Nghe bác sĩ đầu tiên của Phòng mạch Mực Tím kể ‘Chuyện hồi đó’

NAM KHA (Mực Tím)

Chủ nhật, 10/08/2025

Trong cuốn sách mới “Chuyện hồi đó”, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã chia sẻ kỉ niệm của những ngày phụ trách chuyên mục Phòng mạch Mực Tím từ những số báo đầu tiên.

Sáng ngày 10-8, tại Đường sách TP. Hồ Chí Minh, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc – bác sĩ đầu tiên của chuyên mục Phòng mạch Mực Tím đã gặp gỡ độc giả mọi lứa tuổi và giới thiệu cuốn sách mới nhất của mình với tên gọi Chuyện hồi đó.

 

Bằng giọng văn thủ thỉ, dung dị, tác giả – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đưa độc giả theo từng trang sách về với những nơi ông đã từng đặt chân đến, những người đã từng gặp gỡ và trò chuyện, những điều đã được học và truyền dạy…

Tất cả đều là những kiến thức, trải nghiệm có giá trị truyền động lực và cảm hứng cho độc giả, đặc biệt là giới trẻ đang lựa chọn và theo đuổi đam mê nghề nghiệp.

Trong sách, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc có nhắc đến kỉ niệm những ngày phụ trách chuyên mục Phòng mạch Mực Tím từ số báo đầu tiên.

“Bác nhận được vô số thắc mắc, vô số câu hỏi. Mỗi lần chỉ có thể chọn ra mươi câu để trả lời chung, còn thỉnh thoảng trả lời thư riêng cho các em nữa khi có vấn đề khó nói trên báo. Chẳng bao lâu… thư về gom lại cả bao bố! Thời đó chưa có internet, toàn là thư tay mới dễ thương làm sao!” – Bác nhớ lại.

Bí quyết “chinh phục trái tim” độc giả tuổi mới lớn của bác là luôn viết với sự chân thành và thấu cảm, không “làm văn chương” để bạn đọc có thể thấy mình trong đó, như được trò chuyện, trao đổi trực tiếp.

 

Bài thơ mà bác sĩ đã sáng tác dành tặng báo Mực Tím nhân dịp sinh nhật tuổi 15, năm 2003

– Ảnh: NVCC

Trong dịp kỉ niệm 15 báo Mực Tím, Phòng Mạch Mực Tím do bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc phụ trách đã được đông đảo độc giả bình chọn là trang mục hấp dẫn, bổ ích. Và bác đã sáng tác một bài thơ để tặng lại toà soạn rất dễ thương.

Sau này khi có tuổi hơn, bác lại tiếp tục “chinh phục” ba mẹ, ông bà của các bạn độc giả bằng những cuốn sách tâm tình, chia sẻ như: Viết cho các bà mẹ sinh con đầu lòng, Nghĩ từ trái tim, Già ơi… chào bạn…

NAM KHA

(https://muctim.tuoitre.vn/nghe-bac-si-dau-tien-cua-phong-mach-muc-tim)

KHI NGƯỜI TA LỚN

Nói với tuổi “teen”

 Teen, đó là lứa tuổi từ 10 – 19 theo quy định của Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO). Trong suốt 9 – 10
năm trời đó, các em phải trải qua một giai đoạn khó khăn nhất của cuộc sống với nhiều bất trắc, nguy cơ, nhưng cũng đầy tiềm năng và triển vọng. Các em như con sâu nằm trong kén, phải vặn mình chuyển hóa để trở thành một cánh bướm đầy màu sắc nhởn nhơ bay lượn giữa bầu trời xanh.
Đó là lứa tuổi với nhiều thay đổi lớn lao và đột ngột, làm ngỡ ngàng không chỉ cho người lớn mà còn
cho chính các em. Thế giới bí mật của những thay đổi đột ngột về thể chất đó nếu không được hướng
dẫn thấu đáo, tường tận, sẽ gây hoang mang, sợ hãi không cần thiết, dễ dẫn đến những hành vi có hại
không ngờ. Nhưng những thay đổi trong cảm xúc, trong các mối quan hệ trong gia đình và xã hội mới
thật là phức tạp, đáng lo ngại. Tình trạng tự tử, bỏ nhà đi bụi, tâm thần ngày càng báo động ở lứa tuổi này trong nhịp sống thay đổi nhanh chóng nhiều khi vượt cả ra ngoài tầm kiểm soát. Điều cốt lõi lại chính là ở các em, chính bản thân các em, không phải ai khác.
Chỉ có ta mới cứu nổi ta thôi. Ta cần trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đối với cuộc sống. Trang bị
từ bên trong kia. Nội lực mà thâm hậu rồi thì không còn sợ tác động gì từ bên ngoài. Sự tự trui rèn này
không thể dựa vào nhà trường, dựa vào bè bạn, người ngoài được. Mỗi người tự trang bị cho mình, để có thể đứng trên đôi chân của mình. Gần đây nhiều bạn trẻ mới mười tám đôi mươi đã là những tấm gương sáng lập nghiệp, vào đời, tiến thân bằng con đường riêng của mình, thật đáng khâm phục. Bên cạnh đó cũng không ít những trường hợp gục ngã, đáng tiếc trong khi tưởng là có nhiều điều kiện tốt nhất để vươn lên. Vấn đề là ý chí, là nghị lực. Cái mà không ai có thể cung cấp, biếu tặng cho ta được.
Về sức khỏe, một hành vi hình thành từ lứa tuổi teen sẽ có tác động kéo dài suốt cả cuộc đời. Một teen
uống rượu sẽ nhanh chóng thành một người nghiện rượu, một teen hút thuốc sẽ nhanh chóng góp phần
gia tăng tỷ lệ tử vong vì ung thư phổi trong tương lai…
Một bác sĩ chuyên khoa tuổi teen sau nhiều năm chiêm nghiệm bảo: Chỉ có mỗi một liều thuốc để chữa, đó là thời gian! Phải, chỉ có thời gian, vì không bao lâu nữa, một teen hôm nào sẽ trở thành một người lớn, chững chạc vào đời và cái tuổi mộng mơ “một thời trẻ dại” kia đã lùi vào dĩ vãng, đã xóa dần trong ký ức, cho đến một hôm trong gia đình bỗng xuất hiện một làn sóng teen mới, một dòng thác lũ mới đang ào ạt kéo đến. Không có gì ngăn được sóng, chặn được thác, mà chỉ có cách khơi dòng để làm… thủy điện!
Một cậu bé thấy tội nghiệp một con sâu bướm đang oằn mình trong tổ kén đã xé toang cái kén giúp sâu mau chóng được giải thoát, nhưng lạ thay, con bướm non đã trở nên què quặt, lăn lộn mà không cất cánh bay lên được nữa. Bướm non cần trải nghiệm, trui rèn, cần bước qua những nỗi khó khăn kia để hoàn thành một tiến trình hóa bướm. Teen cũng vậy. Đó là lúc học thành người, học nên người.
Những bài viết nhỏ này dành cho em, và có thể cho cả các bậc phụ huynh, nhằm chia sẻ ít nhiều kinh nghiệm của một người thầy thuốc, một phụ huynh và cũng là một… teen cách đây hơn nửa thế kỷ… về rèn luyện trí đức, về học hành thi cử, về lối sống, về mối quan hệ cha mẹ và con cái…
Tuổi “hồng” là một tuổi đặc biệt, rất đặc biệt. Nó không còn “xanh” nữa, mà nó cũng chưa hẳn “đỏ”, nói khác đi, nó đang chuyển từ xanh sang đỏ, chuyển từ sống sít qua chín chắn. Cái giai đoạn đó tuyệt đẹp nhưng cũng rình rập rất nhiều nguy cơ. Đó là tuổi chuyển tiếp, có những thay đổi lớn và đột ngột. Tự dưng cao vọt lên, tự dưng bể tiếng, tự dưng xuất tinh đầy quần, tự dưng kinh nguyệt, tự dưng tim rung động, ngất ngây, đau khổ. Người ta lãng mạn, mộng mơ, lý tưởng, muốn chứng tỏ, đó là thời điểm dễ bị… dụ nhất vào những cuộc đua đòi, thuốc lá, ma túy, tốc độ. Sự kiểm soát bên ngoài bởi cha mẹ, thầy cô không còn nữa, vì “con đã lớn”, mà chuyển thành sự tự kiểm soát, kiểm soát bên trong, mà sự kiểm soát này chưa định hình, chưa kinh nghiệm. Người ta nhiều lúc muốn là người lớn để tự lập, tự quyết mà nhiều lúc lại cứ muốn là trẻ con để được nuông chiều. Đây là lúc mà cả “hai phe” đều cần sự hiểu nhau, phe cha mẹ và phe con cái. Cha mẹ lúc đó cũng… khổ lắm, loay hoay lắm, vì họ cũng bước vào một lứa tuổi khác, cũng nhiều xáo trộn tâm sinh lý khác, tuổi hườm hườm và cha mẹ con cái cứ thế mà… ngút nhau, hầm hầm nhau, cay đắng nhau, thương mà không thể tỏ bày như xưa nữa.
Đó là lúc tuổi “teen” rất cần một sự thấu cảm và giúp đỡ của người lớn, cần có sự tôn trọng, biết lắng nghe, biết giữ bí mật, chân thành chia sẻ của người lớn. Người lớn, không nhất thiết là cha mẹ. “Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì”! Cần có một ông chú, ông cậu, bà dì, bà cô. Cần có một thầy cô giáo. Ông cha cố cũng được. Ông sư cũng tốt. Một người đàn anh, đàn chị để có thể chia sẻ. Hoặc một bác sĩ. Một phòng tham vấn, tại sao không?

Sài Gòn, 2017
Bs. Đỗ Hồng Ngọc

Phòng mạch của chim

Báo Mực Tím dành cho Tuổi Mới Lớn ra mắt số đầu tiên vào năm 1988. Mình đã tham dự ngay từ lúc đặt tên báo! Lúc đó nhớ có Đỗ Thị Mỹ, Thảo Ngọc, Nguyễn Thái Dương, Bùi Nghi Trang, Đoàn Thạch Biền… Mình được giao phụ trách hẳn một chuyên mục định kỳ: Phòng Mạch Mực Tím để trả lời về các vấn đế tâm sinh lý, sức khỏe của tuổi mới lớn! Trời ạ. Vô số thắc mắc. Vô số câu hỏi. Mỗi lần mình chỉ chọn ra mươi câu để trả lời chung, còn thỉnh thoảng phải trả lời thư riêng cho các em nữa khi có vấn đề khó nói trên báo. Chẳng bao lâu… thư về gom lại cả bao bố! Thời đó chưa có internet, toàn là thư tay mới dễ thương làm sao! Nguyên tắc vẫn là Tham vấn sức khỏe (health counselling) gián tiếp qua thư nên phải hết sức thận trọng. Không nêu tên thiệt. Thay đổi hoặc viết tắt địa chỉ, Phải trả lời sao cho ai đọc cũng không bị sốc. Vậy mà không ít lần bị mắng vốn. Có em nói đọc câu trả lời của bác sĩ trên Mực Tím, bạn con biết ngay là con dù bác sĩ đã đổi tên và địa chỉ, tụi nó chọc ghẹo con chịu không nổi, phải chuyển trường!

Hồi đó các em ngây thơ trong sáng lắm. Hỏi chủ yếu về mụn trứng cá, kinh nguyệt, thủ dâm, hẹp bao quy đầu, “hách từ trong nôi”, tóc bạc sớm, phát triển giới tính, tình yêu tuổi học trò… ít khi có những câu hỏi thẳng thừng về tình dục, về đồng tính… như về sau này.

 Kỷ niệm Mực Tím 15 tuổi, Tòa soạn đề nghị PMMT viết một bài. Bí quá, đành làm bài thơ. Bây giờ tình cờ tìm lại được trong đống giấy tờ, xin post lên đây bạn coi cho vui.

Còn nhớ năm 2003, báo Mực Tím tổ chức Đại hội kỷ niệm tuổi 15, đông lắm, ở Dinh Thống Nhất ( tức dinh Độc Lập), mình được tặng một Kỷ Niệm chương do các em bầu chọn PMMT là Trang Mục hấp dẫn, có ích… Hôm đó còn nhớ Mỹ Tâm mặc áo dài trắng nữ sinh, ôm đàn lên hát rất dễ thương. Sau này thì Mỹ Tâm đã trở thành một nữ danh ca, mua vé vào nghe cũng khó!

Bài “Phòng Mạch Của Chim” này đặc biệt nhà văn Nguyễn Nhật Ánh nói anh rất thích. NNA là nhà văn của tuổi mới lớn mà! Anh lại còn có tên là “”Anh Bồ Câu”” trên báo nữa! Vừa rồi, NNA gởi tặng mình cuốn ” Ngày xưa có một chuyện tình”, mình nhắn: Cảm ơn bạn, nhưng muốn coi cuốn “Có một chuyện tình ngày nay” của NNA  kia. Ánh cười rất vui: hehehe…

PHÒNG MẠCH CỦA CHIM

Đỗ Hồng Ngọc

Phòng mạch vừa mới mở
Đã có tiếng gõ cửa
Thì ra một chú chim
Kêu bị đau cái mỏ

Rồi thêm một chú nữa
Kêu đôi mắt bồ câu
Mà nhìn xa không rõ
Mang kiếng coi cũng kỳ

Một chú chim còn nhỏ
Mà đòi to thật to
Khuyên bảo gì chẳng nghe
Thì ra chú muốn vợ!

Rồi một chú chim nữa
Than mình bị viêm cánh
Thêm một cô lông đen
Muốn biến thành lông trắng

Một chú kêu chân dài
Một chú đòi chân ngắn
Một cô muốn cổ cao
Một cô thèm cổ ngắn

Một cô muốn ức to
Một cô đòi ức nhỏ
Phòng mạch đầy tiếng chim
Than đời là khốn khổ

Rồi chim ngày một lớn
Chẳng mấy chốc ra ràng
Đủ lông và đủ cánh
Dập dìu bay muôn phương

Có hôm nào nhớ tổ
Chợt về hót líu lo
Tay dắt bầy chim nhỏ
Là con… của chim xưa?

(từ Mực Tím, 2003)

“Vẽ đường cho hươu chạy đúng”

Đó là một buổi trao đổi thân mật và thẳng thắn về vấn đề giáo dục giới tính con em sao cho tốt trong tình hình hiện nay do Trường Việt-Úc và Hội quán Các bà mẹ tổ chức ngày 3/6 vừa qua.
Trước đó mươi hôm tôi đã có hai buổi tiếp xúc trực tiếp với khoảng 200 em học sinh các lớp 8, 9, 10, 11 để nắm tình hình. Rõ ràng là tôi “chới với” dù đã chuẩn bị tư tưởng!
Trước 1975, tôi đã có một số bài viết trên Tuổi Ngọc và trả lời thắc mắc trên Mây Hồng, những tờ báo dành cho tuổi mới lớn thời đó, và từ năm 1989 đến 2002, tôi giữ trang Phòng Mạch Mực Tím của báo Mực Tím nên không xa lạ với những vấn đề của các em. Thế nhưng, trong suốt 13 năm trời ở báo Mực Tím, tôi nhận hằng “bao bố” những thư của các em, chưa có lúc nào có những câu hỏi trực diện, thẳng thừng như hôm nay. Cũng chỉ năm ba năm trước đây thôi, những buổi trò chuyện về giới tính với các em ở một số trường trung học, tuy tôi đã thấy có ít nhiều chuyển biến nhưng nói chung, không như hôm nay. Vậy là đã rõ, có một sự thay đổi lớn về nếp nghĩ nếp sống trong lãnh vực “giới tính” của giới trẻ trong một thế giới phẳng, toàn cầu hóa, mà ta không thể không quan tâm. Tôi đã tập hợp dưới đây một số câu hỏi của các em- hoàn toàn nặc danh- được xếp vào 3 “chuyên mục” gồm những câu hỏi “tổng quát”, câu hỏi về “thủ dâm”, về “đồng tính” để phụ huynh chúng ta tham khảo, hy vọng nhờ đó tiếp cận tốt hơn với con em. Phụ huynh chúng ta cần tự “trang bị” cho mình không chỉ kiến thức về cơ thể học, sinh lý học… mà cần trang bị cả những “quan điểm” (giá trị, thái độ) phù hợp, từ đó sẽ tiếp cận thành công hơn trong vấn đề “nhạy cảm” này.
Trong buổi trao đổi về “Vẽ đường cho huơu chạy đúng” vừa qua, tôi có trình bày một ít tài liệu dưới dạng slides như một “tóm tắt” để ghi nhớ, xin chia sẻ qua đường link:

http://www.dohongngoc.com/web/storage/2012/06/Giaoduc_gioitinh_choconem.ppt

Trân trọng.

BS. Đỗ Hồng Ngọc.

THAM KHẢO:
Một số câu hỏi của học sinh (Lớp 8, 9, 10, 11):

1. Làm thế nào để bạn trai yêu mình nhiều hơn? Làm thế nào để biết mình yêu người khác? Nếu có bầu ở tuổi này có nguy hiểm gì? Chuyển đổi giới tính có ảnh hưởng đến sức khỏe không? Làm sao để dương vật bự hơn? Đèn đỏ là gì? Cách sử dụng thuốc tránh thai? Kéo bao qui đầu ra sau có đau không? Khi yêu, người ta hôn nhau, vì sao một số người có thai vì quan hệ đút lưỡi? Em lỡ xâm mình và biết đó là xấu nhưng em thấy đó là 1 nghệ thuật?! Có xấu không? Mấy tuổi có bồ là hợp lý? Quan hệ và đẻ con lúc 16-20 tuổi đứa con có phát triển đầy đủ không? Cách sử dụng bao cao su? “Chỗ đó” của em quá dài, liệu như vậy có bình thường không? Khi nào là thời điểm có con dễ nhất ? Nếu em tập thể dục hằng ngày thì nó có tăng kích thước dương vật không ? Thưa bác sĩ, em có quen một anh lớn tuổi hơn em, em yêu anh ấy, em đã dâng hiến tất cả cho anh ấy. Nhưng mà bây giờ em phát hiện ra anh ấy đã lừa dối em với một con khác, em rất đau khổ và đã từng nghĩ đến tự sát… Con coi phim cấp 3 ở tuổi 14 có được không? Giang mai là bệnh gì? Nguyên nhân ? Thưa bác sĩ, em đã thầm thương trộm nhớ anh ấy suốt 2 năm liền nhưng anh ấy không hề thương em. Ban đầu anh ấy quen em để gây ấn tượng với người con gái khác. Em đã hiểu lầm tình cảm đó và cho rằng anh ấy thực lòng với em. Em rất đau lòng khi phát hiện ra sự thật đó và lập tức chia tay với anh ấy. Nhưng sau 2 năm em vẫn không thể nào chịu được khi thấy anh ấy trong tay với người con gái khác. Đôi khi em muốn tạt acid nhưng vì đạo đức nên đã tự nhủ không làm… Con thích một bạn trai trong lớp, con tỏ tình làm sao ? Tại sao trong tình yêu lại có ghen tuông ? Con gái ghen nhiều hơn con trai phải không ? Làm sao để cưa gái 100% đổ ? Xài thuốc kích thích có bị gì không? Làm sao thể hiện mình theo cách riêng nhưng không lo lắng người khác giống mình ? Làm sao thể hiện mình được mọi người tôn trọng ? Nên yêu ai đó ở tuổi này không ? Sao để biết mình yêu thật ? Làm thế nào khi bạn của tôi thích người con gái mà cô ấy thích tôi ??? Làm thế nào để giữ được tình cảm khi 2 người ở 2 nơi khác nhau ? Tại sao người lớn không xem trọng câu « I LOVE YOU », còn ở tuổi này lại nói ra nhiều hơn ? Theo thầy, quan hệ tình dục trước hôn nhân nên hay không nên ? Tại sao nước ngoài, phụ huynh lại để BCS vào túi của con ? Em rất thương bạn ấy nhưng mà bạn từ chối em (em khá đẹp trai, học giỏi, nhà giàu…), sao bây giờ ? Quan hệ tình dục đúng tư thế ? Tại sao em uống nhiều thuốc kích thích mà « cậu em » vẫn nhỏ ? Làm thế nào để cua bạn ấy ?…

2. Một ngày “quay tay” tối đa bao nhiêu lần không chết hoặc có hiện tượng rách da ? Giới trẻ bây giờ, có một số bạn nữ lại có hiện tượng “tự sướng”? Khi con sục (…) thì lúc tinh trùng bắn ra con cảm thấy đau đau … Mỗi ngày em sục 3 lần, vậy có bị gì không? Làm sao để hạn chế thủ dâm ? Thủ dâm nhiều có bị gì không ? Tới tuổi này thì còn quay tay không ? Nếu em bắn tinh trùng hằng ngày thì có sao không ? (vì coi phim cấp 3) Làm thế nào để giảm thủ dâm ?

3. Tại sao con trai bị gay? Con gái bị les? Thưa bác sĩ, E có 1 vấn đề rất lớn và không biết phải làm như thế nào. E là 1 đứa gay và thích 1 anh lớn trên. Trong khoảng thời gian thích nhau, em và anh ấy đã có quan hệ thể xác với nhau. Sau 1 thời gian dài, anh ấy bắt đầu lạnh nhạt và xa lánh em. Em cố níu kéo anh ấy lại nhưng đến một ngày kia, em thấy anh ấy cặp kè đi với người bạn thân nhất của em và là con gái. Tim em tan nát, suy sụp. Em không biết phải đối mặt ra sao với chuyện này. Em còn rất yêu anh ấy. Em không nghĩ rằng người bạn thân ấy đã đối xử như vậy với em. Nếu bị bêđê thích làm sao để bỏ? Nếu bị bêđê dâm làm sao để chống đỡ? Thưa bác sĩ, em có một bí mật này mà em đã chôn giấu rất lâu không dám nói với ai. Em là con gái và bất hạnh thay, em có xu hướng thích người cùng giới. Em rất sợ hãi và không dám nói với ai. Em biết mọi người sẽ khó chấp nhận chuyện này. Còn gia đình em nữa. Bây giờ em phải làm sao đây ạ? Làm sao để gay thích mình ? Em là con gái ạ ! Bác cho cháu hỏi về trường hợp song tính lượng giới, dấu hiệu nhận biết một người như vậy ? Nếu cháu là người như vậy thì phải làm sao ? Con (gái) có con bạn gái, hai đứa chơi thân với nhau, nhưng giờ mới biết nó “iu” con. Bây giờ con phải làm sau đây? Làm thế nào để hết bị les/gay ? Nên hay không nên khi yêu người đồng giới ? Con bị bê đê sàm sỡ trên xe buyt, làm cách nào để phòng ngừa lần sau ? Cách phân biệt con trai với gay ? Có phải là do di truyền không ? Lỡ yêu gay thì phải làm sao ? Em lỡ thích gay ! Em phải làm sao ? Làm thế nào để không bị gọi là gay mà trong khi đó mình không có ? Có gay và les bẩm sinh không ? Nếu có thì họ nên sống như thế nào ?
……..

Được giáo dục giới tính sớm, trẻ sẽ biết tự bảo vệ mình

(Dân trí) – Hoang mang trước những thay đổi về tâm sinh lý của con, lo lắng con đi “chệch đường” nhưng nhiều phụ huynh e ngại “tiếp tay chỉ đường” nếu mình như thẳng thắn với con về vấn đề sức khỏe giới tính, sinh sản.

Nỗi lo… chưa nói
Tham dự hội thảo “Vẽ đường cho hươu chạy đúng” do Hội quán các bà mẹ và trường Việt Úc tổ chức mới đây, hàng trăm phụ huynh (PH) có con đang độ tuổi “lỡ cỡ” tại TPHCM có chung băn khoăn: con sớm biết yêu, liệu có nên nói chuyện về sức khỏe giới tính, sức khỏe tình dục với trẻ? Tình trạng học trò nạo phá thai, làm bố mẹ ngoài ý muốn làm họ lo lắng không nói thì sợ con chạy sai đường, gánh hậu quả đáng tiếc. Nhưng nói ra lại lo mình đang “mở đường” cho con “chạy”.
Anh Việt, có con trai chuẩn bị lên lớp 7 cho hay, con trai anh đã có biểu hiện yêu đương với bạn khác giới như hẹn hò, cầm tay…, việc cấm cản của bố mẹ dường như không còn tác dụng. “Tôi muốn nói chuyện “người lớn” với con nhưng không biết bắt đầu thế nào. Hơn nữa, lâu nay mình cấm cản còn không ăn thua, giờ nói ra khác nào “chỉ đường” cho con”, anh Việt băn khoăn.
Chị Ng.T. X (ngụ Q. 11) đang ngồi trên đống lửa khi con gái học lớp 10 của mình công khai có bạn trai, lâu lâu con bé vẫn… trốn học hẹn hò ở đâu đó mà bố mẹ không kiểm soát được. Theo chị tìm hiểu thì không chỉ mình cháu mà nhiều bạ bè của con cũng đã có người yêu, thậm chí còn có chuyện cạch mặt nhau, đánh ghen về chuyện yêu đương.
Chi X thắc mắc: “Tôi lo lắm rồi, chúng có thể làm những chuyện mà người lớn chúng ta không tưởng tưởng nổi. Nhưng tôi vẫn tự giữ niềm tin, con mình còn nhỏ, quen nhau cho vui vậy thôi chứ chưa biết gì. Nếu bây giờ tôi nói chuyện “người lớn” với con, chẳng phải đồng tình cho con thoải mái yêu đương?”.
Vẽ đúng đường cho “hươu” chạy
Chia sẻ với lo lắng của các PH, một bà mẹ mạnh dạn bày tỏ đã đến lúc chúng ta phải “vẽ cho hươu chạy đúng đường”. Bà dẫn chứng bằng câu chuyện vui, khi đứa con hỏi người mẹ chị em con sinh ra ở đâu, người mẹ né tránh bằng cách trả lời các con sinh ra từ bông hoa hồng, từ củ cà rốt… từ thứ này thứ nọ. Đứa con chép miệng: “Hóa ra nhà mình không ai sinh ra bình thường”.
“Trẻ con bây giờ biết rất nhiều về các vấn đề mà người lớn vẫn cho là “khó nói” là “nhạy cảm”. Đã đến lúc chúng ta không thể giấu nhẹm, úp mở nữa mà phải thẳng thắn với trẻ”, bà nói.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc (Trưởng bộ môn Khoa học hành vi và Giáo dục sức khỏe, ĐH Y Phạm Ngọc Thạch, TPHCM) cho hay, sai lầm của PH là luôn có tâm lý chờ đợi cũng như giao phó việc giáo dục giới tính cho nhà trường. Trong khi, thầy cô ở trường cũng e ngại nên dẫn đến học sinh có khuynh hướng chia sẻ, gần gũi hơn với thế giới bên ngoài, nên rất dễ bị ảnh hưởng bởi những trào lưu, ngộ nhận sai lệnh trong quan niệm về tình yêu, giới tính, cuộc sống…
PH thường bối rối, lo sợ khi con quan tâm tìm hiểu hay thắc mắc về chuyện quan hệ tình dục nên họ hay la mắng, quy kết con thế này thế nọ. Theo BS Ngọc, muốn giáo dục tốt về giới tính cho trẻ, người lớn cần có nhận thức, quan điểm đúng về tính dục, xem đó là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người.
Việc giáo dục giới tính không chỉ đưa ra kiến thức về chuyện “quan hệ” mà gồm nhiều khía cạnh liên quan như đạo đức, thể chất, xã hội, cảm xúc, tâm lý, tâm linh… Nên việc giáo dục cũng phải mang tính toàn diện chứ không đơn thuần chỉ dạy về cách dùng bao cao su hay sử dụng thuốc tránh thai.
Trẻ khám phá tính dục và học hỏi các giá trị về tính dục là một tiến trình tự nhiên để phát triển và trưởng thành. Để việc giáo dục hiệu quả, trẻ cần được giáo dục về cơ thể, giới tính phù hợp theo từng độ tuổi ngay từ nhỏ và phải bắt đầu ngay từ trong gia đình.
“Trái với suy nghĩ của nhiều người, biết nhiều trẻ sẽ… hư thì các nghiên cứu cho thấy, việc được giáo dục về giới tính tốt và sớm giúp trẻ nhận thức rất nhiều về bản thân như sống có trách nhiệm, biết tự bảo vệ mình, không quan hệ tình dục sớm và tự tin hơn”, BS Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh.
Hoài Nam

(Báo DÂN TRÍ 6.6.2012)

Thế nào là một chương trình Giáo dục giới tính toàn diện? Một chương trình giáo dục giới tính toàn diện dĩ nhiên trước hết phải… toàn diện, nghĩa là không manh mún, lẻ tẻ, mà có hệ thống, được soạn thảo không bởi một vài cá nhân “có thẩm quyền” theo quan điểm rất chủ quan của họ rồi áp đặt cho mọi người!

“Toàn diện” cũng bởi chương trình không chỉ dành riêng cho các nhà giáo dục, cho nhà trường – từ nhà trẻ đến sau đại học- mà còn cho truyền thông đại chúng, cho các tổ chức xã hội, tôn giáo, cho các bậc phụ huynh, người giúp việc trong mỗi gia đình…  Nó cần có hệ thống, có sự nhất quán để tránh ông nói gà bà nói vịt gây hoang mang “dư luận”. Có người bảo thủ dâm là… chuyện tự nhiên, không có hại gì cho sức khỏe, có người lại bảo thủ dâm sẽ dẫn đến mù mắt, vô sinh, tâm thần…; có người coi kinh nguyệt là chuyện sinh lý bình thường thì có người lại cho là tội lỗi, xấu xa, bị trừng phạt, cấm đoán này khác; có người nói di tinh, mộng tinh là chuyện bình thường thì có người lại bảo là bệnh hoạn, là “bình thủng đáy”, phải dùng “tam tinh hải cẩu bổ thận hoàn”!

Nội dung cơ bản ít nhất phải đề cập về sự phát triển của con người- từ trong bụng mẹ đến tuổi trưởng thành- đã thay đổi từng thời kỳ ra sao, mối tương quan giữa các yếu tố thể chất, tâm lý của nó, tiếp đó là các mối quan hệ, tương tác, rồi các kỹ năng cá nhân – với bản thân mình và giữa người với người- rồi đến các hành vi tính dục- dựa trên nền tảng văn hoá của mỗi cộng đồng- rồi đến các vấn đề về sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản với các bệnh  lây truyền qua đường tình dục ngày càng nguy hiểm… Trong mỗi nội dung đó, phải được dạy cả về kiến thức, thái độ, về các giá trị, về hành vi, lối sống, cách ứng xử phù hợp trong môi trường văn hoá của cộng đồng nơi trẻ đang sống và lớn lên. Phải tùy mỗi nền văn hóa mà không nên có sự áp đặt. Có nơi coi chuyện tình dục là chuyện vui chơi giải trí, có nơi coi là bản năng đói ăn khát uống, có nơi lại coi là chuyện linh thiêng nối dõi tông đường v.v… Cũng vậy, chữ trinh có nơi coi “đáng giá ngàn vàng”, có nơi thì chê cười chế nhạo nếu giữ trinh tiết, có nơi thì một cô gái trước ngày kết hôn phải lang thang ngoài bãi biển tìm một người đàn ông nhờ… phá trinh rồi mới có thể kết hôn được (Bài học của lịch sử, Will và Ariel Durant, bản dịch Nguyễn Hiến Lê).

Do có rất nhiều “quan điểm” khác nhau như vậy mà để soạn thảo một chương trình toàn diện người ta phải ngồi lại để thống nhất với nhau trước trên một số nguyên tắc cơ bản – các giá trị- để có tiếng nói chung.

Chẳng hạn nhất trí rằng tính dục là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người. Mọi người ai cũng có tính dục. Dù là người tu hành từ thuở nhỏ thì  đến tuổi nào đó, dưới ảnh hưởng của kích thích tố cũng phát triển những đặc điểm tâm sinh lý của nam hay nữ.

Rằng tính dục không đơn thuần là chuyện giao hợp, vì nếu chỉ có vậy thì “con” gì cũng biết- con gà, con chó, con heo, con bò… mà không cần phải học. Với con người thì khác, tính dục bao hàm sinh học, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý, cảm xúc…

Rằng mọi người ai cũng có nhân phẩm, mỗi người là một cá thể độc đáo trong bối cảnh văn hóa chung. Nam hay nữ, chẳng nam chẳng nữ, dị tính, đồng tính gì cũng là chuyện riêng của mỗi người và không vì thấy người ta khác mình mà cho là sai lạc, bệnh hoạn rồi đối xử kỳ thị, bất công. Mỗi cá nhân có kiểu hành xử tình dục riêng. Kiểu nào thích hợp với họ đều tốt, miễn là không mang lại bệnh hoạn, tai họa cho mình hay cho người và không trái thuần phong mỹ tục, văn hóa chung của cộng đồng.

Về quan hệ tình dục thì nguyên tắc là phải có sự tự nguyện: không được cưỡng bức và không được khai thác. Mỗi người tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi tính dục của mình và về những hậu quả của nó nếu có. Do vậy, cần có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ. Cũng cần nhớ rằng trẻ con thích “khám phá” tính dục và luôn tò mò học hỏi  về tính dục là một tiến trình tự nhiên để phát triển, không nên ngăn cấm, chê trách.

Dù thế nào thì nguyên tắc chung chủ yếu vẫn là: Quan hệ tình dục sớm khi chưa phát triển đầy đủ về sinh học mang lại nhiều nguy cơ và do đó kiêng nhịn là cách tốt nhất để tránh nhiều bệnh tật cũng như những hậu quả không mong muốn khác.

Bạn thấy đó, để soạn thảo một chương trình giáo dục giới tính toàn diện như vậy phải mất rất nhiều công sức, trí tuệ, tấm lòng và tốn nhiều thời gian. Nhưng đã đến lúc các nhà văn hóa, giáo dục cần sớm thực hiện, đặc biệt trong tình hình “bát nháo” hiện nay với HIV/AIDS ngày càng “trẻ hóa” , phá thai phạm pháp, vô sinh, hiếp dâm “tập thể”…

]]> https://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6-tiep-theo/feed/ 3 https://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6/ https://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6/#comments Fri, 30 Jul 2010 03:14:25 +0000 http://www.dohongngoc.com/web/?p=3405 BS Đỗ Hồng Ngọc

Nếu bạn nghĩ rằng phải đợi đến một cái tuổi nào đó của trẻ rồi mới được bắt đầu làm “giáo dục giới tính” và cho rằng nhà trường mới chính là nơi có trách nhiệm trong vụ việc này thì bạn đã lầm rồi đó! Nhiều người cũng nghĩ như bạn.

Thật ra giáo dục giới tính  phải được thực hiện càng sớm càng tốt và phải được bắt đầu ngay từ dưới mái gia đình. Bố mẹ, ông bà, người giúp việc… là những người thầy đầu tiên của trẻ. Bạn biết chuyện một người cha thấy cậu con trai 15 tuổi của mình đã lớn ngồng bèn kêu lại nghiêm trang bảo hôm nay bố có chuyện quan trọng, nhưng rất tế nhị, khó nói, muốn trao đổi với con, đó là chuyện tình dục. Cậu con trả lời bố yên tâm, bố có gì thắc mắc cứ hỏi đi ạ! Dĩ nhiên đó là một chuyện vui, nhưng mới đây tôi được nghe nữ nghệ sĩ QH nói một hôm hai vợ chồng chị chở đứa con gái 8 tuổi đi chơi, bỗng nó hỏi “Bố ơi bố, bố có dùng bao cao su không bố?” làm chị và ông xã đều ngỡ ngàng! Thì ra nó được học ở lớp! Rằng vợ chồng phải chung thủy, nếu không thể chung thủy được thì phải dùng bao cao su…

Rồi gần đây cũng nghe nhiều bậc cha mẹ trẻ báo động rằng gia đình họ bố mẹ đều là dân Hà Nội gốc, Sài gòn gốc mà sao con họ nói toàn giọng quê, ngọng nghịu của những vùng miền khác?  Thì ra, đứa bé lớn lên từ cái ăn cái ở trong vòng tay của người giúp việc . Chị giúp việc đã vô tình dạy bé những ngôn từ, cử chỉ, thái độ ứng xử của mình… đối với mọi thứ chuyện trên đời! Và bé học thật nhanh, kể cả những tiếng chữi thề, nói tục. Không cách nào khác vì không thể không có chị. Phải khó khăn lắm mới tìm được một người vừa ý. Một người “bận rộn” trẻ khác tâm sự rằng con trai anh ba tuổi phải giao cho người giúp việc vì hai vợ chồng đều đầu tắt mặt tối lo làm ăn, nhiều khi đi tỉnh này tỉnh khác năm ba ngày là thường. Gần đây anh ngạc nhiên thấy thằng bé cứ vò vọc chim mình đủ kiểu. Thì ra cô giúp việc khi bồng bế, tắm rửa, thay quần thay áo cho bé đã thường xuyên vui đùa với bé như vậy nên đã hình thành một thói quen.

Giáo dục giới tính là một tiến trình suốt cả đời người, là chuyện phải làm hằng ngày mà trước hết là ở ngay tại gia đình, nhằm trang bị kiến thức, hình thành nhân cách, tạo nên một nền tảng vững chắc cho sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản sau này.  Nó bao gồm sự phát triển tính dục, các mối quan hệ giữa người với người, tình bạn, tình yêu, hình ảnh về thể chất và vai trò giới. Giáo dục giới tính đề cập các khía cạnh về sinh học, văn hóa xã hội, tâm lý và tâm linh của vấn đề từ lãnh vực nhận thức đến lãnh vực tình cảm và hành vi  của mỗi cá nhân.

Ngay từ lúc mới sinh, trẻ đã đựơc học về tình yêu thương, trìu mến, vuốt ve, cưng nựng, học về những mối quan hệ trong gia đình, cha mẹ, ông bà… Trẻ học về giới tính khi cha mẹ chăm sóc, chuyện trò hằng ngày, lúc vui chơi với chúng, lúc thay quần đổi áo cho chúng, dạy chúng biết các bộ phận của cơ thể, từ mắt mũi, tai miệng, đến bộ phận sinh dục… để không “phân biệt đối xử” mà phải có trách nhiệm gìn giữ vệ sinh đâu đó đàng hoàng. Trẻ lớn dần lên thì hiểu biết sẽ rộng thêm về sinh lý học cũng như về cách ứng xử, thái độ phù hợp của gia đình cũng như của môi trường xã hội chung quanh.

Cần cởi mở, chấp nhận, sẵn sàng lắng nghe trẻ. Một đám cưới ở nhà hàng xóm,  một người bà con sắp sanh… đều là những cơ hội để “luận bàn”. Chủ động đặt ra những câu hỏi thăm dò, từ đó giảng giải và nêu lên “quan điểm” của mình!

Nhiều gia đình hiện nay vẫn nghĩ nhà trường chịu trách nhiệm chính về chuyện giáo dục giới tính cho trẻ. Không đâu. Nhà trường chỉ “bổ sung” thêm thôi, vì như đã nói đây là một vấn đề văn hóa, tùy lối sống của mỗi gia đình. Thực tế, ta chưa có một chương trình Giáo dục giới tính toàn diện cho học sinh. Một số trường kết hợp với một vài “Dự án” tổ chức các buổi gọi là “giáo dục giới tính” theo cách của mình, riêng lẻ, manh mún, chủ yếu là dạy cách xài bao cao su và cách tránh thai. Ở lứa học sinh 13-17 có thể có đôi ba em đã quan hệ tình dục sớm, nhưng một số các nhà làm dự án mặc nhiên coi tất cả đều đã có quan hệ tình dục rồi và họ thao thao thuyết giảng, sắm vai, đóng kịch, bày trò chơi… về cách dùng bao cao su, cách tránh thai, phá thai bằng thuốc các thứ…

Như đã nói giáo dục giới tính là một tiến trình học hỏi suốt đời, hằng ngày, trong gia đinh là chủ yếu, sau đó mới đến trường học. Nhà trường, để có thể dạy được cần có một chương trình toàn diện, giáo viên được chọn lọc và tập huấn rất kỹ. Đừng quên rằng truyền hình, sách, báo, phim ảnh, games online… là những “nguồn lực” giáo dục giới tính rất mạnh mẽ, tạo nên cách nghĩ cách làm cho cả thế hệ, cả cộng đồng, nên phải hết sức có trách nhiệm.

Đã đến lúc Bộ Giáo dục – Đào tạo phải soạn một Chương trình Giáo dục giới tính toàn diện, phù hợp cho từng cấp lớp (lứa tuổi), phù hợp với văn hoá Việt Nam, không thể trì hoãn trong tình hình hiện nay.

Còn trong gia đình thì ông bà, cha mẹ, người giúp việc… chính là những người thầy đầu tiên của trẻ về giáo dục giới tính, không thể thoái thác được, không thể chờ đợi và cũng không thể khoán trắng cho ai khác.

Mặt khác, trong gia đình rất khó tiếp xúc mà không mang những mặc cảm này khác. Chẳng hạn như bạn lo lắng đứa em sẽ tiếp tục tự tử trong khi thực ra đứa em không muốn chết mà muốn tìm một cách tốt đẹp hơn để thoát ra khỏi vấn đề bế tắc. Có thể bạn chưa hiểu hết, chưa thấy được vấn đề của em bạn

+ Xin được đặt một câu hỏi nữa là chúng em hay bị áp lực về học tập vì yêu cầu của cha mẹ là phải học cho thiệt giỏi để bằng bạn bằng bè. Áp lực ấy đã khiến rất nhiều bạn trong lứa tuổi của chúng em tỏ ra rất sợ hãi và thường nghĩ bậy khi bị điểm xấu hay có vấn đề ở trường mà không dám bày tỏ với cha mẹ vì sợ cha mẹ đánh. Vậy những lúc như vậy chúng em nên làm gì? (hanh, 16 tuổi, thuankhiet_212@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

– BS Đỗ Hồng Ngọc: Học thiệt giỏi thì ai cũng thích thế nhưng tạo một áp lực quá lớn thì có hại cho sức khỏe thậm chí có thể đưa đến bệnh tâm thần như gần đây bệnh viện Tâm Thần thành phố đã lên tiếng báo động. Tình trạng trẻ bị áp lực đến nỗi phải muốn “chết cho sướng” đã xảy ra. Nhiều vụ tự tử của học trò may mà được cứu thoát nên không được lên tiếng trên báo chí để cảnh giác cả xã hội.

Bệnh tâm thần cũng ngày một phát triển, một phần cũng do các áp lực buộc các em phải học tập quá đáng không còn có thì giờ để giải trí, nghỉ ngơi. Nhớ rằng, quả tim của con người đủ sức mỗi ngày phải co bóp đưa hàng ngàn lít máu đi nuôi cơ thể là nhờ mỗi lần co bóp thì lại có một quãng thời gian nghỉ ngơi. Thời gian nghỉ ngơi dài gấp đôi thời gian co bóp. Chính vì thế, mỗi tiết học có giờ nghỉ, mỗi năm học có nghỉ hè. Thế mà hiện nay, các em không được nghỉ hè mà phải học thêm liên tục thì lỗi ở đâu?

Tôi rất phục một phụ huynh đã có lần lên tiếng trên báo TT xin cho con mình được đứng hạng trung bình trong lớp để cháu có thì giờ nghỉ ngơi hơn là theo đuổi những “danh vọng hão huyền” ngay từ khi còn quá nhỏ.

+ 1. Xin cho biết tuổi mới lớn có những rối loạn gì về tâm, sinh lý; 2.Làm sao người lớn nắm bắt được những vấn đề này khi xảy ra? Và khi đã biết được rối loạn, cần làm gì để giúp trẻ vượt qua? (Lại mạnh Khang, 18 tuổi, vulan_64@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

– BS Đỗ Hồng Ngọc: Tuổi mới lớn, từ 10 đến 19 tuổi là một giai đoạn hết sức đặc biệt, chuyển tiếp từ một em bé thành một người lớn, sự kiểm soát ở bên ngoài (gia đình, trường học) đã được thay thế bởi sự tự kiểm soát ở bên trong. Do cần phải có thời gian để sự kiểm soát này trở nên có hiệu quả thì đây là một giai đoạn có nhiều nguy cơ.

Có những thay đổi đột ngột về thể chất, cảm xúc và tính dục. Sự thay đổi về thể chất như cao lớn, phát triển giới tính dễ gây sự sợ hãi, lo lắng, tò mò. Đặc biệt là về phát triển tính dục sẽ tạo ra những ham muốn về tình dục, thậm chí dẫn đến những hoạt động và lạm dụng. Về cảm xúc, thì đây là một tuổi có nhiều lý tưởng lãng mạn, rất dễ hoang mang. Và đặc biệt là rất chủ quan. Chính vì những yếu tố này rất cần có sự hiểu biết giữa gia đình và xã hội và các em để có thể tạo nên sự hỗ trợ cân bằng.

Hiện nay, lứa tuổi vị thành niên rất được sự quan tâm nhưng vẫn chưa thỏa đáng. Ví dụ ngành y tế mặc dù đã đề ra những dịch vụ sức khoẻ vị thành niên nhưng vẫn mới chỉ là thí điểm. Tại các trường học, hiện nay vẫn chưa có hệ thống tham vấn riêng phù hợp để làm chỗ dựa cho các em. Trong khi đó, sách báo, phim ảnh có thể đưa tới những suy nghĩ lệch lạc làm cho các em càng sống xa thực tế. Như trong trường hợp 5 em vừa mới tự tử rất đáng tiếc xảy ra ở Hải Dương rất có thể do những ảnh hưởng của phim ảnh qua các hiện tượng như cắt máu ăn thề, “phúc cùng hưởng, họa cùng chịu”, coi cái chết nhẹ như lông hồng…

Thực ra, các em đã có cảm tưởng là bị nhiều bế tắc trong cuộc sống, đã không được sự quan tâm chăm sóc của gia đình như ý các em mong ước. Các em muốn tìm một lối thoát chứ không hẳn là tìm cái chết nhưng vì chịu ảnh hưởng của nhóm bạn cộng với tác động của sự lãng mạn trong phim ảnh và thiếu sự giúp đỡ của người thân, của một người nào đó mà em tin cậy để bày tỏ và chia sẻ thì em sẽ tìm được giải pháp tốt hơn.

Tục ngữ của ta có câu: “Mất cha còn chú, xảy mẹ bú dì”, nếu các em có một chỗ nào đó để bám víu nương tựa thậm chí là một người bạn lớn tuổi, một bậc lãnh đạo tôn giáo, một người thầy cô mà em quý mến, dành nhiều thì giờ để lắng nghe, biết tôn trọng ý kiến của em và hết sức chân thành quan tâm đến vấn đề của em thì sự việc có thể được giải quyết.

+ Tôi rất quan tâm đến con cái, nhưng làm sao để nhận biết tâm lý khác lạ của trẻ? (Ngyuễn Bá Thể, 34 tuổi, ba_theossc@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

+ Tôi thật sự bàng hoàng và đau xót trước sự việc này. Tôi cũng có con trai học lớp 7, đúng là cái tuổi chưa lớn hẳn và không còn trẻ con nữa. Tôi thật sự lo lắng vì không biết trước diễn biến tâm lý của các cháu. Hãy cho tôi một lời khuyên nên cư xử thế nào khi cháu mắc lỗi… (Nguyễn Minh Hường, 37 tuổi, m_huongvtv@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

+ Tôi có đứa cháu trai. Năm nay đang học lớp 8, cháu có những biểu hiện làm tôi không thể nào hiểu được. Cháu tự nhiên bắt chước chúng bạn bấm lỗ tai, nhuộm tóc… những điều này làm tôi không thể chấp nhận được và đã la và đánh cháu. Tra hỏi mãi cháu mới nói là tự cháu bấm và nhuộm tóc, thế là tôi bảo cháu phải trả lại mái tóc đen như ngày nào. Cháu rất ngoan nhưng dạo này không thể hiểu nổi những việc làm của cháu. Tôi muốn được lời khuyên và hướng dẫn từ TT. Tôi chân thành cảm ơn (voquanghop, 28 tuổi, voquanghop@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

– BS Đỗ Hồng Ngọc: Xin chia sẻ nỗi lo âu của các bậc phụ huynh. Có nhiều cách để tiếp cận hiệu quả với trẻ, vấn đề chính là hiểu được tâm lý phát triển lứa tuổi và nhớ lại tuổi mới lớn của bản thân chúng ta. Tuy vậy, môi trường xã hội hiện nay đã khác xa với thời của chúng ta do vậy phải tập nhìn với đôi mắt mới.

+ Con gái mình đang học lớp 11 không thích ở gần mẹ thích đi xa, tôi không biết hiện nay cháu đang nghĩ gì. Cám ơn (Nguyễn Thị xuân Mai, 50 tuổi, mạis2512@ )

+ Phương pháp nào hữu hiệu để có thể giúp người lớn đồng cảm được với các em tuổi mới lớn, khi đa số những người lớn thường không chịu lắng nghe hay thường cáu gắt trước những suy nghĩ của tuổi mới lớn. Lấy ví dụ là tuổi mới lớn thường muốn khám phá về sinh lý tuổi dậy thì, nhưng người lớn thì lại ít tán thành về vấn đề đó háy thường mặc cảm… (nguyễn bá cừ, 26 tuổi, bacuco_cntp@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

+ Con trai tôi 17 tuổi, ngoan và giỏi (cháu học lớp 11 LHP). Chỉ tội lúc này cháu hay phản ứng với tôi như: Tại sao các bạn được tự đi xe đi học còn con lại không được? Tại sao ai cũng được tự do đi chơi còn con đi phải có mẹ?… Sức học của cháu tốt nhưng sao có lúc lại bị điểm kém. Tôi lo quá! Tôi chỉ có mình cháu và tôi rất thương cháu. Thế nhưng tôi phải làm sao đây? Đó có phải là dấu hiệu cháu bắt đầu hư không? Tôi mong nhận được lời khuyên của các chuyên gia tâm lý. Xin cám ơn (Hân Minh, 45 tuổi, phuonglt@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

– BS Đỗ Hồng Ngọc: Cái khó trong việc giao tiếp giữa cha mẹ và con cái trong gia đình là do có khoảng cách giữa hai thế hệ. Khi con cái đến tuổi vị thành niên thì cha mẹ cũng bước vào tuổi có những vấn đề riêng khó khăn của mình, không chỉ là vấn đề kinh tế mà vấn đề sinh học, kích thích tố. Trong rất nhiều gia đình, cha mẹ và con cái khó “nói chuyện” với nhau nhưng đứa trẻ vẫn có thể tiếp xúc được với những người thân khác như ông bà, cô dì, cậu, chú… Ở đây có một yếu tố rất quan trọng là vì không phải là cha mẹ nên những người thân này dễ bình tĩnh, chịu khó lắng nghe và điều này giúp trẻ tự tin để bày tỏ.

Tìm hiểu về sự khó khăn của trẻ khi tiếp xúc với cha mẹ, người ta thấy lỗi thường gặp của các bậc cha mẹ khi trao đổi với con cái là thường: ra lệnh, hăm dọa, cảnh cáo, thuyết giảng, khuyên, lên lớp, phán xét, chỉ trích… nhiều khi chế nhạo, thậm chí hạ nhục với những lời lẽ rất khó nghe. Ngoài ra, còn thường có tâm lý muốn dò xét, thẩm vấn làm cho trẻ rất khó chịu. Cũng có trường hợp dùng những lời ngọt ngào khen tặng không đúng lúc, trẻ sẽ đánh giá là không thật sự chân thành do vậy cuộc trao đổi sẽ dẫn đến thất bại.

Người ta thấy những giao tiếp thành công là khi trẻ cảm thấy được lắng nghe, chấp nhận và tôn trọng trẻ như là một cá nhân có những ý kiến riêng của mình.
+ Làm thế nào để biết được những diễn biến tâm lý bất bình thường của tuổi mới lớn khi lứa tuổi này rất ít bộc lộ ra bên ngoài hoặc tâm sự với người lớn như cha mẹ, thầy cô? (Cavienchien, 24 tuổi, ttmidung@)

– BS Đỗ Hồng Ngọc: Sự lo lắng của các bạn là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên cũng có thể hiểu rằng đây là một cơ hội rất tốt để cha mẹ có dịp bàn bạc, thảo luận với con cái nhân sự kiện này để từ đó hiểu con cái hơn và con cái cũng hiểu cha mẹ hơn. thấy được tình thương và trách nhiệm của cha mẹ. Và riêng trẻ cũng sẽ thấy trách nhiệm của mình với các bậc sinh thành.

Tôi nghĩ rằng những ngày này, rất nhiều gia đình đã đưa vấn đề này ra để thảo luận giữa cha mẹ và con cái, giữa các bậc cha mẹ với nhau và chắc chắn đã có những cuộc thảo luận nghiêm túc trong các trường hợp để thấy vai trò và trách nhiệm của các thầy cô

Trở lại trường hợp nhóm học sinh lớp 7 ở Hải Dương, tôi nghĩ nếu nhà trường có những “sân chơi” phù hợp với các em thí dụ như sinh hoạt văn nghệ, báo chí, CLB thơ văn… sẽ thu hút một số các em có tâm hồn lãng mạn tham gia. Đó cũng là một cách để các em có chỗ phát huy năng khiếu, bày tỏ những ẩn uất chất chứa trong lòng. Cũng vậy, các CLB thể dục thể thao sẽ giúp cho các em có năng khiếu và sở thích có dịp thi thố tài năng và rèn luyện thể lực. Hiện nay, các trường đa số chỉ tập trung vào học văn hoá và chạy theo thành tích thi cử, từ chương. Tôi nghĩ đã đến lúc ngành giáo dục phải nhìn lại vấn đề giáo dục trí, đức và thể một cách toàn diện. Đồng thời nên có một hệ thống tham vấn tâm lý tại các trường học gắn với hệ thống y tế học đường.

Nhóm PV TT thực hiện