Nhớ 20 năm trước, lúc tôi bắt đầu làm font chữ Nôm cho máy vi tính chạy hệ điều hành DOS, tôi đã được nhiều nhà sư ghé nhà hỏi thăm, trao đổi, sau này với tiêu chuẩn UNICODE, chúng ta đã có một bộ mã chữ Hán Nôm riêng gần như đầy đủ, bây giờ chỉ có chịu khó ngồi học và dùng dạng chữ này để phát triển tư duy, ý tưởng mà thôi. Nghĩ cũng thấy hay hay, tôi xin ghi lại vài cảm tưởng của riêng mình về chủ đề này để được nhiều bạn tham khảo.

Tôi muốn làm thơ như Nguyễn Du

Tôi hỏi một bạn trẻ,
Nguyễn Du làm thơ như thế nào?
Bạn lắc đầu, nói khẻ,
Trước tìm tình ý sau tìm câu thơ,
Rồi viết, rồi sữa, rồi ngâm nga,
Bạn nói đúng,
Ý thơ là nguồn cội,
Nẩy sinh theo tình cảnh,
Lúc thì ra lá, lúc ra hoa,
Lúc lên lúc xuống, như đồi núi,
Chim bay cá lặn, mây về mưa xối xả,
Mịt mù sương giá, dế kêu rang,
Ngỏ vắng đường dài, thiếu bóng bạn,
Uống tra độc ẩm, nghe lòng lạnh,
Mòn mỏi đêm dài, ngóng trông ai,
Bạn cười,
Làm thơ sao dễ quá,
Tôi cũng cười,
Nhưng Nguyễn Du viết thơ bằng Hán Nôm,
Ý tình nằm trên con chữ vuông,
Người xem như ngắm từng tranh vẽ,
Từ đó tìm ra bao ý tứ,
Đó mới là điều kỳ diệu,
Tôi muốn làm thơ như Nguyễn Du,
Muốn đặt ý tình trên tranh vẽ,
Rồi ngấm, rồi ngâm nghe mùi mẫn,
Ngất ngây tâm hồn, lân lân thân xác,
Nhưng, tôi không thể,
Vì tôi chưa có cái đầu như Nguyễn Du.

Tôi muốn làm thơ như Nguyễn Du, nên ngồi học chữ Hán và chữ Nôm ròng rã. Sau đây cảm tác 4 câu thơ Hán đi theo vết của người xưa.

萬花微笑望高天，
白雲隨風漂何處，
鳥飛成團回故園，
路逺起程一人影。

Đọc theo âm Hán:

Vạn hoa vi tiếu vọng cao thiên,
Bạch vân tùy phong phiêu hà xứ,
Điểu phi thành đoàn hồi cố viên,
Lộ viễn khởi trình nhất nhân ảnh.

Diễn nôm:

Ngàn hoa đua nụ ngẩng nhìn trời cao,
Mây trắng theo gió trôi đến xứ nào,
Đàn chim bay vội về nơi tổ ấm,
Đường xa hun hút một bóng người.

Tôi tin rồi đến một ngày nào đó, tôi sẽ có được cái đầu lớn như Nguyễn Du, một kho chữ Hán, một kho chữ Nôm và thêm một kho chữ quốc ngữ và tôi sẽ bắt đầu làm thơ bằng Hán Nôm. Viết bằng Hán Nôm, nhưng đọc bằng âm Việt ngữ, chấm dứt những ngày trong đầu chỉ có mấy ngàn tiếng a, b, c,…

Sau hết, chúc BS vui khỏe. Một người bạn đang cầu học ở Boston: VKH