Author:
• Thứ Năm, Tháng Tám 18th, 2011

Chú Đỗ Hồng Ngọc kính mến,

Con thấy trên O2TV giới thiệu sắp có chương trình “Chăm sóc sức khỏe ban đầu”, được hiểu một cách đơn giản là chăm sóc ho hen cảm mạo… hay phòng tránh sớm các loại bệnh cho các đối tượng, như vậy có đúng với tên gọi này không? Con nghe nói “Chăm sóc sức khỏe ban đầu” là một chiến lược của Tồ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đang triển khai trên nhiều nước và cả ở nước ta?
Nhờ chú giải thích giùm. Cám ơn Chú nhiều.
TN.

Thân gởi TN,

Thuật ngữ  Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu (Primary Health Care) thường gây hiểu lầm ở 2 chữ BAN ĐẦU ( dễ tưởng là cơ sở, là sớm, là sơ bộ, là lúc còn bé nhỏ…). Thực ra “Chăm sóc sức khỏe ban đầu” là một triết lý, một chiến lược quan trọng của ngành Y, nhằm đạt Mục tiêu Sức khỏe cho mọi người (Health for All) ở thế kỷ 21Mục đích Phát triển Thiên niên kỷ (Millennium Development Goals).

Hiện nay, với những thay đổi nhanh chóng về mô hình bệnh tật, về dân số học, về kinh tế xã hội, Chăm sóc sức khỏe ban đầu vẫn là chìa khóa của chính sách y tế nhằm chăm sóc sức khỏe một cách toàn diện và công bằng, nhân bản, gắn sức khỏe với sự phát triển chung của quốc gia. Phúc trình của Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO) 2008 vẫn khẳng định “Chăm sóc sức khỏe ban đầu: Bây giờ hơn bao giờ hết!” (Primary Health Care, Now more than Ever) đã nói lên tầm quan trọng chiến lược của nó.

Câu hỏi của TN rất hay nên chú gởi tài liệu dưới đây để chia sẻ. Cần tham khảo thêm tài liệu của Bộ Y tế: “Chăm Sóc Sức Khỏe Ban Đầu ở Việt nam trong tình hình mới” (NXB y học, 2006).
Thân mến,

Chú Đỗ Hồng Ngọc.

CHĂM SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU
(SĂN SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU)
PRIMARY HEALTH CARE

BS. Đỗ Hồng Ngọc(*)

Chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) không phải là sự săn sóc sức khỏe cơ bản, ở tuyến trước, dành cho các nước đang phát triển, cho người nghèo, dân quê; trái lại nó là một chiến lược y tế nền tảng, phổ quát, có tính nhân bản, công bằng và bình đẳng, trong đó sức khỏe được coi là yếu tố của sự phát triển, với sự cam kết chính trị (political commitment) của mỗi quốc gia. CSSKBĐ hiện vẫn là nền tảng triết lý và chính sách y tế của Tổ chức sức khỏe thế giới (WHO), nhằm xây dựng một hệ thống y tế phù hợp, đáp ứng tình hình mới với sự thay đổi nhanh chóng về mô hình bệnh tật, về dân số học và về kinh tế- xã hội.

Như ta biết, “Sức khỏe là một tình trạng hoàn toàn sảng khoái về thể chất, tâm thần và xã hội, chứ không phải chỉ là không có bệnh hay tật”(WHO 1946) và CSSKBĐ được định nghĩa:

“ là sự chăm sóc sức khỏe thiết yếu, dựa trên những phương pháp và kỹ thuật học thực tiễn, có cơ sở khoa học và được chấp nhận về mặt xã hội, phổ biến đến tận mọi cá nhân và gia đình trong cộng đồng, qua sự tham gia tích cực của họ với một phí tổn mà cộng đồng và quốc gia có thể đài thọ được ở bất cứ giai đoạn phát triển nào, trên tinh thần tự lực và tự quyết. Nó là một bộ phận hợp thành vừa của hệ thống y tế Nhà nước – mà trong đó, nó giữ vai trò trọng tâm và là tiêu điểm chính – vừa của sự phát triển chung về kinh tế xã hội của cộng đồng. Nó là nơi tiếp xúc đầu tiên của người dân với hệ thống y tế, đưa sự chăm sóc sức khỏe đến càng gần càng tốt nơi người dân sống và lao động, trở thành yếu tố đầu tiên của một quá trình săn sóc sức khỏe lâu dài “ ( Tuyên ngôn Alma-Ata, 1978).

Trong thuật ngữ  Chăm sóc sức khỏe ban đầu thì từ “Ban đầu” là dễ gây nhầm lẫn nhất, dễ hiểu theo nghĩa “sớm, mới đầu, còn nhỏ, sơ bộ, cơ sở…”. Thực ra không phải vậy. “Ban đầu” – được dịch từ chữ “Primary” – bao gồm những ý nghĩa như  sau:
Đó là sự chăm sóc sức khỏe
1) Thiết yếu;
2) Kỹ thuật học thực tiễn, khoa học, được xã hội chấp nhận;
3) Phổ biến đến tận cá nhân và gia đình;
4) Tự lực, tự quyết;
5) Tham gia tích cực;
6) Phí tổn vừa phải;
7) Gần gủi nơi người dân sống và lao động;
(8) Nằm trong sự phát triển chung về kinh tế – xã hội của địa phương.

Hội nghị Alma-Ata về Chăm sóc sức khỏe ban đầu, 1978:
Hội nghị quốc tế về Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu được tổ chức từ ngày 6-12 tháng 9-1978 tại Alma-Ata, Kazakhstan, do WHO và UNICEF bảo trợ, với 134 nước- trong đó có Việt Nam- và 67 tổ chức quốc tế tham dự. Hội nghị đưa ra Bản Tuyên ngôn nổi tiếng về CSSKBĐ là Tuyên ngôn Alma-Ata, gồm 10 điểm, là chiến lược y tế toàn cầu nhằm đạt mục tiêu “Sức khỏe cho mọi người”.

Tình hình sức khỏe của mọi người trước Hội nghị Alma-Ata được Tổ chức Sức khoẻ Thế giới (WHO) nhận định như sau:
- 80% dân chúng không được chăm sóc sức khỏe một cách thỏa đáng và tình trạng sức khỏe nói chung là không thể chấp nhận được;
- Nhân sự, kinh phí và trang thiết bị phân phối không công bằng – tập trung chủ yếu ở đô thị trong khi đa số dân chúng sống ở vùng nông thôn;
- Hệ thống y tế rập khuôn theo Tây phương, là một hệ thống chủ yếu dựa vào điều trị, vào bệnh viện với kỹ thuật học cầu kỳ, tốn kém, không quan tâm đến bối cảnh kinh tế văn hóa và nếp sống của người dân địa phương;
- Đào tạo theo kiểu cũ, không phù hợp;
- Môi trường xã hội và thiên nhiên thay đổi. Nhiều bệnh tật mới xuất hiện, phức tạp, phản ánh tình trạng kinh tế – xã hội – chính trị, nên không thể giải quyết vấn đề đơn thuần bằng cách tiếp cận lâm sàng, cá thể như trước mà đòi hỏi phải có một phương pháp tiếp cận mới.

Từ Hội nghị Alma-Ata 1978 đến nay, đã có 4 hội nghị quốc tế khác xem xét lại toàn bộ chiến lược CSSKBĐ để điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới.
- Tại Madrid, 2003, Hội nghị đã đưa ra những định hướng chiến lược cho SSSKBĐ nhằm đạt Mục tiêu Sức khỏe cho mọi người (Health for All) ở thế kỷ 21Mục đích Phát triển Thiên niên kỷ (Millennium Development Goals) do Liên Hợp Quốc đề ra.
- Tại Argentina, 8/2007, Hội nghị quốc tế về Sức khỏe cho Phát triển của WHO khẳng định lại, SSSKBĐ vẫn là chìa khóa để đạt mục đích Phát triển thiên niên kỷ với nhiều cơ hội và thách thức mới.
Phúc trình của Tổ chức sức khỏe thế giới 2008 (WHO The World Health Report 2008 – khẳng định lần nữa: Chăm sóc sức khỏe ban đầu: “ Bây giờ hơn bao giờ hết!”

(Primary Health Care “Now More Than Ever”)

Bởi vì vẫn còn đó trong Y tế:
Bất công, bất bình đẳng.
Quá tốn kém, nghèo nghèo thêm.
Ngày càng chuyên sâu, manh mún, không toàn diện. Không an toàn. Nhiều tai biến.
Định hướng sai. Nặng điều trị, kỹ thuật cao, tốn kém. Thương mại hoá, tập đoàn hoá.
Y tế cơ sở bị xói mòn, sụp đổ, nhẹ phòng bệnh.

Các yếu tố nội dung của CSSKBĐ:
Có 8 yếu tố nội dung tối thiểu của CSKBĐ do Alma-Ata đề ra:
1) Giáo dục sức khỏe
2) Dinh dưỡng
3) Môi trường – Nước sạch
4) Sức khỏe bà mẹ trẻ em – Kế hoạch hóa gia đình
5) Tiêm chủng mở rộng
6) Phòng chống bệnh dịch địa phương
7) Chữa bệnh và chấn thương thông thường.
(8) Thuốc thiết yếu.

Ngoài 8 yếu tố tối thiểu trên, mỗi quốc gia đề thêm các yếu tố cần thiết khác,
như Việt Nam đề thêm 2 yếu tố sau đây (trở thành 10 yếu tố):
9) Quản lý sức khỏe
10) Xây dựng và củng cố mạng lưới y tế cơ sở.

Nguyên tắc tiếp cận CSSKBĐ:
Để thực hiện thành công CSSKBĐ, phải dựa trên các nguyên tắc tiếp cận :

Cam kết chính trị (Political commitment):
Sức khỏe là yếu tố của sự phát triển, tạo sự ổn định về chính trị- xã hội, không thể coi chăm sóc sức khỏe là một việc làm tốn kém mà phải đầu tư tương xứng. Phải có một hệ thống y tế công bằng và bình đẳng, mang tính nhân văn. Đây là sự cam kết chính trị của mỗi quốc gia.

Tham gia cộng đồng (Community Involvement)
Sự tham gia tích cực của cá nhân và cộng đồng là một yếu tố quyết định thành công trong SSSKBĐ: tự trách nhiệm, tự lực, tự quyết, từ giai đoạn lập kế hoạch, đến triển khai và kiểm tra giám sát, tận dụng mọi tài nguyên sẵn có của cộng đồng.

Phối hợp liên ngành (Multisectoral Cooperation)
Phát triển sức khỏe phải là sự phối hợp hoạt động trong khu vực y tế và những hoạt động của các khu vực khác, đặc biệt là giáo dục, nông nghiệp, chăn nuôi, công nghiệp, nhà ở, giao thông, công trình công cộng…

Kỹ thuật học thích hợp (Appropriate Technology)
Là sự phối hợp giữa phương pháp, kỹ thuật và trang thiết bị, cùng với người sử dụng chúng – góp phần giải quyết các vấn đề sức khỏe một cách phù hợp và có hiệu quả.

Chiến lược CSSKBĐ trong tình hình mới:
Vấn đề sức khỏe:
- Các bệnh dịch mới: HIV/AIDS, SARS, H5N1, …
- Bệnh cũ bộc phát: Lao, Sốt rét, Ung thư, Tiểu đường, tâm thần…
- Các bệnh dịch không lây, mạn tính –> gánh nặng y tế lâu dài
- Bệnh do hành vi lối sống
- Yếu tố nguy cơ: môi trường, rượu, thuốc lá…
- Dinh dưỡng (béo phì, suy dinh dưỡng)
- Thiếu vận động
- Thương tích: bạo hành, vũ khí, chiến tranh, tai nạn giao thông
- Trẻ tật nguyền (bệnh thai nhi)
- Hệ thống y tế lỗi thời, lạc hậu, đào tạo không phù hợp.
- Xã hội già đi –> bệnh mạn tính, gánh nặng kinh tế xã hội.

Ảnh hưởng kinh tế- xã hội:
Toàn cầu hóa, Kỹ nghệ hóa và Đô thị hóa.
Môi trường sống biến đổi.
Di dân => thay đổi cấu trúc cộng đồng.
Chọn giới tính, gây xáo trộn cân bằng sinh học.
Gia tăng khoảng cách giàu nghèo, nhu cầu săn sóc sức khỏe phức tạp.
Hệ thống giá trị gia đình, cộng đồng bị sói mòn, tan rã.
Lối sống cạnh tranh, căng thẳng, ít vận động.
Nhiều yếu tố nguy cơ: Rượu, thuốc lá, ma túy, mại dâm, sai dinh dưỡng…

Mô hình CSSKBĐ trong tình hình mới:

• CSSKBĐ không đối nghịch với khu vực điều trị ở bệnh viện mà có sự liên hệ các cấp.
• CSSKBĐ không phải là không tốn kém, cần đầu tư đúng mức để đạt hiệu quả cao.
• Mô hình cần đa dạng, phù hợp, sáng tạo; đáp ứng nhanh nhu cầu và đòi hỏi ngày càng cao, ngày càng phức tạp của người dân, trên tinh thần gần dân; tiếp cận dựa vào dân số mục tiêu; quan tâm nâng cao chất lựơng cuộc sống (QOL);
• Dựa trên chứng cứ (evidence-based indicators), không áp đặt;
• Đặt trọng tâm chăm sóc sức khỏe đúng nơi, đúng lúc, đúng chuẩn;
• Kết hợp CSSKBĐ và các chức năng Y tế công cộng;
• Quan tâm bệnh mạn tính;
• Quan tâm kinh tế y tế, quản lý y tế và đào tạo nhân lực.

Kết luận

     Tóm lại, trong tình hình mới, với những thay đổi nhanh chóng về mô hình bệnh tật, về dân số học, về kinh tế xã hội, CSSKBĐ vẫn là một chìa khóa của chính sách y tế toàn diện, nhân bản, gắn sức khỏe vào sự phát triển của đất nước.

     Phát triển sức khỏe không phải là một gánh nặng của quốc gia mà trái lại, là yếu tố tối cần thiết để phát triển kinh tế, ổn định chính trị, xã hội, do đó cần đầu tư đúng mức nhằm chăm sóc sức khỏe toàn diện và công bằng cho người dân, đạt mục tiêu Sức khỏe cho mọi người thế kỷ 21 và Mục đích phát triển thiên niên kỷ.

     Việt Nam là một trong những nước đầu tiên cam kết thực hiện Mục đích Phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc và đã có một số thành tựu nhất định. Ngành y tế Việt Nam với quan điểm xuyên suốt: Con người là vốn qúy của xã hội và sức khỏe là vốn quý của con người. Phòng bệnh là chính, điều trị là quan trọng. Mạng lưới y tế 4 cấp từng được đánh giá cao, nhưng hiện cũng đang gặp nhiều khó khăn trong tình hình mới. Chăm sóc sức khỏe ban đầu “bây giờ hơn bao giờ hết” sẽ là chiến lược mang lại sức khỏe cho mọi người.

(Tp.HCM, 8-2011)

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

(*) Trưởng Bộ môn Khoa học hành vi & Giáo dục sức khỏe, Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch.
Nguyên Giám đốc Trung tâm Truyền thông- Giáo dục sức khỏe Tp.HCM

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
13 Responses
  1. Tịnh Phan nói:

    Ngay cả những người trong ngành Y Tế cũng không hiểu đúng cụm từ “Chăm Sóc Sức Khỏe Ban Đầu”.
    Thật ra, ngoài nghĩa ban đầu, primary còn có nghĩa chủ yếu, chính yếu, bậc nhất, sơ đẳng, căn bản, cơ bản, nguyên gốc, nguyên thủy…
    BS Ngọc đã trình bày rất rõ ràng thuật ngữ “Primary Health Care”. Như vậy, nếu dịch là “Chăm sóc sức khỏe cơ bản” thì tương đối sát nhứt(?) Vấn đề ở chỗ, chúng ta chưa có Viện Hàn Lâm để dịch thuật cho đúng nghĩa.

  2. TTM nói:

    Bs ơi!
    M lại “chôm” bài này về cho các bạn cùng nghiên cứu, để hiểu việc “Chăm sóc sức khỏe ban đầu” là như thế nào.

  3. Anh Tịnh Phan nói đúng. Primary Health Care có lúc cũng đã được dịch là “Chăm sóc sức khỏe cơ bản” nhưng thuật ngữ “Chăm sóc sức khỏe ban đầu” là do Bộ Y tế dịch, đã quen dùng từ sau Alma-Ata ở nước ta. Năm 1983, tôi có dịp dự Hội thảo “Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu cho trẻ em” do Thụy Điển tổ chức tại Hà Nội và khi về đã thí điểm Chương trình này tại Phường 13 (cũ), Quận 6, trong 2 năm 1984-1986 rất thành công. Đến năm 1986, Sở Y tế TP triển khai “Chương trình Săn sóc sức khỏe Ban đầu toàn diện” tại xã Hiệp Phước, Nhà Bè, do BS Dương Quang Trung (GĐ SYT) chủ trì và tôi là Trưởng ban Thư ký nên cũng đã có khá nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Tôi thấy đây là một triết lý nhân bản và là một chiến lược y tế toàn diện và công bằng rất đáng được quan tâm trong tình hình hiện nay.

  4. Con đã tìm và mua được cuốn Nhớ đến một người của Bác vừa xuất bản rồi. Con muốn liên lạc với tác giả Lê Anh Dũng có quan hệ với cụ Lê, xin bác cho biết số điện thoại hoặc Email. Con cảm ơn Bác và chúc Bác khỏe.

  5. danbg nói:

    da thua thay Ngoc!
    em dang lam ve TTSK em dang rat can mot tai lieu ve tap huan nang cao suc khoe, Thay co the mach mo cho em duoc khong?
    hoac la Thay co tai lieu nao hay ve Nang cao suc khoe Thay gui cho em nhe, cam on Thay nhieu.
    Kinh chao Thay!

  6. dong thuan nói:

    Thưa thầy
    Xin thầy giúp em hiểu và trả lời câu hỏi này được không ạ:
    “how health promotion and health education can contribute to emancipation (the liberation) or manipulation (defeat) of individuals”
    Em cảm ơn thầy!

  7. Em cần cho biết “câu đó” nằm trong đoạn văn nào, từ tài liệu nào, ở đâu, của ai… (phải đọc toàn bộ mới hiểu nghĩa tác giả muốn đề cập) và tại sao em hỏi như vậy, phải chăng em đang vào thi vấn đáp? (Em đang học ngành gì? Ở đâu vậy?).
    Em cung cấp thêm thông tin thì thầy mới giúp em được. Thân mến.

  8. Hien nói:

    Cám ơn Bs đã giải đáp sớm, em đã đọc nhiều lần bài “Chăm sóc sức khỏe ban đầu”, và em rất tâm đắc với nội dung bác viết: “Bởi vì vẫn còn đó trong Y tế:
    Bất công, bất bình đẳng.
    Quá tốn kém, nghèo nghèo thêm.
    Ngày càng chuyên sâu, manh mún, không toàn diện. Không an toàn. Nhiều tai biến.
    Định hướng sai. Nặng điều trị, kỹ thuật cao, tốn kém. Thương mại hoá, tập đoàn hoá.
    Y tế cơ sở bị xói mòn, sụp đổ, nhẹ phòng bệnh.”
    Em cũng có người thân là nạn nhân của một số các lỗi trên của ngành y mà đã phải ra đi trong độ tuổi có khả năng cống hiến nhiều nhất. Nền y tế của ta hiện nay nặng điều trị, kỹ thuật cao, tốn kém và không hiệu quả. Phòng bệnh hơn hẳn trị bệnh ở nhiều góc độ. Em có nguyện vọng thiết tha tìm ra mô hình Chăm sóc sức khỏe chủ động cho tất cả mọi người (săn sóc sức khỏe theo hướng dự phòng chủ động tức là tác động vào thời kì khỏe mạnh, nhằm làm giảm khả năng xuất hiện của bệnh, tăng cường các yếu tố bảo vệ, loại bỏ các yếu tố nguy cơ). Bs có thể nhận lời giúp cố vấn cho em được không?
    Với tất cả sự kính trọng và biết ơn.

  9. dong thuan nói:

    Thưa thầy
    Chương trình học của em là về Khoa học sức khoẻ tích hợp (integrative health science) và đây là câu hỏi thảo luận về vấn đề giáo dục sức khoẻ và nâng cao sức khoẻ nằm trong chương trình. Giáo viên đưa ra nhiều tài liệu đọc, từ “The birth of clinic” của tác giả Foucault đến “the forms of capital” của Bourdieu và rất nhiều tài liệu khác…dẫn dắt các giai đoạn phát triển của y học đến nay. Theo em hiểu, hẳn là giáo viên có ý hỏi: “GDSK và NCSK đã đóng góp bao nhiêu cho sự giải phóng con người” (to what extent health promotion and health education contributed to emancipation?)

    câu này nằm trong đoạn sau:
    Health Education – Emancipation or Manipulation?

  10. Cảm ơn em đã gởi thêm tài liệu. Tôi chắc em đang học ở Thụy Điển, không biết là em đi du học hay định cư? Ngành học của em rất quan trọng hiện nay. Thụy Đỉển là một đất nước phát triển, Y tế rất tốt, hơn cả Mỹ và Tây Âu. Vấn đề đặt ra trong câu đó để em thảo luận là “Y ĐỨC trong GDSK và NCSK”. Có thực sự “giải phóng” cho con người hay chỉ coi con người như cái máy, biến con người thành nô lệ, “hủy diệt” tự do cá nhân của họ? Anh có quyền gì bắt người ta phải thế này thế nọ “để có sức khỏe tốt” ? Khi anh ép buộc người ta phải thế này thế khác anh có vi phạm “nhân quyền” không, có can thiệp vào hành vi, lối sống của cá nhân người ta không, lấy cớ vì lợi ích của cộng đồng? của tập thể? Và quan trọng hơn, những điều anh “dạy dỗ” người ta đó có chắc là đúng không? Đại khái vậy. Người làm GDSK, NCSK phải có Y đức, đừng áp đặt.
    Phải hiểu rằng mỗi nước có trình độ kinh tế văn hoá xã hội khác nhau. Như ở ta, dị đoan mê tín còn nhiều, phong tục tập quán nhiều nơi gây hại sức khỏe người dân, nhất là bà mẹ trẻ em… Thuốc lá vẫn là yếu tố hàng đầu gây Ung thư, Rượu là yếu tố hàng đầu của bệnh gan và tai nạn giao thông. Dân trí chưa cao, ý thức bảo vệ sức khoẻ cộng cộng còn thấp nên GDSK và NCSK là cần thiết. Dĩ nhiên phải có Y đức trong lãnh vực này. Phải tôn trọng và có cách ứng xử đúng đắn, phù hợp.
    Nên “tranh luận” những vấn đề như vậy, để mở rộng tầm nhìn, nhiều góc độ trên một thế giới “toàn cầu hóa”.
    Thầy ĐHN.

  11. dong thuan nói:

    Thưa thầy
    Những ý kiến của thầy quả thật rất sâu sắc và có ý nghĩa không chỉ với bài tập này mà còn giúp em định hướng lại cái nhìn một cách toàn diện hơn về cả chuơng trình học”integrative health science”. Em đang theo học Master của trường ĐH Kristianstad Thuỵ điển và em hy vọng sẽ được thầy chỉ bảo nhiều hơn nữa trong những chặng đường tiếp theo.
    Xin kính chúc thầy sức khỏe!

  12. nguyen nhi nói:

    em chào thầy
    Thầy ơi, trong CSSKBĐ có nguyên lý về tính công bằng, vậy tính công bằng được thể hiện thế nào trong 10 nội dung CSSKBĐ và được áp dung thế nào trong truyền thông giáo dục sức khỏe và lĩnh vực sử dụng bảo hiểm y tế của Việt Nam, thầy có thể giải thích rõ cho em hiểu được không ạ ?
    em cám ơn thầy rất nhiều

  13. Tổ chức một mạng lưới y tế tốt, gần dân, phòng bệnh tốt, chăm sóc bệnh tật (có y đức) … đã mang tính công bằng rồi đó em. Ngoài ra, những lãnh vực như Giáo dục sức khỏe, Nước sạch và môi trường, Vệ sinh an toàn thực phẩm, Tiêm chủng mở rộng… đều có tính công bằng vì không phân biệt giàu nghèo, thành thị hay nông thôn, miền núi…
    Bảo hiểm y tế nếu làm tốt cũng mang tính công bằng xã hội, giúp đỡ lẫn nhau. lá lành đùm lá rách…

Ý kiến của bạn về bài viết trên

XHTML: Bạn có thể sử dụng các thẻ: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Các bài viết khác: