Author:
• Thứ Sáu, Tháng Tư 08th, 2011

(Trò chuyện với Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc)

Song Hà thực hiện
(Saigon Tiếp thi chuyên đề, số 32, Tháng 4.2011)

“Thở” và “Thiền” được coi là cách thức hữu hiệu giúp con người “an lạc” hơn. Nhận biết được hơi thở trong từng phút giây giúp kiểm soát được cảm xúc và tâm trạng tốt hơn. Tuy vậy “thở” và “thiền” hay được gắn liền với tính “huyền bí”…Khoa học, y học nhìn vấn đề này như thế nào? Chúng tôi trò chuyện với Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, người đã nói chuyện về “Thiền và Sức khỏe” tại Sài Gòn Tiếp Thị ngày 21/01/2010 để tìm hiểu rõ hơn.


Thưa bác sĩ, nhiều người biết thiền là tốt, nhưng thấy nó cao siêu, huyền bí quá. Có đúng vậy không?
Quả thực là có những thứ thiền “cao siêu huyền bí”. Thứ thiền dành cho những tu sĩ, ngồi tĩnh lặng trên đỉnh núi cao, hoặc trong hang động sâu, xa lánh bụi trần, hòa nhập vào vũ trụ mênh mông… Đó là thứ thiền của những vị Alahán, nhà tu khổ hạnh, hay là thứ thiền của các vị triết gia, luận sư… Người bình thường càng đọc càng rối, dễ “tẩu hỏa nhập ma”.

Ở góc độ người thầy thuốc, tôi quan tâm đến thứ thiền đơn giản mà hiệu nghiệm, không “cao siêu, huyền bí và khó khăn”. Đó là thứ thiền trong đời sống hằng ngày. Nó liên quan đến sức khỏe, đến khoa học y học, được nghiên cứu và ứng dụng khá rộng rãi. Nó đã mang lại những hiệu quá rất bất ngờ. Nó chữa được nhiều căng thẳng (stress), lo âu, nhiều bệnh lý do hành vi lối sống gây ra mà thuốc men không thể chữa dứt.

Nghe nói bác sĩ đến với thiền sau một biến cố cá nhân? Tôi đọc về Thiền từ hồi trẻ nhưng thấy nó bí hiểm, khó khăn quá. Cho đến một hôm, cách đây 14 năm, lúc tôi tôi đang cật lực làm việc thì phải đưa đi cấp cứu vì cơn đột quỵ (tai biến) do xuất huyết não. Mổ xong, tôi thấy mình như tái sinh, tìm lại được cuộc sống tưởng chừng đã mất. Đồng nghiệp cho tôi nhiều thuốc nhưng tôi biết không cần nhiều đến thế. Tôi bắt đầu tự điều trị cho mình. Tôi nhớ lại phương pháp “thở” của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện, cũng như đọc lại Bát nhã tâm kinh. Trước giờ tôi đọc mà không hiểu lắm, nhưng lạ lùng là sau cơn bạo bệnh tôi thấy hiểu được rất dễ dàng. Tôi kết hợp chúng lại để tự chữa trị cho mình và thấy có hiệu quả.

Đâu là bài tập thiền đơn giản nhất mà tất cả mọi người có thể luyện tập được ?
Theo tôi, Thiền chính là Thở với một phương pháp khoa học. Đó là Thở bụng và đặt chánh niệm vào hơi thở. Nhờ đó mà thân tâm được an lạc. Nguyên tắc cơ bản là Thở bụng– rồi nhớ nghĩ (chánh niệm) về cái hơi thở đó. Hơi thở gắn với cảm xúc, lại gắn với hoạt động của cơ thể. Nó là cầu nối giữa thân và tâm. Ta có thể “can thiệp” vào nó để bình ổn thân tâm. Thở bụng và dõi theo luồng hơi thở vào-ra sẽ là bước căn bản.

Dõi theo một lúc, tâm sẽ tĩnh lặng. Lý do, về sinh học, trí não ta không thể cùng lúc nhớ nghĩ đến hai điều. Đã nghĩ đến cái Thở vào-ra kia thì sẽ quên những cái lăng xăng khác, những lo âu, phiền muộn, căng thẳng… Đó chính là bí quyết để xả stress. « Thiền là Thở » nên nó gắn liền với cuộc sống, với mỗi chúng ta, mọi lúc, mọi nơi. Hơn 2500 năm trước, bài học đầu tiên Phật dạy về thiền là Anapanasati, tức « quán niệm hơi thở », thực chất chính là ThởNhớ Nghĩ (quán niệm) về hơi thở vào-ra đó. Thế thôi. Nếu thực hành tốt, đó là phần cốt lõi bước đầu của Thiền vậy.Dĩ nhiên Thiền không dừng ở đó mà còn nhiều điều sâu thẳm hơn.

Đâu là trở ngại lớn nhất trong việc tập « thiền » , thưa bác sĩ ?
Trở ngại lớn nhất là sự nôn nóng, mong đợi, kỳ vọng… ! Không có chuyện mong đạt đến điều này điều nọ ở đây. Thường đó là những huyền thoại, dễ dẫn đến dị đoan mê tín, « tẩu hỏa nhập ma » thôi. Trở ngại lớn nữa là thiếu kiên nhẫn, nản lòng, bỏ cuộc… Một trở ngại rất đáng để ý khác là bị thầy, bạn, « cưỡng ép » mình phải làm cho giống họ, trong khi về tâm lý, sinh lý, tuổi tác, hoàn cảnh… mỗi người mỗi khác. Ráng bắt chước y chang sẽ rất nguy hiểm !

Nhiều người muốn tập thiền không đủ ý chí theo đuổi nó. Họ thấy thiếu không gian tĩnh lặng, lại luôn bị áp lực bên ngoài tác động làm mất tập trung. Lời khuyên của bác sĩ là..?
Thiền không phải là tập trung mà ngược lại, là thả lỏng. Không gian thì chỉ cần một vài mét vuông là đủ. Mới đầu có thể cần một chỗ yên tĩnh, khi quen thì ở đâu cũng « thiền » được. Tôi đã thấy có người ngồi thiền dưới gốc cây, có người thiền trên bàn làm việc, ngay sau giờ giao ban. Không mất thì giờ nhiều đâu. Tùy hoàn cảnh mỗi người. Sau đó, đầu óc sẽ tĩnh táo hơn, giải quyết công việc hiệu quả hơn.

Áp lực bên ngoài tác động không đáng sợ bằng áp lực bên trong. Chính những nỗi mong cầu, lo âu, bực dọc, sợ hãi… (tham sân si) trong tâm tưởng mới làm cho ta bấn loạn, bứt rứt, hoặc ngủ gà ngủ gật…

Việc tập thiền giữa phụ nữ và đàn ông có khác nhau không?
Không. Phụ nữ dẻo dai, bền chí hơn đàn ông. Phụ nữ hiện đại càng cần thiền vì đời sống quá nhiều stress. Thiền giúp cân bằng trong cuộc sống. Thiền đúng, sẽ ít đau ốm lặt vặt, tươi trẻ hơn và nói chung, hạnh phúc hơn. Nhưng cẩn thận. Nhưng nhớ đừng đi vào mê tín dị đoan, bỏ nhà bỏ cửa rồi đổ thừa tại thiền nhé.


Nên tập thiền ở đâu, thưa bác sĩ?
Nơi nào dạy đúng nguyên tắc, không bày đặt, ép buộc, hứa hẹn, dụ dỗ nọ kia… thì đều tốt. Nhớ “Hãy quay về nương tựa chính mình!”.

Tác dụng của Thiền

Âu Mỹ nghiên cứu ứng dụng thiền hơn nửa thế kỷ nay (Vakil, 1950), coi như là một phương pháp trị liệu trong y học (Craven. 1980; Haarmon & Myers 1999). Thiền giúp giảm thời gian nằm viện của bệnh nhân và giảm số lần đi khám bệnh ( Orme-Johnson, 1987). Nghiên cứu đối chứng về cơn đau kinh niên, lo âu, trầm cảm, giảm 50% các triệu chứng tâm thần và giảm 70% triệu chứng lo âu (Roth, 1997). Ngoài ra, thiền giúp giảm cân, giảm béo phì, cai nghiện thuốc lá, nghiện rượu, ma túy… (Alexander, 1994).

Về tích tuổi thì người thiền trên 5 năm có tuổi sinh lý trẻ hơn 12 năm so với người cùng tuổi, dựa trên 3 yếu tố: huyết áp, điều tiết nhìn gần của thị giác, độ nhạy của thính giác.

(Theo “Thiền và Sức Khỏe”, Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc)

 

 

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
59 Responses
  1. Ha Thu nên tìm đọc kỹ cuốn “Thiền và Sức khỏe” (DHN) thì đầy đủ hơn. Nếu đã chú ý đến hơi Thở (thở vào & thở ra) thì đầu óc không thể nghĩ đến cái gì khác cùng lúc được nữa! (Chớ không phải là không được phép nghĩ!!)

  2. Ha Thu nói:

    cảm ơn bác sĩ. con có đọc nhiều bài của bác. vậy thở lúc ban ngày có khác gì lúc ngủ không

  3. Ha Thu nói:

    tại vì con đọc thấy hơi mâu thuẫn là vì khi thở- thiền tập trung vào hơi thở làm đàu óc tỉnh táo hơn, theo suy luận vậy khi ngủ thế là tỉnh mà. Nên con chưa hiểu và con hỏi ạ

  4. Khi ngủ, thở sẽ tự động, đâu có “dõi theo” hơi thở được!
    Còn “đầu óc tỉnh táo hơn” là nhờ đầu óc không bị quấy nhiễu bởi những phiền não như lo lắng, sợ hãi, giận hờn, ghen tương v.v… nữa!

  5. Ha Thu nói:

    con đã hiểu. cảm ơn bác sĩ nhiều lắm ạ

  6. Nam Npk nói:

    Cháu rất hâm mộ bác.cháu đọc và cũng thực hành được mấy tuần ạ. Cháun hơi thắc mắc là mình tập trung vào hơi thở còn các việc khác cứ lóe lên rồi cháu lại tập trung vào hơi thở. Như vậy có đúng không ạ hay phải hoàn toàn k nghĩ gì mới đúng ạ

  7. Nam Npk nói:

    Lí do cháu hỏi vì cháu cứ thở nhưng ý nghĩ cứ tới, cháu muốn đuổi nó đi , bác chỉ cho cháu cách với ạ.

  8. Cháu nên tìm cuốn “THIEN và SUC KHOE” của bác trong đó đã có giải thích đầy đủ hơn.

  9. Không đuổi được đâu. Nó tới kệ nó. Tiếp tục quay về với “quán niệm hơi thở”. Lâu dần mới quen. Không được nôn nóng!

Ý kiến của bạn về bài viết trên

XHTML: Bạn có thể sử dụng các thẻ: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Các bài viết khác: