Ta thường nghĩ chỉ những ông lớn, bà lớn mới có thể có bác sĩ riêng hay chỉ các đại gia mới “sắm” nổi cho mình một bác sĩ riêng. Thực ra, không hẳn vậy. Ai cũng nên có một bác sĩ riêng của mình, của cả gia đình mình nữa. Bác sĩ “riêng” ở đây là muốn nói đến mối quan hệ gần gũi, thân thiết, gắn bó lâu dài của vị bác sĩ đó với gia đình – có khi qua nhiều thế hệ- đựơc sự tin cậy của cả gia đình. Vị bác sĩ đó không chỉ hiểu rõ bệnh tật mà còn hiểu rõ tâm tính, hoàn cảnh… của từng người trong gia đình, không chỉ chữa trị các bệnh thông thường ( đến 90% các trường hợp) mà còn quan tâm đến sức khỏe toàn diện về thể chất, tâm thần, cảm xúc, xã hội…. của từng thành viên, và khi cần thì chính họ sẽ giúp ta có những quyết định đúng đắn hoặc gởi ta đến chữa trị ở một chuyên khoa sâu nào đó để tránh tình trạng “tiền mất tật mang”!
Archive for the Category ◊ Thầy thuốc và bệnh nhân ◊
Thấu cảm không phải là thông cảm, cũng không phải là đồng cảm. Tiếng Việt ta có nhiều từ “thấu” rất hay như thấu hiểu, thấu đáo, thấu… xương ( lạnh thấu xương! ) và… bò bóp thấu! Cho nên thấu cảm (empathy) không dễ chút nào! Thấu cảm đòi hỏi phải có khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu, và có hiểu mới thương! Đối với thầy thúôc thì thấu cảm là hiểu được đằng sau nỗi đau kia còn có nỗi khổ nào, đằng sau cái bệnh kia là cái hoạn nào của người bệnh. Nhờ vậy mà mối tương giao thầy thúôc bệnh nhân trở nên “đằm thắm” hơn. Y khoa bây giờ ngày càng nặng về kỹ thuật. Người thầy thuốc trẻ đựơc dạy để biết sử dụng các máy móc tân kỳ, thay đổi mẫu mã xoành xoạch, dần dần có khuynh hướng chạy theo kỹ thuật, lệ thụôc máy móc và qua đó cũng lạnh lùng, máy móc, “khoa học”, xa cách dần với…con người. Nó làm cho người thầy thuốc trở nên bí hiểm… chẳng khác gì các phù thủy của những bộ lạc ngày xưa! Thế nhưng con người từ xưa đến nay vẫn không thay đổi: cũng những âu lo, phiền muộn, sợ hãi, cũng những ganh tị, ghen ghét, mừng vui, cũng vẫn già nua, tuổi tác, ốm đau bệnh họan …
Khi tìm hiểu mối “giao tình” giữa thầy thuốc- bệnh nhân ngày nay sao cứ trục trặc, cơm không lành canh không ngọt hoài thì người ta mới ngạc nhiên phát hiện ra rằng sở dĩ có chuyện đó là do thầy thuốc và bệnh nhân có cái thấy và cái nghĩ khác nhau, tuy cùng gặp gỡ, cùng giải quyết chung một vấn đề với nhau!
Không ai hiểu rõ tác hại của thuốc lá bằng các thầy thuốc. Vậy mà không chỉ ở Việt Nam, trên khắp thế giới người ta đều ngạc nhiên thấy thầy thuốc hút thuốc hơi nhiều. Người ta còn thấy có bác sĩ vừa khám bệnh vừa phì phèo, vừa khuyên bệnh nhân bỏ thuốc lá vì có hại cho sức khoẻ…
Hồi xưa vua chúa có quan ngự y chăm lo sức khoẻ, trong đó quan thái y là vị quan đứng đầu, giỏi nhất. Tôi không rỏ ngự y có phải là thái giám không, nhưng ngự y rất có uy tín trong triều. Có điều khi khám bệnh cho hoàng hậu công chúa, ngự y không được khám trực tiếp trên người. Ví dụ nếu cần bắt mạch, thì cột sợi dây lụa từ cườm tay đưa ra ngoài màn. Ngự y chỉ cần mân mê sợi dây là biết bệnh! Còn khi cần khám thực thể một vùng nào đó thì người ta đưa cho một hình nhân bằng gỗ, trên đó có đánh dấu các vị trí cần thiết,.thầy lim dim một lúc … rồi bốc thuốc!
Bây giờ cũng vậy thôi, không khác mấy. Cũng với mấy sợi dây điện ngoằn ngoèo gắn vào cườm tay cườm chân, vào ngực, hoặc rà rà trên bụng, hoặc chui vào cái hộp khổng lồ… Bác sĩ chỉ ngồi trước màn hình, lim dim quan sát như các quan ngự y ngày xưa; và người bệnh bổng chốc trở thành hoàng hậu, công chúa! Thậm chí người ta còn có thể khám bệnh từ xa, từ nửa vòng trái đất, thậm chí vẫn theo dõi được tình trạng sức khỏe của các nhà du hành vũ trụ đang bay vèo vèo trong không trung.
Tại sao người bệnh phải tìm đến thầy thuốc? Vì hai lý do: muốn chữa cho khỏi bệnh và muốn giảm bớt nỗi sợ hãi, lo âu. Bệnh thì đau ở thể chất , sợ hãi, lo âu thì khổ ở tâm hồn. Sức khỏe, đựơc định nghiã bởi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là “một tình trạng hoàn toàn sảng khoái (well being) về thể chất, tâm thần và xã hội chứ không phải chỉ là không có bệnh hay tật”. Người bệnh đến bác sĩ là mong tìm lại sự sảng khoái toàn diện đó. Cho nên chỉ chữa bệnh không thôi thì chưa đủ.
Nguyễn Khắc Viện là một bác sĩ, sinh năm 1913 tại Hà Tĩnh, học Đại học Y khoa Hà Nội rồi sang Pháp tiếp tục học, tốt nghiệp bác sĩ Nhi khoa năm 1941. Năm 1942, ông bị lao phồi nặng, điều trị ở bệnh viện Saint Hilaire du Touvet, Grenoble. Thời đó bệnh lao chưa có thuốc chữa như bây giờ. Từ năm 1943 đến năm 1948 ông phải chịu mổ 7 lần, cắt bỏ 8 cái xương sườn, cắt bỏ tòan bộ lá phổi bên phải và một phần ba lá phổi bên trái. Các bác sĩ Pháp bảo ông chỉ có thể sống chừng hai năm nữa thoi. Trong thời gian nằm chờ chết, ông đã tìm ra một phương pháp… thở để tự chữa bệnh cho mình, và kết quả là ông đã sống đến tuổi 85 mới chết (1997), nghĩa là sống thêm được 50 năm nữa, họat động tích cực, năng nổ trong nhiều lãnh vực! Chuyện khó tin nhưng có thật!
Phương pháp thở bụng để chữa bệnh phải chăng là “đưa hơi xuống huyệt đan điền” như người xưa thường nói, thấy trong luyện nội công, trong kiếm hiệp?
tt.huynh@ yahoo.com.
Giống mà không giống. Một đằng là luyện nội công để trở thành thiên hạ vô địch, còn một đằng chỉ là tập thở ra thở vào để chữa bệnh cho mình, cốt sao vui khỏe, ít ốm đau bệnh họan, đỡ tốn tiền tốn bạc, tốn thì giờ chạy chữa khắp nơi, từ bác sĩ đến… lang băm!
Để xác định một người nào đó có bị tăng huyết áp (THA) thiệt hay không, các chuyên gia cho biết phải khám cho bệnh nhân ít nhất ba lần, cách nhau một tuần (trừ trường hợp đặc biệt) và mỗi lần khám, phải đo HA 2 lần, cách nhau ít nhất vài ba phút. Tại sao vậy? Tại vì như ta biết, HA thay đổi “xoành xoạch” trong ngày. Chẳng những vậy, một người HA không cao, thấy bác sĩ đo cho mình, HA bèn… cao vọt lên! Cái đó trong y học gọi là “Hội chứng áo choàng trắng”. Ấy là vì lo quá, sợ quá! Không những HA tăng mà miệng còn khô lại, tim đập mạnh, thở nhanh nữa. Khi “khẳng định” người nào đó bị THA thì coi như “kết án” chung thân, nghĩa là họ phải chữa trị suốt đời rồi, nên thầy thuốc phải luôn thận trọng. Chuyện kể một ông đi khám bác sĩ về, mặt mày bí xị, buồn xo, bà vợ lo lắng hỏi tại sao, ông nói bác sĩ bảo anh bị THA, phải chữa suốt đời! “ Thiếu gì người cũng phải chữa suốt đời như anh!”. Bà vợ an ủi. “Nhưng ổng chỉ cho anh có 10 viên thuốc thôi, bảo mỗi ngày một viên!…”! Thực ra, thuốc trị THA có rất nhiều thứ, bác sĩ phải thử nghiệm xem người bệnh “chịu” lọai nào để chọn cho đúng. xem tiếp…
Có lẽ nghề Y là một nghề hết sức đặc biệt, liên quan đến sinh mạng của con người nên phải được huấn luyện rất lâu, rất kỹ, mà giai đoạn đầu đã phải mất khoảng 6-8 năm. Sau đó, còn phải học thêm 3-4 năm nữa để có thể thành một thầy thuốc có đủ khả năng hành nghề chuyên khoa. Rồi phải thêm chừng 10 năm kinh nghiệm nữa mới có thể gọi là thấu đáo, vững vàng trong nghề nghiệp. Trong suốt 10 năm đào tạo huấn luyện “cơ bản” như thế, người thầy thuốc đã bị “vo tròn bóp méo” thế nào, để rồi sau này trong cuộc sống ta thường thấy mọi người cười họ hay bị “méo mó nghề nghiệp” ! xem tiếp…
Ý kiến bạn đọc!