Cần có một chương trình toàn diện

Thực ra Giáo dục giới tính không phải nhằm để làm giảm tỷ lệ phá thai! Giáo dục giới tính không phải là dạy cách phòng tránh thai mà là một chương trình “học làm người” để có cuộc sống hạnh phúc. Nhưng thực tế thì cho đến nay ta làm GDGT chưa tốt vì chưa có hẳn một Chương trình GDGT toàn diện. Do thời lượng hạn chế của chương trình truyền hình, tôi nghĩ có lẽ nên chia sẻ với bạn bè bài viết dưới đây, đã đăng trên Saigon Tiếp Thị ngày 11.11.2011. (ĐHN).

Giáo dục giới tính là một tiến trình suốt cả đời người, là chuyện phải làm hằng ngày, trước hết là ở gia đình nhằm trang bị kiến thức, hình thành nhân cách, tạo nên một nền tảng vững chắc cho sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản sau này. Nó bao gồm những hỉêu biết về phát triển tính dục, các mối quan hệ, hình ảnh về thể chất và vai trò giới, tình bạn, tình yêu, tình dục.

Giáo dục giới tính đề cập đến các khía cạnh về sinh học, văn hóa xã hội, tâm lý và tâm linh của vấn đề giới tính, từ lĩnh vực nhận thức (thông tin) đến lĩnh vực tình cảm (cảm xúc, giá trị, thái độ) và lĩnh vực hành vi (kỹ năng truyền thông, giao tiếp và kỹ năng quyết định) của mỗi cá nhân.

Tính dục gắn với con người từ trong trứng nước. Khi thụ tinh thì đã sẵn các nhiễm sắc thể X,Y, phân định giới tính cho đứa trẻ, dù đến 3 tháng trong bụng mẹ, thai nhi mới có đầy đủ các bộ phận sinh dục nam hay nữ! Bên cạnh đó, thiên nhiên còn trang bị sẵn một hệ thống các tuyến sinh dục, để tới tuổi nào đó thì sẽ cho kích hoạt… tạo ra các kích thích tố cần thiết để phát triển giới tính! Chờ đến lúc đó mới “dạy” thì nhiều khi đã muộn!

Cha mẹ có bổn phận phải dạy con cái ngay từ trong gia đình, không thể “khoán” cho ai khác. Và phải dạy rất sớm vì đây là vấn đề liên quan đến nếp sống của mỗi gia đình, đến giá trị, lòng tin, thái độ và nhất là hành vi, hình thành nhân cách của mỗi con người để có một cuộc sống hạnh phúc về sau. Ngay từ lúc mới sinh, trẻ đã được học về tình yêu thương, trìu mến, vuốt ve, cưng nựng, học về những mối quan hệ anh chị em, cha mẹ, ông bà… Trẻ học về giới tính khi cha mẹ chăm sóc, chuyện trò hằng ngày, lúc vui chơi với chúng, lúc thay quần đổi áo cho chúng, dạy chúng biết các bộ phận của cơ thể từ mắt mũi, tai miệng, đến bộ phận sinh dục… Ngay từ lúc đó, trẻ đã học “không phân biệt đối xử” với các bộ phận trong cơ thể mình, và có trách nhiệm gìn giữ vệ sinh đâu đó đàng hoàng. Trẻ lớn dần lên thì hiểu biết sẽ mở rộng thêm về sinh lý học, về các hành vi, thái độ, giá trị liên quan giới tính của gia đình cũng như môi trường văn hóa xã hội chúng đang sống.

Thẳng thắn, chân tình, cởi mở và khoa học trong trao đổi là cách tốt nhất để truyền thông giữa cha mẹ và con cái suốt giai đoạn tuổi thơ cũng như ở tuổi tiền dậy thì và dậy thì, tuổi thanh niên, nhờ đó tạo nên một phương cách xử thế khi trẻ trưởng thành cho vấn đề sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản. Do vậy, cha mẹ cũng phải trang bị cho mình đủ kiến thức để tự tin và có phương pháp tiếp cận phù hợp với từng lứa tuổi theo sự tăng trưởng và phát triển của trẻ.

Thế nhưng do từ trước người lớn chúng ta cũng chưa hề được “giáo dục giới tính” bao giờ nên không tránh khỏi lúng túng và lấn cấn trong tư tưởng. Do vậy, để có thể “vượt qua chính mình” cần xem xét lại một số nhận thức, quan điểm của bản thân mình về giới tính, về tình dục để có thái độ thích hợp. Trang bị kiến thức về cơ thể học, sinh lý học tuy vậy không khó bằng cách nhìn nhận vấn đề, tức “quan điểm” – cũng gọi là các “giá trị” – của chính bản thân. Cần thấy rằng khi nói đến tình dục, không thể chỉ nói đến chuyện giao hợp mà phải bao gồm toàn bộ các khía cạnh liên quan như thể chất, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý và cảm xúc. Như vậy, giáo dục giới tính là giáo dục toàn diện về các khía cạnh đó, chứ không phải chỉ dạy cách dùng bao cao su hay sử dụng thuốc ngừa thai.

Vì thế cần có một chương trình giáo dục giới tính toàn diện, không manh mún, lẻ tẻ, mà có hệ thống, được soạn thảo không bởi một vài cá nhân “có thẩm quyền” nào đó theo quan điểm riêng của họ rồi áp đặt cho mọi người mà phải do một nhóm chuyên viên về y học, giáo dục, tâm lý xã hội v.v… ngồi lại với nhau để thống nhất trước trên một số nguyên tắc cơ bản – các giá trị- để có tiếng nói chung. Chẳng hạn tính dục là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người. Mọi người ai cũng có tính dục. Tính dục không đơn thuần là chuyện giao hợp. Với con người, tính dục bao hàm sinh học, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý, cảm xúc…

Mọi người ai cũng có nhân phẩm, mỗi người là một cá thể độc đáo trong bối cảnh văn hóa chung. Đừng vì thấy người ta khác mình mà cho là sai lạc, bệnh hoạn rồi đối xử kỳ thị, bất công. Mỗi cá nhân có kiểu hành xử tình dục riêng, miễn là không mang lại bệnh hoạn, tai họa cho mình hay cho người và không trái thuần phong mỹ tục, văn hóa chung của cộng đồng.

Mỗi người tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi tính dục của mình và về những hậu quả của nó nếu có. Do vậy, cần có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ. Cũng cần nhớ rằng trẻ con thích “khám phá” và luôn tò mò học hỏi về tính dục là một tiến trình tự nhiên để phát triển.

Chương trình này sẽ không chỉ dành riêng cho các nhà giáo dục, cho nhà trường – từ nhà trẻ đến sau đại học- mà còn cho truyền thông đại chúng, cho các tổ chức xã hội, tôn giáo, và cho các bậc phụ huynh- kể cả người giúp việc trong gia đình… để nói cùng thứ tiếng, tránh “ông nói gà bà nói vịt”.

Về nội dung ít nhất phải đề cập về sự phát triển của con người- từ trong bụng mẹ đến tuổi trưởng thành, mối tương quan giữa các yếu tố thể chất, tâm lý, các mối quan hệ, tương tác, các kỹ năng cá nhân – đối với bản thân mình cũng như giữa người với người- đến các hành vi tính dục- dựa trên nền tảng văn hoá của mỗi cộng đồng- rồi mới đến các vấn đề về sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản với các bệnh lây truyền qua đường tình dục v.v… Trong mỗi nội dung đó, phải dạy cả về kiến thức, thái độ, về các giá trị, về hành vi, lối sống, cách ứng xử phù hợp trong môi trường văn hoá của cộng đồng./.

Ra khỏi cơ thể người, trứng lãi đũa bỗng co rúm lại vì bị chói nắng ( vì thế mà vỏ trứng lãi đũa bao giờ cũng nhăn nheo)… Rồi một trận mưa rào đổ ập đến, kéo trứng lãi trôi phăng đi. Hốt hoảng, trứng lãi cố ngoài mình bám chặt vào một nhánh lá rau đang đong đưa trước gió. Trứng lãi bám rất chắc vì sợ một trận mưa nữa lôi đi thì nguy mất!

Chẳng bao lâu, bên trong cái vỏ đã loi nhoi một con lãi đũa con mới nở. Nó được đặt cho một cái tên khá thi vị: ấu trùng!
Một hôm, ấu trùng (vẫn nằm cuộn mình trong vỏ trứng) bị nhấc bổng lên làm chú khiếp vía, càng bám chặt vào lá rau cho khỏi té. Thì ra chú bị mang ra chợ bán cùng với lá rau chú đang trú ngụ. Chú nghĩ có lẽ đây chỉ là một sự nhầm lẫn thôi chứ người ta không cố ý đem chú đi bán. Tuy vậy, chú cũng hồi hộp hết sức vì sợ người ta cho vào nồi nước sôi. Nhưng may quá, vì là một loại rau ăn sống nên chỉ được rửa qua loa rồi dọn lên bàn ăn! Ấu trùng chưa kịp nghĩ ngợi gì nhiều thì đã bị ai đó nuốt tọt vào dạ dày. Tiếp đó, ấu trùng bị đẩy xuống ruột non. Ở đây, khí hậu nóng ấm, chú vội vàng chui ra khỏi vỏ. Chú ngỡ ngàng một chút trước khung cảnh lạ. Và rồi như có di truyền một dòng máu giang hồ trong người, chú lập tức làm ngay một cuộc phiêu lưu mới, thăm dò nơi ăn chốn ở. Chú vượt qua thành ruột non, theo dòng máu tĩnh mạch đến gan. Vượt gan, chú bơi một mạch lên phổi. Sau một cuộc hành trình dài đầy mệt mỏi và hứng thú, chú trông rắn rỏi hẳn lên. Gặp không khí tốt lành ở phổi, chú quyết định ở lại đó nghỉ ngơi một thời gian. Chỉ trong ba tuần lễ, chú đã thay đổi hẳn: lớn ra, trông bảnh trai không thua bất cứ một con lãi đũa nào khác!
Thế rồi, tiếp tục cuộc hành trình, chú chui vào cuống phổi, leo đến tận cổ họng của “khổ chủ” để được một lần nữa, nuốt tọt vào dạ dày. Sau một cuộc du lịch kỳ thú như thế, nay chú nghiễm nhiên là một chú lãi đũa trưởng thành ở ruột non. Không còn ai dám gọi chú bằng cái tên “ấu trùng” như xưa kia nữa. Chú bèn lập gia đình và tiếp tục đẻ mỗi ngày hai trăm ngàn trứng lãi.
Ra khỏi cơ thể người, trứng lãi đũa bỗng co rúm lại vì bị chói nắng…

Như vậy đó, lãi đũa đã đi “chu du” trong cơ thể của chúng ta. Cuộc du lịch rất thú vị đối với chúng, nhưng đối với ta thì chẳng “khoái” tí nào. Thời gian ba tuần lễ lãi con ở phổi làm cho ta bị nóng sốt, ho hen, khó thở. Và thời gian lãi ở ruột thì ta luôn bị đau bụng, ói mửa, gầy còm, xanh xao vì chúng đã hút mất khá nhiều chất bổ dưỡng của ta. Thỉnh thoảng, có chú lãi đũa tinh nghịch còn chui vào ống dẫn mật, vào ruột thừa, hay ôm nhau khiêu vũ thành từng cuộn lãi to gây nghẹt ống mật, tắc ruột…
Để cơ thể ta không trở thành nơi “lý tưởng” cho lãi du lịch, ta phải giữ vệ sinh tốt. Rửa tay trước mỗi bữa ăn, cắt sạch móng tay. Không ăn rau cải sống sít, rửa không kỹ. Không đi tiêu bừa bãi ngoài đồng… Nhưng nếu rủi chúng đã lọt vào cơ thể ta, thầy thuốc cũng sẽ giúp ta trục xuất chúng ra bằng các loại thuốc xổ lãi… Hột bí (bí ngô, bí rợ) cũng chữa được lãi. Rang hột bí, ăn chừng nửa chén cũng đủ hết lãi!
Đỗ Hồng Ngọc

Có “Chí” thì… hư!

Gia đình nhà Chí gồm có Chí đực, Chí mén… và trứng. Chí đực to nhất nhà, dài đến 3mm, màu xám lợt, có sáu chân rắn chắc, nở nang, giỏi leo trèo. Cuối chân chí có móng cong tạo thành một cái kẹp bám chắc vào tóc. Khác với các loài khác, Chí đực có nhiệm vụ… sinh đẻ! Còn Chí mén là những chí bé tí mới nở, thân hình mảnh khảnh, nhỏ nhắn, da trắng trẻo, có vẻ hơi ngơ ngác một tí nhưng khi cắn thì… ngứa kinh khủng!
Dòng họ nhà Chí làm nghề… sống bám (ký sinh), chuyên hút máu người. Chí được trang bị một cái vòi khá tối tân, có thể co ra thụt vào. Mỗi lần Chí thò vòi ra hút máu xong, liền co rụt vòi vào thân một cách tỉnh bơ như chẳng có việc gì xảy ra, trong khi “thân chủ” thì bị ngứa không chịu nổi. Tai hại nhất là Chí có thói quen chích hút máu xong bèn… ị ngay tại chỗ. Phân chí chứa nhiều siêu vi trùng có thể gây bệnh làm chết người. Trong lịch sử y học, đã có những trận dịch chí giết chết hằng triệu người, đó là các bệnh sốt ban nhiệt chí, bệnh sốt hồi quy chí do siêu vi trùng Rickettsia prowazekii và ký sinh trùng Spirocheta recurrentis gây ra.
Mỗi con chí đẻ mỗi ngày từ 5 đến 7 trứng. Đẻ xong, Chí đực phết cho trứng một chất keo dán chặt vào tóc, nhờ tóc giữ giùm.
Một tuần sau trứng nở thành ấu trùng và sau ba lần lột xác, biến hóa, một chú chí bảnh bao xuất hiện: ấy là Chí mén.
Bà con gần gũi nhất của Chí là Rận, nhưng ít khi họ chơi chung với nhau. Họ nhà Chí rất tự hào về dòng dõi “quý tộc”… cao cả của mình vì chúng chỉ sống trên đầu người ta! Họa hoằn lắm Chí mới chịu bám vào râu hay lông mày. Chí khinh bọn rận là bọn… thấp hèn, sống ở những chỗ không mấy lịch sự (trong quần áo đầy mồ hôi hay trong mùng mền).
Tóc càng dài, Chí càng khoái vì dễ ẩn náu kiếm ăn. Có những bạn gái, Chí nhiều đến nỗi chỉ cần vuốt tóc một cái cũng tóm được vài “trự” Chí. Có người… “yêu” chí đến nỗi “cắn” chí lụp bụp ngon lành, có người lại thích bóp chí lách tách giữa hai móng tay. Các trò tiêu khiển không lành mạnh này gây tai hại: có thể tạo thành bệnh dịch ở người.
“Nuôi”… Chí không ích lợi gì cả, chỉ chứng tỏ mình là kẻ… ở dơ. Bạn nào để đầu tóc có Chí là hư đó. Muốn diệt trừ Chí các bạn phải cắt tóc ngắn, gội đầu thường xuyên bằng xà bông. Có thể dùng lược dầy để chải chí một cách liên tục, hoặc ra nhà thuốc hỏi mua một thứ thuốc xức chí. Ở nhà quê có thể dùng hột mãng cầu (na) rang vàng, tán nhuyễn, trộn với dầu dừa xức chí. Không được dùng thuốc rầy hoặc dung dịch DDT dễ gây ngộ độc… Khi diệt chí, hãy nhớ diệt chí cho cả nhà cùng lúc, để tránh lây Chí qua lại lẫn nhau. Tóm lại, có “Chí” thì…hư!
Đỗ Hồng Ngọc

Cái mũi

“Ngày xưa… có một chú voi con…”. Câu chuyện cháu biết rồi đó. Chú voi con tinh nghịch, đánh nhau với cá sấu, bị cá sấu ngoạm lấy cái mũi của chú kéo xuống nước, chú ráng sức kéo lên. Giằng co mãi, sau cùng chú voi thắng cuộc, nhưng từ đó loài voi có cái mũi dài ngoằn ra thành một cái vòi… Nhiều cháu bé cũng có… vòi như voi ấy, nghĩa là mũi cứ lòng thòng, đặc quánh làm cho bé không thở được bằng mũi, phải há miệng để thở, lâu ngày răng hô ra và lồng ngực dẹp lại, không phát triển được.
Cái mũi, dĩ nhiên là dùng để… thở. Ta cũng có thể thở bằng miệng, nhưng miệng chỉ để dành “sơ cua” khi cần thiết, vì thở bằng miệng không tốt như thở bằng mũi. Mũi giúp ta thở nhẹ mà sâu. Thử bịt mũi rồi thở miệng xem. Rõ ràng là chỉ hời hợt phơn phớt bên ngoài, không sâu tận đáy phổi được. Lâu ngày, phần đáy phổi ít dùng tới sẽ bị xẹp xuống làm “ổ” cho vi trùng lao nữa!
Mũi chúng ta được trang bị khá tốt: Lông mũi dùng làm chổi quét bụi khói, nhất là ở thành phố nhiều khói bụi, ít cây xanh. Lông mũi có bổn phận chặn bụi từ bên ngoài… tạo thành “cứt mũi”. Niêm mạc mũi có nhiều mạch máu, sưởi ấm và làm ẩm không khí trước khi không khí đi vào phổi. Khi trời lạnh đột ngột, niêm mạc mũi phồng lên để… nhanh chóng sưởi ấm không khí, nhưng phồng to quá lại làm ta bị nghẹt mũi! Xuất tiết gia tăng, làm ta bị chảy nước mũi. Có người quá nhạy cảm còn ách xì lia lịa, rồi tưởng có ai đó nhắc mình! Hai bên mũi còn có xoang mũi giúp cho sự phát âm được tốt. Khi nghẹt mũi, xoang bị bít lại, ta nói bằng “giọng mũi” nghe rất lạ tai.
Đừng lạm dụng thuốc nhỏ mũi. Thuốc sẽ làm co mạch máu ở mũi, làm bớt nghẹt nhưng sau đó lại phồng to hơn. Về sau sẽ bị viêm mũi do thuốc. Niêm mạc mũi hư đi mà lông thì rụng hết!
Nên thở bằng mũi, thở sâu, đều và nhẹ nhàng.
Đỗ Hồng Ngọc

Nghỉ hè, nên làm gì?

Gặp chú Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc ở hành lang bệnh viện Nhi Đồng, phóng viên tí hon liền tranh thủ mở ngay một cuộc phỏng vấn “bỏ túi”:
- Thưa chú, nghỉ hè rồi! Để có một mùa hè vui khỏe, chú khuyên cháu và các bạn nên làm gì?
- Lời khuyên đầu tiên của chú là nên nghỉ. Có vậy mới gọi là nghỉ hè chứ, phải không? Nhưng nghỉ thế nào là chuyện phải bàn! Muốn làm việc có năng suất thì phải biết nghỉ ngơi. Nhưng nghỉ ngơi không có nghĩa là chỉ ngồi một chỗ, hay là không hoạt động gì cả. Nghỉ hè! Đó là thời gian tốt nhất để chúng ta về quê, lên núi, xuống biển, tiếp xúc với thiên nhiên, lao động chân tay, hoạt động thể dục thể thao, tham gia sinh hoạt tập thể và các hoạt động xã hội bổ ích khác…
- Sau nghỉ ngơi là gì hở chú?
- Là ngủ. Tuổi đang lớn rất cần ngủ. Trong lúc ngủ, cơ thể tiết ra kích thích tố tăng trưởng, lại giảm tiêu hao năng lượng, để dành năng lượng cho sự phát triển. Dĩ nhiên, ngủ nhiều quá cũng không tốt, “mụ” người đi. Bình quân mỗi ngày 8-10 giờ là đủ.
- Sau ngủ là…
- Sau ngủ là ăn! Ăn cũng phải học cháu ạ! Phải biết cách ăn. Chả cần cao lương mỹ vị gì đâu! Tuổi đang lớn cần nhiều chất đạm, sinh tố, khoáng chất: thịt cá tôm cua, đậu nành, rau củ, trái cây, trứng, sữa v.v… đều rất cần thiết. Chú ý đừng để bị… Tào Tháo đuổi do thiếu “vệ sinh an toàn thực phẩm” là được!
- Một số bạn bè cháu tính trong dịp hè sẽ đi chữa bệnh?
- Đúng đó.
- Và sau đó?
- Sau đó là học.
- Chú nói không học mà!
- Đâu có! Chú chỉ nói hè nên nghỉ, ngủ, ăn, chữa bệnh… chứ đâu bảo không học. Trong mấy tháng hè, các cháu lớn có thể học lấy một “nghề” có ích để giúp đỡ gia đình được thì tốt. Ba má sẽ rất ngạc nhiên và vui sướng khi thấy cậu con trai “bỗng nhiên” biết sửa cái bàn, chữa được cái tủ; cô con gái biết may, vá, đan, thêu, v.v… Rồi còn phải học bơi, học hát, học đàn, vẽ, chụp hình… Ngoài ra, đừng quên ôn tập, chuẩn bị bài vở cho năm học mới!
- Còn vấn đề phòng bệnh? Cháu và các bạn cháu có thể làm được gì?
- Nhiều thứ lắm. Cần lưu ý tránh các tai nạn trong dịp hè. Vui chơi điều độ và cảnh giác! Các tai nạn hay gặp là té gãy tay, gãy chân, bị rắn cắn, trúng nắng, nhất là chết đuối… Cần học cách sơ cấp cứu tốt khi có tai nạn xảy ra. Đặc biệt, về bệnh cần đề phòng sốt xuất huyết, sốt rét, tiêu chảy… Cháu và các bạn nên giữ cho nhà cửa thoáng đãng, sạch sẽ, không treo quần áo lung tung làm chỗ cho muỗi trú ấn, lấp các vũng nước đọng và nên ngủ mùng.
- Cảm ơn chú! Bọn cháu “dư sức” làm các điều chú dặn.

Đỗ Hồng Ngọc

Nhat Duong nhatduong@yahoo.com

Minnesota, ngay 3 thang 10 nam 2011,

Kính gửi Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc
Kính thưa Bác sĩ,
Con tên là Nhat Duong, hiện nay đang học ở Mỹ. Con chỉ vừa mới qua đây được 2 năm, nay con đã 18 tuổi rồi; cái tuổi thiệt đẹp phải không Bác sĩ?
Trong khi viết những dòng này cho Bác sĩ, con có một cảm giác thật hồi hộp mà con nghĩ Bác sĩ- hơn 60 năm về trước- cũng đã trải qua khi “đánh bạo” viết thư cho cố học giả Nguyễn Hiến Lê. Hồi hộp vì không biết có được trả lời thư hay không, hoặc Bác sĩ sẽ đánh giá sức học, trình độ văn hóa qua cách viết của mình như thế nào…

Con, đặt chân lên nước Mỹ năm 16 tuổi, thấy mình thật may mắn vì đã được “hít thở” không khí Á Đông, cụ thể là Viet Nam, thấy được vẻ đẹp của thành phố Sai Gon thân yêu mỗi sáng, nét duyên dáng của tà áo dài nữ sinh sau mỗi giờ tan học mà nói như nhà văn Nguyễn Nhật Ánh trong truyện Mắt Biếc là “một kỳ quan.” Nếu được chọn lại, con vẫn sẽ chọn mình được sinh ra và lớn lên ở Sai Gon, Viet Nam, dù cho sau này con có phải vất vả học tiếng Anh như thế nào đi chăng nữa. Đối với con, tiếng Việt đẹp một cách lạ kỳ, đặc biệt kể từ hồi con qua Mỹ đến giờ. Đẹp đên mức trong những lần thắp nhang khấn Phật, con đã xin Phật cho con mãi là người Viet Nam, kiếp này và cả những kiếp sau nữa…

Cơ duyên đã cho con được “gặp” Bác sĩ qua những tác phẩm như “Như ngàn thang thuốc bổ”, “Thầy thuốc và bệnh nhân”, “Gió heo may đã về”, “Thư gởi người bạn rộn”… từ rất sớm, năm đó con chỉ đang học lớp 8 mà thôi. Mà lại lén giấu ba mẹ để đọc, sợ ba mẹ phát hiện được lại nói mình “ông cụ non”! Mà đọc lén cũng có cái thú của nó, Bác sĩ đồng ý với con chứ? Cảm giác lúc đầu của con khi đọc lời tựa “Như ngàn thang thuốc bổ” là sự kính trọng xen lẫn sợ sệt khi nghe Bác sĩ làm việc “như điên trong nhiều năm trời,” để rồi bị “tai biến mạch máu não, phải mổ gấp.” Lúc đó con đã từ bỏ ý định trở thành Bác sĩ. Nhưng rồi những tác phẩm tiếp theo của Bác sĩ đã làm con phải suy nghĩ lại, thậm chí suy nghĩ rất nhiều. Tất cả những tác phẩm của Bác sĩ, ngọai trừ “Gươm báu trao tay” và “Nghĩ từ trái tim,” con không nhớ đã đọc bao nhiêu lần từ năm lớp 8 đến nay, nhưng đủ nhiều để con thấm thía những bài học trong đó. Nhờ Bác sĩ mà con không se sua quần áo, không đua đòi ba me này nọ; rằng chỉ có học giỏi mới được mọi người “mua chuộc”.
Cơ duyên cũng cho con “gặp” nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và học gỉa Nguyễn Hiến Lê qua những tác phẩm tuyệt hay của hai ông. Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh nuôi dưỡng hạt giống tuổi thơ trong con, giup con yêu Viet Nam hơn. Từ hồi đọc truyện Nguyễn Nhật Ánh, con tự thay đổi mình rất nhiều. Không hiểu sao truyện Nguyễn Nhật Ánh vừa có tính chất giải trí vừa có tính giáo dục rất cao. Còn về học gỉa Nguyễn Hiến Lê, thật sự con chỉ biết thưởng thức những tác phẩm của ông mà không có bất cứ 1 lời phàn nàn nào, vì những tác phẩm được viết quá khéo và quá hay!
Thưa Bác sĩ, nãy giờ con trải lòng với Bác sĩ như vậy để Bác sĩ hiểu con hơn, ngoài ra để Bác sĩ có đủ “tư liệu, thông tin” để tư vấn cho con vấn đề sau đây:

Con đang theo học để thi vào Y khoa ở Mỹ. Mục tiêu của con là trở thành Bác sĩ, cứu chữa được thiệt nhiều người, đặc biệt là người nghèo. Mặc dù con biết Y khoa là ngành khó nhất ở Mỹ, phải có bằng cử nhân (bachelor degree) và điểm thi MCAT, cộng với những sinh hoạt ngoại khóa khác. Thế nên, con rất muốn nghe lời khuyên của Bác sĩ về việc làm thế nào để trở thành 1 vị bác sĩ tốt. Được vậy con cảm ơn Bác sĩ nhiều lắm…
Một chuyện nữa là Bác sĩ cho con lời khuyên chọn vợ như thế nào sau này. Con biết Bác sĩ sẽ nghĩ con lo chuyện “nữ nhi tình trường” mà không chú tâm vô học. Nhưng Bác sĩ ơi, con sợ rằng khi con cần hỏi thì Bác sĩ đã trăm tuổi rồi…

Chuyện cuối cùng là việc nên nuôi dạy con của con ở Việt Nam hay Mỹ. Con biết vấn đề này hơi nhạy cảm một tí, nhưng thực tình con rất muốn nuôi dạy con của con ở Việt Nam. Bác sĩ cũng đã biết nuôi dạy con cái khó như thế nào, đặc biệt ở Mỹ, nơi mà nếu muốn, đứa trẻ có thể gọi 911 bất cứ lúc nào để “bỏ bót” cha mẹ nó, cùng hằng trăm khác biệt văn hóa khác. Sẽ thật tuyệt vời nếu Bác sĩ có thể cho con một lời giải cho “bài toán” này.

Con thực tình xin lỗi Bác sĩ vì đã viết 1 bức thư dài như vậy (con biết Bác sĩ mới mổ cườm mắt gần đây), nhưng xin Bác sĩ hãy cho con 1 lời khuyên để con vững tin hơn trên bước đường con đã, đang, và sẽ chọn sau này…
Nhat Duong

Saigon 7.10.2011

Tg Nhat Duong,

1. Bác thật sự ngac nhiên thấy con mới 18 tuổi, đã qua Mỹ 2 năm rồi mà con viết tiếng Việt rất tốt, nhất là những suy nghĩ của con rất Việt Nam, có lẽ nhờ con đã sống trong một nền nếp văn hóa gia đình.
2. Không đến 60 năm đâu, mới 54 năm thôi. Đó là năm 1957 khi bác “đánh bạo” viết thư cho ông Nguyễn Hiến Lê hỏi ý kiến về chuyện học hành. Hồi đó viết thư tay chứ không như bây giờ có máy vi tính, có internet. Viết tay còn có thể bị đánh giá qua chữ viết nữa đó chứ (Đời người qua nét bút)!
3. Con có thể nói rõ hơn, tại sao con thấy may mắn vì được « hit thở » không khí Á Đông ? Cho vài ví dụ? Bởi nhiều bạn trẻ như con qua được đến Mỹ thì coi như mình được “giải thoát” và hội nhập vào văn hóa Mỹ rất nhanh! Có phải con sanh ra ở Saigon? Gia cảnh ra sao? Bố mẹ làm nghề gì? Như vậy Bác mới hiểu con nhiều hơn. À, đặc biệt con thấy tiếng Việt “đẹp một cách lạ kỳ” ở chỗ nào?
3. Đọc lén, thú lắm chứ! Nhưng lén đọc “bậy bạ” thì lại không nên. Có lẽ gia đình con, Ba mẹ con đã có sẵn một số sách của Bác nên con mới có cơ hội đọc lén? Con sợ ba mẹ phát hiện nói con là ông cụ non thì Bác thấy con trở thành ông cụ non thiệt rồi đó qua thư này! Con cho Bác biết, vì sao con đọc sách của Bác mà lại thích? Bác đâu có viết “tiểu thuyết” như nhà văn Nguyễn Nhật Ánh?
4. Không se sua chưng diện, tốt. Có lẽ Ba mẹ con chắc cũng ngạc nhiên thấy có thằng con không se sua chưng diện, chỉ lo học hành, lo hoạch định tương lai từ nhỏ? Tại sao ngoại trừ Gươm báo trao tay và Nghĩ từ trái tim không đọc? Có phải vì nó khó hiểu hay vì nó viết về Phật giáo?
5. Con nhận xét về 2 tác giả Nguyễn Hiến Lê và Nguyễn Nhật Ánh rất đúng.( Bác mạn phép chuyển thư này đến nhà văn NNA, để ông thấy ông được giới trẻ đánh giá ra sao). Bác hy vọng NNA sẽ ngày càng nâng cao tính giáo dục của tác phẩm mình, sẽ có ích nhiều cho tuổi trẻ.
5. Con phải đặt Mục tiêu từng bước. Đừng đặt Mục tiêu quá xa. Phải xong Bachelor, phải chuẩn bị thi MCAT cho thật tốt… Sau đó mới tính chuyên trở thành một bác sĩ “tốt” là như thế nào được. Ở đời nhiều khi mình tính đường này nó ra đường khác. Bác chúc con “thuận buồm xuôi gió”, nhưng đừng đặt kỳ vọng quá xa, vì nếu không thành công sẽ dễ nản chí, ngã lòng. Đọc thư con, Bác biết con là người có ý chí, nghị lực, có “văn hóa” rộng. Như vậy, dù con không thành Bác sĩ đi nữa thì vẫn sẽ thành công trên đường đời, vẫn sẽ là một người tốt, giúp ich được cho gia đình và xã hội.
6. Chọn vợ? Đây là chỗ mà Bác nói con trở thành “ông cụ non”. Lo xa quá! Chọn vợ như thế nào ư? Nhiều khi phải có « duyên » và « nợ » con ạ ! Có duyên mà không nợ, có nợ mà không duyên, cũng không thành. Trong mọi tình huống, đều phải biết uyển chuyển, trung dung. Đặt nhiều điều kiện quá dễ thất bại lắm! Con có thể tìm đọc cuốn “Tương lai trong tay ta” của Nguyễn Hiến Lê. Ông có chỉ cách “chọn vợ” trong đó.
Con 18 tuổi chắc cũng đã bắt đầu quan tâm đến chuyện nam nữ, mới thấy “áo dài” nữ sinh đẹp như thế nào phải không? Vậy là tốt. Tốt vì con là “con trai” thực sự. Hãy để thời gian tập trung lo học. “Tình duyên” sẽ đến sau. Bác còn gần 30 năm nữa mới được… trăm tuổi. Lúc đó con cũng lớn bộn rồi! Đừng lo.
7. Chuyện “dạy con” để tới đó hẳn hay. Lúc đó, con sẽ có nhiều vấn đề để giải quyết lắm. Học xong con về Việt Nam hay ở Mỹ luôn? Vợ con là ai? Ý kiến vợ con thế nào? Con phải tôn trọng, bàn bạc. Ý kiến Ba mẹ con thế nào? Còn “Ba mẹ vợ” nữa chứ! Lỡ con cưới một cô gái Mỹ hay Tàu… thì sao? Ai biết được? Que sera sera. Dù sao, con cũng nên để dành cuốn Khi Người Ta Lớn và Tuổi Mới Lớn… cho con của con! Dù sao, con của con cũng nên được trui rèn trong nền văn hóa Việt phải không?
Trước mắt tập trung lo học, đạt Muc tiêu từng bước. Rèn nghị lực, nhân cách. Giữ gìn sức khỏe.
Chúc con mọi sự tốt lành.
BS Do Hong Ngoc.

Minnesota, ngay 7 thang 10 nam 2011

Kính thưa Bác sĩ,
Con thiệt không biết nói gì hơn là cảm ơn Bác sĩ đã trả lời thư của con. Từ hồi nhỏ đến giờ đây là lần đầu tiên có người trả lời thư cho con, mà lại là Bác sĩ nữa! Con thích lắm, cảm giác vừa hồi hộp, vừa vui mừng.

Lý do con nói rằng con “may mắn được hít thở không khí Á Đông” vì con thấy cuộc sống ở Mỹ sao mà cực quá! Người Mỹ có lẽ không biết khái niệm “sống nhàn nhã” như người phương Đông, lúc nào vẻ mặt cũng căng thẳng, âu lo, vì phải lo trả tiền nhà, tiền xe, tiền điện, nước,…Ngay cả trong cách ăn uống con cũng thấy người Mỹ đang tự hủy hoại bản thân mình. Bác sĩ biết không, bên này ở các cửa hàng người ta bán các “thanh dinh dưỡng” (nutrition bar), nhìn bề ngoài gióng như mấy thanh kẹo socola; ví dụ đến bữa trưa, nếu Bác sĩ không cảm thấy muốn ăn trưa thì Bác sĩ có thể ăn 1 “thanh dinh dưỡng” đó, bảo đảm no đến chiều (theo như lời 1 thầy giáo người Mỹ của con và nhiều người khác)! Con mặc dù chưa được học Y khoa đến nơi đến chốn, nhưng mới nghe qua cũng đã thấy khó tin rồi. Một chuyện nữa là chuyện con cái đối xử với cha mẹ. Sống bên Mỹ, chuyện con cái lớn tiếng với cha mẹ dường như đã thành…cơm bữa, hình như thiếu nó không được, thiếu thì không còn là Mỹ nữa. Nếu được giáo dục theo người Việt Nam, hẳn những bạn đó không bao giờ làm như vậy. Thêm nữa, chuyện con cái bỏ mặc cha mẹ một mình khi tuổi già sức yếu, thậm chí cho vào viện dưỡng lão, là con không chịu được. Nếu Bác sĩ biết rằng ở nơi con ở, đối diện với 1 viện dưỡng lão là …nhà quàn, thì Bác sĩ cũng sẽ bức xúc vô cùng. Một ví dụ nữa là chuyện ăn mặc của học sinh Mỹ. Nhiều người mặc quần xẻ….tới đầu gối, vào trường chỉ lo chưng diện, tai đeo iPod, bông tai (tại sao con trai lại đeo bông tai? Con không tài nào hiểu được), học hành thì lẹt đẹt, hoạ hoằn lắm mới có 1 người học kha khá. Con gái thì…càng làm con thấy tiếc những tà áo dài “2 phần gió thổi, 1 phần mây.” Trang điểm, đánh phấn, gắn lông mi giả,… Chưa đến 20 tuổi mà nhìn cứ như…ngoài 30! Trong lớp con có 1 cô bạn Mỹ, một lần ngồi nói chuyện xã giao mới biết rằng bạn đó không sống chung nhà với ba mẹ mà dọn ra ngoài sống với bạn trai 25 tuổi. Mà Bác sĩ biết bạn đó bao nhiêu tuổi không? Chỉ mới 19 mà thôi! Chuyện đáng nói ở đây là ba mẹ của bạn đó cũng đồng ý luôn! Trên đây chỉ là một vài ví dụ về những chuyện con thấy trước mắt, tất nhiên con không “vơ đũa cả nắm,” bởi vì vẫn còn những người Mỹ sống rất đàng hoàng, đúng mực, học hành giỏi giang. Bản thân con tiếp thu văn hóa Mỹ cũng rất nhanh; nhưng con chỉ “Mỹ” ở trường học thôi, về nhà con lại là người Việt Nam.

Con được sanh ra và lớn lên ở Sai Gon (nhà con gần chợ Vườn Chuối ở quận 3 đó Bác sĩ), nhưng quê của bên nội con là ở Hà Đông. Bố con là nhân viên ngân hàng, mẹ con là nhân viên văn phòng. Bố mẹ con sống rất đơn giản, tiết kiệm, chi tiêu có ghi sổ sách đàng hoàng, và đặc biệt là đề cao việc học. Lúc còn nhỏ, nếu đòi mẹ con mua đồ chơi thì nhất quyết mẹ con không mua, nhưng nếu mua sách đọc thì thoải mái. Mà tính con hay xúc động, đọc truyện thấy có con mèo đi lạc, đi hoài không tìm đường về nhà được là con …khóc ngon lành. Về việc con thấy tiếng Việt “đẹp một cách lạ kỳ” ít nhiều bị ảnh hưởng bởi nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và… Bác sĩ. Ngôn từ trong truyện Nguyễn Nhật Ánh vừa phong phú, đa dạng, vừa dễ gây xúc động, làm tâm hồn mềm mại hơn; đặc biệt cốt truyện nửa thật nửa hư ảo, nhưng điều làm con thích là những câu chuyện ấy rất gần với cuộc sống hằng ngày của con. Duy chỉ có 1 điều làm con thấy hơi ghét nhà văn là hầu như truyện nào cũng có cái kết buồn ơi là buồn, lần nào đọc xong con buồn mất 2,3 ngày. Vậy mà vẫn thích đọc hoài. Con thấy cảm giác buồn này thiệt dễ chịu, cứ như là nếu không buồn thì không phải Nguyễn Nhật Ánh vậy!

Mặc dù Bác sĩ không viết “tiểu thuyết” như nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, nhưng con thấy những câu chuyện của Bác sĩ có một cái gì đó vừa như những lời răn đe, dạy dỗ, vừa châm biếm những thói hư tật xấu trong xã hội phương Tây và Đông. Như con đã trình bày trong thư trước, cứ nhớ đến lời Bác sĩ dặn “ráng học tập Trần Minh khố chuối đậu trạng nguyên, lấy công chúa” là con như được tiếp thêm sức mạnh. Con hoàn toàn hiểu những gì Bác sĩ muốn gửi gấm đến người đọc trong chương đó. Một điều quan trọng nữa là tuổi thơ của Bác sĩ cũng khá… giống con, cũng bị đánh đòn, cũng đọc truyện lén. Cùng “cảnh ngộ” nên con thích đọc truyện Bác sĩ, chỉ đơn giản vậy thôi.

Về việc con không đọc “Nghĩ từ trái tim” và “Gươm báu trao tay” đúng như Bác sĩ đã “chẩn đoán”: nó hơi khó hiểu đối với con, mặc dù nhà con theo đạo Phat. Con cảm thấy hai tác phẩm này hơi… lạc lỏng giữa rừng tác phẩm Bác sĩ viết cho người đọc phổ thông. Con thích coi mấy dĩa CD mà trong đó Thầy giảng bài cho Phật tử nghe, lồng ghép ví dụ thực tế, như vậy con thích hơn.

Điều cuối cùng là về vấn đề “vợ, con.” Con rất cảm ơn lời khuyên của Bác sĩ và con hứa sẽ nghe theo. Nếu điều kiện cho phép, con vẫn thích về Việt Nam sống và làm việc hơn ở Mỹ.

Con xin phép Bác sĩ cho con dừng ở đây. Chúc Bác sĩ và gia đình luôn được nhiều sức khỏe, hạnh phúc và gặp nhiều may mắn trong cuộc sống.

Nhat Duong

Saigon 11.10,2011
Tg Nhat Duong,
Bác hiểu con đang bị một cú “sốc văn hóa”. Cần có thời gian. Điều quan trọng, hãy giữ gìn “bản sắc” văn hoá riêng của mình nhé. Khi con lớn thêm chút nữa, con sẽ đọc được “Nghĩ từ trái tim”…
Giữ sức khỏe và ráng học cho giỏi.
Bác Ngọc.

Thế nào là một chương trình Giáo dục giới tính toàn diện? Một chương trình giáo dục giới tính toàn diện dĩ nhiên trước hết phải… toàn diện, nghĩa là không manh mún, lẻ tẻ, mà có hệ thống, được soạn thảo không bởi một vài cá nhân “có thẩm quyền” theo quan điểm rất chủ quan của họ rồi áp đặt cho mọi người!

“Toàn diện” cũng bởi chương trình không chỉ dành riêng cho các nhà giáo dục, cho nhà trường – từ nhà trẻ đến sau đại học- mà còn cho truyền thông đại chúng, cho các tổ chức xã hội, tôn giáo, cho các bậc phụ huynh, người giúp việc trong mỗi gia đình…  Nó cần có hệ thống, có sự nhất quán để tránh ông nói gà bà nói vịt gây hoang mang “dư luận”. Có người bảo thủ dâm là… chuyện tự nhiên, không có hại gì cho sức khỏe, có người lại bảo thủ dâm sẽ dẫn đến mù mắt, vô sinh, tâm thần…; có người coi kinh nguyệt là chuyện sinh lý bình thường thì có người lại cho là tội lỗi, xấu xa, bị trừng phạt, cấm đoán này khác; có người nói di tinh, mộng tinh là chuyện bình thường thì có người lại bảo là bệnh hoạn, là “bình thủng đáy”, phải dùng “tam tinh hải cẩu bổ thận hoàn”!

Nội dung cơ bản ít nhất phải đề cập về sự phát triển của con người- từ trong bụng mẹ đến tuổi trưởng thành- đã thay đổi từng thời kỳ ra sao, mối tương quan giữa các yếu tố thể chất, tâm lý của nó, tiếp đó là các mối quan hệ, tương tác, rồi các kỹ năng cá nhân – với bản thân mình và giữa người với người- rồi đến các hành vi tính dục- dựa trên nền tảng văn hoá của mỗi cộng đồng- rồi đến các vấn đề về sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản với các bệnh  lây truyền qua đường tình dục ngày càng nguy hiểm… Trong mỗi nội dung đó, phải được dạy cả về kiến thức, thái độ, về các giá trị, về hành vi, lối sống, cách ứng xử phù hợp trong môi trường văn hoá của cộng đồng nơi trẻ đang sống và lớn lên. Phải tùy mỗi nền văn hóa mà không nên có sự áp đặt. Có nơi coi chuyện tình dục là chuyện vui chơi giải trí, có nơi coi là bản năng đói ăn khát uống, có nơi lại coi là chuyện linh thiêng nối dõi tông đường v.v… Cũng vậy, chữ trinh có nơi coi “đáng giá ngàn vàng”, có nơi thì chê cười chế nhạo nếu giữ trinh tiết, có nơi thì một cô gái trước ngày kết hôn phải lang thang ngoài bãi biển tìm một người đàn ông nhờ… phá trinh rồi mới có thể kết hôn được (Bài học của lịch sử, Will và Ariel Durant, bản dịch Nguyễn Hiến Lê).

Do có rất nhiều “quan điểm” khác nhau như vậy mà để soạn thảo một chương trình toàn diện người ta phải ngồi lại để thống nhất với nhau trước trên một số nguyên tắc cơ bản – các giá trị- để có tiếng nói chung.

Chẳng hạn nhất trí rằng tính dục là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người. Mọi người ai cũng có tính dục. Dù là người tu hành từ thuở nhỏ thì  đến tuổi nào đó, dưới ảnh hưởng của kích thích tố cũng phát triển những đặc điểm tâm sinh lý của nam hay nữ.

Rằng tính dục không đơn thuần là chuyện giao hợp, vì nếu chỉ có vậy thì “con” gì cũng biết- con gà, con chó, con heo, con bò… mà không cần phải học. Với con người thì khác, tính dục bao hàm sinh học, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý, cảm xúc…

Rằng mọi người ai cũng có nhân phẩm, mỗi người là một cá thể độc đáo trong bối cảnh văn hóa chung. Nam hay nữ, chẳng nam chẳng nữ, dị tính, đồng tính gì cũng là chuyện riêng của mỗi người và không vì thấy người ta khác mình mà cho là sai lạc, bệnh hoạn rồi đối xử kỳ thị, bất công. Mỗi cá nhân có kiểu hành xử tình dục riêng. Kiểu nào thích hợp với họ đều tốt, miễn là không mang lại bệnh hoạn, tai họa cho mình hay cho người và không trái thuần phong mỹ tục, văn hóa chung của cộng đồng.

Về quan hệ tình dục thì nguyên tắc là phải có sự tự nguyện: không được cưỡng bức và không được khai thác. Mỗi người tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi tính dục của mình và về những hậu quả của nó nếu có. Do vậy, cần có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ. Cũng cần nhớ rằng trẻ con thích “khám phá” tính dục và luôn tò mò học hỏi  về tính dục là một tiến trình tự nhiên để phát triển, không nên ngăn cấm, chê trách.

Dù thế nào thì nguyên tắc chung chủ yếu vẫn là: Quan hệ tình dục sớm khi chưa phát triển đầy đủ về sinh học mang lại nhiều nguy cơ và do đó kiêng nhịn là cách tốt nhất để tránh nhiều bệnh tật cũng như những hậu quả không mong muốn khác.

Bạn thấy đó, để soạn thảo một chương trình giáo dục giới tính toàn diện như vậy phải mất rất nhiều công sức, trí tuệ, tấm lòng và tốn nhiều thời gian. Nhưng đã đến lúc các nhà văn hóa, giáo dục cần sớm thực hiện, đặc biệt trong tình hình “bát nháo” hiện nay với HIV/AIDS ngày càng “trẻ hóa” , phá thai phạm pháp, vô sinh, hiếp dâm “tập thể”…

]]> http://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6-tiep-theo/feed/ 1 http://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6/ http://www.dohongngoc.com/web/tuoi-moi-lon-sub/chuyen-kho-noi%e2%80%a6/#comments Fri, 30 Jul 2010 03:14:25 +0000 support3 http://www.dohongngoc.com/web/?p=3405 BS Đỗ Hồng Ngọc

Nếu bạn nghĩ rằng phải đợi đến một cái tuổi nào đó của trẻ rồi mới được bắt đầu làm “giáo dục giới tính” và cho rằng nhà trường mới chính là nơi có trách nhiệm trong vụ việc này thì bạn đã lầm rồi đó! Nhiều người cũng nghĩ như bạn.

Thật ra giáo dục giới tính  phải được thực hiện càng sớm càng tốt và phải được bắt đầu ngay từ dưới mái gia đình. Bố mẹ, ông bà, người giúp việc… là những người thầy đầu tiên của trẻ. Bạn biết chuyện một người cha thấy cậu con trai 15 tuổi của mình đã lớn ngồng bèn kêu lại nghiêm trang bảo hôm nay bố có chuyện quan trọng, nhưng rất tế nhị, khó nói, muốn trao đổi với con, đó là chuyện tình dục. Cậu con trả lời bố yên tâm, bố có gì thắc mắc cứ hỏi đi ạ! Dĩ nhiên đó là một chuyện vui, nhưng mới đây tôi được nghe nữ nghệ sĩ QH nói một hôm hai vợ chồng chị chở đứa con gái 8 tuổi đi chơi, bỗng nó hỏi “Bố ơi bố, bố có dùng bao cao su không bố?” làm chị và ông xã đều ngỡ ngàng! Thì ra nó được học ở lớp! Rằng vợ chồng phải chung thủy, nếu không thể chung thủy được thì phải dùng bao cao su…

Rồi gần đây cũng nghe nhiều bậc cha mẹ trẻ báo động rằng gia đình họ bố mẹ đều là dân Hà Nội gốc, Sài gòn gốc mà sao con họ nói toàn giọng quê, ngọng nghịu của những vùng miền khác?  Thì ra, đứa bé lớn lên từ cái ăn cái ở trong vòng tay của người giúp việc . Chị giúp việc đã vô tình dạy bé những ngôn từ, cử chỉ, thái độ ứng xử của mình… đối với mọi thứ chuyện trên đời! Và bé học thật nhanh, kể cả những tiếng chữi thề, nói tục. Không cách nào khác vì không thể không có chị. Phải khó khăn lắm mới tìm được một người vừa ý. Một người “bận rộn” trẻ khác tâm sự rằng con trai anh ba tuổi phải giao cho người giúp việc vì hai vợ chồng đều đầu tắt mặt tối lo làm ăn, nhiều khi đi tỉnh này tỉnh khác năm ba ngày là thường. Gần đây anh ngạc nhiên thấy thằng bé cứ vò vọc chim mình đủ kiểu. Thì ra cô giúp việc khi bồng bế, tắm rửa, thay quần thay áo cho bé đã thường xuyên vui đùa với bé như vậy nên đã hình thành một thói quen.

Giáo dục giới tính là một tiến trình suốt cả đời người, là chuyện phải làm hằng ngày mà trước hết là ở ngay tại gia đình, nhằm trang bị kiến thức, hình thành nhân cách, tạo nên một nền tảng vững chắc cho sức khỏe tình dục, sức khỏe sinh sản sau này.  Nó bao gồm sự phát triển tính dục, các mối quan hệ giữa người với người, tình bạn, tình yêu, hình ảnh về thể chất và vai trò giới. Giáo dục giới tính đề cập các khía cạnh về sinh học, văn hóa xã hội, tâm lý và tâm linh của vấn đề từ lãnh vực nhận thức đến lãnh vực tình cảm và hành vi  của mỗi cá nhân.

Ngay từ lúc mới sinh, trẻ đã đựơc học về tình yêu thương, trìu mến, vuốt ve, cưng nựng, học về những mối quan hệ trong gia đình, cha mẹ, ông bà… Trẻ học về giới tính khi cha mẹ chăm sóc, chuyện trò hằng ngày, lúc vui chơi với chúng, lúc thay quần đổi áo cho chúng, dạy chúng biết các bộ phận của cơ thể, từ mắt mũi, tai miệng, đến bộ phận sinh dục… để không “phân biệt đối xử” mà phải có trách nhiệm gìn giữ vệ sinh đâu đó đàng hoàng. Trẻ lớn dần lên thì hiểu biết sẽ rộng thêm về sinh lý học cũng như về cách ứng xử, thái độ phù hợp của gia đình cũng như của môi trường xã hội chung quanh.

Cần cởi mở, chấp nhận, sẵn sàng lắng nghe trẻ. Một đám cưới ở nhà hàng xóm,  một người bà con sắp sanh… đều là những cơ hội để “luận bàn”. Chủ động đặt ra những câu hỏi thăm dò, từ đó giảng giải và nêu lên “quan điểm” của mình!

Nhiều gia đình hiện nay vẫn nghĩ nhà trường chịu trách nhiệm chính về chuyện giáo dục giới tính cho trẻ. Không đâu. Nhà trường chỉ “bổ sung” thêm thôi, vì như đã nói đây là một vấn đề văn hóa, tùy lối sống của mỗi gia đình. Thực tế, ta chưa có một chương trình Giáo dục giới tính toàn diện cho học sinh. Một số trường kết hợp với một vài “Dự án” tổ chức các buổi gọi là “giáo dục giới tính” theo cách của mình, riêng lẻ, manh mún, chủ yếu là dạy cách xài bao cao su và cách tránh thai. Ở lứa học sinh 13-17 có thể có đôi ba em đã quan hệ tình dục sớm, nhưng một số các nhà làm dự án mặc nhiên coi tất cả đều đã có quan hệ tình dục rồi và họ thao thao thuyết giảng, sắm vai, đóng kịch, bày trò chơi… về cách dùng bao cao su, cách tránh thai, phá thai bằng thuốc các thứ…

Như đã nói giáo dục giới tính là một tiến trình học hỏi suốt đời, hằng ngày, trong gia đinh là chủ yếu, sau đó mới đến trường học. Nhà trường, để có thể dạy được cần có một chương trình toàn diện, giáo viên được chọn lọc và tập huấn rất kỹ. Đừng quên rằng truyền hình, sách, báo, phim ảnh, games online… là những “nguồn lực” giáo dục giới tính rất mạnh mẽ, tạo nên cách nghĩ cách làm cho cả thế hệ, cả cộng đồng, nên phải hết sức có trách nhiệm.

Đã đến lúc Bộ Giáo dục – Đào tạo phải soạn một Chương trình Giáo dục giới tính toàn diện, phù hợp cho từng cấp lớp (lứa tuổi), phù hợp với văn hoá Việt Nam, không thể trì hoãn trong tình hình hiện nay.

Còn trong gia đình thì ông bà, cha mẹ, người giúp việc… chính là những người thầy đầu tiên của trẻ về giáo dục giới tính, không thể thoái thác được, không thể chờ đợi và cũng không thể khoán trắng cho ai khác.

Nghe một nhòm bạn trẻ bàn về chuyện “Tết này ăn gì?” vừa nêu trên báo Phụ Nữ:

-  Nước tương thì có 3 MCPD gây ung thư. Hột dưa thì nhuộm phẩm màu rhodamine B gây ung thư, rồi bây giờ tới ớt bột cũng ung thư… Tết này ăn gì bây giờ?

-  Không có nước tương thì ăn nước mắn, vừa ngon vừa quốc hồn quốc túy!

-  Còn lâu! Nước mắm  thì ngon rồi đó, nhưng đâu phải ở đâu cũng có. Thử vô resorts hay khách sạn mà coi! Toàn nước tương với xì dầu các loại. Muốn xin tí nước mắm cũng không dễ. Ngay cả ở Mũi Né, Nha Trang, Phú Quốc, những nơi nước mắm nổi tiếng …

-  Còn ớt hả? Xin trái ớt trái còn lâu. Toàn tương ớt, bột ớt! Ớt trái nó tươi, giòn rụm, cay xé họng mới khoái chứ! Đầu này cứ phải bóp bóp, nặn nặn, xít xịt. Một thứ ớt không ra ớt. Không cay chút nào, lại còn có mùi vị lạ lạ đáng ngờ…

-  Cà chua cũng vậy. Toàn tương là tương. Tương ớt, tương cà. Lại nặn nặn, xít xịt. Có lẽ tới lúc người ta phải xay nát thức ăn, quết thành bột, thành tương mới dễ nuốt! Thấy ở quán nhậu, mấy cô tiếp viên còn phải lột cua, lừa xương rồi mới… mớm cho thực khách !

-  Còn hột dưa hả? Không có hột dưa thì ăn hột bí, ngon hơn. lại chữa được bệnh.

-  Chữa được bệnh ư? Bệnh gì?

-   Bệnh giun (lãi) sán. Người mình ai mà  chẳng nuôi ít lãi trong bụng. Có đứa bé đi ra cả nùi lãi đũa hằng mấy trăm con. Có đứa còn bị tắc ruột do lãi.

-   Nói lãi mới nhớ. Đứa bé nào cũng bị lãi kim. Tối tối lãi kim chui xuống hậu môn đẻ trứng làm trẻ  bị nhột, ngứa, phải cào gãi. Trứng dính vào móng tay, rối trẻ bóc thức ăn bỏ vào miệng,  có khi còn măm măm cho mẹ rồi mẹ lại măm măm cho bố, thế là cả nhà cùng nhột, cùng ngứa!

-   Nhưng Tết nhứt có hột dưa nhuộm đỏ trông đẹp mắt, cắn lụp bụp nhai lách chách coi nó vui hơn và may mắn hơn chăng…

-   Ứ thì vậy, nhưng chính cái chất nhuộm đỏ cho đẹp đó là một chất độc hại.  Cái gì đẹp… đều độc hại cả không biết sao? Không thấy các loại nấm độc thường đầy màu sắc sắc sở, đẹp đẽ đó sao?

-   Hèn gì!…

-   Đừng có nghĩ bậy nha! Người đẹp thì khác đó.

-   Nghe nói trái cây bây giờ cũng thoa hóa chất gì đó mà tươi mãi…

-   Ở đâu bán? Chỉ tôi mua một ít…

-    Để làm gì?

-    Thì để tắm. Biết đâu nhờ đó mà giữ mãi vẻ thanh xuân?

-  Thôi đi. Ngoài tươi mà trong thúi!

-   Còn mứt cò giòi nữa, tính sao đây?

-   Nghe nói hồi xưa, có một loại mứt rất ngon là mứt lá tre…  Ở trong rừng, ngày Tết, mang ra hủ đường, bứt lá tre, mỗi người xúc mấy lá… Thế là xong! Ngon tuyệt!…

-    Ừ, Tết thì vui, nhưng phải khỏe nữa phải không?

Đỗ Hồng Ngọc

“Áo dài Việt Nam thắng lớn trong nước và ngoài nước, do đâu mà được vậy? Do nó cho thấy gió!”. Một nhà văn đã viết như vậy gần 40 năm trước- “Mặc áo dài mà đứng yên chưa chắc đã ăn đứt nổi những cô gái Âu Á khác mặc y phục dân tộc của họ. Nhưng mặc áo dài mà đi, mà múa v.v.. thì người con gái Việt Nam linh động hẳn lên. Áo dài Việt Nam vừa theo sát những nét tuyệt mỹ của thân người, lại vừa trao cho tấm thân ấy sự linh động phơi phới mà nó không có. Những tà áo nhẹ ve vẩy phất phơ trong gió làm cho một thân hình nặng nề nhất, cục mịch nhất, cũng hóa ra thanh thóat. Thân người là đẹp, nhưng thứ y phục chỉ nhằm khai thác cái đẹp của thân người thì rõ ràng là tục.Trang phục là văn hóa. Văn hóa là một cố gắng cải biên thiên nhiên (…). Chiếc áo dài Việt Nam là một sự dung hòa giữa tự nhiên và văn hóa. Phần trên của nó đề cao thân người, đã có phần dưới rất thanh, thóat hẳn thân người. Nhìn vào người nữ mặc áo dài, sau khi bị khích động vì cái phần trên, mắt lần dò  nhìn xuống, thì ở phần dưới lại chỉ thấy…gió! Vâng, ở đây mắt chỉ thấy có gió, có cái thướt tha, cái bay bướm mà thôi”. (VP, Đất nước quê hương, 1973)..

Nhà thơ Nguyên Sa cũng viết:

Có phải em mang trên áo bay
Hai phần gió thổi một phần mây
Hay là em gói mây trong áo
Rồi thở cho làn áo trắng bay

Nghĩa là nói đến áo dài của người phụ nữ Việt Nam người ta luôn phải nói đến mây, đến gió… Mà không chỉ vậy. Nó còn rắc rối hơn nữa kìa. Bởi vì  chỉ với áo dài người ta mới kêu lên: “Áo bay mở khép nghìn tâm sự” (Đinh Hùng)…

Nhà văn hóa Cao Huy Thuần, giáo sư đại học Picardie, người đã sống ở Pháp hơn 40 năm,  khẳng định rằng chỉ có 2 món “văn hóa” thực sự là bản sắc của ta, không sợ lẫn vào đâu giữa thời đại toàn cầu hóa này- chẳng những không sợ toàn cầu hóa tấn công  mà còn tấn công ngược lại – đó là …nuớc mắm và áo dài!

Ông viết “Bản sắc đựơc định nghĩa là cái gì khác, cái gì đặc biệt. “Hãy nói cho tôi biết anh ăn thứ gì, tôi sẽ nói cho anh biết anh là ai?”. Thế giới mê chả giò Việt Nam, mà chả giò là phải chấm nước mắm chứ không thể chấm… xì dầu!

Còn chiếc áo dài Việt Nam? Theo ông thì ” Áo dài thành công bao nhiêu, thân thương bao nhiêu, yêu kiều bao nhiêu, thích hợp bao nhiêu! Nó đi vào lòng dân tộc như thể nó đã được khai sinh từ thuở dân tộc còn nằm nôi! Và nó hãnh diện phất phới trên thế giới; thế giới thán phục nó. Ngày nay, thời trang tha hồ vẽ vời, thêm bớt; nó nhân lên nhiều kiểu mới, nhưng nó vẫn là nó, vẫn là nhan sắc vô địch”. Rồi  kết luận: “Cái gì hợp với dân tộc qua bao nhiêu thử thách, cái ấy là bản sắc, cái ấy không sợ ma nào ám, kẻ cướp nào lấy”! ( CHT, Bản sắc và tòan cầu hóa).

Thế mà trước đây không lâu, Bộ Giáo duc- Đào tạo  có thư ngỏ gởi các tỉnh, thành phố trên cả nước, nhân danh “Vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam” đề nghị không nên bắt nữ sinh mặc áo dài đến lớp. Từ năm học 2006-2007, đối với THPT, nên cho nữ sinh mặc áo dài vào những ngày đầu tuần, ngày lễ; còn đối với học sinh THCS,  nhà trường nên chọn một đồng phục khác, tùy nghi. Khi nữ sinh mà không còn quen mặc áo dài nữa thì  rồi đây chỉ còn thấy áo dài ở các lễ hội hoặc các buổi trình diễn thời trang, thi hoa hậu, hoặc chỉ còn các cô gái Nhật bản, Hàn quốc tha thước với tà áo dài… Việt Nam.

Ở góc độ người thầy thuốc, tôi còn thấy áo dài có công dụng rất tốt để ngăn ngừa, phòng chống tình trạng béo phì ngày càng báo động ở phụ nữ Việt Nam.

Các loại thức ăn nhanh, gà rán, khoai tây chiên…các thứ thiếu chất dinh dưỡng, thừa chất béo, sản xuất công nghiệp ngày càng… ngon, càng rẻ, càng tiện lợi nên tình trạng béo phì ở ta sẽ tăng nhanh  kèm theo bao nhiêu thứ bệnh tật từ tiểu đường đến huyết áp, tim mạch… khiến các bệnh viện lúc nào cũng quá tải!
Tổ chức y tế thế giới (WHO)  đã dùng đến cụm từ “đại dịch béo phì”. Ở châu Âu hiện đã có 23% đàn ông và 36% phụ nữ béo phì và 1/3 trẻ con bị thừa cân. Ở Pháp, trẻ béo phì đã tăng gấp ba lần so với trước đây mười năm! Tình hình ở Trung quốc càng báo động hơn! Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ béo phì đang tăng nhanh ở các nhà trẻ, mẫu giáo, trường tiểu học ai cũng thấy. Béo phì không chỉ là vấn đề sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Một điều tra của Food Policy and Obesity, đại học Yale cho thấy 50% người Mỹ sẵn sàng chịu giảm thọ hơn là phải sống với béo phì! Hiện nay 60% người Mỹ thừa cân và 20% béo phì. Fastfood có nguồn gốc từ Mỹ mà!.

Việt Nam ta từ bao đời nay đã có một biện pháp chống béo phì tuyệt hảo là chiếc áo dài của người phụ nữ. Cả một dãi đất miền Trung nổi tiếng là “quê hương xứ dân gầy” chẳng phải đã nhờ chiếc áo dài truyền thống đó sao? Người phụ nữ miền Trung xưa vốn được mặc áo dài từ thuở còn thơ, đi chùa, đi lễ, đi học cho đến tuổi già. Quyền quý cao sang cũng áo dài. Buôn gánh bán bưng cũng áo dài. Áo dài không chỉ giúp cho người ta tha thướt, dịu dàng mà còn giúp cho người ta  “vai gầy guộc nhỏ” thấy mà thương!Với áo dài, muốn hấp tấp vụt chạc cũng không được; muốn hùng hục, ngấu nghiến cũng không được. Ăn mặc là vấn đề của văn hóa. Áo pull, váy rộng, mặc sức mà ngấu nghiến. Còn với áo dài ư? Người ta chỉ có thể “thực như miu”!

Để phòng chống suy dinh dưỡng, y học dùng cái cân và cái thuớc dây nhằm phát hiện sớm bệnh. Để chống béo phì, ở Âu Mỹ, người ta khuyên lúc ngủ dây, nhảy lên cái cân “cân một cái” để biết hôm nay nên ăn uống, vận động ra sao. Nói khác đi, cái cân, cái thuớc giúp ta điều chỉnh hành vi ăn uống. Chiếc áo dài đã chẳng phải là một biện pháp “cân đo” hữu hiệu nhất đó sao? Nó lên tiếng báo động ngay tức khắc cho ta chỗ nào chật, chỗ nào rộng, chỗ nào sắp…nứt, nhờ đó mà ta điều chỉnh hành vi ăn uống kịp thời!

Ta có thể thấy trước, rồi đây thế hệ các thiếu nữ Việt Nam không còn mặc áo dài truyền thống nữa sẽ nhanh chóng béo phì ra sao!

Đỗ Hồng Ngọc

Thư của Trần Thiên Dũng từ Australia

1.  Úc là xứ chuộng thể thao, nhưng cũng không thoát khỏi bệnh béo phì do phần lớn thiếu vận động và do chế độ ăn uống. Cha mẹ trong gia đình là một trong những yếu tố quyết định trong cố gắng của cả nước chống bệnh béo phì.  Chỉ có điều, trong nền kinh tế hiện nay, cả cha lẫn mẹ đều phải đi làm để đủ tiền trả nợ nhà, trả nợ credit card và đủ loại “loans” (nợ ngân hàng) khác.  Cha mẹ bận rộn, con cái đi học thêm cả ngày  thứ bảy chủ nhật.  Đầu óc mọi người cuốn theo cái nhịp sống tăng tốc đó chung quanh. “Fast food” trở thành cái phao cho mọi người bám víu để sống sót trong dòng nước lũ của cuộc sống.  Đó há chẳng phải là nguyên nhân của chứng béo phì của phần lớn người dân hay sao?

2.  Đọc hiền huynh, tôi nghĩ nếu nữ sinh mình không được mặc áo dài nữa thì ngoài chuyện thấy trước một tương lai “béo phì”, mà hậu quả trước mắt có thể là phố phường VN  vắng bóng áo dài, sẽ mất đi một cái gì đó đặc biệt về văn hóa Việt nam.  Nhưng còn  hoc sinh nam phải mặc gì để chống béo phì đây?

3.  Thật ra thời trang hiện nay của các cô cũng có thể giúp các cô tránh béo phì.  Hiền huynh có để ý là nhiều cô gái hiện nay mặc áo ngắn ngủn (không phải tại thiếu vải) chỉ che vai, che ngực mà thôi.  Nguyên cái bụng phơi ra.  Quần cũng ngắn đi, chỉ còn từ vai mông trở xuống (ngồi chồm hổm sẽ lòi ra tất cả).  Y phục thời trang nhứ thế giúp các cô phải cố giữ eo để bụng không thành đòn bánh tét, lồi ra, chảy xệ xuống khó coi.

4.  Chỉ khi nào bị ngập lụt, mọi người mới để ý đến dòng sông.  Bệnh béo phì có lẽ chưa được xếp vào hàng “ngập lụt” ở nước ta, nhưng không phải là không có những cố gắng của một số người, như hiền huynh vậy, để cảnh giác cái nguy cơ “vỡ đê”.  Mong những cố gắng đó sẽ được giới làm cha mẹ, thầy cô, để ý…

một con trăn nuốt trọng con mồi thì phải nằm cuộn tròn lại mà tiêu hoá từ từ cho đến hết. Khổ cái là bạn ta ăn chưa kịp tiêu đã bị ba mẹ, bà bếp, oshin mang nào sữa, nào nước ngọt, trái cây, bánh kem chocolat, sâm cao ly… các thứ nhồi nhét tiếp, nào được khuyên phải ăn đồ bổ cho có trí nhớ tốt, nào phải đủ  năng lượng để lấy sức học thi v.v… Kết quả chỉ có ăn và ăn, ăn suốt ngày thì đầu óc đâu mà học! Người học mà say mê vào việc học, tập trung vào việc học  thì “ đêm quên ngủ, ngày quên ăn…” có đâu cứ ăn chưa xong bữa này thì đã tính ăn bữa tiếp.

Hai là cô bé bán khoai chắc chắn không có uống thuốc bổ óc, thuốc giúp trí nhớ baogiờ! Tiền đâu mà uống? Mẹ bệnh còn chưa có tiền uống thuốc! Mà thực ra làm gì có thuốc bổ óc, thuốc giúp trí nhớ kia chứ! Vấn đề chỉ là “người khôn ăn bòn kẻ dại” thế thôi! Vì có kẻ lười học, làm biếng học mà múôn có trí nhớ tốt, muốn thi đậu cho nở mặt nở mày thì “người khôn” bèn dụ nó, bán cho nó vài món lăng nhăng, đặt tên Tây tên Tàu cho thật kêu, thật oai, thật hấp dẫn để móc túi nó cho dễ.  Nó mà rớt thì nó nghĩ tại uống chưa đủ đô, năm sau sẽ càng bỏ tiền mua uống tiếp! Phải biết rằng kẻ uống thuốc bổ não là bởi não quá nghèo nàn, kẻ uống thuốc giúp trí nhớ là bởi trí nhớ quá kém cỏi. Nghèo nàn vì không dành thì giớ để trui rèn, để đọc sách báo, nâng cao kiến thức, chỉ lo “rèn” cái bao tử và đua đòi này khác. Người ta thường nói “đầu óc ngu si, tứ chi phát triển” là vậy. Còn trí nhớ kém cõi bởi các thần kinh não bộ thay vì dùng để nhớ bài học thì phải dùng để lắp đầy các chuyện đâu đâu. Não bộ ta như cái hộp, đã đựng cái này chật rồi thì không thể đựng cái khác nữa. Nhồi nhét  vào đó đầy những games, những chat thì còn mong gì có chỗ cho chuyện học với hành, thi với cử!

Thuốc giúp trí nhớ tốt nhất lại chính là không khí trong lành. Người biết học thì kiếm nơi vắng vẻ để học cho đươc tập trung, thoáng khí, chẳng hạn ra công viên, ra bờ sông. Học mỏi rồi thì vận động thể lực một chút để thay đổi không khí, thay đổi môn học này bằng môn học khác cũng là cách…giải trí tốt.

Thuốc giúp trí nhớ tốt là các món ăn nhẹ nhàng như một cục xôi đâu, một ly chè đậu, chè khoai gì cũng được, một tô canh bí, một cái … trứng hột vịt (đã được kiểm dịch, bảo đảm không có H5N1). Không phải chè đâu làm cho đậu mà trong chè có đường, trong đâu có đạm. Đường, đạm là các chất cần thiết cho bộ óc. Cũng như không phải ăn hột vịt, ăn canh bí… mà rớt như những kẻ mê tín dị đoan bày đặt, trái lại trong trứng có nhiều vitamin, trong bí có acid glutamic…

Tóm lại, những ngày học thi cần ăn uống giản dị để bao tử đỡ vất vả, tập trung trí nhớ cho việc học, biết vận động thể lực, biết tổ chức việc học, không ỷ lại vào các thứ thuốc bổ, thuốc giúp trí nhớ nhảm nhí thì mới mong thi đâu đâu đó. Ta hiểu vì sao không chỉ cô bé bán khoai đậu 3 trường, mà cô bé bán xôi , bán hột vịt lộn cũng đậu, cậu bé sửa xe đạp, cậu bé bán báo  đều  đậu, nhiều khi là thủ khoa, mà báo chí năm nào cũng có dịp loan tin!

BS Đỗ Hồng Ngọc

Khi nào thì  người ta có thể bắt đầu yêu? Câu hỏi khó quá! Tùy người. Nhưng, yêu thế nào mới là vấn đề. Thực ra thì người ta có thể bắt đầu yêu từ hồi còn ở trong… bụng mẹ. Hồi xưa hai gia đình thân quen nhau thường hứa hôn cho các con khi “hai đứa” còn trong bụng mẹ, gọi là phúc hôn.. Phúc là bụng, hôn là hôn phối. Nếu một trai một gái mai sau sẽ là vợ là chồng. Rồi trao của làm tin. Lớn lên dù có thất lạc chân trời góc biển họ cũng tìm được nhau!  Những đôi “trai tài gái sắc” này khi lớn lên thành vợ thành chồng thì thường sống với nhau rất hòa hợp, hạnh phúc. Lời hứa của các bậc sinh thành rất thiêng liêng với họ, lại cùng một môi trường văn hóa, cùng đẳng cấp xã hội, “môn đăng hộ đối”, nên dễ hòa hợp với nhau.

Nói chung, khi người ta lớn lên, người ta yêu… bố mẹ, yêu anh chị em, yêu ông bà, yêu thầy cô, yêu bè bạn… và cuối cùng là yêu… một người đáng yêu. Thiếu người đó thì chịu không nổi! Gặp người đó cũng chịu không nổi! Trời đất cỏ cây gì cũng đẹp hơn lên. Chuyện gì cũng hóa linh thiêng ra! Người ta dễ trở thành những anh chàng “ngọng nghịu đứng làm thơ” như Đỗ Trung Quân. Do vậy, nó hoàn toàn xa lạ với kiểu yêu mà la toáng lên, yêu mà bày tỏ ồn ào như đi… biểu tình, yêu mà quyết liệt… chiếm  đọat  rồi  quất ngựa truy phong!

Một nhà văn ngày trước đã tả một “mối tình chân” thú vị: chàng và nàng không quen biết nhau, tình cờ cùng đi coi hát đình, chen chúc chỗ đông người, chẳng may chàng dẫm phải chân nàng đau điếng, nàng quắt mắt nhìn chàng thì bỗng cả hai rụng rời như “hẹn nhau từ muôn kiếp trước”.

Theo các chuyên gia … yêu thì mối tình chân có những đặc điểm như sau:
Nó giúp ta thêm năng lực, thấy cuộc đời là đẹp, là đáng quý; nó thúc đẩy ta học giỏi hơn lên, hăng say làm việc để xây dựng sự nghiệp; nó giúp cho tình gia đình, tình bạn bè thêm tốt đẹp, nó mở rộng thêm những sở thích của ta. Một người không ưa đọc sách, có một mối tình…chân, dễ trở thành người mê sách!
Nó giúp ta có khả năng chấp nhận, tấm lòng rộng mở, chớ không phải muốn chiếm hữu hay chuyển hóa người mình yêu; không chỉ trích những khác biệt mà tìm cách hỗ trợ, bổ sung cho nhau;

Nó giúp ta gia tăng lòng tự trọng, tin cậy lẫn nhau, đối xử với nhau một cách chân thành, có trách nhiệm, chia sẻ buồn vui, sẵn sàng hy sinh cho nhau;
Nó giúp ta tăng mối quan hệ ngày càng khắng khít với nhau, phát hiện ra ngày càng nhiều nét đẹp của nhau chứ không phải bị cuốn hút nhất thời bởi một “cú sét” hay vì một chút hào nháng bên ngoài.

Nó giúp ta  luôn là bạn tốt của nhau, cho nên đòi hỏi thời gian thử thách lâu dài, không phải là thứ lửa rơm, vụt cháy để rồi vụt tắt.

Nếu cần hỏi gì thêm thì biên thơ cho anh Bồ Câu vậy!

Đỗ Hồng Ngọc