Thư gởi một nhà doanh nghiệp

BS Đỗ Hồng Ngọc

Bạn thân,

Chúc mừng bạn đã có đứa con đậu vào trường y năm nay. Đúng như bạn nói, nghề y là một nghề đặc biệt, gần như phải có một « thiên hướng » nào đó mới vào học y chớ không thể coi như là một « đầu tư » để  kiếm lợi về sau. Bệnh viện mở ra liên tục mà lúc nào cũng tràn ngập, cũng « quá tải », cho nên không ít người có đầu óc « làm ăn » đã nghĩ tới chuyện « kinh doanh sức khỏe ». Hẳn là món hời nhất trong các thứ kinh doanh ! Thế nhưng như người xưa thường nói « nhất thế y tam thế suy », làm y thuật mà không có đức, thì một đời giàu ba đời khốn. Hay như dân gian vẫn nôm na : « làm thầy thuốc mà ác đức thì đẻ con không có lỗ đít »!

Ngày xưa thầy chọn đệ tử truyền nghề thuốc phải coi giò coi cẳng rất kỹ, thử thách dài lâu rồi mới truyền, kể cả bí truyền, gia truyền… nên thầy trò rất gắn bó.  Ngày nay, ở các nước người ta chọn sinh viên vào y khoa, ngoài chuyện thi kiến thức còn phải qua phỏng vấn, trắc nghiệm tâm lý để xem có những « phẩm chất » phù hợp không.

Nhớ lại thời tôi thi vào « Y khoa đại học đường Saigon », năm 1962, ngoài các môn thi bình thường lý hóa sinh, ngoại ngữ, còn có thêm 20 câu hỏi kiến thức tổng quát như: Ông tổ nghề Y thế giới là ai? Ông tổ nghề Y Việt Nam là ai?La Sơn Phu Tử là ai?  Ai là thầy thuốc giỏi nhất thời Tam Quốc? Ai là thầy thuốc giỏi nhất thời Đông Chu liệt quốc? Giá gạo trên thị trường bao nhiêu 1 kg? Giá than trên thị trường bao nhiều 1 kg? Thủ đô của Brazil là gì? Nhạc của Igor Stravinsky v.v… Thời đó học Y khoa 7 năm, tốt nghiệp  tiến sĩ y khoa quốc gia (Docteur en Médecine, MD), chỉ số lương lúc ra trường là 720, trong khi các Đại học khác học 4 năm thì chỉ số lương là 420. Trong các môn học còn có môn Nghĩa vụ luận Y khoa (Déontologie médicale) được dạy vào năm thứ Năm, đề chuẩn bị hành nghề sau này, với sự giám sát của Y sĩ đoàn.

Sáng chủ nhật 3-10-2010, Đơn vị Sư phạm Y học và Bộ môn Khoa học hành vi & Giáo dục sức khỏe của trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã phối hợp tổ chức « Bàn tròn » lần đầu tiên dành cho sinh viên năm thứ nhất với chủ đề “Vì sao em chọn học ngành Y? » và « Học y cách nào cho tốt ?». Buổi sinh hoạt sôi nổi, hào hứng, với sự tham gia của một số thầy cô cùng hơn năm mươi sinh viên y khoa. Đặc biệt, có sự hiện diện của TSVS Dương Quang Trung, người sáng lập và là hiệu trưởng đầu tiên của trường  cũng đến chia sẻ những điều tâm huyết với sinh viên.

Tổng hợp từ các phiếu thăm dò nặc danh cho thấy những lý do sinh viên chọn học ngành y như sau : Vì lý tưởng giúp người: 35 ; vì yêu thích, vì muốn chứng tỏ năng lực cá nhân : 25 ; Vì ý muốn của cha mẹ, người thân: 22 ; vì muốn được tôn trọng, vì tò mò, vì nghề y đảm bảo kinh tế, ổn định đời sống, vì ảnh hưởng của phim ảnh (anh em nhà bác sĩ, blouse trắng…) ; Cũng có ý kiến như thích làm giàu, thích có kiến thức rộng, thích được học liên tục ; lại có ý kiến nói thích cực nhọc, thích mổ xẻ, thích vi khuẩn ( !) … ; một em thú thiệt :  « Vì lỡ đậu vào y ».

Năm ngoái, ở bộ môn Khoa học hành vi & Giáo dục sức khỏe, chúng tôi cũng đã tổ chức thăm dò các tân sinh viên ngay ngày đầu tiên lý do tại sao em chọn học y. Có một số ý kiến đáng suy gẫm: Một em bảo vì mẹ em thường xuyên phải vào bệnh viện mà nhân viên trong bệnh viện thường hay làm khó dễ hạch sách. Một em bảo bác sĩ là một nghề được xã hội tôn trọng, sinh viên trường y được nể phục, mà từ đó đến giờ em chưa được ai nể phục cả ! Em khác : « Nghề y là nghề có thu nhập ổn định. Ít chịu tác động của những biến động như khủng hoảng kinh tế. Bác sĩ giỏi thu nhập cũng khá. Bác sĩ dở thu nhập khá hơn !”. Một em viết: “Em thích nghe câu “ không có bác sỹ, chắc chúng tôi không sống được” Wá oai! Quá hạnh phúc. Vậy là chọn!”. Đa số cho rằng bác sĩ là một nghề thiêng liêng và đáng kính trọng, nhất là với một bác sĩ giỏi và tốt. Một em quyết tâm: “Em nhất định sẽ là một bác sĩ tốt, một bác sĩ giỏi”. Một em khẳng định: ”Ước vọng được phục vụ, được yêu thương, được trách nhiệm của một công dân thực sự của đất nước”. Em khác : “Vì nó cho em niềm vui. Mỗi ngày, khi là một bác sĩ, em sẽ biết mình phải làm gì, phấn đấu nỗ lực vì ai và mang lại hạnh phúc cho một người nào đó”. “Có cơ hội được chữa bệnh cứu người, cho trẻ em nghèo không may vì em rất thích con nít.” “Đợt đi tình nguyện vừa rồi, gặp những đứa trẻ khó khăn, bệnh tật”… “Em học ngành y vì chắc chắn 1 điều, xã hội cần có những bác sĩ không chỉ có kiến thức vững chắc mà còn cần phải có y đức, em biết em sẽ là 1 người bác sĩ như vậy”…

Đó, bạn thấy không. Hãy tin tưởng vào tương lai. Thân mến.