Thư gởi bạn xa xôi,
Bạn ơi, câu hỏi của bạn đặt ra hơi khó đó, lại có chút gì như hằn học, mỉa mai, chua chát nữa, nên tôi đành phải viết mấy dòng này cho bạn. Bạn hỏi tôi nghĩ gì về Người thầy thuốc hôm nay? Tôi nghĩ đơn giản thôi bạn ạ: không có Người thầy thuốc hôm nay hay hôm qua, ngày mai gì cả. Người thầy thuốc là người thầy thuốc vậy thôi. Dù xã hội có nhiều biến động, y học tiến bộ không ngừng, quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân có nhiều thay đổi nhưng Người thầy thuốc vẫn là người thầy thuốc. Anh ta được sinh ra, được làm nghề y vì cái nghiệp của mình, cái mà ngày nay gọi là “vocation”, thiên hướng, “Trời cho” đó! Cho nên Người thầy thuốc dù ngày xưa được coi là phù thủy, quan đốc, đại phu hay ngày nay được coi là người cung cấp “dịch vụ chăm sóc sức khỏe” (health care provider) gì đi nữa thì anh ta cũng phải luôn đứng trước lương tâm. Dân gian mình có câu hay bạn nhớ không? “Làm nghề thuốc mà ác đức thì đẻ con không có lỗ đít”!
Bạn thấy đó, trong tên gọi Người thầy thuốc gồm có cả ba: Người + Thầy + Thuốc. Người thì có Nhân đạo. Thầy thì có Nhân đức. Thuốc thì có Nhân thuật. Nhân đạo, nhân đức, nhân thuật hợp lại thành cái gọi là… “Y đức”. Không có nhân đạo, nhân đức thì còn lâu mới có y đức. Cho nên Y đức là chuyện không dễ. Không chỉ được đào tạo, dạy dỗ ở trường Y mà phải “gieo trồng” từ hồi niên thiếu, từ trong gia đình, từ môi trường xã hội. Đó là lý do tại sao bà mẹ thầy Mạnh Tử phải ba lần dời nhà! Dĩ nhiên trường Y có trách nhiệm lớn. Cho nên khi ra trường, hành nghề, người thầy thuốc bị ràng buộc bởi những luật lệ rất nghiêm gọi là Nghĩa vụ luận y khoa (déontologie médicale), có tổ chức để “quản lý” nghề nghiệp về mặt y đức cũng như bảo vệ uy tín cho ngành y. Nhưng nói cho cùng, kẻ “quản lý” chặt chẽ nhất vẫn là lương tâm nghề nghiệp. Bạn hẳn còn nhớ những bài học hồi nhỏ xíu của bọn mình: “Thấy người hoạn nạn thì thương / Thấy người tàn tật lại càng trông nom / Thấy người già yếu ốm mòn / Thuốc thang cứu giúp cháo cơm đỡ đần / Trời nào phụ kẻ có nhân / Người mà có đức muôn phần vinh hoa” (Quốc văn Giáo khoa Thư, lớp đồng ấu)…Thật ngạc nhiên ngày nay “lớp trẻ” không còn học những bài học thuộc lòng này nữa! Cũng vậy, những bài như “ Cha sinh, mẹ dưỡng / Đức cù lao lấy lượng nào đong / Thờ cha mẹ ở hết lòng…”; rồi Anh em nhà họ Điền; Lưu Bình Dương Lễ; Đừng phá tổ chim v.v… đều là những bài học thuộc lòng từ tấm bé.
Bây giờ khi mà y khoa hướng về đồng tiền (Money-Driven Medicine, một phim tài liệu gần đây của Mỹ) thì người ta đã đưa lại lời thề Hippocrates vào trường y, lập ra Hiến chương Y nghiệp (Professionalism) và đề ra những y luật chặt chẽ, chọn “đầu vào” rất kỹ – như có trường buộc sinh viên muốn học y phải qua một cuộc phỏng vấn bởi hội đồng gồm một giáo sư, một điều dưỡng và một đại diện… bệnh nhân!
Bởi, trong suốt “hành trình” của kiếp nhân sinh: Sinh lão bệnh tử, giai đoạn nào mà chẳng cần có mặt người thầy thuốc phải không?
Thân mến,
Đỗ Hồng Ngọc.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc kính mến,
Thư BS viết tuy ngắn nhưng rất hay, có tính giáo dục cao. Tôi có thể xin phép chép lại, và phổ biến trên Facebook trang nhà của mình được không ? Cám ơn Bác sĩ. 🙂
Cảm ơn Nga Doan. Bạn có thể sử dụng, miễn là theo thông lệ, ghi rõ nguồn và tác giả. Tôi không có Facebook, nên nếu có bình luận gì của bạn bè, bạn gởi cho biết với nhé.
Mấy lúc gần đây vấn đề Y đức gần như nằm ở cửa miệng mỗi người.Tại sao? Câu trả lời dễ dàng quá vì hình như nó không còn hiện diện trong ngành Y nữa rồi.Những sự việc đau lòng , những cái chết oan uổng , những tháii độ hống hách quan liêu , những lời phát biểu vô cảm của một số người trong ngành Y đã làm cho dân chúng không còn tin tưởng gì nữa vào việc điều trị của các vị BS hết lương tri.Trách ai bây giờ khi mà những người trong ngành Y vốn được xem như là thành phần học rộng tài cao, làm nhiệm vụ cứu người mà đã hành xử như thế! Theo tôi thì hình như những BS ngày nay được đào tạo không đến nơi đến chốn nên chuyên môn không cao lại công thêm thói tự cao,tự đại khi trị bệnh , xem bịnh nhân như kẻ mang ơn và lại tranh nhau để làm giàu nhanh thì làm sao họ có được Y đức cần thiết? Dân số phát triển nhanh,môi trường ô nhiễm nặng , thực phẩm hàng ngày không ai kiểm soát cho nên người dân bệnh nhiếu quá.Từ đó “qua sông thì phải lụy đò” người bệnh nào không cần BS điều trị nhưng hình như bây giờ ai cũng sợ gặp BS quá. Không phải tôi ganh tị gì với những vị BS ngày nay nhưng những bài học đắng cay khi tới bệnh viện , những lần làm người nuôi bệnh ở các bịnh viện đã làm cho tôi không có thiện cảm nào với các BS mà tôi đã gặp trong cuộc đời.SỰ vô cảm và quan liêu của đa số BS ngày nay đã làm cho mọi người dân nản lòng,lo sợ khi phải đồi diện với người lẽ ra phải thương mình .Đã là người thì làm sao không bệnh và còn gì buồn lòng hơn khi gặp phải người điều trị không còn Y đức. Không hiểu là các vị BS ngày nay có đọc bài viết trên của BS Ngọc chăng? Rất mong quí vị thay đổi lối suy nghĩ khi đọc bài trên và hãy nhủ lòng thương khi trước mắt mình là bệnh nhân đáng thương và cần được tôn trọng.
Một câu trả lời không thể nhân văn và đầy đủ hơn! Con thật sự ngưỡng mộ Bác!
Bác Ngọc ơi, Bác viết ( theo cháu ) đúng quá. Không chỉ nghành Y , trong cuộc sống ngày nay đạo đức đi đâu mất rồi.Cháu suy nghĩ điều này không biết có thiển cận không ? Có phải từ nhỏ không được ” gieo trồng ” , có phải vì cuộc sống thực dụng mà con người đã làm những điều mà trước đây không tưởng tượng ra được.
Y đạo -y đức -y thuật.Đạo đức đi đôi trước nhất thành Nhân.Cuối cùng cầm lấy mảnh bằng.Y thuật để cứu nhân dân giúp đời?Bác sĩ ơi! Tâm phục bài viết của BS quá!Nếu có bệnh gặp được bác sĩ như bài viết là ..May mắn cho bệnh hết được phân nửa đó!
Dù ai nói gì đi nữa thì cháu vẫn mong rằng vẫn còn nhiều người thầy thuốc nhân hậu và dễ mến như Bác Ngọc. Tuy cháu chưa từng là bệnh nhân của Bác nhưng Bác đã giúp cháu tự chữa lành căn bệnh của mình trong một chừng mực nào đó. Cháu xin cảm ơn Bác.
Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam kính chúc Bác nhiều sức khoẻ và an lạc.
Dù chưa gặp Bác nhưng tôi luôn ngưỡng mộ. Bác là một bác sĩ vô cùng đặc biệt. không những chữa bệnh thể lý, bác còn là nhà văn, nhà thơ, tu tâm tại gia, là bác sĩ tâm lý và là nhà tuyên truyền có khả năng giảng thu hút cao. Cảm ơn Bác nhiều vì đã chia sẻ suy tư cho cộng đồng. Mong có duyên hội ngộ.
Rất cảm ơn Trung Thuan. Mong có duyên hội ngộ.