Thấu cảm không phải là thông cảm, cũng không phải là đồng cảm. Tiếng Việt ta có nhiều từ “thấu” rất hay như thấu hiểu, thấu đáo, thấu… xương ( lạnh thấu xương! ) và… bò bóp thấu! Cho nên thấu cảm (empathy) không dễ chút nào! Thấu cảm đòi hỏi phải có khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu, và có hiểu mới thương! Đối với thầy thúôc thì thấu cảm là hiểu được đằng sau nỗi đau kia còn có nỗi khổ nào, đằng sau cái bệnh kia là cái hoạn nào của người bệnh. Nhờ vậy mà mối tương giao thầy thúôc bệnh nhân trở nên “đằm thắm” hơn. Y khoa bây giờ ngày càng nặng về kỹ thuật. Người thầy thuốc trẻ đựơc dạy để biết sử dụng các máy móc tân kỳ, thay đổi mẫu mã xoành xoạch, dần dần có khuynh hướng chạy theo kỹ thuật, lệ thụôc máy móc và qua đó cũng lạnh lùng, máy móc, “khoa học”, xa cách dần với…con người. Nó làm cho người thầy thuốc trở nên bí hiểm… chẳng khác gì các phù thủy của những bộ lạc ngày xưa! Thế nhưng con người từ xưa đến nay vẫn không thay đổi: cũng những âu lo, phiền muộn, sợ hãi, cũng những ganh tị, ghen ghét, mừng vui, cũng vẫn già nua, tuổi tác, ốm đau bệnh họan …
Lưu trữ cho2009
Chữa trị từ bên trong
Ông xã tôi suốt ngày lầm lỳ với vợ, nhưng gặp bạn bè thì nói say sưa, nổ như bắp rang, nói với vợ thì cộc cằn, nhưng với các đồng nghiệp nữ thì ngọt ngào lắm! Chuyện vợ chồng thì có vẻ miễn cưỡng, yếu toàn diện, nhưng nghe nói đi bia ôm tăng hai tăng ba thì hăng hái lắm. Sao vậy bác sĩ?
Phm12…@ yahoo.com
Cẩn thận! Một hôm đẹp trời nào đó ổng bỗng hết lầm lì với vợ, trở nên ngọt ngào kỳ lạ hoặc nổ như bắp rang với vợ thi phải cảnh giác! Nhưng thôi, hãy tưởng tượng một chút: giả sử ổng luôn lầm lì với xếp, cộc cằn với khách hàng, “chua chát” với bạn bè đồng nghiệp (nữ?)… thì chuyện gì sẽ xảy ra? Trên thực tế có lẽ ổng đã quá mệt mỏi vì cả ngày phải cười cười nói nói, phải sắm vai ngọt ngào, thân thiết với mọi người nên khi về đến nhà mới có dịp đựơc “hiện nguyên hình” cho thoải mái một chút! Nếu vợ nhà mà cũng không hiểu, cũng buộc ổng phải coi như… khách hàng, như đồng nghiệp (nữ)… thì tội nghiệp ổng biết bao! Đó cũng có thể là lý do dẫn đến chỗ “yếu toàn diện”. Bởi vì khi người ta bị động, bị phê phán, bị suy diễn, “chụp mũ”…người ta dễ trở nên “suy sụp” toàn diện! Suốt ngày đã đóng kịch, đã mang mặt nạ thì về nhà cho người sống tự nhiên với mình một chút chứ phải không? Lúc trông ổng có vẻ lầm lỳ, cộc cằn… như vậy mà có khi trong lòng đang hạnh phúc, yên ổn bên vợ con thì tốt hơn nhiều chứ. Một người vợ nhạy cảm có thể nhận ra điều đó, biết lúc nào ổng thực bụng lúc nào ổng đóng kịch chứ! Cũng vậy, người phụ nữ ngày nay phải bươn chãi ngoài xã hội, đầu tắt mặt tối, căng thẳng với công việc này nọ, về nhà đã mệt đừ, bơ phờ, hốc hác, người chồng cũng phải thông cảm để cho họ được “hiện nguyên hình” một chút chứ! Nếu người chồng cũng trách cứ ra ngoài thì rôm rả, ngọt ngào, về nhà thì cộc cằn, lầm lì… cũng tội nghiệp lắm chứ!
Đọc sách
Con tôi 10 tuổi rồi mà chỉ mê “gà rán” và chơi games, không mê đọc sách như tôi hồi nhỏ. Có phải do chồng tôi không thích đọc sách, chỉ suốt ngày ngồi lì trước máy vi tính với bụng phệ, lưng gù… nên con tôi bắt chước chăng? Gia đình lục đục vui hổng nổi! nguyenuyen254@yahoo.com.
Việc gì phải lục đục? Ai gà rán cứ rán, ai đọc sách cứ đọc. Mỗi người “hùng cứ một phương” theo sở thích của mình, chẳng cũng khoái ru? Thế nhưng, đối với đứa bé thì có lẽ trước khi đến “gà rán” hãy đưa vào tiệm sách chơi một vòng. Các nhà sách bây giờ rộng rãi, khang trang, sạch đẹp, mát mẻ, trưng bày nhiều sách thấy mà mê. Lại có nhiều đồ chơi lành mạnh, văn hoá, rất cần cho trẻ mở mang trí tuệ. Đi một vòng nhà sách, vừa dạy bé học được- khi thấy các trẻ khác say mê đọc sách bé sẽ tự động bắt chước- vừa được đi bộ – một cách tập thể dục, tránh bụng phệ, béo phì, lại làm cho đói bụng, đến mục gà rán sẽ ngon hơn.
Ăn sao cho ngon?
Bác sĩ hại tui rồi! Bà xã tui đọc mấy bài bàn về chuyện ăn uống trên báo Phụ Nữ đã mua thêm một đống sách dinh dưỡng về nghiên cứu rồi suốt ngày cứ tính toán calo, glucid, protid, lipid… bắt tui ăn theo. Tui ăn hết nổi! Làm sao để ăn cho ngon đây ?
vanninh…@yahoo.com
Tản Đà, một thi sĩ nổi tiếng trong nghệ thuật ẩm thực, đã có câu “triết lý” về chuyện ăn sao cho ngon như sau: “Đồ ăn ngon/ chỗ ngồi ăn không ngon/ người ngồi ăn không ngon/ không ngon! Đồ ăn ngon, chỗ ngồi ăn ngon/ người ngồi ăn không ngon/ không ngon! Đồ ăn ngon/ người ngồi ăn ngon/ chỗ ngồi ăn không ngon/ không ngon!…”
Thầy thuốc… cười!
Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam 27.2, kính chúc các bác sĩ thân tâm an lac. Bác sĩ có chuyện gì vui trong dịp này kể cho “Gia đình vui khỏe” nghe với?
Vtk40@yahoo…
Nghề y là một nghề… đặc biệt đến nỗi có rất nhiều chuyện cười về y klhoa, kể hoài cũng không hết. Xin đựơc kể vài chuyện sưu tầm dưới đây:
Chữ Bác sĩ?
Bác sĩ ơi, tại sao chữ bác sĩ luôn luôn không thể đọc được trừ người nhà của ông ấy?
Vanle2k@….
Bạn lầm rồi! Ngay cả người nhà của ông ấy cũng không thể đọc đựơc! Chuyện kể một bác sĩ đi công tác lâu ngày về nhà hỏi vợ: Ở nhà có gì lạ không em? Không có gì- vợ trả lời- À, mà cái thư anh gởi về cả nhà không ai đọc được, phải mang ra nhà thuốc nhờ họ quen chữ bác sĩ đọc giùm! Trời- bác sĩ kêu lên!- chuyện gia đình mà em đưa cho người ta đọc sao! Rồi họ có nói gì không? – Không, họ chỉ lẳng lặng lấy mấy thứ thuốc ra bán. Rồi sao nữa? Bác sĩ nóng ruột hỏi. Thì em cho thằng nhỏ uống, nó cũng bớt nhiều rồi!
“Cả nhà ta…”
Bạn tôi, bác sĩ M, thường tự hào về chuyện anh đang chung sống với bốn người “đàn bà”.
Người thứ nhất là mẹ anh, đã hơn chín chục tuổi. Mắt còn tinh, tai còn thính, chỉ phải hai chân yếu. Quen bay nhảy từ thuở nhỏ bây giờ nằm một chỗ bà chịu hổng nổi! Bà nói hồi xưa một nách năm con tất tả ngược xuôi mà sướng. Bà chê bác sĩ bây giờ…dở ẹt! Không bác sĩ nào có thể chữa cho bà hết… già! Bà uống đủ thứ thuốc đông tây nam bắc. Thoa bốn năm thứ dầu. Thoa cả gel dùng trong thể thao. Bà coi TV thấy cầu thủ đang nằm quằn quại trên sân mà chỉ cần xịt xịt thoa thoa vài cái liền đứng dậy chạy! Bà ao ước đựơc như bà hàng xóm, cùng tuổi bà mà vẫn còn đi lại đựơc chút đỉnh tuy hai mắt đã mù. Bà nói thà mù mà đi đựơc còn sướng hơn! Trong khi bà hàng xóm thì bảo thà có mắt mà đi… hổng được còn sướng hơn! Thì ra cả hai đều có cái sướng mà không biết!
Sữa bò … không xấu!
Sữa bò không xấu, ít ra là đối với bò con (bê), bởi vì đối với bê thì sữa bò chính là sữa mẹ. Mà sữa mẹ thì luôn luôn là thứ sữa tốt nhất cho con rồi, bất kể là “con” gì! Thiên nhiên đã tạo ra một chất dinh dưỡng quý báu là “sữa mẹ” để duy trì và phát triển cho từng chủng loại. Chẳng hạn thứ sữa non, lỏng loét, vàng khè, nhợt nhạt, tưởng là “đồ bỏ” mà thật ra là rất qúy hiếm, dành cho những ngày đầu èo uột của các “con”! Chuyện “sữa mẹ là sữa tốt nhất” thì ngay cả các hãng sữa lớn lối quảng cáo cũng không dám nói khác đi, không dám nói sữa của họ làm ra “tốt hơn sữa mẹ” mà chỉ cố tình đọc lướt thật nhanh để mọi người không kịp nghe! Tuy sữa bò tốt nhất cho bê cũng như sữa dê tốt nhất cho dê con… nhưng các chủng lọai cũng có thể bú ké lẫn nhau đựơc, không sợ bú sữa bò sẽ ngu… như bò hoặc bú sữa dê sẽ sinh tật… nọ kia
Mấp mé… Tiểu đường
Bác sĩ xem kết quả xét nghiệm rồi nói tôi bị…mấp mé Tiểu đường, đường huyết 6,1mmol/L , nếu lên đến 7mmol/L thì bị Tiểu đường. Tôi lo quá! Tôi phải làm gì đây? Tôi đã hạn chế ăn ngọt tối đa rồi, nhưng không có thì giờ tập thể dục và công việc hằng ngày thì quá căng thẳng…
lehoangdao…@….
Vì sao “cơm không lành, canh không ngọt”?
Khi tìm hiểu mối “giao tình” giữa thầy thuốc- bệnh nhân ngày nay sao cứ trục trặc, cơm không lành canh không ngọt hoài thì người ta mới ngạc nhiên phát hiện ra rằng sở dĩ có chuyện đó là do thầy thuốc và bệnh nhân có cái thấy và cái nghĩ khác nhau, tuy cùng gặp gỡ, cùng giải quyết chung một vấn đề với nhau!
Ăn cũng phải học
Bác sĩ ơi, sao con tôi chỉ thích ăn cơm chan xì dầu, món khoái khẩu của nó! Nó không chịu ăn thứ gì khác nên ốm nhom ốm nhách…. hanle…@yahoo.com…
Bác sĩ ơi, bây giờ sao ăn cái gì cũng sợ ngộ độc thực phẩm…hoanguyen…@gmail.com..
không có bệnh, chỉ có người bệnh
Tôi năm nay hơn 60 tuổi, cao huyết áp, tiểu đường đủ thứ, vừa rồi nghe trên TV có bác sĩ nói ” không có bệnh, chỉ có người bệnh” là nghĩa làm sao tôi không rõ, xin bác sĩ làm ơn nói rõ giùm. Cám ơn bác sĩ.
th.ng 286@ yahoo….
Chăm sóc người chăm sóc!
Xin bac si vui long tu van ve viec cham soc va giao tiep voi cac cu qua gia sao cho tot. Toi song voi me chong da hon 90, nghenh ngang, noi truoc quen sau, khó tính, do oan cho mình, lai khong duoc su ho tro cua chong toi, oai qua, chiu het siet…!
(Tran thi…..@….)
Không oải mới lạ! Nhiều người bảo già thì giống như em bé, nhưng không phải vậy! Chăm sóc một em bé thì mỗi ngày ta như đựơc trông thấy… tương lai! Hôm trước mới còn đỏ hỏn, oe oe khóc, hôm sau đã biết lật, biết bò, rồi biết đứng chựng, biết đi, rồi chạy nhảy, leo trèo… Còn người già thì mới hôm trứơc còn leo trèo, chạy nhảy, hôm sau đã… đứng chựng, rồi bò, rồi lật…Tai kém, mắt mờ, nhớ trứơc quên sau, rất đáng thương! Một chị bạn nói mỗi lần đi thăm một người già về, chị bị suy sụp cả tuần lễ, nghĩ đến lúc nào đó tới phiên mình! Chăm sóc cho một người già- quá già- do vậy rất cần sự cảm thông, chia sẻ, hỗ trợ của người thân. Giao tiếp với người quá già quả là không dễ! Có một “nghệ thuật” nào chăng? Có đó :
Không đùa với Sốt xuất huyết!
Trong mùa có dịch Sốt xuất huyết (SXH) như hiện nay, tốt nhất là phải cảnh giác. Khi có một trẻ bị sốt cao trong gia đình, phải nghĩ ngay đến SXH, theo dõi ít nhất một tuần lễ, rồi sau đó nếu không phải là SXH thì ta mới có thể thở phào nhẹ nhõm được! Vì sao? Vì SXH là một thứ bệnh diễn biến rất khó lường! Cho đến nay, SXH vẫn là thứ bệnh chưa có thuốc đặc trị, chưa có thuốc chủng ngừa. Nhờ tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị nên tại các bệnh viện có chuyên khoa Nhi, tỷ lệ tử vong thấp, khiến ta dễ chủ quan. Thực tế, ở những vùng sâu vùng xa, tỷ lệ tử vong vẫn còn cao, nhiều khi còn “không rõ nguyên nhân”! Bệnh diễn biến rất bất ngờ. Mới thấy trẻ “không sao cả” bỗng rơi vào sốc, trụy tim mạch, rối lọan đông máu, co giật, lúc đó thì đã hết sức khó khăn! Tình trạng đó, bác sĩ gọi là SXH độ IV, hy vọng mong manh! Tóm lại, mùa này, một trẻ bị sốt cao liên tục 3 ngày liền (sốt trên 39 độ C), khó làm hạ sốt ( uống thuốc hạ sốt không ăn thua, vẫn sốt lại như thường) lại sốt suông ( không kèm ho, ỉa chảy như các lần trước…) thì … “chắc chắn” là SXH rồi, không cần phải chờ kết quả xét nghiệm gì nữa mà phải đưa ngay đến bệnh viện. Tại bệnh viện, bác sĩ cho thử máu- thậm chí thử nhiều lần- cũng chỉ là để theo dõi xem lúc nào thì cần phải can thiệp, nghĩa là phải truyền dịch, thế thôi. Bệnh nguy hiểm nhất vào ngày thứ ba đến ngày thứ sáu, đó là thời điểm dễ rơi vào “sốc”, trở tay không kịp! Năm xưa, một đứa cháu của một nhà văn nổi tiếng ở miền Trung bi sốt cao ba ngày liền, đưa đi khám bác sĩ, bác sĩ bảo viêm họng, không phải sốt xuất huyết, còn thề thốt nếu cháu bị SXH thì ông sẽ … từ chức, bỏ nghề! Kết quả, đứa bé… tử vong vì SXH! Vụ đó đưa đến kiện tụng dai dẳng khá lâu, không biết rồi sau ra sao.
Thế nào là … khỏe?
Thỉnh thoảng gặp nhau ta thường hỏi “khỏe không?”. Và câu trả lời là khỏe, cũng khỏe. hơi khỏe. hơi khỏe khỏe… Nhưng hỏi thế nào là khỏe thì chịu! Các thầy thuốc biết rất rõ về bệnh tật nhưng hỏi sức khỏe là gì thì cũng dễ ú ớ như thường. Bởi ở trường Y người ta dạy về bệnh tật chứ không dạy về sức khỏe. Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO) cũng mãi đến năm 1946 mới đưa ra được một định nghĩa đầy đủ: Sức khỏe là một tình trạng hoàn toàn sảng khoái (well being; bien-être) về thể chất, tâm thần và xã hội chứ không phải chỉ là không có bệnh hay tật!
