Author:
• Thứ Ba, Tháng Sáu 16th, 2009

BS Đỗ Hồng Ngọc: Do có nhiều bạn đọc hỏi thêm cho rõ về phương pháp THỞ BỤNG để chữa bệnh, tôi xin nhắc lại đây là phương pháp phụ trợ cho việc điều trị của bác sĩ, không thể thay thế hoàn toàn thuốc men đựơc. Việc luyện tập phải kiên nhẫn, không nóng vội. Dưới đây xin ghi lại những nét chính của phương pháp này và ý kiến đóng góp của Kỷ sư Phạm Văn Bảy, người đã có kinh nghiệm nhiều năm trong vấn đề này và ý kiến của một độc giả- ông Phạm Đình Đễ- để bạn đọc tham khảo thêm. Trân trọng.

BS.NguyenKhacVien Nguyễn Khắc Viện là một bác sĩ, sinh năm 1913 tại Hà Tĩnh, học ĐH Y khoa Hà Nội rồi sang Pháp tiếp tục học, tốt nghiệp bác sĩ Nhi khoa năm 1941. Năm 1942, ông bị lao phổi nặng, điều trị ở BV Saint Hilaire du Touvet, Grenoble. Thời đó, bệnh lao chưa có thuốc chữa như bây giờ. Từ năm 1943 đến năm 1948, ông phải chịu mổ bảy lần, cắt bỏ tám cái xương sườn, cắt bỏ toàn bộ lá phổi bên phải và một phần ba lá phổi bên trái. Các bác sĩ Pháp bảo, ông chỉ có thể sống chừng hai năm nữa thôi. Trong thời gian nằm chờ chết, ông đã tìm ra phương pháp… thở để tự chữa bệnh cho mình, và kết quả là ông đã sống đến tuổi 85 mới mất (1997), nghĩa là sống thêm được 50 năm nữa, hoạt động tích cực, năng nổ trong nhiều lĩnh vực. Chuyện khó tin nhưng có thật!

Tôi may mắn được quen biết ông trong nhiều năm. Với tôi, ông vừa là đồng nghiệp, là đàn anh mà cũng là người thầy. Ông là bác sĩ, đồng thời là một nhà văn, nhà báo, nhà hoạt động xã hội rất nhiệt tâm. Ông là cố vấn của bộ môn tâm lý-xã hội học do tôi phụ trách tại Trung tâm Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ y tế TP.HCM, (nay là ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch) ngay từ hồi mới thành lập (1989). Ông thường trao đổi với tôi điều này điều khác, về công việc viết lách, giảng dạy, và nhiều lần về phương pháp thở dưỡng sinh của ông. Trao đổi không chỉ về cơ thể học, sinh lý học mà cả về tâm lý học, đạo học.

Có lần ông mở áo cho tôi xem mấy vết mổ vẫn chưa hoàn toàn liền lạc trên ngực ông. Lần khác ông lại cao hứng vén bụng bảo tôi thử đánh mạnh vào bụng ông xem sao. Tôi phục ông ốm nhom ốm nhách mà làm việc thật dẻo dai, bền bỉ, gần như không biết mệt mỏi. Trong lúc nhiều người giảng bài, nói chuyện, hội họp, làm việc… thấy uể oải, hụt hơi, thì một người chỉ còn hai phần ba lá phổi, chỉ còn gần một nửa “dung tích sống” như ông lại vẫn ung dung, thư thái. Ông cười “tiết lộ” với tôi, những buổi hội họp dông dài, vô bổ, ông chỉ ngồi… thở, nhờ vậy mà ông không bị stress, không bị mệt. Ông nói sau này khi ông mất đi, điều quan trọng ông để lại không phải là những tác phẩm văn học, triết học này nọ, mà chính là bài vè dạy thở chỉ với 12 câu của ông.

Trước kia, tôi cũng chỉ nghe để mà nghe chớ chẳng thực hành. Cho đến ngày tôi bị vố tai biến nặng, phải nằm viện dài ngày, lúc đó tôi mới thử đem ra áp dụng. Quả có điều kỳ diệu! Nó làm cho tôi thảnh thơi hơn, ít nhọc mệt hơn và sức khỏe tốt hơn. Trong thời gian dưỡng bệnh, các bạn đồng nghiệp thương tình, cho rất nhiều thuốc, nhưng tôi chỉ chọn một vài món thực sự cần thiết, còn thì chỉ… dùng phương pháp thở để tự chữa bệnh cho mình. Phương pháp thở của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện thực ra không phải là cái gì hoàn toàn mới. Nó chỉ là một sự tổng hợp của khí công, thiền, yoga, dưỡng sinh… của Đông phương từ ngàn xưa, được nhìn bằng sinh lý học hô hấp hiện đại của một người thầy thuốc.

Dưới đây là bài vè 12 câu dạy thở của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện:

Thót bụng thở ra
Phình bụng thở vào
Hai vai bất động
Chân tay thả lỏng
Êm chậm sâu đều
Tập trung theo dõi
Luồng ra luồng vào
Bình thường qua mũi
Khi gấp qua mồm
Đứng ngồi hay nằm
Ở đâu cũng được
Lúc nào cũng được!

5«Thót bụng thở ra» được nói đến đầu tiên vì thở ra quan trọng hơn ta tưởng. Thở ra giúp làm sạch các hốc phổi, đáy phổi, nơi khí dơ dễ đọng lại. Đặc biệt, với những người bị suyễn, bị bệnh phổi tắt nghẽn mạn tính (COPD) càng cần tập luyện thì thở ra.

Khi thai nhi còn trong bụng mẹ, hai lá phổi là một khối đặc, im lìm, không hoạt động, như chiếc dù xếp chặt trên lưng vận động viên. Khi người nhảy dù tung mình ra khỏi phi cơ thì dù mới tự động bung ra, bọc gió. Đứa bé “tung mình” ra khỏi lòng mẹ, hai lá phổi cũng bung ra như vậy do không khí tự động lùa vào, đó chính là hơi thở vào đầu tiên. Tiếng khóc chào đời lúc đó chính là hơi thở ra đầu tiên của bé chứng tỏ hệ hô hấp đã được “lắp đặt” xong, đã khởi động tốt, sẽ “bảo hành” cho đến khi… tắt thở, miễn là trong quá trình sử dụng biết “bảo trì”! Cách bảo trì tốt nhất vẫn là đừng đưa bụi, khói… (thuốc lá!) vào lấp các đường hô hấp lớn nhỏ khiến ta phải thở khò khè, thở cà giựt, thở cà hước về sau… là được.

Sự hô hấp xảy ra trên từng tế bào của cơ thể chớ không phải ở hai lá phổi. Phổi thực chất là một cái bơm, bơm khí vào ra “phình xẹp” vậy thôi. Để cho cái máy bơm đó làm việc tốt thì cần biết một chút về “cơ chế” của nó. Lồng ngực là cái xy-lanh (cylindre), còn pít-tông (piston) chính là cơ hoành – một bắp cơ lớn, nằm vắt ngang giữa bụng và ngực. Khi cơ hoành thụt lên thụt xuống (như cái bễ lò rèn) thì khí được hút vào đẩy ra ở phổi. Cơ hoành nhích lên nhích xuống 1cm đã hút hoặc đẩy được 250ml không khí. Vậy mà cơ hoành có thể nhích lên xuống đến 7cm! Tóm lại, chính cơ hoành ở bụng mới là cơ hô hấp chính, đảm trách hơn 80% sự thông khí. Do đó, thở bụng là cách thở sinh lý nhất, tự nhiên nhất. Cho nên trong bài vè tập thở ta thấy nói “thót bụng”, “phình bụng” – mà không hề nói đến ngực chút nào là vậy! Cứ quan sát một bé đang ngủ ngon lành thì biết. Nó thở bằng bụng chớ không phải thở bằng ngực. Chỉ có cái bụng nó là phình lên xẹp xuống, đều đều, nhẹ nhàng mà thôi.

Bác sĩ Dean Ornish, tác giả cuốn sách nổi tiếng Program for Reversing Heart Disease (Chương trình phục hồi bệnh tim) hướng dẫn cách thở bụng đơn giản, dễ làm: đặt một bàn tay lên bụng, khi thở vào thở ra, ta thấy bàn tay mình nhích lên nhích xuống nhịp nhàng là được.

Ngày nay, ở phương Tây, rất nhiều trung tâm dạy thiền, khí công, yoga… để chữa bệnh cũng chủ yếu là dạy cách thở bụng. Các phương pháp trị liệu nổi tiếng của các bác sĩ như Dean Ornish, Deepak Chopra v.v… căn bản cũng không ngoài cách… thở bụng. Phương pháp thở bụng không chỉ giúp để chữa một số bệnh tim mạch, hô hấp, tiêu hóa… mà còn làm cho tâm được an, giảm stress trong cuộc sống hiện tại. Phải luyện tập chừng sáu tháng trở lên mới thành thói quen và thấy hiệu quả.

BS Đỗ Hồng Ngọc

THỞ ĐỂ SỐNG KHỎE

KS Phạm Văn Bảy

Tôi không phải bác sĩ mà là một kỹ sư với tuổi 82 sẽ trò chuyện về THỞ ĐỂ SỐNG KHỎE để hưởng ứng bài của bác sỉ Đỗ Hồng Ngọc.

Tôi là Phạm Văn Bảy, khi du học ở Pháp rấy may mắn được gặp anh Nguyễn Khắc Viện, tôi gọi bằng Anh vì anh không làm bác sĩ ngày nào, phải nằm viện điều dưỡng lao một thời gian dài.Anh rất chan hòa cùng cộng đồng Việt kiều vừa là một nhà báo viết tiếng Pháp rất lưu lóat.

Ngòai việc học tập Anh về nhiều mặt, Anh phổ biến cách thở sâu, thở bụng nhưng trong tuổi sung sức tôi không quan tâm mấy. Chỉ một hôm Anh nhờ thay băng chổ mổ ở lưng tôi mới sửng sờ. Một vết mổ dài và sâu hoắm lấy đi một lá phổi. Mà sao Anh lại vui vẻ, khỏe khoắn như không có việc gì. Từ đó tôi quan tâm chuyện thở nhưng cũng để đó.

Khi về nước lại thấy vài năm sau Anh cũng về để đóng góp xây dựng đất nước. Tôi càng nhớ đến việc thở vì bác sĩ ở Pháp không tin rằng Anh chịu được thiếu thốn ở bên nhà. Thế mà Anh vẫn làm việc miệt mài như dịch Truyên Kiều ra Pháp văn được coi là một sự thành công trong nhiều công việc khác.

Tôi mới bắt đầu luyên tập thở sâu vì mình cũng lớn tuổi dần.

Năm 1980 tôi đau cột sống. Đóan nào là gai, nào là… vân vân. Chạy nhiều bác sĩ, nhiều bài thuốc dân gian như đắp xương rồng, nắn cột sống, v.v.. Ba năm sau không hết tôi đành vào nằm bệnh viện. Việc đầu tiên là lấy tủy. Khi thấy sao cây kim dài thế thì đã rợn người rồi. Đó lần đầu tiên tôi cố thở sâu. Khỏi phải nói nó rất đau nhưng tôi vượt qua. Bác sĩ nhận xét: Sao hôm nay chọc tủy anh nhẹ nhàng thế. Tôi trả lời: Do tôi thở sâu bác sĩ có biết không? Bác sĩ đối đáp: Tôi biết chứ, sờ thì thấy bụng anh mềm. Từ đó tôi mới biết áp dụng việc thở sâu thở bụng có ích là thế. Rồi liên tục những thử nghiệm cũng không kém đau đớn và rồi phải mổ để lấy khối u chèn tủy sống. Khỏi phải nói tôi chỉ mong còn được đi xe lăn! Cuộc mổ thành công. Phấn khởi, nằm trên giường hậu phẩu không biết làm gì, thế là tôi áp dụng thở sâu, xoa bóp. Thế là tôi ra viện sớm hơn bình thường.

Từ đó tôi coi việc thở sâu, thở bụng là một bửu bối cho mọi trường hợp. Như việc bí đái mà phải chọc dò. Một động tác đau cực ký nhưng nếu áp dụng việc thở sâu, thư giản thì việc sẽ nhẹ bớt nhiều.

Giấc ngủ là quan trọng nhưng mất ngủ phải làm sao? Từ những năm 1985 tuy chưa phải uống thuốc ngũ nhưng tôi cứ day dứt phải làm sao đừng mất ngủ! Mình khó ngủ mà cứ phải tìm mọi cách mà nhiều người mách bảo, uống nhiều lọai thuốc, tránh uống những thứ kích thích như trà, cà-phê,v,v.. mà hình như cố tránh thì nó càng đuổi theo. Hôm nay uống một viên thuốc ngủ thì cứ sẽ tăng dần liều lượng. Tôi thử áp dụng việc thở sâu nhưng phải với lập luận tích cực: mất ngủ cũng không sao mà còn chấp. Tôi thở sâu và như thế có mất ngủ cũng chẳng sao. Ít nhất với thở sâu tôi cũng thu lại được 50% sức lực. Và tôi ung dung thở sâu mặc muốn mất ngủ đến đâu cũng được. Với cách làm chủ động này dần dần trở thành một phản xạ tự nhiên. Cứ thở sâu thì một hồi tôi sẽ ngủ. Không có gì phải lo. Với cách chuyển một việc bị động thành chủ động này tôi trở thành người ngủ 100%, không kể giờ giấc: 2 giờ khuya xem đá banh quốc tế à. 8 giờ tôi đi ngủ rồi. 2 giờ thức dậy xem. 4 giờ ngủ lại. Đâu có mất ngủ giờ nào. Thế là tôi trở thành người ngủ 100%.

Khi vợ tôi có bầu tôi nghĩ đẻ không đau là sao? Thì mới biết một điều bí mật của sự sống. Khi trở dạ là tín hiệu đẻ. Nhưng đó chỉ là tín hiệu báo hiệu. Sai lầm tưởng là đẻ đến nơi nên cố rặng, rặng mệt rồi thì phải đúng thời điểm bé mới ra. Lúc đó thì mệt rồi, phí sức rồi nên sẽ rất đau mệt. À thế là thời khắc của điểm muốn đẻ chưa phải là điểm tối ưu của đứa bé lọt lòng. Thế là tôi tìm ra một quy luật: Cứ phải chịu đựng thở sâu, đợi đến lúc thì mới tập trung sức.

Người lớn tuổi dễ bị táo bón. Cho nên hay rặng. Tôi áp dụng cách làm trên. Chưa rặng vội mà cứ thở sâu. Đến một lúc nào đó thì mới tập trung rặng để khỏi mất sức.

Đấy là những bài học mà tôi áp dụng nên đã giúp tôi vượt ngưỡng bát thập. Từ đó thở sâu là một bửu bối khá vạn năng.

Lúc anh Viện sắp ra đi ở tuổi 85 tôi có dịp ra thăm Anh, Anh bắt tay tôi và nói trong sự thanh thản hiếm có: Do nghiệp chướng nên mình sống đến hôm nay. Tôi làm lạ hỏi lại: Nghiệp chướng gì vậy, thì được Anh giải đáp: Đó là việc bày ra cách thở sâu nên mình còn phải sống đến ngày hôm nay!

Đấy là nghiệp chướng của việc thở sâu. Mà như triết lý của việc này là: thở sâu có tốn xu nào đâu. Thiên nhiên cho không. Vậy chúng ta nên tận hưởng.

phamvanbay28@gmail.com

Thua Bac Si,

Toi la Pham Dinh De (dd^~), 80 tuoi, xin cam on Bac Si rat nhieu da pho bien cho moi nguoi biet Phuong Phap “Tho De Chua Benh”.


TOI COI DAY NHU MOT CONG TAC TU THIEN CUA BAC SI.


Toi da ap dung tu 2 thang nay, thay rat co hieu qua, suc khoe cua toi da gia tang den 80%. Toi bi benh COPD (Chronicle Obstruction Pulmonary Disease) va da thay co tien trien kha quan.


Tuy nhien, toi con co benh la Dong Ho Sinh Hoc bi xao tron, ban ngay toi ngu rat de dang, dang le phai tranh khong nen nam, nhung khong duoc va cu nam la rat de ngu, co khi 2-3 gio, co khi 4-5 gio, va nhu vay dem thuc trang luon, khong co cach nao ngu duoc.


Xin Bac Si vui long bot chut thoi gio chi gium toi co cach nao de hoan lai Dong Ho Sinh Hoc nhu cu de co the ban ngay thuc va ban dem ngu duoc.


Toi xin cam on Bac Si.

PhamDinhDe

Email : thithipdd@yahoo.com


Xin ông vui lòng tham khảo phương pháp “ngủ” của ông kỷ sư Phạm Văn Bảy trên đây. Đó là một phương pháp rất hay để không khổ vì mất ngủ. Ngoài ra ông có thể đọc thêm bài “Có một nghệ thuật ngủ” cũng trong trang web này.

BS ĐHN.

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
9 Responses
  1. Nguyễn Đình Huy nói:

    Tôi có bệnh stress hay lo âu suy nghĩ căng thẳng đêm khó ngủ xin hỏi bác sĩ là ngoài tập thở bụng thì có phương pháp nào kết hợp cùng nữa không?. Và có một số tờ báo nói rằng khi tập thở bụng hít vào bằng mũi thở ra bằng miệng thở ra dài hơn thở vào sẽ tốt cho hệ thần kinh hơn và đặc biệt nhưng người bị stress như tôi có đúng không ?, tôi là người đang công tác nên thời khi đi làm thời gian không nhiều một ngày tôi tập thở khoảng 15′ vào buổi sáng khi thức dậy và khi đi ngủ và trong thời gian làm việc thở khoảng 10 lần 1 lần 5′ vậy đã đủ chưa?
    Xin bác sĩ giải đáp giúp trân trọng cảm ơn

  2. Thắng nói:

    Thở bụng là tập hít vào thì bụng hơi phình ra thở ra bụng xẹp lại chỉ cần sao cho bụng phình xẹp như thế là tập thở bụng đúng phải không bác sỹ ?
    Tôi bị tràn dịch phổi hiện bị dầy dính phổi Bác sỹ điều trị nói phải thổi bóng để giãn phổi ra, tôi muốn tập thở bụng nên đọc trên một trang wed của bệnh viện phổi thấy có cách dạy thở bụng cho người bị bệnh phổi dạy là thở ra phải dài gấp đôi thở vào tôi tập thấy hơi khó theo bác sỹ có nên tập như thế không hay tập bình thường là được?

  3. Tôi nghĩ tập bình thường là được. Bình thường thời gian thì thở ra cũng đã dài hơn thở vào rồi, không cần phải gấp đôi. Tập một thời gian sẽ quen.

  4. Thắng nói:

    Tôi xin bác sỹ giải đáp giúp tôi một thắc mắc nữa là từ ngày tôi bị bệnh tràn dịch dày dính phổi ( LAO ) tới nay được 6 tháng và tôi cũng kiên trì tập thở bụng 6 tháng nhưng không hiểu sao tôi thấy không thấy khả quan hơn một chút xíu nào dù tôi tập rất chăm chỉ, tôi tập đúng như chỉ dẫn chỉ là hít vào phình bụng thở ra xẹp bụng tự nhiên và không thái quá đến nay tôi tự thấy tôi rất nhuần nhuyễn nhưng không hiểu sao đã 6 tháng mà tình trạng khó thở không thuyên giảm mặc dù tôi bị nhẹ chỉ bị ở đáy phổi.

    Tôi nghĩ có một nguyên nhân nhưng không biết có đúng không? Bác sỹ có kiến thức về y khoa xin cho ý kiến, tập thở bụng tức là thở sâu ở đáy phổi không thở ngực ở phần đỉnh phổi nữa mà tôi bị tràn dịch phổi (bị tràn dịch ở đáy phổi bên phải sau đó bị dày dính ở đáy phổi ) chắc phần phế nang ở khu vực này bị dày dính ảnh hưởng nên không nở ra hấp thụ oxy nên dù tôi thở bụng oxy cũng không được tiếp nhận nhiều ?
    Trân trọng cảm ơn bác sỹ!

  5. Rất có thể là như vậy. Ví có bệnh nên tập phải cố gắng hơn người thường. Anh nên chữa cho dứt hẳn bệnh, không chủ quan. Thở bụng chỉ là một phương pháp hỗ trợ. Bệnh Lao hiện nay rất phức tạp, có loại vi trùng lao kháng thuốc nguy hiểm lắm. Phải chữa trị đàng hoàng ở bệnh viện chuyên khoa.

  6. Thắng nói:

    Xin cảm ơn bác sỹ, tôi đang điều trị ở tháng thứ 6 đúng theo phác đồ điều trị, chỉ còn dày dính ở đáy phổi phải bác sỹ điều trị nói phải tập luyện thổi quả bóng bóng tôi tập thở bụng cũng là để hỗ trợ thêm, tôi có nên tập thở bụng nữa không bỏ dở giữa chừng thì phí công sức 6 tháng nay quá?

  7. Nên tiếp tục. Cố gắng tập THÌ THỞ RA mạnh hơn (giống như thổi bong bóng vậy). Khi thở ra mạnh thì khí sẽ vào nhiều hơn. Nên theo đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị.

  8. Trần Hà Ngọc nói:

    Kính thưa bác sĩ,
    Con cũng đang tập thở bụng, tuy nhiên khi thở được 1 lát thì con có cảm giác như mình đang bị thiếu oxy vậy, lúc đó con phải thở sâu 1 cái (lúc này thì không có phình bụng lên) thì mới cảm thấy ổn. Như vậy là có đúng không bác sĩ?
    Với lại khi thở ra thì có nên cố gắng ép bụng xuống để khí ra hết không?
    Xin cảm ơn bác sĩ

  9. Thở bụng là cách thở tự nhiên, không nên ráng, không nên ép gì cả. Mới đầu chưa quen thì như vậy. Nên tìm đọc kỹ thêm trong cuốn “Thiền và Sức khỏe” (ĐHN).

Ý kiến của bạn về bài viết trên

XHTML: Bạn có thể sử dụng các thẻ: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Các bài viết khác: