs đến Viện Nghiên cứu chia sẻ chủ đề Thiền và sức khỏe nhân viên văn phòng-cán bộ nghiên cứu được không ạ? Em liên hệ thế nào để được xếp lịch?
Chân thành cảm ơn bác
Viện Nghiên cứu nào? Ở đâu? Có bao nhiêu CB-NV? Họ có vấn đề sức khỏe gì? Họ quan tâm vấn đề gì? Td Cân bằng trong cuộc sống? Stress? Thiền và sức khỏe?
Kính thưa Bs,
Viện R&D TpHCM, có trên 150 CB-NV, bệnh của dân văn phòng là làm việc trên máy tính khi say việc hoặc khi nhiều việc thì quên cả thời gian không dứt ra được, bệnh của dân nghiên cứu là đầu óc lúc nào cũng nghĩ về các vấn đề đang làm, đang nghiên cứu mang theo cả vào bữa ăn giấc ngủ. Nóivề bệnh của dân VP-NC thì còn nhiều lắm, vấn đề là em biết bác đã vượt qua được cơn bạo bệnh tai biến mạch máu não của bác chỉ bằng “thở và quán niệm hơi thở đúng”. Mong được bác truyền lại những kinh nghiệm quí báu.
Một lần nữa xin cám ơn bác
P/S: trang của bác bữa nay hơi chậm có lẽ bị quá tải hay bị lỗi gì đó xin bác thông báo cho bên thiết kế mạng giúp chỉnh lại