chọn những bông hoa

và những nụ cươì…

(TCS)

Tôi nhớ Phạm Trọng Cầu đã “xuyên tạc” câu hát đó bằng cách đổi lời là: “Mỗi ngày tôi nhậu một lần thôi, từ sáng tinh mơ cho tới chiều tà…” rồi nhớ Trịnh Công Sơn viết “…một chiều ngồi say, một đời thật nhẹ, ngày qua” mới thấy để cho ngày qua thật nhẹ đôi khi người ta cần một chút say. Có người say cái này, có người say cái khác, nhưng say. Ở tuổi chớm già, người ta gần như phải say một cái gì đó nếu không muốn… tự tử. Có người say… hoa kiểng, chiều chiều bắt chước người áo xanh Tư mã Giang Châu tỉa một cành hoa, nắn một nậm rượu còn xanh trên giàn bầu, có người trau chuốt một vần thơ, có người hò hét ở sân bóng đá, cũng có người đắm đuối vào chén rượu, canh bạc. Có cái say tốt và cái say không tốt, dĩ nhiên. Ở đây ta nói cái say, cái đam mê, cái sở thích của tuổi chớm già. Hình như ở tuổi đó, sở thích của người ta khựng lại, chắt lọc hơn, tinh chất hơn và lắng đọng hơn. Phần đông không chọn cái ồn ào mà chọn cái yên ả, đôi khi rất một mình để lắng nghe cái im lặng chung quanh và…”im lặng đời mình”. Nhiều người chọn đọc sách như một thú vui tao nhã, thanh khiết. Sách cổ, lịch sử, danh nhân, hồi ký có vẻ hợp với tuổi chớm già hơn là tiểu thuyết giả tưởng, hành động, phiêu lưu. Dĩ nhiên cũng tùy người, tùy cá tính. Có người gắn chặt vào cái TV, hết chương trình này qua chương trình khác, cầm cái “remote” bấm liên tục, đổi từ kênh nọ qua kênh kia đến nỗi thành một thứ bệnh mới, bệnh “bấm nút”. Nhiều người thuở trẻ bay nhảy, hào hoa, bỗng nhiên về già ngán ngẩm tìm đến những thú vui văn hoá, tao nhã, từ bỏ những bữa nhậu nhẹt bí tỉ, bù khú bạn bè, ồn ào náo nhiệt. Tuổi chớm già dường như thích nghe hoà nhạc, nghe diễn thuyết, xem kịch, xem triển lãm hội họa, nhiếp ảnh nhiều hơn. Trước kia nhiều cuộc vui tổ chức nam riêng nữ riêng thì nay các… chớm già có thể chia sẻ niềm vui chung với nhau, vì thú vui đã gần như giống nhau, và phải chăng một phần cũng do nguồn kích thích tố đã cạn dần nên họ gần như đồng nhất với nhau, chẳng cần õng ẹo chi nữa cho thêm mệt!

Nhưng cũng có cái không giống. Đàn ông thường có vẻ tìm thú vui trong nghề nghiệp của mình, đặc biệt khi họ thành công, họ sẵn sàng dành hết thì giờ cho sự nghiệp, sẵn sàng bỏ bê tất cả. Phụ nữ thì khác, sau bao năm nặng gánh gia đình, con cái, nay họ đã có nhiều thời gian hơn để có thể tìm lại những thú vui riêng. Có người thích học một kỹ năng mới nào đó như cắm hoa, thêu đan, bánh trái, bơi lội… Nói chung tuổi này người ta ít đi tìm cái gì mới lạ hoàn toàn mà tìm lại những thú vui, sở thích cũ hồi còn trẻ, thí dụ một người hồi trẻ chơi bóng bàn thì ở tuổi này người ta cũng lại chơi bóng bàn thay vì chơi tennis. Học một kỹ năng mới dĩ nhiên là khó rồi, nhất là khi đã lọng cọng, lưng mỏi, khớp cùn, ở đây còn chủ yếu là do ngươì ta tự tin hơn khi sử dụng lại kỹ năng cũ của mình và do người ta biết rõ giá trị của nó. Có vẻ như ở tuổi chớm già người ta để ý đến chuyện ăn mặc của mình hơn. Có gì đâu, trước kia khi ngươì ta trẻ thì ăn mặc sao cũng thấy được, thấy hợp, thấy tươi mát, nay về già thì cần phải chăm sóc bộ cánh mình hơn chút để phù hợp với tuổi tác, để trông chững chạc, trẻ trung hơn, và nếu họ có tham gia vào các hoạt động xã hội thì sự ăn mặc càng được chăm sóc, chọn lọc kỹ càng hơn. Không ngạc nhiên khi thấy một người chớm già dành thời giờ săm soi chăm sóc quần áo tỉ mỉ, có vẻ như “điệu” hơn xưa, đặc biệt là ở các ông, nhiều khi còn bị nghi oan.

Các bà… chớm già thì khác. Hồi trẻ hình như họ quan tâm chăm sóc sự ăn mặc nhiều hơn để được hấp dẫn hơn, còn nay, họ thấy sao cũng được, bất cần, nhiều khi ăn mặc cẩu thả vì coi như thôi già rồi, bày đặt chi nưã! Tuy vậy khi phải ăn mặc phù hợp với công việc, với giao đãi bên ngoài xã hội, họ cũng hết sức chăm chút. Ngày nay, nhờ biết cách chọn thức ăn, không để cho bị béo phệ, rèn luyện thể hình, quần áo phù hợp, trang nhã, với một chút mỹ phẩm sẽ làm cho người phụ nữ trông trẻ hơn nhiều so với tuổi tác. Cả các ông nữa, đã bắt đầu ra vào các thẩm mỹ viện. Đã có khá nhiều những loại mỹ phẩm, nước hoa dành cho đàn ông, đã có những kỹ thuật căng da, độn mặt, xóa nếp nhăn cho cả bà lẫn ông.

Ai cũng thấy một đặc tính chung của người lớn tuổi là… keo kiệt, nhiều khi bủn xỉn. Dễ hiểu thôi, họ không còn khả năng tăng thu nhập dễ dàng như hồi trẻ, họ phải chắt mót dành dụm cho những lúc bất trắc, khó khăn. Tuổi già neo đơn, tuổi già bị con cái bỏ rơi vẫn thường thấy, vậy để có sự an toàn, họ phải chắt mót, dành dụm. Đàn ông có vẻ như ít quan tâm về tiền nong, họ quan tâm nhiều hơn đến sự nghiệp, danh tiếng, trừ những người nghề nghiệp không ổn định, nợ nần, sức khỏe yếu kém. Đàn bà thì khác, họ quan tâm đến kinh tế nhiều hơn, lo lắng dành dụm, không phải là để tiêu pha cho mình mà lo cho tương lai con cái, lo cho những lúc bất trắc, và để được sự an toàn hơn trong lúc tuổi già.

Ở tuổi chớm già người ta cũng thường quan tâm đến những biểu trưng xã hội, vì những biểu trưng đó “nói lên” vị trí của họ trong cộng đồng. Nhà này có xe dream, thì nhà nọ cũng phải có suzuki, nhà này có TV, thì nhà kia đầu máy… Nhiều kẻ trọc phú, đùa bỡn với đồng tiền, khoe của một cách vô văn hoá vẫn thường thấy. Dĩ nhiên, đa số người có học không ai làm như vậy. Tri túc rất cần thiết để cho thần kinh được dịu êm. Tôi mê nhất “Bài ca một nửa” ( Bán bán ca ) sau đây của Lý Mật Am mà Nguyễn Hiến Lê đã dịch ( Sống Đẹp, Lâm Ngữ Đường):

Tôi đã thấy già nửa kiếp phù sinh này rồi

Chữ “nửa” đó có công dụng vô biên

Có hưởng nửa tuổi trời rồi

mới cảm được hết cái vui nhàn nhã

Có vườn tược ở nửa đường lên núi nửa đường xuống sông

Nửa đọc sách, nửa làm ruộng, nửa buôn bán

Nửa là kẻ sĩ nửa bình dân

Đồ dùng nửa nhã nửa thô

Nhà nửa đẹp nửa xấu

Quần áo nửa mới nửa cũ

Thức ăn nửa phong nửa kiệm

Vợ nửa chất phác nửa khôn lanh

Tên tuổi nửa vinh hiển nửa tối tăm

Uống rượu nửa say mới ngon

Ngắm hoa bán khai mới đẹp

Thuyền giương nửa buồm mới khỏi lật

Cuộc đời trăm năm nửa vui nửa khổ

Thì hưởng một nửa là thích đáng hơn cả…

Tuổi chớm già, trên dưới năm mươi như người xưa nói, là tuổi ” tri thiên mệnh” gẫm không sai. Muốn không tri cũng không được. Tạo hóa sẽ cho ngay một vố để sáng mắt ra. Tục ngữ nói “bốn chín chưa qua năm ba đã tới” là vậy. Người bị cú này, người bị cú khác như một cảnh báo. Đủ rồi. Thôi đi. Chuẩn bị đi. Bác L C, một nhà báo đã bảy mươi lăm tuổi nói với tôi, hồi còn trẻ ông không tin những gì ông bà mình nói, nay thì càng ngẫm càng thấy đúng đến phát sợ. Hình như mọi thứ đều đã được sắp đặt đâu đó rồi, nhất ẩm nhất trác giai do tiền định. Do vậy mà tuổi chớm già thích tìm tới tôn giáo. Nhỏ đọc Khổng, lớn đọc Lão Trang, già nữa thì Lão Trang cũng không đủ mà phải Chúa, phải Phật. Người ta thích tìm đến thiền, đọc thiền, hành thiền. Người ta theo dưỡng sinh, tập khí công, ráng đưa khí vào huyệt đan điền… trong tư thế bán già, kiết già gì gì đó. Một số nhà khoa học đâm ra tin huyền bí, điều mà lúc trẻ họ phản đối quyết liệt. Tôn giáo trở thành niềm an ủi, niềm hạnh phúc của nhiều người. Một số thích đi chùa, lễ Phật, số thích đi nhà thờ, nguyện Chúa và người ta cũng thích làm việc từ thiện. Nhưng nói chung, ở tuổi chớm già, ngươì ta không bám vào những giáo điều cứng nhắc. Người ta có thể hiểu sâu xa hơn ý nghĩa cuả Từ bi, Bác ái. Người ta nhìn đời bằng con mắt cảm thông hơn, độ lượng hơn bởi vì người ta đã từng trải, đã tích lũy nhiều kinh nghiệm sống, người ta đã “tri thiên mệnh”.

Ở nông thôn, ngày xưa, người vào tuổi năm mươi đã con đàn cháu đống, ra đường đã có nhiều người gọi là ông, là cụ, và mỗi khi có lễ lạc trong làng họ luôn được ăn trên ngồi trước ( “sống lâu lên lão làng”, “kính lão đắc thọ” ). Nhiều người mới hườm hườm cũng ráng đóng vai già, nói năng điệu bộ cho ra vẻ già khá ngộ nghĩnh. Tuy vậy, nhờ xã hội hóa theo một nếp văn hóa lâu đời ít thay đổi ở nông thôn như vậy, người chớm già dễ dàng chấp nhận và an phận. Đó là ngày xưa. Bây giờ nông thôn cũng đã khác. Người chớm già ở đô thị nói chung thường thích tham gia vào một công việc nào đó của cộng đồng, như tham gia vào một hội đoàn, một câu lạc bộ, là thành viên của hội phụ huynh học sinh, hội chữ thập đỏ , hội từ thiện v.v… Nhờ sinh hoạt trong một tập thể như vậy họ thấy thoải mái, dễ chịu, thấy mình vẫn có ích cho cộng đồng, vẫn có thể đóng góp những kinh nghiệm trong lãnh vực này hay lãnh vực khác. Những người vốn quen với công việc xã hội sẽ thích nghi dễ dàng và hài lòng với công việc mới này, nhưng những người không quen cũng không phải dễ dàng tham gia một cách thoải mái. Một số người tìm kiếm những người bạn cùng sở thích, hợp thành những nhóm nhỏ thân mật, gần gũi, tổ chức những cuộc vui chơi yên tĩnh, hoặc đi đó đi đây, thăm viếng các thắng cảnh, chuà chiền cũng là một cái thú rất tốt. Lúc này họ thường đi với nhau từng nhóm nhỏ mà không đi theo từng gia đình có nhiều thế hệ như trước. Thực ra bọn nhóc cũng đã lớn, có khuynh hướng tách thành từng nhóm riêng của chúng mà không theo cha mẹ nữa.

Đỗ Hồng Ngọc

(Gió heo may đã về)

]]> http://www.dohongngoc.com/web/huom-huom/gio-heo-may-da-ve-canh-mai-san-truoc/moi-ngay-toi-chon-mot-niem-vui/feed/ 13 http://www.dohongngoc.com/web/huom-huom/gio-heo-may-da-ve-canh-mai-san-truoc/ve-thu-xep-lai/ http://www.dohongngoc.com/web/huom-huom/gio-heo-may-da-ve-canh-mai-san-truoc/ve-thu-xep-lai/#comments Wed, 26 Aug 2009 07:32:35 +0000 support2 http://www.dohongngoc.com/web/?p=2230 về thu xếp lại
ngày trong nếp ngày
vội vàng thêm những lúc yêu người
(TCS)

Khó  khăn mà  nam cũng  như  nữ  ở tuổi  chớm già  phải thích nghi, điều chỉnh là những thay đổi  trong đời sống tính dục, mặc dù ở phương Đông  chúng ta ít nói  đến tính dục một  cách công khai. Trong nhiều ngàn  năm, tính dục ở phương Đông được  coi như là một bản  năng  “xấu”, cần  che đậy  lại, giấu  giếm  đi. Che  đậy, giấu giếm, nhốt kỹ  như vậy mà nó  còn gây ra bao  chuyện rắc rối huống chi thả lỏng nó ra. Một ông Liễu Hạ Huệ nào đó đã phải đốt một lò lửa, nhảy qua nhảy lại suốt đêm. Một Trư Bát Giới bị mọi ngươì cười cợt. Thế nhưng các nhà nghiên cứu về tình dục học đã phải sững sờ trước các  pho kinh sách về  tình dục vô cùng  phong phú ở phương Đông từ  xưa của Ấn  Độ, của Nhật Bản, của Trung Quốc, và ngay  tại nước ta cũng có không ít những  toa thuốc bí truyền kiểu “nhất dạ ngũ giao sinh lục tử”, với không ít những chuyện tiếu lâm ít nhiều đều có đề cập tình dục, một  cách nói bóng gió, dĩ nhiên. Thế nhưng gần đây, như  đã nói, sự bùng  nổ thông tin  đã mang lại  nhiều đổi thay trong cái nhìn về tính dục. Không ít lần chúng ta thấy ở các cột điện dán đầy những lời  quảng cáo chữa yếu sinh lý, liệt dương v.v…

Và ngày  càng nhiều sách báo  phim ảnh nói về  những vấn đề thầm kín  này một cách công  khai. Có lẽ đã đến  lúc không nên che đậy giấu giếm  mà nên giúp cho mọi người  hiểu biết, có đầy đủ tri thức, những  thông tin  đúng đắn  hữu ích  về vấn  đề này  để chọn lựa, quyết định  về một trong những  lãnh vực quan trọng   của cuộc sống. Sự che giấu  thông tin, sự ngu dốt sẽ đồng  lõa với tội ác vì liên quan đến  tính dục là cả một chương  dài về bệnh lý, các loại bệnh lây truyền qua đường tình  dục, trong đó kể cả SIDA (AIDS). Ở đây chỉ đề  cập những đổi thay về tính  dục ở tuổi chớm già, những thích nghi, điều  chỉnh cần thiết để  có một cuộc sống  yên vui và hạnh phúc.

Như một cánh hoa nở trọn thì đến giai  đoạn héo tàn, ở nữ giới là hiện tượng  tắt kinh, mãn kinh (menopause), không  còn khả năng sinh sản nữa và ở nam giới cũng có một giai đoạn tương tự được gọi là  “climacteric” mặc dù  không có cái  gì “tắt”, cái gì  “mãn” rõ rệt. Rất nhiều người muốn chối bỏ  thực tế này và tìm đủ mọi cách kể cả những huyền thoại để duy  trì ảo tưởng. Nhưng thực tế vẫn là thực tế vì đây  là một hiện tượng sinh lý bình  thường như ở tuổi dậy  thì đã  xuất hiện  kinh nguyệt, phóng  tinh v.v…  Trước hết không có chuyện  tắt một cái… rụp như ta  tưởng. Đây là một giai đoạn  kéo dài  nhiều năm, nhiều  khi rất  thoải mái  tự nhiên  nếu “không có gì ầm ĩ”, nếu tự mình đừng cho là chuyện ghê gớm, gắn với suy tàn, chết chóc, hết thời. Thực ra nhiều  khi sự biến động tâm lý do cảm  xúc gây stress bất  lợi nhiều hơn là  những thay đổi sinh lý.

Ở  nữ giới, dứt kinh  (không còn kinh  nguyệt nữa) chỉ  là một phần của giai đoạn mãn kinh. Thay đổi tùy người, nhưng nói chung, xảy ra ở  khoảng tuổi bốn mươi lăm đến năm mươi lăm, tuỳ theo di  truyền, khí hậu, điều kiện sống. Ở những người  phụ nữ hút thuốc lá, dứt  kinh có thể đến sớm hơn. Phụ nữ bắt  đầu có kinh sớm thì thường  dứt kinh trễ. Khả năng có con  giảm dần sau  đó – ít nhất là  một năm – do vậy đã có những trường hợp  tưởng là đã  dứt kinh, không thể có con nữa nhưng  lại bị mang bầu. Trước đây, hằng tháng, buồng trứng đã tiết ra kích thích tố  nữ là  Estrogen, chuẩn bị  cho lớp nội mạc tử cung đón trứng rụng, sau đó thể  vàng (khi trứng rụng, phần bọc trứng còn lại gọi là thể vàng) tiết ra  Progesteron  để “lót  ổ” đón trứng  một khi trứng được thụ  tinh. Nếu trứng không thụ tinh, nghiã  là không gặp tinh trùng thì lớp nội mạc đó sẽ tróc ra, tự hủy đi, tạo ra cái gọi là kinh nguyệt. Rồi chu kỳ tiếp diễn cho tháng tiếp theo. Nay ở  tuổi  tiền  mãn  kinh, trứng  đã  không  rụng  nữa, không  còn tiết Estrogen nữa và gây ra một hội chứng gọi là hội chứng mãn kinh: có thể  đột ngột, có  thể từ  từ, bắt đầu  bằng sự  có kinh không đều đặn nữa, ngày càng thưa dần rồi chấm  dứt hẳn. Cũng có trường hợp rong kinh, “trồi sụt”  bất thường… nói chung  ta vẫn gọi là  rối loạn kinh nguyệt thường thấy trong thời kỳ  này . Hệ thống sinh dục nữ sẽ dần teo đi, kích thích tố  nữ dừng sản xuất. Do vậy, các dấu hiệu “nữ tính” sẽ giảm sút, nhiều người thấy giọng trầm lại, ồ ề như nam giới, cơ thể  bớt những đường  cong, tóc khô, dễ gãy, da  khô, ráp, mất lớp mỡ dưới da làm cho da nhăn nheo, ngực mềm nhão do tuyến vú teo dần, và đôi khi  xuất hiện râu ở mép, lông tay lông chân rậm rạp hơn, xoăn tít hơn. Dễ mập ra, mỡ tập trung ở bụng và  đùi làm cho dáng vẻ bệ vệ nặng nề như đã  nói. Thường thấy xuất hiện những cơn  “bốc hỏa” ở mặt, ở cổ, ngực, mồ hôi túa ra, kèm với khó ở, nhức đầu, mệt mỏi, cáu gắt, bứt rứt, tim đập nhanh  và thường đi với sự  “lãnh cảm”, không còn thấy hứng thú về  tình dục do âm hộ, âm đạo  khô, teo dần. Nhiều người có cảm giác suy sụp, chán nản, hay tự chỉ trích  mình, dễ nóng nảy, gắt gỏng và tánh tình dễ thay đổi, mới vui vẻ đó đã quạu quọ, cau có ngay. Người ta đã chứng minh ảnh  hưởng của Estrogen bằng cách cho bù kích thích tố này, các hiện tượng trên… biến mất. Thế nhưng, sử dụng liệu pháp  bù kích thích tố là một  con dao hai lưỡi, phải có chỉ định của bác sĩ và phải được  kiểm soát chặt chẽ vì có thể có những phản  ứng phụ, không kể  có khả năng  gây ung thư. Hiểu  tiến trình sinh lý của người nữ như vậy rồi ta thấy ai đó trong tuổi này bỗng dưng thay đổi tánh tình, đâm ra  cau có, gắt gỏng, quạu quọ bất thường thì có thể nghĩ “Ấy là do Estrogen đó!”.

Tuổi “mãn kinh”  ở nam giới có khác hơn. Trước  hết là đến chậm hơn khoảng năm bảy năm, và tiến triển cũng chậm hơn. Cũng chẳng có cái gì rõ  ràng như ở nữ giới, nhưng tình  trạng “khủng hoảng” tâm sinh lý có  thể kéo dài từ tuổi bốn mươi đến sáu mươi  và trầm  trọng hơn. Các yếu tố tâm lý xã hội ảnh hưởng  khá mạnh. Đàn ông ở tuổi này là tuổi phần lớn  đã  thành đạt, có một vị trí nhất định trong xã hội, có kinh tế tương đối ổn định, có người còn khá giả và có chức vụ, quyền lực. Nhiều người do  công việc làm  ăn, công tác, luôn  phải dự các  buổi hội họp, dự các  bữa tiệc tùng, ăn nhậu, thuốc  lá rít liên tục  và say sưa với những thành công  này khác, chịu ảnh hưởng mạnh của nhóm bạn bè, dễ đột ngột mắc những thứ bệnh nặng không ngờ trước, như cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến  mạch não, đái đường… Nhưng một trong những nỗi  lo âm ỉ  mà sâu sắc  là hiện tượng  bất thường về tình dục. Nhiều người một hôm ngạc nhiên thấy mình   muốn … đi tu, không còn cảm thấy ham muốn tình dục gì nữa, hoặc tình dục biến đổi dưới dạng này hay dạng khác, cái mà người ta  vẫn gọi là “lệch lạc”. Nhiều lúc họ bỗng cụt hứng , “nghẹn  ngào”, có khi  nói  như giới… chuyên môn là “khóc ngoài quan  ải” trong lúc mà  họ tưởng họ đang  ở thế mạnh, uy lực trùm thiên hạ. Thế rồi nào tam  tinh hải cẩu bổ thận hoàn, nào ngọc dương, nào ngầu pín… để  ráng tìm cách phục hồi, ráng chứng  tỏ năng lực nam  tính của mình, nhưng có người  khi  thành công  khi thất bại, có người “có khói  mà không có lửa”, rồi sợ hãi  tìm đến các cột điện quảng cáo chữa yếu sinh  lý, liệt dương, nhược dương, suy nhược sinh dục… Thuốc  gì cũng  mua, giá nào  cũng mua, và  tìm đến  các nhà “chuyên môn”. Đa  số là bịp, đôi khi  thành công nhờ yếu  tố tâm lý trị liệu nhiều hơn. Có người chỉ nhờ ăn hột sầu riêng mà hết… yếu sinh lý, do hột sầu riêng trông giống…  tinh hoàn.  Nhiều người trốn  chạy bằng  cách ngày  càng lao  vào công  việc, “bỏ bê”  gia đình, nhiều người vội vàng tìm kiếm những mối tình dễ dãi ở các quán bia ôm, ổ mại dâm, nhất là sau khi nhậu nhẹt, say xỉn, bị khích bác, chế diễu của bạn bè, và do đó có nguy cơ mắc thêm  bệnh lây truyền qua đường tình dục. Các yếu tố sinh lý, sự nghiệp, xã hội, gia đình… tác động chằng chịt tạo ra những rối loạn khó biết rõ nguyên nhân đưa đến những khó khăn đặc biệt cho người đàn ông, nhiều khi không thể chia sẻ cùng ai. Trong khi đó những nghiên cứu cho thấy người vợ ở tuổi này, sau khi  thoát khỏi trách nhiệm với con cái, lại “quan tâm” đến chồng  nhiều hơn, “chăm sóc” chồng kỹ  hơn, tạo thêm những rắc rối cho  gia đình nhiều khi phải đi  tới ly thân, ly dị , mặc dù lý do tình dục này ít khi được “thật thà khai báo” trong các cuộc điều tra xã hội  học ở ta… Khả năng tính dục  và có con ở đàn ông có thể kéo dài hơn nhưng cũng yếu dần đi vì kích thích tố nam là Testosteron do  tinh hoàn  tiết ra  đã cạn  dần, tinh trùng đã không đủ cả số lượng và chất lượng. Lúc này nam giới cũng có những triệu chứng  giống với mãn kinh  ở nữ giới, cũng có  những cơn bốc hỏa, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mất ngủ, nhức mỏi… Dáng vẻ bệ vệ, lên cân, bụng to, lưng gù và đôi khi do thiếu  kích thích tố nam nên  giọng nói  trở nên  “thanh tao”  hơn, rụng tóc, rụng râu… như Nhạc Bất Quần, dù không hề vung  kiếm. Nhưng nỗi lo âu lớn nhất vẫn là cảm  giác “cuồng phong cánh  mỏi”. Một anh bác sĩ, bạn  tôi, đẹp trai, hào hoa phong nhã, nay ngoài năm mươi  đã mắt mờ tai kém, có một bài thơ  khá  hay  tôi  còn  nhớ  được  hai  câu: “Con chim già trong ta, không còn  bay được nữa”. Con  chim, ấy là anh  muốn nói về  cái tuổi trẻ  vùng vẫy, một  thời không xa. Nói  chung, đàn ông ở  tuổi “tắt kinh” này dễ chán nản, lo lắng, bực bội, nhức đầu, cáu gắt, mệt mỏi. Thất bại trong công ăn  việc làm, cạnh tranh căng thẳng trong nghề nghiệp, khó khăn  chồng chất trong đời sống  gia đình sẽ càng làm nặng nề thêm tình trạng này  ở người đàn ông. Việc phải về hưu đối với nhiều người – nếu không  được chuẩn bị trước – sẽ là nỗi khổ đau nhất vì  phải từ bỏ công việc, quyền hành  và một số người còn bị đánh giá yếu kém, thua sút  những ngươì trẻ tuổi sẵn sàng tranh đoạt địa vị làm cho tình trạng thêm bi đát. Những người đàn ông lao động tay chân vất vả, quần quật kiếm sống qua ngày dĩ nhiên là không  để ý gì đến năm tháng, không băn khoăn nhiều về điều này điều khác nhưng vẫn trải qua những  đổi thay về sinh lý  dẫn đến những nỗi chán chường, thất vọng, dễ tìm quên trong chén rượu, canh bạc, và cũng gặp không ít những phiền phức trong quan hệ gia đình.

Nguy cơ lớn nhất cho gia đình  là cả hai, nam và nữ đều đang ở trong thời kỳ  khó khăn,  nếu không hiểu biết đầy  đủ dễ đi đến tan vỡ vì  ngươì này khó thể  chấp nhận người kia,  mà người nào cũng bức  bối, dễ thay  đổi cảm  xúc, dễ nóng  giận, dễ xúc phạm, làm mếch lòng nhau. Nếu  được hiểu biết,  được chuẩn bị  tốt, họ có thể  cảm thông, tha  thứ và biết  chờ đợi nhau, giúp  đỡ nhau vượt  qua cơn sóng gió, không làm  trầm trọng thêm tình trạng  không hay, và như vậy họ sẽ có một tuổi già hạnh phúc.

Đỗ Hồng Ngọc
(Gió heo may đã về…)

Viết thêm: Nam khoa ngành y học chữa bệnh cho “đàn ông” ngày càng phát triển. Các bệnh viện đa khoa đều có ngành nam khoa này để chữa trị bệnh cho đàn ông, đáp ứng một nhu cầu hiện đại.  Thuốc “cường dương” ngày càng nhiều, quảng cáo rất lớn lối. Cứ mở vi tính lên, sẽ thấy vô số những lời mời mọc đủ trò, nhiều khi rất thô tục. Tuy nhiên, những vấn đề căn bản của lứa tuổi vẫn là các yếu tố sinh lý học và tâm lý học như đã đựơc trình bày trên. Hiểu biết để tự điều chỉnh và thích nghi là cần thiết.

Ở phương diện y học, tôi đương nhiên tin bác sĩ, nhưng Đỗ Hồng Ngọc đâu chỉ đơn thuần là bác sĩ, anh còn làm thơ từ hồi còn là sinh viên, đã có tác phẩm xuất bản hẳn hoi với bút danh Đỗ Nghê (họ cha, họ mẹ ghép lại): Tình Người (1967), Thơ Đỗ Nghê (1973), rồi Giữa hoàng hôn xưa (1993), Vòng Quanh 1997)…. Chàng sinh viên mà học giả Nguyễn Hiến Lê thường nhắc tên trong hồi ký của ông. Rồi gần đây là Đỗ Hồng Ngọc tên thật trên trang thơ Tuổi Trẻ Chủ Nhật 1994 với những bài “haiku” rất hay viết từ Boston, Mỹ.

Lại không chỉ thơ, trang thơ ấy đựơc minh họa bằng chính những ký họa bút dạ về một góc Chinatown, một góc điện Capitol với mùa thu vàng, ghế đá công viên. Nghĩa là ông bác sĩ ấy cũng rất chi nghệ sĩ. Vậy, ở phương diện nghệ sĩ, Trịnh Công Sơn lại nói đúng? Không có tuổi già!

Tôi đâm… hoài nghi tìm hỏi Đỗ Hồng Ngọc về cái “hoàn cảnh” gì đã giúp anh viết một cuốn sách y học lại bằng văn phong của văn học, nhẹ nhàng, trầm tư và tất cả đều lấy tựa lẫn tiêu đề bằng lời ca khúc Trịnh Công Sơn. “Có! Có tuổi chớm già đấy! Một sớm nọ khi thức dậy, nhìn vào gương soi tôi suýt nữa không … nhận ra mình. Ai đó ở trong gương với vết chân chim trên khóe mắt,.vết rạn trên khóe miệng… Tôi lấy vội giấy bút vẽ lại gương mặt ấy, tôi nghĩ về cái chớm cho tôi và những người khác…”. Đỗ Hồng Ngọc nói vậy. Và, cả Đỗ Hồng Ngọc bác sĩ lẫn Đỗ Hồng Ngọc nhà thơ cùng ngồi vào bàn- đồng tác giả.

Viết về tâm sinh lý, chuyên môn y học bằng giọng văn tâm tình, “ướt át” như thế quả là hiếm gặp trong sách y khoa giáo dục.

Một ngày của bác sĩ Ngọc thật không còn chỗ thở: hội họp, giảng dạy, hướng dẫn chuyên môn, khám bệnh ngoài giờ cho trẻ con. Anh là bạn thân của lứa tuổi Mực tím (Phòng mạnh Mực Tím) , là “ông ngọai” của những đứa nhỏ đang ốm sốt trong tay người mẹ trẻ. Việc viết lách, viết sách , làm thơ khi trời hửng sáng, dậy sớm, ngồi vào bàn computer gõ, đề đó, khi nào rảnh mới xem lại, sửa chữa, sắp xếp. Sức làm việc thật dữ dội và tất nhiên cũng phải… chớm già thôi!

Anh đâu có sợ tuổi già, đâu có cố gắng chống chọi với thời gian. Anh.đã và đang tự điều chỉnh mình, hiểu đạo sống thuận thiên, thấm cái tư tưỏng nhập thế, xuất thế Á Đông. Vị bác sĩ, thi sĩ ấy vẫn vui vẻ “mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” để hòa nhập vào biển đời rộng lớn. Dù một chiều chợt thấy “ngồi ôm tóc dài, chập chờn lau trắng trong tay…”.

Đỗ Trung Quân và “Gió heo may đã về”

(Tuổi Trẻ Chủ Nhật, 5.1.1997).

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

“Áo xưa dù nhàu cũng xin bạc đầu gọi mãi tên nhau”. Đó là lời trong bài hát Hạ Trắng của tôi. Bạc đầu có phải đã chớm già không. Theo tôi, bạn Đỗ Hồng Ngọc ạ, đó chỉ là thay đổi một màu tóc. Trời đất có bốn mùa. Con người cũng có những mùa riêng của nó. Hết mùa Đông, thiên nhiên trở lại mùa Xuân. Tôi cũng nghĩ như thế, con người có trái tim biết chìu chuộng và yêu thương cuộc đời cũng sẽ có lại những mùa xuân. Mùa  Xuân là bất tận đối với thiên nhiên và của cả nhân loại. Đừng bao giờ ngại ngùng nói với đời riêng chung là tôi còn rất trẻ. Sống trong cùng thời đại, có cùng một ngôn ngữ, một phong tục tập quán, theo tôi, nói với một người trẻ, tôi già rồi em ạ là một điều vô lễ. Hãy mạnh dạn nói rằng: Tôi với em là hai kẻ đồng hành trong cuộc đời này. Sống trong cùng thơì đại, tôi nghĩ rằng, không có già không có trẻ. Nếu không thì làm sao cảm thông nhau được. Tất cả mọi người là bạn dù đó là con của bạn đi nữa. Nếu cuộc đời này ai cũng nghĩ rằng mọi ngưòi đều là bạn của nhau chắc là cuộc sống sẽ thêm da thêm thịt đẹp đẽ biết bao nhiêu. Đây có thể chỉ là giấc mơ riêng của tôi nhưng trong đời sống tôi đã nhiều lần thấy giấc mơ ấy có thực. Cái biên giới giữa tuổi chớm già và tuổi trẻ chỉ là một ước lệ mà nghìn năm trước đã bịa ra. Cái khuôn phép ấy đã làm cho thế hệ này và thế hệ kia có những ngăn cách không cần thiết và từ đó đã làm cho cuộc đời buồn tẻ hẳn đi. Tôi cho rằng cách xử thế như vậy là thiếu lòng nhân ái. Có những thứ tôn ti trật tự cần giữ gìn nhưng cũng có những thứ tôn ti cần xoá bỏ. Xoá bỏ để cuộc đời trở nên thân ái hơn. Yêu thương nhau ai mà không mơ ước. Tóc trắng tóc xanh đáo cùng cũng chỉ một màu hư vô mây nước trong trời đất mà thôi.

Trịnh Công Sơn

…………………………………………….
Gió Heo May Đã Về- Đỗ Hồng Ngọc, 1997

không chờ mà đi

bốn mùa thay lá thay hoa

thay mãi đời ta ….

(TCS)

Một sớm mai thức dậy, người uể oải, nặng nhọc, bước vào phòng tắm , nhìn vào gương soi , ngỡ ngàng như vừa gặp một người quen mà Nkhông nhớ là ai, nhìn tới nhìn lui một lúc mới nhận ra chính là ta đó .

Ta mà như không ta . Ta bỡ ngỡ như ở cái tuổi mới lớn năm nào , chợt cao lên , chợt lớn lên và lạ lẫm với chính mình, chân tay lọng cọng như thừa như thiếu, mà mày thanh mắt sáng , mà muốn làm nghiêm cũng thấy như tủm tỉm cười; còn giờ đây , cũng bỡ ngỡ lạ lẫm với chính mình mà thử nhích khóe môi tìm lại nụ cười chợt thấy khó khăn . Niềm vui thì vẫn vậy sao mắt môi như trĩu nặng. Một nếp xếp đã đậm theo vòng cung khóe miệng , những dấu chân chim đã hằn trên khóe mắt . Và kia, một vài nhánh tóc đã nhạt phai , khô quắt, mỏng tanh. Bỗng dưng thèm vẽ lại tức khắc khuôn mặt xa lạ mà thân quen kia trước khi tắm táp, để rồi mày râu nhẵn nhụi lao vào công sở hay đến giảng đường , xí nghiệp, công ty …. Rô1i ngắm nghía mình , nghĩ ngợi mình, rình rập mình, mới hay, đã khá lâu rồi không còn dõi theo ta nữa, đã lâu rồi phải lao vào bao nỗi lo toan , đã lãng quên cả chính mình. Đã lâu rồi như không thấy có thời gian, không chờ lễ hội , dửng dưng với những tờ lịch rụng rơi, nặng trĩu kế hoạch , những lịch công tác, vùi đầu vào những lôi kéo bộn bề . Chợt nhớ ra đã có lúc nào kia, phải chú ý lắng tai hơn nữa để nghe người nói, có khi phải hử hả đôi lần . Có cái gì ở tai ta vậỷ Rồi một lần kia , cầm tờ báo thân quen lên đọc bỗng cứ thấy phải đẩy dần tờ báo ra xa , xa chút nữa, rồi chỉ đọc được những cái tựa , những dòng to . Thôi thì đành phải mua cái kính lão . Có kính lão rồi cũng nhất định chưa lão , bất đắc dĩ lắm mới phải đeo lên, cho đến một hôm rồi đành mua thêm sợi dây toòng teng vì kiếm kính hoài thật vất vả . Rồi có lúc chợt quên mất tên một người quen, quá quen . Quên cái tên thơi còn thì nhớ tất cả . Khi cần nhớ thì quên mà khi cần quên thì nhớ . Nhớ rất kỹ những chuyện xưa cũ . Lạ lùng chưa! Có lúc nhấc điện thoạii lên , gọi cho ai đó , định nói điều gì đó thì quên tuốt, đành xin lỗi , nhầm số . Không lẽ hỏi người đầu dây bên kia, xin vui lòng cho biết tôi đang định nói gì với bạn đó vậy ? Tính tình cũng đâm ra cáu gắt . Chuyện không đáng gì sao cũng quạu . Lại trách cứ . Lại giận hờn . Lại ngờ vực . Lúc nào cũng nói tôi già rồi tôi già rồi như để được nghe mọi người nói không chưa già, vẫn trẻ .

Rồi những ông bà già ngày nào thấy sao mà họ già khụ , già quá cỡ kia bỗng dưng như trẻ lại , ấy là lúc ta đã già kịp với họ , đã vào cái lứa của họ mà lâu nay vẫn cứ ráng như còn ở lứa tuổi nhỏ hơn . Có lúc đã giâu bơt’ tuổi đi . thì bây giờ lại muốn nâng lên . Ở phụ nữ thì không muốn ai hỏi tuổi nữa . Phụ nữ dĩ nhiên có vẻ như chậm già hơn khi trang điểm tí chút , vẫn giấu được nếp nhăn chìm khuất . Nhưng khi một mình thức dậy, đứng trước gương soi , cũng sẽ nhận ra chút ngỡ ngàng xa lạ thân quen . Tất cả những “triệu chứng “ kỳ cục đó là đặc trưng của tuổi chớm già, đang già, mới già . Và ơi cái tiếng Việt phong phú của mình còn đẻ ra nhiều thứ già khác như già nua , già cả , già xụ , già háp, già khú đế , già …. dịch .

Che giấu nó, trốn chạy nó, dối gạt chính mình hay chấp nhận nó , mĩm cười với nó, điều chỉnh mình …. là tuỳ mỗi chúng ta, tùy mỗi cá tính và tùy mỗi nền văn hóạ Nơi người ta tôn trọng ngươì già, người ta hãnh diện vì già , muốn mau già . Nơi người ta tôn trọng tuổi trẻ, hất hủi tuổi già thì người ta có khuynh hướng trốn chạy xua đuổi tuổi già . Nhưng dù muốn hay không muốn , tuổi gì cũng cứ đến , lù lù đến, xồng xộc đến .

Trước đây không lâu, dưới thời Pháp thuộc thôi, tuổi thọ bình quân của người VN không quá bốn mươi, và do đó, vấn đề tuổi già, tuổi sắp già đã không cần đặt ra . Vả lại ở một nền văn hóa phong kiến, lúa nước, vị trí của các lứa tuổi đã được định sẵn, không có xáo trộn gì nhiều, nên an phận thủ thường thật dễ dàng cho tất cả mọi người .

Ngày nay tuổi thọ của người VN đã tăng đáng kể, nam sáu mươi ba,

nữ sáu mươi bảy và còn có thể tăng nhanh trong thời gian tới, kèm với kế hoạch dân số , sinh suất sẽ giảm, tháp tuổi sẽ ngày một phình to phía trên, và người già sẽ ngày càng đông trong xã hội, đặt ra những vấn đề mớị Hiện nay, tỷ lệ người già trên sáu mươi ở nước ta đã vào khoảng gần 10 phần trăm dân số và những người sống ngoài 80 không còn là hiếm. Bùng nổ thông tin, đô thị hóa, di dân , và những đổi thay nàỵ Người ta đã có thể thỉnh thỏang vào ra mỹ viện, chẻ cái cằm, độn cái ngực, lóc cục mỡ bụng, bơm xóa nếp nhăn, tiêm kích thích tố , rồi mỹ phẩm, rồi trang sức, rồi quần áo muôn màu muôn vẻ, người ta có thể dễ dàng đánh lừa mình, đã có thể chọn lựa già hay không già , to be or not to be vậỵ

BS. Đỗ Hồng Ngọc

Không như nhà thơ nọ đo tuổi mình qua ánh mắt cố nhân, tôi đo tuổi mình qua cách xưng hô của các bà mẹ bế con đến khám bệnh. Trước đây họ gọi tôi bằng anh, sau gọi bằng chú, rồi bằng bác, và rồi mới đây thôi, một chị hãy còn rất trẻ đưa bé đến khám bệnh, lúc bé la khóc, chị dỗ nín đi, nín đi cho ông ngoại khám con, thì tôi mới biết mình đã lên đến ông ngoại rồi mà không hay. Tôi hỏi theo thói quen chị là gì của cháu, chị trả lời ngon ơ, dạ, bà ngoại. Nhìn ngắm mình, nhìn ngắm bạn bè mình mới bật cười cái “Ôi cát bụi tuyệt vời” mà thầm cám ơn anh bạn nhạc sĩ họ Trịnh đã nói giùm mình nhiều quá. Một người bạn nghe, bảo này đừng có mà hù doạ người ta đó nghe, đừng có làm cho người ta sợ hãi, làm cho người ta thấy ra sự thật phũ phàng đó nghe… Còn một người bạn khác thì khuyên cứ nói rõ ra, thà biết trước còn hơn, biết trước để chuẩn bị tâm lý và để thích nghi, để điều chỉnh. Phải, chấp nhận, thích nghi, điều chỉnh như dòng sông kia vẫn đứng im mà chảy mãi, biết thích nghi, tự điều chỉnh mình qua bao thác ghềnh để nhập vào biển khơi. Khả năng thích nghi, điều chỉnh ấy là khả năng của một sức khoẻ lành mạnh, xứng đáng cho một tuổi già lành mạnh, cho nên, không phải cứ chờ thật già mới viết cho tuổi chớm già, mà ngay giờ đây vừa gậm nhấm nó, vừa rình rập nó, quan sát nó và ghi lại, không phải nó chỉ là mình mà là của tất cả bạn bè chung quanh rồi sắp xếp lại, biết đâu mua vui cũng được một vài trống canh như người xưa đã nói.

Vậy, hỡi những người bạn yêu qúi của tôi, xin hãy vui với những dòng chữ chân tình này, và nếu có bực mình thì cứ tự nhủ làm gì có, hù doạ đó thôi…. Còn nếu có bắt gặp hình ảnh chính mình trong những dòng chữ này thì cũng hãy mỉm cười mà thứ lỗi…

Vì sáng hôm nay, một chút gió heo may đã về, những chiếc lá vàng đã rơi lác đác trên những con đường thành phố, một mùi gió bấc quen thuộc đã len vào giữa những hàng cây….