Nghe một nhòm bạn trẻ bàn về chuyện “Tết này ăn gì?” vừa nêu trên báo Phụ Nữ:

-  Nước tương thì có 3 MCPD gây ung thư. Hột dưa thì nhuộm phẩm màu rhodamine B gây ung thư, rồi bây giờ tới ớt bột cũng ung thư… Tết này ăn gì bây giờ?

-  Không có nước tương thì ăn nước mắn, vừa ngon vừa quốc hồn quốc túy!

-  Còn lâu! Nước mắm  thì ngon rồi đó, nhưng đâu phải ở đâu cũng có. Thử vô resorts hay khách sạn mà coi! Toàn nước tương với xì dầu các loại. Muốn xin tí nước mắm cũng không dễ. Ngay cả ở Mũi Né, Nha Trang, Phú Quốc, những nơi nước mắm nổi tiếng …

-  Còn ớt hả? Xin trái ớt trái còn lâu. Toàn tương ớt, bột ớt! Ớt trái nó tươi, giòn rụm, cay xé họng mới khoái chứ! Đầu này cứ phải bóp bóp, nặn nặn, xít xịt. Một thứ ớt không ra ớt. Không cay chút nào, lại còn có mùi vị lạ lạ đáng ngờ…

-  Cà chua cũng vậy. Toàn tương là tương. Tương ớt, tương cà. Lại nặn nặn, xít xịt. Có lẽ tới lúc người ta phải xay nát thức ăn, quết thành bột, thành tương mới dễ nuốt! Thấy ở quán nhậu, mấy cô tiếp viên còn phải lột cua, lừa xương rồi mới… mớm cho thực khách !

-  Còn hột dưa hả? Không có hột dưa thì ăn hột bí, ngon hơn. lại chữa được bệnh.

-  Chữa được bệnh ư? Bệnh gì?

-   Bệnh giun (lãi) sán. Người mình ai mà  chẳng nuôi ít lãi trong bụng. Có đứa bé đi ra cả nùi lãi đũa hằng mấy trăm con. Có đứa còn bị tắc ruột do lãi.

-   Nói lãi mới nhớ. Đứa bé nào cũng bị lãi kim. Tối tối lãi kim chui xuống hậu môn đẻ trứng làm trẻ  bị nhột, ngứa, phải cào gãi. Trứng dính vào móng tay, rối trẻ bóc thức ăn bỏ vào miệng,  có khi còn măm măm cho mẹ rồi mẹ lại măm măm cho bố, thế là cả nhà cùng nhột, cùng ngứa!

-   Nhưng Tết nhứt có hột dưa nhuộm đỏ trông đẹp mắt, cắn lụp bụp nhai lách chách coi nó vui hơn và may mắn hơn chăng…

-   Ứ thì vậy, nhưng chính cái chất nhuộm đỏ cho đẹp đó là một chất độc hại.  Cái gì đẹp… đều độc hại cả không biết sao? Không thấy các loại nấm độc thường đầy màu sắc sắc sở, đẹp đẽ đó sao?

-   Hèn gì!…

-   Đừng có nghĩ bậy nha! Người đẹp thì khác đó.

-   Nghe nói trái cây bây giờ cũng thoa hóa chất gì đó mà tươi mãi…

-   Ở đâu bán? Chỉ tôi mua một ít…

-    Để làm gì?

-    Thì để tắm. Biết đâu nhờ đó mà giữ mãi vẻ thanh xuân?

-  Thôi đi. Ngoài tươi mà trong thúi!

-   Còn mứt cò giòi nữa, tính sao đây?

-   Nghe nói hồi xưa, có một loại mứt rất ngon là mứt lá tre…  Ở trong rừng, ngày Tết, mang ra hủ đường, bứt lá tre, mỗi người xúc mấy lá… Thế là xong! Ngon tuyệt!…

-    Ừ, Tết thì vui, nhưng phải khỏe nữa phải không?

Đỗ Hồng Ngọc

tuan04@yahoo.com

BS Đỗ Hồng Ngọc: Bác sĩ cũng đang rất tò mò muốn biết những điều mà tuổi teen các cháu đang rất-tò-mò-muốn-biết đây! Dĩ nhiên là sẽ có những bài viết về những tò- mò – muốn -biết đó của các cháu nếu các cháu chịu khó cho biết rõ hơn đó là những tò mò muốn biết gì! Cháu và các bạn thử liệt kê một số chuyện tò mò muốn biết đó đi nhé và gởi về bacsi@dohongngoc.com. Nếu thấy cần bí mật thì cứ lấy nickname.

2) Cháu buồn lắm vì cháu đã 15 tuổi rồi mà ba mẹ không cho cháu tự quyết định gì cả. Hồi nhỏ như cháu, bác sĩ có bị như vậy không?

N M T (Lớp 10 trường NTH)

BS Đỗ Hồng Ngọc: Bị chứ, đôi khi còn bị đánh đòn nữa là khác! Bạn “xấu” đến nhà rủ đi chơi thì bị cấm liền! Dĩ nhiên, hồi xưa thì nghiêm khắc hơn bây giờ nhiều lắm! Bây giờ thì tùy chuyện mà tuổi 15 như cháu có được quyền tự ý quyết định hay không. Thí dụ, 15 tuổi mà muốn… lấy chồng thì ba mẹ phải can ngăn chứ! Còn chuyện chọn bạn mà chơi thì ba mẹ cũng có thể góp ý cho cháu vì như cháu biết “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Nói vậy không có nghĩa là cháu không được quyền tự quyết trên một số vấn đề riêng tư của mình. Cháu cũng có quyền được tôn trọng những bí mật riêng (nhật ký, thư từ…), có quyền chọn lựa phát triển năng khiếu, sở thích riêng ( học đàn, học vẽ, bơi lội, thể thao…). Trong trường hợp có sự “xung đột” giữa cháu và cha mẹ thì cũng không nên để tình hình căng thẳng, cố tìm một “trọng tài” có uy tín làm trung gian. Đó có thể là một người lớn trong gia đình (anh chị, cô dì, chú bác…) hoặc một chuyên viên tâm lý, y tế v.v… Cha mẹ đối với con nhiều khi không sáng suốt cho lắm vì có quá nhiều xúc cảm chi phối. Người ta thường nói “chuyện mình thì quáng, chuyện người thì sáng”! Tuổi 15 là tuổi có rất nhiều thay đổi về tâm sinh lý, là tuổi mơ mộng, nhưng cũng nhiều lý tưởng, nhiều hoài bão đáng được trân trọng..

3. Cháu thật thắc mắc, đọc các bài viết của bác sĩ thấy bác sĩ rất hiểu tâm lý tuổi teen, không biết có phải bác sĩ là bác sĩ tâm lý không ha? Cháu cũng rất muốn hiểu được tâm lý mọi người như bác.

thha05@yahoo.com

BS Đỗ Hồng Ngọc: Cám ơn cháu đã khen. Thật ra bác là bác sĩ Nhi khoa chớ không phải bác sĩ tâm lý. Nhi khoa là ngành chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ sơ sinh đến 18, 19 tuổi. Sức khỏe đây bao gồm cả thể chất và tâm thần. Cho nên bác sĩ nhi khoa phải hiểu tâm lý phát triển của từng lứa tuổi. Ở trẻ nhũ nhi chẳng hạn, chưa biết diễn tả bằng lời nói thì bác sĩ nhi khoa phải có khả năng đọc hiểu được bệnh tật và tâm lý của trẻ để chẩn bệnh. Nhi khoa ngày xưa còn gọi là ” Á khoa”, tức khoa câm! (giống như bác sĩ… thú y vậy!). Trẻ 11-12 tuổi đã có những dấu hiệu của tuổi dậy thi, tâm sinh lý rất thay đổi dưới ảnh hưởng của kích thích tố. Bác sĩ nhi khoa phải biết rõ những điều đó. Khi viết cho lứa tuổi nào thì bác đặt mình vào vị trí lứa tuổi đó. Viết cho tuổi teen thì bác là teen, nhớ lại hồi 13-14 tuổi của mình để thực sự thấu cảm. Thế nhưng mỗi thời mỗi khác, nên bác rất cần sự giúp đỡ của các cháu để hiểu thêm teen bây giờ!

*  Tôi có đứa con trai, năm nay đang học lớp 8, Cháu có những biểu hiện làm tôi không thể nào hiểu được. Cháu tự nhiên bắt chước chúng bạn bấm lổ tai, nhuộm tóc…Tôi đã la và đánh cháu. Cháu rất ngoan nhưng dạo này tôi không thể hiểu nổi những việc làm của cháu…(quangvo@)

*   Làm thế nào để luôn trở thành người bạn tâm tình của con gái mới lớn của mình? (NM, 41 tuổi, Nguyen_M11@)

*   Trước sự việc 5 em học sinh lớp 7 tự tử tập thể ở Hải Dương, tôi thực sự bàng hoàng và đau xót. Tôi cũng có con trai học lớp 7, đúng là cái tuổi chưa lớn hẳn và không còn là trẻ con nữa. Tôi thực sự lo lắng vì không biết trưóc diễn biến tâm lý của các cháu. Nên cư xử thế nào khi cháu mắc lỗi… (NMH, m-huong@).

*   Con tôi học lớp 8, có hiện tượng lười học, nói dối,  bắt đầu mê games online, nói năng cộc lốc. muốn gần gũi cũng khó, nói ngọt có lúc nghe lúc không. Nói nhiều sợ cháu nhàm chán. Có cách gì giúp cháu bớt mê games và ham học trở lại? (NTT, 47 t)

*   Con gái tôi đang học lớp 11, không thích ở gần mẹ, thích đi xa. Tôi không biết hiện nay cháu đang nghĩ gì…? (Xuân, 50 tuổi, mais@)

*   Con trai tôi 17 tuổi, ngoan và giỏi. Chỉ tội lúc này cháu hay phản ứng với tôi…Sức học của cháu tốt nhưng sao có lúc bị điểm kém. Tôi lo quá. Tôi chỉ có mình cháu và tôi rất thương cháu. Tôi phải làm gì đây? (HM, 47 tuổi, Phuong@ship).

VÀ CON…

*   Mẹ lúc nào cũng mong em tốt nhất.  Mẹ đòi em phải hoàn hảo. Mẹ lúc nào cũng muốn em tốt hơn và tốt hơn nữa! Em biết mẹ chỉ muốn em tốt, nhưng điều đó làm em cảm thấy nặng nề hơn, đó là một lực ép khiến em thấy khó chịu. Nhiều lúc trong những cuộc tranh luận, em thấy mẹ sai, và mẹ chỉ muốn giành phần đúng cho mình, nhưng em không biết xử sự thế nào cho phải, để không bị cho là hỗn… (Chris, 14 tuổi, chocolat@)

*   Em đang rất buồn vì chuyện học hành không như ý muốn, có lẽ chính vì sự kỳ vọng quá nhiều của gia đình đã làm cho em thấy hụt hẫng và chán nản. Vốn là người trầm tính, bây giờ em thấy mình càng ngày càng lầm lì hơn. Xin cho em một lời khuyên (P, 22 tuổi, miennam@)

*   Em năm nay thi tốt nghiệp và thi đại học. Tuy em học ở trường tốt nhất thành phố nhưng học lực em không được tốt. Ngày mai là thi tốt nghiệp rồi mà trong đầu em trống trơn. Nếu em rớt tốt nghiệp thì chỉ còn nước đi tự tử bởi vì không còn mặt mũi nào nhìn thầy cô, bạn bè… (G, 18 tuổi, frei@)

*   Chúng em hay bị áp lực về học tập vì yêu cầu của cha mẹ là phải học cho thiệt giòi để bằng bạn bằng bè, áp lực ấy khiến rất nhiều bạn trong lứa tuổi chúng em tỏ ra rất sợ hãi và thường nghĩ bậy khi bị điểm xấu hay có vấn đề ở nhà trường mà không dám tỏ bày cùng cha mẹ… (thuankhiet@)

*   Làm thế nào để ở tuổi này chúng em có thể sống thật với chính mình, có thể nói với ba mẹ rằng chúng em muốn sống một cụôc sống mà chúng em lựa chọn chớ không phải theo sự xếp đặt của ba mẹ (huynh thi, 16 tuổi, nhoc@)
*   Mẹ cháu là một người tương đối hiền lành nhưng khi cháu làm sai việc gì là mẹ lại la mắng và sỉ nhục cháu rất nhiều. Cháu phải làm sao đây? (LM, 15 t, lamminh@)

VÀ…

“ Tôi phải làm gì đây?”, “ Cháu phải làm sao đây?”  như là những tiếng kêu vô vọng không lời đáp, trong thời đại mà chỉ cần nhắc con chuột vi tính lên thì cả thế giới đã nằm  trong lòng bàn tay, vậy mà những con người tưởng là thân thiết ruột rà gần gũi với nhau nhất như cha mẹ và con cái lại cứ như ngày càng xa cách, ngày càng không thể tìm thấy tiếng nói chung.

“ Tôi chỉ có mình cháu và tôi rất thương cháu…”. Rất thương! Chắc chắn rồi, rất thương! Nhưng lẽ nào rất thương lại tạo ra nông nỗi này? Lẽ nào “rất thương” lại là nguyên nhân dẫn đến những cắn đắn nhau, những phiền trách nhau, những ghét bỏ nhau,  thậm chí…  những óan thù nhau ? Có cách nào để vẫn rất thương mà không dẫn đến những side effects (phản ứng phụ) như vậy không?

Khi một bà mẹ mang thai đứa con trong lòng, một tình thương vô bờ bến đã tràn vào tâm hồn bà, một tình thương vô điều kiện,  sẵn sàng chấp nhận, hy sinh, để bảo vệ đứa con, sẵn sàng làm mọi thứ tốt lành cho đứa con. Không đợi khoa học chứng minh thai nhi vài ba tháng tuổi trong bụng mẹ đã có thể nghe, có thể hiểu, bà mẹ bằng trực giác đã biết ân cần với con, biết hát ru con, biết trò chuyện với con. Khi con máy đạp, dù bị khó chịu bà vẫn vui mừng không xiết, mầm sống đã cựa mình, đã quậy phá, và bà mỉm cười với nó, nhẹ nhàng với nó, hãnh diện vì nó. Ông bố cũng vậy, sẵn sàng bỏ rựơu, bỏ thuốc lá …vì con theo lời khuyên của bác sĩ. Vợ chồng trở nên dịu dàng trong lời ăn tiếng nói để con không bị vấy bẩn tâm hồn ngay còn trong trứng nước.Đây là một thứ tình thương không bờ bến, hoàn toàn vô điều kiện. Có phải là Từ ?

Rồi khi con bi bô, chạy nhảy chơi đùa,  u đầu sứt trán, tróc vảy trầy da , ông bố bà mẹ nào cũng đau cái đau của con,  đau còn hơn con,  muốn đau thay cho con mà không được! Dĩ nhiên không phải là lòng thương hại. Quan tâm, chăm sóc, làm giảm đau, và… không quên dạy dỗ con biết phòng tránh sau này Có phải là Bi?

Rồi con lớn lên, đi học, lớp này lớp khác,  đạt thành tich này thành tích khác trong học tập, thể thao, văn nghệ, bố mẹ nào chẳng hân hoan sung sướng nhìn con, chia sẻ cùng con nỗi mừng vui, không hề có chút lòng ganh tị ! Vui cái vui của con như của chính mình, còn hơn cả của chính mình. Có phải là Hỷ?

Rồi khi con lớn khôn, ra trường, có sự nghiệp, có gia đình riêng, hạnh phúc riêng, người làm cha mẹ nào cũng cảm nhận đựơc sự bình an, hạnh phúc, thấy mình đã làm hết những gì cần làm cho con, cũng ý thức đựơc giới hạn của mình từ đây. Dĩ nhiên vẫn tiếp tục giúp đỡ với tấm lòng rộng mở. Có phải là Xả ?

Tuổi mới lớn, tuổi vị thành niên là một tuổi đặc biệt khó khăn. Đó là tuổi của lúng túng, hoang mang, của lo âu và sợ hãi. Tuổi của buổi chưa định hình, còn loay hoay tìm kiếm. Nhưng đó cũng lại là tuổi của mộng mơ, của lý tuởng,  hoài bão và nhiệt huyết.. Để trở thành một cánh bướm đầy màu sắc nhởn nhơ bay lượn, nhọng phải vặn mình trong tổ kén. Sớm bóc kén cho nhọng mau thành bướm thì bướm dễ bị què quặt. Thấu cảm, Tôn trọng và Chân thành là những nguyên tắc quan trọng cho cả cha mẹ và con cái trong tuổi khó khăn này. Phải chăng nhiều khi thương con, ta  đã muốn con phải giống mình, phải đi vào đường ray của mình đã vạch; ta đã phù đời con bằng cái bóng của mình, che khuất ánh mặt trời của những hạt mầm đang vươn?
Từ Bi Hỷ Xả  chính là cách mà cha mẹ đã dành cho con cái suốt cả cuộc đời vậy./.

BS Đỗ Hồng Ngọc

Mặt khác, trong gia đình rất khó tiếp xúc mà không mang những mặc cảm này khác. Chẳng hạn như bạn lo lắng đứa em sẽ tiếp tục tự tử trong khi thực ra đứa em không muốn chết mà muốn tìm một cách tốt đẹp hơn để thoát ra khỏi vấn đề bế tắc. Có thể bạn chưa hiểu hết, chưa thấy được vấn đề của em bạn

+ Xin được đặt một câu hỏi nữa là chúng em hay bị áp lực về học tập vì yêu cầu của cha mẹ là phải học cho thiệt giỏi để bằng bạn bằng bè. Áp lực ấy đã khiến rất nhiều bạn trong lứa tuổi của chúng em tỏ ra rất sợ hãi và thường nghĩ bậy khi bị điểm xấu hay có vấn đề ở trường mà không dám bày tỏ với cha mẹ vì sợ cha mẹ đánh. Vậy những lúc như vậy chúng em nên làm gì? (hanh, 16 tuổi, thuankhiet_212@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Học thiệt giỏi thì ai cũng thích thế nhưng tạo một áp lực quá lớn thì có hại cho sức khỏe thậm chí có thể đưa đến bệnh tâm thần như gần đây bệnh viện Tâm Thần thành phố đã lên tiếng báo động. Tình trạng trẻ bị áp lực đến nỗi phải muốn “chết cho sướng” đã xảy ra. Nhiều vụ tự tử của học trò may mà được cứu thoát nên không được lên tiếng trên báo chí để cảnh giác cả xã hội.

Bệnh tâm thần cũng ngày một phát triển, một phần cũng do các áp lực buộc các em phải học tập quá đáng không còn có thì giờ để giải trí, nghỉ ngơi. Nhớ rằng, quả tim của con người đủ sức mỗi ngày phải co bóp đưa hàng ngàn lít máu đi nuôi cơ thể là nhờ mỗi lần co bóp thì lại có một quãng thời gian nghỉ ngơi. Thời gian nghỉ ngơi dài gấp đôi thời gian co bóp. Chính vì thế, mỗi tiết học có giờ nghỉ, mỗi năm học có nghỉ hè. Thế mà hiện nay, các em không được nghỉ hè mà phải học thêm liên tục thì lỗi ở đâu?

Tôi rất phục một phụ huynh đã có lần lên tiếng trên báo TT xin cho con mình được đứng hạng trung bình trong lớp để cháu có thì giờ nghỉ ngơi hơn là theo đuổi những “danh vọng hão huyền” ngay từ khi còn quá nhỏ.

+ 1. Xin cho biết tuổi mới lớn có những rối loạn gì về tâm, sinh lý; 2.Làm sao người lớn nắm bắt được những vấn đề này khi xảy ra? Và khi đã biết được rối loạn, cần làm gì để giúp trẻ vượt qua? (Lại mạnh Khang, 18 tuổi, vulan_64@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Tuổi mới lớn, từ 10 đến 19 tuổi là một giai đoạn hết sức đặc biệt, chuyển tiếp từ một em bé thành một người lớn, sự kiểm soát ở bên ngoài (gia đình, trường học) đã được thay thế bởi sự tự kiểm soát ở bên trong. Do cần phải có thời gian để sự kiểm soát này trở nên có hiệu quả thì đây là một giai đoạn có nhiều nguy cơ.

Có những thay đổi đột ngột về thể chất, cảm xúc và tính dục. Sự thay đổi về thể chất như cao lớn, phát triển giới tính dễ gây sự sợ hãi, lo lắng, tò mò. Đặc biệt là về phát triển tính dục sẽ tạo ra những ham muốn về tình dục, thậm chí dẫn đến những hoạt động và lạm dụng. Về cảm xúc, thì đây là một tuổi có nhiều lý tưởng lãng mạn, rất dễ hoang mang. Và đặc biệt là rất chủ quan. Chính vì những yếu tố này rất cần có sự hiểu biết giữa gia đình và xã hội và các em để có thể tạo nên sự hỗ trợ cân bằng.

Hiện nay, lứa tuổi vị thành niên rất được sự quan tâm nhưng vẫn chưa thỏa đáng. Ví dụ ngành y tế mặc dù đã đề ra những dịch vụ sức khoẻ vị thành niên nhưng vẫn mới chỉ là thí điểm. Tại các trường học, hiện nay vẫn chưa có hệ thống tham vấn riêng phù hợp để làm chỗ dựa cho các em. Trong khi đó, sách báo, phim ảnh có thể đưa tới những suy nghĩ lệch lạc làm cho các em càng sống xa thực tế. Như trong trường hợp 5 em vừa mới tự tử rất đáng tiếc xảy ra ở Hải Dương rất có thể do những ảnh hưởng của phim ảnh qua các hiện tượng như cắt máu ăn thề, “phúc cùng hưởng, họa cùng chịu”, coi cái chết nhẹ như lông hồng…

Thực ra, các em đã có cảm tưởng là bị nhiều bế tắc trong cuộc sống, đã không được sự quan tâm chăm sóc của gia đình như ý các em mong ước. Các em muốn tìm một lối thoát chứ không hẳn là tìm cái chết nhưng vì chịu ảnh hưởng của nhóm bạn cộng với tác động của sự lãng mạn trong phim ảnh và thiếu sự giúp đỡ của người thân, của một người nào đó mà em tin cậy để bày tỏ và chia sẻ thì em sẽ tìm được giải pháp tốt hơn.

Tục ngữ của ta có câu: “Mất cha còn chú, xảy mẹ bú dì”, nếu các em có một chỗ nào đó để bám víu nương tựa thậm chí là một người bạn lớn tuổi, một bậc lãnh đạo tôn giáo, một người thầy cô mà em quý mến, dành nhiều thì giờ để lắng nghe, biết tôn trọng ý kiến của em và hết sức chân thành quan tâm đến vấn đề của em thì sự việc có thể được giải quyết.

+ Tôi rất quan tâm đến con cái, nhưng làm sao để nhận biết tâm lý khác lạ của trẻ? (Ngyuễn Bá Thể, 34 tuổi, ba_theossc@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó  )

+ Tôi thật sự bàng hoàng và đau xót trước sự việc này. Tôi cũng có con trai học lớp 7, đúng là cái tuổi chưa lớn hẳn và không còn trẻ con nữa. Tôi thật sự lo lắng vì không biết trước diễn biến tâm lý của các cháu. Hãy cho tôi một lời khuyên nên cư xử thế nào khi cháu mắc lỗi… (Nguyễn Minh Hường, 37 tuổi, m_huongvtv@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

+ Tôi có đứa cháu trai. Năm nay đang học lớp 8, cháu có những biểu hiện làm tôi không thể nào hiểu được. Cháu tự nhiên bắt chước chúng bạn bấm lỗ tai, nhuộm tóc… những điều này làm tôi không thể chấp nhận được và đã la và đánh cháu. Tra hỏi mãi cháu mới nói là tự cháu bấm và nhuộm tóc, thế là tôi bảo cháu phải trả lại mái tóc đen như ngày nào. Cháu rất ngoan nhưng dạo này không thể hiểu nổi những việc làm của cháu. Tôi muốn được lời khuyên và hướng dẫn từ TT. Tôi chân thành cảm ơn (voquanghop, 28 tuổi, voquanghop@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Xin chia sẻ nỗi lo âu của các bậc phụ huynh. Có nhiều cách để tiếp cận hiệu quả với trẻ, vấn đề chính là hiểu được tâm lý phát triển lứa tuổi và nhớ lại tuổi mới lớn của bản thân chúng ta. Tuy vậy, môi trường xã hội hiện nay đã khác xa với thời của chúng ta do vậy phải tập nhìn với đôi mắt mới.

+ Con gái mình đang học lớp 11 không thích ở gần mẹ thích đi xa, tôi không biết hiện nay cháu đang nghĩ gì. Cám ơn (Nguyễn Thị xuân Mai, 50 tuổi, mạis2512@ )

+ Phương pháp nào hữu hiệu để có thể giúp người lớn đồng cảm được với các em tuổi mới lớn, khi đa số những người lớn thường không chịu lắng nghe hay thường cáu gắt trước những suy nghĩ của tuổi mới lớn. Lấy ví dụ là tuổi mới lớn thường muốn khám phá về sinh lý tuổi dậy thì, nhưng người lớn thì lại ít tán thành về vấn đề đó háy thường mặc cảm… (nguyễn bá cừ, 26 tuổi, bacuco_cntp@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

+ Con trai tôi 17 tuổi, ngoan và giỏi (cháu học lớp 11 LHP). Chỉ tội lúc này cháu hay phản ứng với tôi như: Tại sao các bạn được tự đi xe đi học còn con lại không được? Tại sao ai cũng được tự do đi chơi còn con đi phải có mẹ?… Sức học của cháu tốt nhưng sao có lúc lại bị điểm kém. Tôi lo quá! Tôi chỉ có mình cháu và tôi rất thương cháu. Thế nhưng tôi phải làm sao đây? Đó có phải là dấu hiệu cháu bắt đầu hư không? Tôi mong nhận được lời khuyên của các chuyên gia tâm lý. Xin cám ơn (Hân Minh, 45 tuổi, phuonglt@Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Cái khó trong việc giao tiếp giữa cha mẹ và con cái trong gia đình là do có khoảng cách giữa hai thế hệ. Khi con cái đến tuổi vị thành niên thì cha mẹ cũng bước vào tuổi có những vấn đề riêng khó khăn của mình, không chỉ là vấn đề kinh tế mà vấn đề sinh học, kích thích tố. Trong rất nhiều gia đình, cha mẹ và con cái khó “nói chuyện” với nhau nhưng đứa trẻ vẫn có thể tiếp xúc được với những người thân khác như ông bà, cô dì, cậu, chú… Ở đây có một yếu tố rất quan trọng là vì không phải là cha mẹ nên những người thân này dễ bình tĩnh, chịu khó lắng nghe và điều này giúp trẻ tự tin để bày tỏ.

Tìm hiểu về sự khó khăn của trẻ khi tiếp xúc với cha mẹ, người ta thấy lỗi thường gặp của các bậc cha mẹ khi trao đổi với con cái là thường: ra lệnh, hăm dọa, cảnh cáo, thuyết giảng, khuyên, lên lớp, phán xét, chỉ trích… nhiều khi chế nhạo, thậm chí hạ nhục với những lời lẽ rất khó nghe. Ngoài ra, còn thường có tâm lý muốn dò xét, thẩm vấn làm cho trẻ rất khó chịu. Cũng có trường hợp dùng những lời ngọt ngào khen tặng không đúng lúc, trẻ sẽ đánh giá là không thật sự chân thành do vậy cuộc trao đổi sẽ dẫn đến thất bại.

Người ta thấy những giao tiếp thành công là khi trẻ cảm thấy được lắng nghe, chấp nhận và tôn trọng trẻ như là một cá nhân có những ý kiến riêng của mình.
+ Làm thế nào để biết được những diễn biến tâm lý bất bình thường của tuổi mới lớn khi lứa tuổi này rất ít bộc lộ ra bên ngoài hoặc tâm sự với người lớn như cha mẹ, thầy cô? (Cavienchien, 24 tuổi, ttmidung@)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Sự lo lắng của các bạn là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên cũng có thể hiểu rằng đây là một cơ hội rất tốt để cha mẹ có dịp bàn bạc, thảo luận với con cái nhân sự kiện này để từ đó hiểu con cái hơn và con cái cũng hiểu cha mẹ hơn. thấy được tình thương và trách nhiệm của cha mẹ. Và riêng trẻ cũng sẽ thấy trách nhiệm của mình với các bậc sinh thành.

Tôi nghĩ rằng những ngày này, rất nhiều gia đình đã đưa vấn đề này ra để thảo luận giữa cha mẹ và con cái, giữa các bậc cha mẹ với nhau và chắc chắn đã có những cuộc thảo luận nghiêm túc trong các trường hợp để thấy vai trò và trách nhiệm của các thầy cô

Trở lại trường hợp nhóm học sinh lớp 7 ở Hải Dương, tôi nghĩ nếu nhà trường có những “sân chơi” phù hợp với các em thí dụ như sinh hoạt văn nghệ, báo chí, CLB thơ văn… sẽ thu hút một số các em có tâm hồn lãng mạn tham gia. Đó cũng là một cách để các em có chỗ phát huy năng khiếu, bày tỏ những ẩn uất chất chứa trong lòng. Cũng vậy, các CLB thể dục thể thao sẽ giúp cho các em có năng khiếu và sở thích có dịp thi thố tài năng và rèn luyện thể lực. Hiện nay, các trường đa số chỉ tập trung vào học văn hoá và chạy theo thành tích thi cử, từ chương. Tôi nghĩ đã đến lúc ngành giáo dục phải nhìn lại vấn đề giáo dục trí, đức và thể một cách toàn diện. Đồng thời nên có một hệ thống tham vấn tâm lý tại các trường học gắn với hệ thống y tế học đường.

Nhóm PV TT thực hiện