“Money-driven Medicine” (Một nền y học vì đồng tiền) là tên cuốn phim tài liệu dựa trên cuốn sách nổi tiếng cùng tên của nữ ký giả Maggie Mahar trình chiếu gần đây trên chương trình Bill Moyers Journal, hiện đã có 4 phiên bản đi sâu vào từng lãnh vực, trong đó có phần nói về mối quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân. Phim vạch trần thực trạng cái mà Maggie Mahar gọi là một “Phức hợp kỹ nghệ y khoa khát lợi nhuận” ( A profit-hungry “medical-industrial complex”) ở Mỹ, một siêu cường – có nền y học tiên tiến nhất thế giới- mà trong suốt nhiều thập niên qua do đâu đã khiến việc chăm sóc sức khỏe vốn là một truyền thống nhân đạo trở thành “phi nhân”, tốn kém nhiều mà hiệu quả ít, đã “biến bệnh nhân thành một món hàng thay vì là một thân chủ được phục vụ”, và khiến “nhiều bác sĩ cảm thấy mình không còn theo đuổi được lý tưởng phục vụ nhân loại như lời thề Hippocrates trong buổi lễ ra trường”.
“Phức hợp kỹ nghệ y khoa khát lợi nhuận” này theo Maggie Mahar đã hình thành từ đầu thập niên 1970. Một hôm, có nhà kinh tế phát hiện: “Ngành y quá quan trọng để cho các bác sĩ điều hành. Chúng ta đều biết các bác sĩ đều là những nhà quản lý tồi. Ðiều mà chúng ta cần là các chuyên viên thương mại sẽ quản trị và điều hành hệ thống y tế”. Thế là từ đó, ngành y tế chuyền sang tay các tổ hợp pháp nhân, các nhà doanh nghiệp.. “Giám đốc bệnh viện không còn là một người với cái bằng MD (Medical Doctor = bác sĩ y khoa) nữa mà là một nhà quản trị kinh doanh với bằng MBA). Các vị giám đốc mới này dĩ nhiên nghiêng về việc khuếch trương thương mại, làm sao gia tăng lợi tức mỗi ba tháng, và năm sau cao hơn năm trước. Họ luôn tìm cách bán cho thật nhiều “sản phẩm” để kiếm thêm lợi nhuận, ngày càng “sản xuất” ra nhiều dịch vụ hơn, song nhiều không có nghĩa là tốt cho sức khỏe của chúng ta.”, nữ ký giả Maggie Mahar viết.
“Kinh doanh sức khỏe” là một thứ kinh doanh siêu lợi nhuận, bởi ai mà chẳng lo cho sức khỏe, ai mà tiếc tiền vì sức khỏe. Một khi bệnh nhân hoàn toàn “phó thác tính mạng” cho “phức hợp y khoa khát lợi nhuận “ của các doanh nghiệp như trên thì chuyện gì sẽ xảy ra. Các bệnh viện đua nhau thành khách sạn nhiều sao, mong cho lúc nào cũng “quá tải”, mong bệnh nhân nằm dài ngày và mong cho bệnh nhân –nay được gọi thân thương là khách hàng- thường xuyên trở lại! Khách hàng luôn là “Thượng đế” nên được chìều chuộng và đáp ứng mọi đòi hỏi, kể cả không cần thiết. Người thầy thuốc bấy giờ là người làm công ăn lương, doanh nghiệp đã có chỉ tiêu kế hoạch để đạt lợi nhuận thì thầy thuốc phải tuân thủ. Andrey Espinoza, một bác sĩ chuyên khoa tim mạch ở New Jersey nói rằng ông thèm những ngày xưa khi có thể ngồi với bệnh nhân của mình hằng giờ, bây giờ chủ doanh nghiệp ra lệnh tối đa 15 phút thôi: “Ðúng là chúng tôi rơi vào một chuỗi làm việc dây chuyền (assembly line)… Nó không cho phép bạn có một liên hệ mật thiết với người nào mà không có ai đó đang tìm cách phá vỡ sự liên hệ đó”. Một bác sĩ khác bảo bệnh nhân một khi đã được “lên kế hoạch” rồi thì không còn phương thoát. Chính con ông đã là một nạn nhân. Khi ông thấy cách chữa trị của bệnh viện kéo dài mà không kết quả, nguy cơ cao thêm, ông xin rút lui thì bị họ đòi kiện ông ra tòa.
Thương mại hóa thì có nhu cầu bảo mật để cạnh tranh về những khám phá y học mới thay vì chia sẻ. Cạnh tranh không phải để phục vụ bệnh nhân tốt hơn mà để các doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận nhiều hơn. “Phức hợp kỹ nghệ y khoa khát lợi nhuận” mà Maggie Mahar mô tả không chỉ bệnh viện mà còn cả các công ty dược kếch xù và hệ thống bảo hiểm y tế tư nhân câu kết tăng giá ngày càng cao, đẩy nhiều người nghèo không có khả năng được bảo hiểm. Mười năm trước đây mới chỉ có 10 triệu người Mỹ lọt ra ngoài danh sách bảo hiểm y tế thì nay đã lên trên 30 triệu, và hàng năm không ít người chết vì không có bảo hiểm để được gặp bác sĩ. Tất cả các công ty bảo hiểm y tế ở Mỹ đều là những doanh nghiệp tư nhân có mục đích lợi nhuận (for-profit organization), chứ không phải vì sức khoẻ của khách hàng
Bảo hiểm y tế ở Mỹ giới hạn các dịch vụ y tế đối với bệnh nhân. Bệnh nhân buộc phải đến khám trong một mạng lưới nhất định (in network) – khám bệnh theo tuyến quy định. Bảo hiểm sẽ không chi trả nếu người bệnh tự ý đi khám ở những bác sĩ sai tuyến (out-of network). Bác sĩ có quyền đề nghị cách chữa trị hay các xét nghiệm nhưng người quyết định cuối cùng trong mọi trường hợp là Bảo hiểm!
Những thủ thuật thông thường của các công ty bảo hiểm là từ chối, hoặc trì hoãn chi trả dịch vụ y tế cho khách hàng. Nhân viên nào thực hiện được nhiều sự từ chối hoặc trì hoãn sẽ được trọng thưởng. Chỉ riêng trong năm 2008 đã có đến hơn 195.000 khiếu nại của khách hàng về việc bị bảo hiểm từ chối chi trả dịch vụ y tế. Hệ thống bảo hiểm y tế này đã chiếm lĩnh thị trường với hơn 160 triệu khách hàng trong lứa tuổi lao động, là những người ít bệnh tật, lại làm ra nhiều tiền, nên đây là một thị trường béo bỡ từ nhiều thập niên qua. Thị trường này đã mang lại lợi nhuận khổng lồ cho họ cũng như cho các đại công ty dược. Năm 2008, riêng 5 công ty bảo hiểm y tế lớn nhất của Mỹ đạt lợi nhuận trung bình 1.56 tỉ USD mỗi công ty. Giám đốc có thu nhập bình quân 15 triệu USD/năm! Cho nên, việc cải cách y tế lần này sẽ là một đe doạ nghiêm trọng đối với họ. Phe chống đối còn cho rằng kế hoạch cải cách y tế hiện nay của Mỹ là có khuynh hướng “xã hội”, làm suy yếu nền… kinh tế thị trường!
Ông Obama, tổng thống Mỹ nói chi phí y tế từ lâu đã “đè nặng lên nền kinh tế và trên lương tri của Mỹ”. Thật vậy, năm 2009, chi phí cho y tế Mỹ đã tiêu tốn 2.5 ngàn tỉ USD, chiếm 17.6% GDP, và ngày càng tăng nhanh, dự kiến năm 2018 sẽ lên đến 4.4 ngàn tỉ USD; và quan trọng hơn, tiêu tốn vậy mà hệ thống y tế Mỹ bị đánh giá là vô nhân, là bất công, ở một siêu cường có nền khoa học y học tiên tiến nhất thế giới, nhiều giải Nobel y học nhất thế giới, mà kém xa hệ thống y tế các nước phát triển khác như Canada, Pháp, Đức, Anh, Thụy sĩ, Nhật bản… Hệ thống y tế của Mỹ không chú trọng nhiều đến công tác phòng bệnh. Bác sĩ tổng quát ở Mỹ chỉ chiếm 35% so với Anh là 60%. Bác sĩ chuyên khoa kiếm nhiều tiền gấp đôi bác sĩ tổng quát. Học phí tại các trường y khoa Mỹ cũng rất đắt. Một sinh viên y khoa tốt nghiệp trung bình nợ hằng trăm ngàn đô-la, nên phải lo kiếm tiền trả nợ.
Chi phí hiện nay cho y tế của Mỹ lên đến 7-8000 USD/ đầu người/ năm, trong khi Canada chi chỉ bằng một nửa mà có hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia, tạo được công bằng xã hội, dịch vụ y tế cung cấp bởi tư nhân nhưng được nhà nước trả tiền; Pháp còn chi ít hơn, cũng có hệ thống bảo hiểm y tế phổ quát cho mọi người, không cần khám theo tuyến như ở Mỹ, được Tổ chức y tế thế giới (WHO) đánh giá là hệ thống y tế tốt nhất thế giới hiện nay. Anh quốc chi cho y tế còn ít hơn nữa, chú trọng về dự phòng và hệ thống y tế công bảo trợ miễn phí cho dến 97% dân số. Ở Anh, bác sĩ chịu trách nhiệm từng khu vực, nếu người dân ở đó ít bệnh tật, cuối năm được tưởng thưởng xứng đáng. Nhật bản thì theo truyền thống Đông phương, coi nghề y là một nghề cứu nhân độ thế, có hệ thống bảo hiểm y tế dưới nhiều hình thức phù hợp.
Bác Sĩ Donald Berwick, thuộc trường Y tế công cộng đại học Harvard (HSPH) thì cho rằng công cuộc cải cách y tế hiện nay ở Mỹ cũng gần giống như các phong trào xã hội trước kia, như phong trào đòi quyền công dân và bảo vệ môi sinh vào các thập niên 1950 và 1960.
“Một nền y học vì đồng tiền” kiểu Mỹ liệu rồi đây có lan rộng sang các nước đang phát triển khác trong một thế giới toàn cầu hóa hay không là một vấn đề thời sự đáng quan tâm và… cảnh giác!.
Tham khảo:
www.moneydrivenmedicine.org
www.pbs.org/moyers/journal
www.voanews.com Các bài về cải tổ y tế Mỹ
Trùng Dương: Tại sao y tế Hoa kỳ cần cải tổ?
Trương Đình Trung: Tìm hiểu về cải cách y tế ở Mỹ
Bac Ngoc, khong han dung dau. O My cho du khong co 1 bao hiem nao ca, khi benh nang nguoi benh den BV duoc chua tri cap cuu truoc khi kiem tra the bao hiem, sau nay co the ho bi bad credit. Ngoai ra con co 1 so benh vien cong cua chinh phu, do do mot so khong nho benh nhan bi benh nang nhu Ung Thu chang han, chay qua My de dieu tri mien phi.
Ngoai ra, bao hiem co nhieu thu khac nhau tuy theo gia ca va loai minh mua. Neu PPO thi thuong phai tra mac hon, muon di BS nao cung duoc, nhung khi mua bao hiem HMO thuong phai tra 1 so tien it hon, va phai chon BS gia dinh (primary care physician), khi benh se duoc BS kham roi gui di (referral) den cac BS chuyen khoa khi can thiet. Da so nguoi ngheo cua My nhan Medicaid, o Cali goi la Medical, ho khong phai tra 1 le phi nao khi di kham benh hay mua thuoc ca. Mot so dong nguoi Viet chung ta, lam tien mat nen tien khai thue rat it, va duoc tat ca cac “quyen loi” (that ra day la phuc loi xa hoi ma nguoi Viet minh cu goi la quyen loi) cho nguoi ngheo nhu Medicaid, nha cua housing (o free khong tra tien hoac rat it), gas, tien dien thoai rat thap, con cai duoc hoc bong khi vao dai hoc. Chi khong cong bang cho nhung nguoi di lam khai thue ma khong duoc huong phuc loi xa hoi. Nhung du sao, khi qua My, cho du chua phai la cong dan cua My, toi da duoc hoc bong hoc dai hoc, roi y khoa cua My, do do toi khong phan nan viec dong thue cho chinh phu , de chinh phu co tien them cho cac phuc loi xa hoi nay, mot xa hoi tuong doi tot dep nhat trong the gioi nay, khong the tim duoc thien dang noi dau ca.
Cảm ơn em. Tôi cũng nghĩ vấn đề còn đang tranh cãi, mỗi tác giả nhìn một góc, như người mù sờ voi, thấy mặt này mặt khác, chưa toàn diện. Nền y học tiên tiến của Mỹ thì ai cũng biết, nhưng hệ thống y tế Mỹ thì còn nhiều tranh cãi, Từ vài thập kỷ nay, Mỹ luôn muốn “reform” hệ thống y tế của mình vì nó có phần bất công và tốn kém quá chăng so với các nước phát triển khác như Canada, Pháp, Anh, Đức ? . Thực tế đây cũng là một cảnh báo đối với các nước đang phát triển. Một số các nước này đang muốn “thương mại hóa ” ngành y, coi y tế như một “mủi nhọn kinh tế” để làm tiền và như vậy có thể rất đáng tiếc…
Nhiều lúc phân vân không biết em có chọn đúng ngành không nữa, không biết tương lai mình sẽ ra sao…
Thưa thầy, hồi xưa cỡ tuổi như em, động lực và lí tưởng của thầy là gì vậy ?
Ôi, NhuGiang ơi, em có tâm hồn của một nhà… thơ, nên mới khắc khoải, dằn vặt như vậy. Thầy chắc em sẽ trở thành một người thầy thuốc tốt và giỏi sau này… Cứ ráng học. Vài năm nữa, khi đi lâm sàng, trực tiếp trên bệnh nhân em sẽ nhận ra nghĩa vụ thiêng liêng và cao quý của nghề y Hôm nào có dịp, ghé thầy để trao đổi thêm nhé.
Thày thuốc xưa như mẹ hiền
Ngày nay thày thuốc làm tiền bệnh nhân
Thày giáo thì dậy học trò
Hiểu bài thì phải đến thày học thêm ?
Chán cho thế sự !
Cam on Bac Ngoc da tra loi. Rieng voi em Nhu Giang, chi xin co y kien doi tuong cua nguoi thay thuoc la benh nhan khong phai tien bac vi nhieu nganh nghe khac kiem nhieu tien hon lam thay thuoc ma khong phai hoc hoi nhieu nam, luc nao cung phai hoc nhung kien thuc y khoa moi, co nhung tran tro ve tinh trang nguoi benh, it danh thi gio cho gia dinh, chong con hon nhung nganh nghe khac. O ben My nay, truoc khi chon nganh y, thuong thi cac em sinh vien dai hoc (pre med) thuong tinh nguyen den lam viec tai cac phong mach cung nhu nha thuong de xem doi song y khoa co thich hop voi ho hay khong? Ngoai ra, em phai thich tim toi ve y hoc vi y hoc khong cung ngac, cang co nhieu kien thuc thi viec dinh benh, dieu tri cho benh nhan it gay ra loi lam hon. Than men.
Nhiều ngày qua bận rộn quá, giờ mới lên đọc bác Ngọc được. Không được dạy cũng không phải dân trong ngành y nhưng cháu cũng xin gọi bác Ngọc là thầy nhé!
Thầy ơi, dù không phải là dân trong nghề nhưng em lại có cái duyên đi bên cạnh ngành y. Em là 1 pv chuyên viết về lĩnh vực y tế nên thấy được những mặt của nghề này và cả những người thầy thuốc. Thú thật, cũng có lúc em không còn tin tưởng bác sĩ nữa nhưng em không bi quan hay chán đời như Giang và công Tử mà em đau lòng! Thầy có thuốc nào chữa bệnh này cho em không?
Lại bàn đến chuyện BHYT thầy nhé! Bây giờ BHYT cùng chi trả đã gây dỡ khóc, dỡ cười cho không biết bao nhiêu bệnh nhân nghèo, đặc biệt là bệnh nhân mãn tính như ung thư, suy thận mãn… Lại thêm trẻ dưới 6 tuổi phải chuyển sang xài BHYT. Thay vì trước đây sử dụng thẻ khám chữa bệnh thì được thực thanh, thực chi nhưng giờ xài BHYT lại cókhung, có bật cả rồi. Thế nên nhiều trẻ bị cắt sửa, giảm thuốc… còn muốn được đầy đủ thì bỏ tiền mua thêm.
Nói đi cũng phải nói lại, bội chi BHXH cũng không phải do bệnh nhân không đâu thầy ạ. Có 1 vị bác sĩ kể cho em nghe câu chuyện này nè. Lần nọ, cán bộ BHXH làm khó họ trong việc chi trả tiền nhổ một cái răng của bệnh nhân. Tựu chung của vấn đề là khung qui định cho nhổ răng rất thấp, chỉ 4 ngàn thôi! Vị bác sĩ giận quá nhưng không phản đối lại. Lần sau có bệnh nhân nhổ răng, vị bác sĩ kê là viêm nướu, viêm lợi gì đó, mức chi cao hơn rất nhiều.
Hai bên “chơi” qua, “chơi” lại, bây giờ bệnh nhân khổ, trẻ em thiệt thòi.
Chúc thầy sức khoẻ!
Cảm ơn em. Chuyện này sẽ nói hoài không hết. Cần phải có những biện pháp khắc phục. Tôi biết ở Mỹ cũng có những bác sĩ câu kết với bệnh nhân làm hồ sơ giả để hưởng bảo hiểm. Kết quả ra tòa.
BS Ngoc oi, di nhien o dau cung co ke xau nhung chuyen ben My BS cau ket voi benh nhan de kiem tien cua cac hang bao hiem rat it, thanh ra khi bat duoc nguoi nao la bao chi lam ram ro len, khong giong nhu o VN dau, no lai chuyen thuong tinh o pho huyen .
Cam ơn thuy. Chinh vi the, VN minh cang can phai canh giac, va to chuc he thong bao hiem sao cho tot.
@Dinh Cong Tu: thay thuoc nhu me hien theo toi van chua duoc coi la nguoi thay thuoc tot. Nguoi thay thuoc tot ngoai viec thuong yeu, cham soc, lo lang cho benh nhan, benh trang cua benh nhan thi ho can co mot kien thuc sau rong de khong lam ton thuong den suc khoe cua nguoi dan. Khi nguoi benh da chon ho la nguoi thay thuoc cua minh, thi mac nhien ho tin tuong vao trinh do y khoa, giao pho suc khoe cua minh cho ho. Do la ly do truoc khi chon con duong y khoa lam su nghiep cho minh, cac em hoc sinh nen den cac phong mach, vao nha thuong de xem cuoc song cua nguoi Bac si co phu hop cho cuoc song cua minh hay khong? Cho du da tot nghiep bac si, nguoi thay thuoc can phai trau gioi kien thuc moi ngay de cap nhat hoa nhung tien bo khoa hoc trong linh vuc y te.
Cam on Dinh Cong Tu. Truong Y khoa cac nuoc thuong co mot cuoc phong van de “coi gio coi cang” nguoi sinh vien muon tro thanh thay thuoc tuong lai, boi nghe y duoc coi nhu la mot “thien chuc”, chu khong chi thi kien thuc cac mon Toan, Hoa, Sinh… don thuan nhu ben minh… Boi thuc te, khi thi nhu vay thi em nao gioi Toan se co diem cao va se vao hoc truong Y.
“Truong Y khoa cac nuoc thuong co mot cuoc phong van de “coi gio coi cang” nguoi sinh vien muon tro thanh thay thuoc tuong lai, boi nghe y duoc coi nhu la mot “thien chuc”, chu khong chi thi kien thuc cac mon Toan, Hoa, Sinh… don thuan nhu ben minh… Boi thuc te, khi thi nhu vay thi em nao gioi Toan se co diem cao va se vao hoc truong Y ” Con rất tâm đắc với ý này của Bác sĩ. Và con mong một tương lai không xa, trường Y ở Việt nam cũng sẽ thi tuyển với tinh thần như thế. ( Ngày còn bé con cũng đã từng mơ ước được trở thành một bs đó…hehe )
Thăm bác sức khỏe.
Nếu lúc đó mà thi theo kiểu có “phỏng vấn” thì có thể con đã vào y khoa rồi đó. Hồi xưa tôi thi có 20 câu hỏi “kiến thức tổng quát” về văn hóa, xã hội… để đánh giá người sinh viên muốn học y. Cách đó cũng khá hay. Hãy đọc thêm bài “Đầu vào y khoa”.
Cấu trúc thượng tầng một xã hội qui định hành vi biểu hiện mối quan hệ của nó bằng luật hoá dẫn đường cho ý thức hệ & khái niệm của đạo đức sống cao cả vì cộng đồng dân tộc hoặc vị kỉ vì lòng tham!mà lòng tham tất dẫn đến vô minh,phá vỡ mọi nền văn minh tiến bộ của nhân loại,như sự huỷ diệt từng xảy ra với văn minh Ai Cập cổ đại.Với điều nhỏ bé của thân phận mỗi con người,lòng tham khiến người ta đem bán chính bản thân mình để có tiền(thoả mãn lòng tham).Từ sức khỏe đến quyền được làm người đều rao bán hết để nhận lấy những tai hoạ sẽ phát sanh sau đó của lòng tham.Các cường quốc “khoa học” đã khai sáng ra nền văn minh ô nhiễm môi trường trên chính đất nước mình,tăng thu lợi nhuận cũng là tăng gieo bệnh tật,tai hoạ cho dân tộc của mình.Hiện tại họ chuyển gieo tai hoạ đó cho các quốc gia đang khát tiền & đương nhiên chính phủ thu vào lợi nhuận,còn lại bệnh tật do ô nhiễm môi trường thì cả dân tộc chia nhau xài..càng bệnh càng tăng lợi nhuận từ ngành y-dược…
Vậy nên bài viết của BS Đỗ Hồng Ngọc post trên đây là một ngọn lửa từ tâm chân thành với bất kì một dân tộc nào đều phải cảnh giác với lòng tham.
Trong kinh Phật có ý ” chúng ta phải sống trong một xã hội bất toàn vì chính chúng ta đang bất toàn… nếu con người thật sự hoàn thiện thì không có lý do gì để hiện diện trên hành tinh này…hàng triệu năm lịch sử phát triển của loài người là lịch sử tiến hoá đang phát triển hướng tới hoàn thiện phần CON! trong những thế kỉ tới sẽ hướng tới hoàn thiện phần Người..”
Với nghề Y ,Lòng tham sẽ thành tội ác .
(…)
Thực tình tôi chỉ là đọc giả của tạp chí Thuốc & Sức khỏe từ số báo đầu..Khi ấy con tôi còn nhỏ nên thường đọc các bài viết của các bác sĩ trong đó có bác sĩ Lương Phán & bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc.Riêng các bài của BS Lương Phán tôi sắp xếp theo từng chủ đề & từng kì.dù không phải sinh viên Y khoa nhưng tôi vẫn may mắn được học nơi BS Lương Phán về y khoa cũng như Yđức.Hiểu biết ấy hỗ trợ nhiều cho tôi trong chăm sóc sức khoẻ gia đình cũng như định hướng trong quá trình tự học kiến thức về y & dược.Tôi chỉ nghĩ rằng khi cái xe máy không nổ máy được thì gặp anh thợ sửa xe có lương tâm tức là may mắn.Ngược lại sẽ bị tạo thêm bệnh & “xào” đồ.Với cái vật là xe máy còn vậy huống chi là với con người đang lúc bệnh tật,tiền bạc eo hẹp?đó là động cơ mà tôi tìm hiểu kiến thức về Y & dược.
Thật là hữu duyên.Sáng vào google gõ bác sĩ lương phán.enter…thấy trang web của bác sĩ Ngọc thế là đọc…rồi cảm hứng mạo muội ghi mấy dòng này.Có chút “hồ đồ” mong BS xá lỗi cho.
Như Chân
Thua Bac, bai “Mot nen y hoc vi dong tien” khai quat chinh xac thuc trang y te cua My. Phan hoi cua ban Thuy di lac sang khia canh khac cua van de.