Thư gởi bạn xa xôi (8.2014)
MỘT TUỔI GIÀ HẠNH PHÚC
Đỗ Hồng Ngọc
Mãi đến nay nhóm “kỹ thuật” mới “dựng” xong cái đĩa bài nói chuyện của mình về “Một tuổi già hạnh phúc” ở Chùa Xá Lợi trong dịp Vu Lan vừa qua, vào ngày 8-8-2014 tức 13 tháng 7 âm lịch. Xin gởi đến bạn như đã hứa và nếu bạn có nhã hứng và kiên nhẫn thì thử nghe vậy!
Lúc này có tuổi rồi, thỉnh thoảng mình cũng thích đi chùa. Gần nhà có chùa Xá Lợi còn nhiều cây cao bóng cả, sáng sáng đế đó còn có… bắp, khoai, xôi, trà, café và được gặp nhiều bạn hữu để đàm đạo rất hay. Chùa có một Ban nghiên cứu Phật học do thầy Trụ trì phụ trách, mỗi tuần có một buổi học kinh sách, có tạp chí Từ Quang từ thời Cư sĩ Mai Thọ Truyền nay tiếp tục tục bản, lại có “Nhóm học Phật” mấy anh em cùng chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng Phật pháp vào đời sống hiện đại. Cách đây khá lâu, mình được mời nói chuyện về “Vận dụng kinh Kim Cang vào cuộc sống”, lần này, là “Một tuổi già hạnh phúc”. Dĩ nhiên, đây là dịp để mình học và áp dụng lời Phật dạy một cách sâu sắc hơn trong đời sống hàng ngày.
Vẫn như thường lệ, cách nói chuyện của mình dù ở đâu cũng là kiểu “tào lao chi địa” như bạn nói. Buổi này mình đã dẫn từ ông Khai Trí đến Trịnh Công Sơn, từ Cụ bà Như Không đến Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Bỉnh Khiêm, từ Tuệ Tĩnh Thiền sư đến Trần Nhân Tông, và dĩ nhiên từ sinh y học đến tâm lý xã hội học và… Phật học.
Nhắc lại định nghĩa về sức khỏe của người gìa theo Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO) : “Sức khỏe của người già là phát triển và duy trì được sự sảng khoái và hoạt động chức năng tốt nhất về tâm thần (mental), xã hội (social) và thể chất (physical)”.
Bạn thấy đó, Phát triển và duy trì được sự sảng khoái (well-being) và hoạt động chức năng (function) , bởi đa số các hoạt động chức năng xài lâu quá đều rệu rả, phần lớn đã quá date, dễ cảm thấy chán nản, tuyệt vọng, lo âu, trầm cảm…nói khác đi là khó mà… hạnh phúc. Thể chất thì “ba cao một thấp” đã đành mà tâm thần thì tám vạn bốn ngàn phiền não! Cho nên đưa vấn đề “tâm thần” lên hàng đầu là hoàn toàn hợp lý.
KHỔ thì dĩ nhiên không thể có hạnh phúc. Con đường của Phật là con đường “Diệt Khổ”, con đường dẫn đến giải thoát: Khổ, Tâp, Diệt, Đạo.
Ở góc độ y sinh học, tâm lý xã hội học, thì những điều kiện để có một tuổi già hạnh phúc gồm:
Có sức khỏe tương đối ;
Tài chánh tự chủ;
Nhà ở an toàn; an ninh, môi trường thuận lợi;
Tự tại: sắp xếp cuộc sống riêng của mình,
Duy trì các mối quan hệ gia đình/ bè bạn;
Có ký ức tốt về tuổi thơ và tuổi thanh niên,
Hoạt động phù hợp để thấy luôn hữu ích;
Gần gũi với thiên nhiên;
Hiểu luật vô thường/ Từ bi hỷ xả với mình!
Ta cũng có thể nhìn theo góc độ của Tháp NHU CẦU của MASLOW, theo đó:
a) Nhu cầu sinh học: gồm những vấn đề cơ bản của tồn tại như : Ăn, Ngủ, Thở, Tình dục… nếu thực hiện đúng thì thân sẽ An, mà thân an thì tâm lạc (physical well-being).
b) Nhu cầu an toàn: nhà ở an toàn, môi trường xã hội tốt đẹp, an ninh, bảo đảm về kinh tế, đời sống quân bình…
c) Nhu cầu xã hội (social well-being): các mối quan hệ xã hội trong gia đình, hàng xóm, cộng đồng tốt đẹp…
d) Nhu cầu tự khẳng định: để luôn có được tôn trọng, đóng góp theo công sức cho xã hội, thấy mình sống có ích…
e) Nhu cầu tâm linh (mental well-being): hướng thượng, có một tôn giáo lành mạnh, tin tưởng ở sự sống thiện, nhân quả, nghiệp báo…
Có thể nhìn ở góc độ “Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức” ta cũng có thể hình dung gần giống với Tháp Nhu cầu của Maslow, và nếu có Chánh kiến để thấy Vô Thường/ Khổ/ Vô ngã/ Không/ Duyên sinh… thì đã có thể “độ nhất thiết khổ ách”!
Hơn hai ngàn năm trăm năm trước, Phật dạy trong Kinh Đầy Đủ (Tăng Chi Bộ) 4 yếu tố xây dựng Hạnh phúc lâu bền (theo bản dịch của Thầy Thích Minh Châu: trích Tuyển Tập “Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”)):
1) Đầy đủ Tháo Vát (thiện xảo/ chuyên nghiệp/ cần mẫn)
2) Đầy đủ Phòng Hộ (an toàn)
3) Bạn với Thiện (tín tâm, giới đức, bố thí, trí tuệ)
4) Sống thăng bằng / điều hòa
Thân mến,
ĐHN
PS Trân trọng cảm ơn anh Lưu Bá Tòng đã gởi cho đường LINK.
Chào BS Đỗ Hồng Ngọc!Đọc và nghe thuyết giảng của BS thấy rất hay-Ứng dụng được cả càng hay hơn!?Nhưng mà để có”Một tuổi già hạnh phúc” .Đòi hỏi ĐIỀU KIỆN ĐỦ để đạt được..Cho NHU CẦU CUỘC SỐNG già thoải mái…Thật khó!Lý do môi trường sống -Sinh hoạt trong một đất nước Mà thu nhập của mỗi người dân chưa ổn định Thì cái chuyện đóng thuế và phụ cấp bảo trợ cho người già là chuyện của nước ngoài?Nên ”Hạnh Phúc cho một tuổi già”Chỉ có thể là cách chọn của mỗi người”Sống sao cho thoải mái tâm thân”Mà Chùa Chiền,Nhà Thờ,du lịch…Một cách để tìm vui chơi thanh thản-tao nhã dành cho Tâm hồn người già.”Tìm nơi yên tịnh để lắng lòng…Tâm yên mới nghĩ GÓP CÔNG thế nào?Gia đình -Xã hội ra sao?Ồ thì..Bình yên Gia Đạo mới vào Chùa thăm…”Và bao giờ vẫn luôn phải là ”Có Sức Khỏe”?Cảm ơn BS đã bỏ công sức -Thời giờ vàng ngọc Đó như là một cách đóng góp cho Xã hội.Cho mọi người được nghe…. Như mở tấm lòng..”Gìà cũng có ích”Đâu phải ở không đi Chùa ,đi chơi..hưởng nhàn hoài đâu?Một lần nữa cảm ơn BS Đỗ Hồng Ngọc.
Thưa Thầy , em cám ơn thầy về bài thuyết giảng này , em xin phép thầy cho em chia sẽ bài này trên trang Facebook của em cho các bạn bè cùng đọc và thực hiện
Kính chúc Thầy và gia quyến luôn bình an , khỏe mạnh
Kính chào Thầy
Rất cảm ơn BS về 1 bài nói rất hay. Em coi trên Youtube, và thấy có 1 bình luận của Chris Ha. Vì là hậu sinh nên cũng chẳng biết “thực hư”. Kính mong BS cho ý kiến. Cảm ơn BS
https://www.youtube.com/watch?v=fNS7ZYLB_To#t=24
Chris Ha
18 giờ trước
Bài thuyết trình cũa bác sĩ ĐHN rất bổ ich cho người già đi tìm hạnh phúc. Rất cám ơn bác sĩ . Có bài thơ Tự trào của cố bác sĩ Phạm biểu Tâm ,nguyên khoa trưởng trường đại hoc Y Khoa Saigon mà bác sĩ trích ra trong buổi nói chuyện này lại bảo là của sư bà Diệu Không. Có thể tôi sai? Thân mến. Một bác sĩ xứ kangaroo .
Rất cảm ơn Hoàng Bình và cảm ơn Chris Ha. Tôi là học trò của GS Phạm Biểu Tâm, cũng khá thân cận với ông và biết ông thỉnh thoảng có làm thơ Đường luật. Riêng với bài này, tôi biết chính xác là của Bà Công Tôn Nữ Như Không, cô ruột Ni sư Trí Hải (thi sĩ Tôn Nữ Hỷ Khương, cháu bà Như Không cho biết). Ngoài ra còn có bài họa vận rất hay của Hòa thượng Trí Thủ. Đối với GS Phạm Biểu Tâm, tôi không nghĩ ông lại có câu kết “Đâu biết ngày nay ra thế ấy/ Xưa kia lỗi lạc một tay cừ” vì ông là người rất khiêm tốn. Bà Như Không cũng đùa vui ở tuổi già, 80 ngoài lúc làm bài thơ này thôi!Trong buổi nói chuyện Một Tuổi Già Hạnh Phúc ở Chùa Xá Lợi, tôi cũng đã nhầm lẫn nói bài thơ này là của Sư bà Diệu Không.
Thành thật xin lỗi.
Nếu anh Chris Ha và Hoàng Bình có tài liệu gì thêm về bài thơ này xin cho biết với.
Đa tạ. (DHN)
Vịnh tuổi già
Rù rờ đổ vỡ thật là hư
Chẳng biết làm răng được nữa chừ.
Ăn uống vãi rơi làm họ bực
Vào ra đụng chạm thấy mình dư
Người quen gặp lại nhìn ngơ ngẩn
Để trước quên sau kiếm mệt đừ
Ai ngỡ ngày nay ra thế ấy
Khi xưa lỗi lạc một tay cừ!
Như Không (1898-1988)
(Công Tôn Nữ Như Không)
HỌA VẦN Vịnh tuổi già
Của cụ bà Như Không
Tai điếc mắt mờ phận chịu hư
Lão lai tài tận biết răng chừ
Đôi giò thêm gậy lo còn thiếu
Nửa bát lưng cơm gắng vẫn dư
Nhìn trước trông sau thêm chán ngán
Suy đi nghĩ lại ruột đau dừ
Hoại không thành trụ đời kiên cố
Dấn bước như không mới thật cừ.
HT Trí Thủ
Ghi chú của Đỗ Hồng Ngọc (9/2009): Nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương cháu bà Công Tôn Nữ Như Không cho biết bà Như Không là cháu nội của Tuy Lý Vương Miên Trinh, cô ruột ni sư Trí Hải, là một người làm thơ rất hay. Bà sống ở Nha Trang, có gia đình nhưng không có con cái. Bà làm rất nhiều thơ trong đó có bài thơ viết về bác sĩ Yersin rất đặc sắc, tiếc Tôn Nữ Hỷ Khương không nhớ được trọn vẹn bài thơ này. Bà Như Không không đi tu- đừng nhầm với Sư bà Diệu Không- và mất vào tuổi 91. Bà viết bài thơ này có lẽ cũng đã ngoài tuổi 80: Rù rờ đổ vỡ thật là hư! Chẳng biết làm răng được nữa chừ! Bài họa vận của HT Trí Thủ cũng rất đặc sắc, là thơ của một người đạt đạo vậy: Hoại không thành trụ đời kiên cố/ Dấn bước như không mới thật cừ! Không biết hai chữ “như không” của câu cuối có liên quan gì đến Như Không không? .
Đỗ Hồng Ngọc
Bác sĩ cho phép tôi được gửi bài họa vận cho bài thơ Đường luật : Vịnh tuổi già của Công Tôn Nữ Như Không:
Vịnh tuổi già
Đôi mắt tinh anh nay đã hư
Tuổi đời xô đẩy tới bây chừ
Tóc bạc da nhăn tai nghễnh ngãng
Xe lăn gối mỏi chân thừa dư
Ngơ ngác nhìn đời, đời lạ lẫm
Ta lại nhìn ta thấy mệt đừ
Nghẻo đầu, ôn lại ngày oanh liệt
Ai biết đời ta đã sống cừ!…
Nancy vanBang 9-11- 2014
Xin cảm ơn Bac Si đã viết bài đọc rất tốt cho người già ở tuổi như tôi: ” ĐỂ TRƯỚC QUÊN SAU THẤY MỆT ĐỪ”
Rất cảm ơn anh nancyvanbang!
Kinh bác sĩ nancy là Bà già, không phải là ” anh ” đâu thưa bac sĩ. Ong xã của Nancy cũng là học trò của giáo sư Phạm Biểu Tâm trước năm 75. kính – NVB_
Ôi, thành thật xin lỗi chị nancyvanbang. DHN.
cam on bac si rat nhieu